InTownPost

Ακολουθήστε μας :

01
Τετ, Δεκ
Tο διάβασαν 484 άτομα (484 Views)

"To τραγικό μυστικό του Live Aid", γράφει ο Νάσος Καββαθάς


Αυτόπτης μάρτυρας

Φυσικά και θυμάμαι να βλέπω ζωντανά το Live Aid στην τηλεόραση, σαν σήμερα, 13 Ιουλίου 1985. Το σπουδαιότερο μουσικό γεγονός εκείνης της χρονιάς, ήταν ένα φεστιβάλ που διεξήχθη ταυτόχρονα σε δύο γήπεδα: στο στάδιο Wembley του Λονδίνου, στην από 'δω μεριά του Ατλαντικού, και στο J.F.K. stadium στη Φιλαδέλφεια των Η.Π.Α. Ο σκοπός του φιλανθρωπικού αυτού φεστιβάλ που διοργανώθηκε κυρίως από τους μουσικούς Bob Geldof και Midge Ure ήταν η άμεση βοήθεια προς την Αιθιοπία που μαστιζόταν από πείνα, ξηρασία και λιμούς. Η Αιθιοπία βρισκόταν συνάμα σε σκληρό εμφύλιο πόλεμο κι είχε, μάλιστα, ανοιχτούς πολέμους στα σύνορά της, κι αντιστρόφως λοιπόν: ο εμφύλιος είχε προκαλέσει μεγάλο μέρος των λιμών και της πείνας που θέριζε τον τόπο.

Κάποια από τα μεγαλύτερα ονόματα της ποπ και του ροκ κλήθηκαν από τους διοργανωτές, να παίξουν δωρεάν βέβαια, και οι καλλιτέχνες ανταποκρίθηκαν.

Στην Ελλάδα, όπως και σε δεκάδες άλλες χώρες στον κόσμο, το σπουδαίο αυτό γεγονός μεταδιδόταν ζωντανά και από το μεσημέρι είχα στηθεί μπροστά στην τηλεόραση. Σήμερα αναρωτιέμαι αν υπήρχε τότε η δυνατότητα να κάνουν οι Έλληνες θεατές τις δωρεές τους, με κάθε επιφύλαξη: μάλλον υπήρχαν κάποια ελληνικά νούμερα για τηλέφωνα ή για τραπεζικούς λογαριασμούς, (ίσως και όχι). Να πάντως μερικές ακόμη προσωπικές μνήμες από το Live Aid:

Θυμάμαι να συζητιέται η αμφιλεγόμενη περίπτωση του Phil Collins, που αποφάσισε να είναι «ο ένας» που έπαιξε και στα δύο γήπεδα: αφού έπαιξε στο Wembley έφυγε με ιδιωτικό τζετ για να παίξει και στην Φιλαδέλφεια. 'Φιλανθρωπία είναι αυτό ή φιγούρα;', λέγανε.

Ο άλλος που θυμάμαι πεντακάθαρα ήταν ο Sting, με την λιτή του εμφάνιση, μόνος, λευκοντυμένος, ξυπόλητος, με την κλασική του κιθάρα. O Sting συνέχισε και μετά το Live Aid την ενεργή του δράση: Αμαζόνιος, Διεθνης Αμνηστία κ.α.

Μα όντως, πιο πολύ απ' όλα θυμάμαι τους Queen σαν να ήταν οι headliners του όλου event. Σαν να ξύπνησε όλος ο κόσμος: οι παρόντες στο Wembley και οι τηλεθεατές ανά την υφήλιο, σαν να βγήκαν από λήθαργο με την δυναμική εμφάνιση του Freddie και της παρέας του. Ναι, ήξερα ήδη τους Queen των 80s, ίσως όμως να ήταν η πρώτη φορά που άκουγα το Bohemian Rhapsody. Όταν άρχισαν, θυμάμαι, να παίζουν το Radio Ga Ga αναρωτήθηκα αν ο κόσμος ήξερε την χαρακτηριστική κίνηση των χεριών στο ρεφρέν και ναι: από το πρώτο ρεφρέν, το κοινό του Wembey έκανε συγχρονισμένα την κίνηση, χίλιες φορές πιο εντυπωσιακά από τους κομπάρσους του video clip. Συνειδητοποίησα τη δύναμη της τηλεόρασης: προφανώς, οι περισσότεροι από τους θεατές εκεί είχαν δει το clip του κομματιού και ήξεραν τι να κάνουν!

Στ' αλήθεια, όταν τελείωσαν να παίζουν οι Queen, ο δείκτης του ενδιαφέροντος φάνηκε πάλι να βουτάει χαμηλά, δεν εξεπλάγην όταν είδα τον Freddie και τον Brian May να ξανανεβαίνουν στη σκηνή, μια ώρα σχεδόν ύστερα από την εμφάνιση των Queen, για να παίξουν ακουστικά το 'Is this the world we created?', από το 'τρέχον' τότε άλμπουμ τους 'The Works', που περιείχε και τα megahits Radio Ga Ga και I want to break free. Ταίριαζε απόλυτα με την περίσταση.

Όντως, επί του πρακτέου, οι Queen έφεραν τα (περισσότερα) λεφτά στα ταμεία του Live Aid. Χωρίς κακεντρέχεια, πρέπει να ειπωθεί ότι το φιλανθρωπικό αυτό φεστιβάλ έκανε θαύματα στη δημοτικότητα και στο προφίλ πολλών από τους καλλιτέχνες που πήραν μέρος. Η γενική εντύπωση ήταν εκείνη μιας ιστορικής και αποτελεσματικής χειρονομίας από τον κόσμο της τότε ποπ και ροκ μουσικής, μαζί με τα άλλα φιλανθρωπικά τραγούδια που είχαν προηγηθεί: 'Do they know it's Christmas' – Band Aid και 'We are the world' – USA for Africa, ακολούθησε σύντομα και το metal charity for Africa, το Hear an' Aid, με το τραγούδι 'Stars'. Ο τύπος άρχισε να αποκαλεί τον Geldof 'άγιο', θεωρούσαν ότι έπρεπε να του δοθεί βραβείο Νόμπελ κλπ.

Αλλά τελικά: επετεύχθη ο σκοπός; Απαλύνθηκε καθόλου ο πόνος της Αιθιοπίας, της Αφρικής; 


Μία ελληνική συνεισφορά

«Αιθιοπία, 13 μήνες ήλιος, 13 μήνες θάνατος», (εκδ. Αλκυών 1985, βλ. φωτο). Αυτός ήταν ο τίτλος του φωτογραφικού βιβλίου του πατέρα μου, Βασίλη Καββαθά, με το ρεπορτάζ του από την Αιθιοπία, τότε. Η μεγάλη φωτογραφική έκθεση και η παρουσίαση του λευκώματος έγιναν στην Εθνική Πινακοθήκη με παρούσα την υπουργό Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη. Έγινε και μια δεύτερη έκθεση, με τις μαυρόασπρες φωτογραφίες του Β.Κ. από την Αιθιοπία, στο φωτογραφικό Κέντρο στην οδό Σίνα.

Σύμφωνα με τις εντυπώσεις του Β.Κ. από την Αιθιοπία: επρόκειτο για την σύγχρονη Νέκυια, τον Άδη, την χώρα των νεκρών.


Η τραγική αλήθεια 

Θυμάμαι λοιπόν τότε, ως έφηβος, να έχω ήδη μια πληροφορημένη εικόνα για την απελπιστική κατάσταση που επικρατούσε στην καρδιά της μαύρης ηπείρου.

Μετά από ενδελεχή έρευνα ετών, προκύπτoυν κάποια αποκαρδιωτικά συμπεράσματα. Κοντολογίς: Κατά τα φαινόμενα, ο Geldof παρέδωσε τα χρήματα και τις προμήθειες που μαζεύτηκαν –κάπου 127 εκατ. δολάρια τότε, (κάπου 300 εκατ. σημερινά) - στα χέρια του τότε δικτάτορα της Αιθιοπίας, Mengistu Haile Mariam, ο οποίος, με ένα μέρος αυτής της βοήθειας, έστησε ένα χωριό 'μπουτίκ' –σαν αυτά που επισκέπτεται η Angelina Jolie λίγο πριν κυκλοφορήσει κάποια νέα της ταινία, όπου στέγασε έναν αριθμό από οικογένειες: οι κάμερες προσκλήθηκαν, έδειξαν στα ΜΜΕ ότι έγινε έργο και η διεθνής κοινή γνώμη το 'χαψε' δείχνοντας ικανοποίηση.

Οι καλλιτέχνες βέβαια που συμμετείχαν στο Live Aid δεν φέρουν καμία ευθύνη για το πώς διοχετεύθηκαν οι δωρεές του κόσμου. Ίσως ούτε ο Geldof να μπορούσε να κάνει κάτι καλύτερο. Η οργάνωση Band Aid ισχυρίζεται ότι η βοήθεια πήγε στον σκοπό της. Αλλά υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ο Mengistu πήρε μεγάλο μέρος –αν όχι τον κύριο όγκο- του χρήματος και των προμηθειών και τα 'γλέντησε' καταλλήλως, εξοπλίζοντας τον στρατό του για έναν νέο κύκλο αίματος στον εμφύλιο που μάστιζε την Αιθιοπία, αλλά και στους εμφύλιους πολέμους που μαίνονταν στα σύνορα της χώρας.

Εν γένει, οι λεπτομέρειες για την κατάσταση στην Αιθιοπία εκείνη την εποχή είναι αποτροπιαστικές –μια 'κόλαση επί της γης' θα προσέθετα δίπλα στην 'Νέκυια' του Β.Κ.- μπορεί κάποιος να βρει πληροφορίες στο διαδίκτυο - εδώ το αντίστοιχο link της Wikipedia:  (https://en.wikipedia.org/wiki/1983%E2%80%931985_famine_in_Ethiopia)


Πολιτισμός απέναντι στην βαρβαρότητα

Μετά την έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη, στη δεύτερη φωτογραφική έκθεση, με τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Β.Κ. απ' την Αιθιοπία, ένας φωτογράφος ρώτησε τον δημοσιογράφο:

-Αισθανθήκατε σαν τουρίστας του τοπίου της πείνας;

Μετά από λίγη σκέψη ο Β.Κ. απάντησε:

-Ναι, φαντάζομαι ότι μπορείς να πεις κάτι τέτοιο, αφού εκτός από το ρεπορτάζ πρόσεχα και την εικαστική αισθητική των φωτογραφιών μου.

Τα έσοδα από το φωτογραφικό εκείνο λεύκωμα, όπως και μία γενναία δωρεά από τον επιχειρηματία Ελ. Μουζάκη, (Κλωστές 'Πεταλούδα'), πήγαν απευθείας στις πληγείσες περιοχές μέσω της Ελληνικής Πρεσβείας στην Αιθιοπία.

"Το υπερόπλο της Ελλάδας θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι ο πολιτισμός", λέει σήμερα ο Β.Κ., αναφερόμενος και σε άλλα διεθνή ή εθνικά θέματα, όπως και το Κυπριακό:

"Απέναντι στην βαρβαρότητα εμείς θα έπρεπε να αντιδρούμε με πολιτισμό. Φαντάζομαι έναν σύγχρονο χορό, όπως ο αρχαίος χορός της Επιδαύρου, σε μια καλλιτεχνική δράση που να δηλώνει ένα πένθος για τις βαρβαρότητες της ανθρωπότητας."

Άλλη μια σύγχρονη Νέκυια

Εδώ και πέντε χρόνια, από το 2016, μαίνεται ένας αντίστοιχου μεγέθους λιμός στην Υεμένη, μια απ' τις αιτίες του είναι βέβαια κι ο αντίστοιχος εμφύλιος πόλεμος που μαίνεται εκεί. Και με τη Γη ολόκληρη να μαστίζεται από την πανδημία του COVID-19, μάλλον η Υεμένη είναι αφημένη στην τύχη της. Δεν βλέπω να γίνεται κάποιο νέο Live Aid στον κοντινό ορίζοντα.

«Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δεν θ' αλλάξει ποτέ» (Γκάτσος/Χατζηδάκις) 


«Ό, τι συνθέτει τη μελλοντική απουσία του Μάνου Χα...
“H Monserrat Caballé και εγώ”, στο Τρίτο Πρόγραμμα...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://intownpost.com/