InTownPost

Ακολουθήστε μας :

23
Πεμ, Σεπ
Tο διάβασαν 339 άτομα (339 Views)

«Κασσωπαία Χώρα: Η Αφετηρία του Βόρειου Δρόμου του Μεταξιού» (Μέρος Β’)

EXKASSI11290019-F1


H αρχαία Κασσωπαία, χώρα της Ηπείρου («Απείρου γης») η έκταση της οποίας συμπίπτει περίπου με αυτή του σημερινού νομού Πρεβέζης, είχε ως πρωτεύουσα την Κασσώπη, η οποία ευρίσκεται στη σημερινή περιοχή του χωριού Καμαρίνα στις πλαγιές του Ζάλογγου. Η Φυσική οχυρή και στρατηγική της θέση, έδινε την δυνατότητα στην πόλη να ελέγχει τον σημαντικό εμπορικό άξονα Βορρά-Νότου και εκείνου που ένωνε την ενδοχώρα με τα παράλια.

Η Κασσωπαία χώρα εκτεινόταν κατά την αρχαιότητα, μεταξύ του Αμβρακι­κού Κόλπουότια) και του Ιονίου πελάγους (δυτικά), ανάμεσα στους ποταμούς Αχέρονταόρεια) και Άραθου (ανατολικά), περιελάμβανε δε την μεγάλη ορεινή ενδοχώρα, τις εύφορες πεδιάδες που έφθα­ναν έως τις ακτές του Ιονίου και την πλούσια λιμνοθάλασσα του Αμ­βρακικού, που παρείχαν αφθονία αγαθών στους κατοίκους όπως αναφέρουν οι Στράβων στα Γεωγραφικά (Ζ,7.56, 324ι,), ο Σκύλαξ ο Καρυανδεύς, εξερευνητής του 6ου αιώνα π.Χ. στο έργο του Περίπλους, και ο Παυσανίας στα Ηλιακά 7,2 αντίστοιχα:

«νέμονται χώραν ευδήμονα έχοντες…»

«Η Κασσωπαία ήτο εθνότης εγκατεστημένη νοτίως της Θεσπρωτίας και παροικούσαν δε ούτοι έως τον Ανακτόριον Κόλπον», (Αμβρακικός).

«Παράπλους δε εστί της Κασσωπαίας χώρας ήμισυ ημέρες… οἱ Κασσωπαῖοι μέχρι τοῦ μυχοῦ τοῦ κατὰμβρακίανπέρκειται δὲ αὕτη τοῦ μυχοῦ μικρόν, Γόργου τοῦ Κυψέλου κτίσμα παραρρεῖ δ᾽ αὐτὴνρατθος ποταμός, ἀνάπλουνχωνκ θαλάττης εἰς αὐτὴνλίγων σταδίων, ἀρχόμενοςκ Τύμφηςρους καὶ τῆς Παρωραίας

Διαβάστε (εδώ) το Α' Μέρος



Η  Α ρ χ α ί α   Κ α σ σ ώ π η


Η Κασσώπη, το όνομα της οποίας σχετίζεται με το εθνικό Κασσωπαίος όπως αναφέρει ο Στέφανος Βυζάντιος συγγραφέας της εποχής του 6ου αιώνα μ.Χ., «Κασσώπη, πόλις έν Μολοσσοΐς, έπώννμος τ'η Κασσωπιαία χώρα. τό έθνικόν Κασσωπαΐος καί Καααώπιος καί Κασσωπία. άπό του Κασσώπιου Καασωπιάς, ως Ελιχωνιάς. Ήρόδωρος ώς Κασσώπους αυτοΰς φησίν, ίσως κακώς. πάντες δε δια δύο σσ, Ήρωδιανος δε μό­νος δί' ένός σ» (β. 155. Iliad. Π.).

Οι περισσότεροι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρονται με τον ευρύτερο όρο Κασσωπαία χώρα και όχι τόσο στην πόλη Κασσώπη. Εξαίρεση αποτελεί ο Διόδωρος Σικελιώτης (80-20 π.Χ.) στο βιβλίο του «Ιστορική Βιβλιοθήκη ΙΧ, 88» πού αναφέρει «Κασσώπη, πόλις με το όνομα τούτο εις τον Ηπειρωτικόν χώρον».

Την ύπαρξη της πόλεως από τα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα μαρτυρεί ο κατάλογος των Θεωροδόκων της Επιδαύρου (360-355 π.Χ.), στον οποίο αναφέρονται εκτός της Κασσώπης και αρκετές ακόμα πόλεις, όπως η Πανδοσία, η Αμβρακία, η Ελαιάτιδα. Από τις αρχαιολογικές ανασκαφές διαπιστώθηκε ότι στην θέση όπου ιδρύθηκε η Κασσώπη προϋπήρχε ένας παλαιότερος μικρός οικισμός από την εποχή του χαλκού. που χρησίμευε ως τόπος συναθροίσεων για κοινή λατρεία στο ιερό της Αφροδίτης της κύριας θεότητας των Κασσωπαίων.

Φυσικά και τεχνικά οχυρή, η Kασσώπη ήταν µια από τις μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Hπείρου και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ολοκληρωμένης αστικής πόλεως των Ηπειρωτικών φύλων. Η ίδρυσή της ως πολεοδομικά οργανωμένης πόλεως, ήτο το αποτέλεσμα της συνενώσεως των διάσπαρτων μικρών οικισμών της Κασσωπαίας επί βασιλείας του Μολλοσού Αρύπα στα μέσα του 4ου π.Χ αιώνα από τους Κασσωπαίους και ακολούθησε τον τύπο της περιτειχισμένης πόλεως. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα η Κασσώπη αποτέλεσε το διοικητικό, πολιτικό, θρησκευτικό και οικονομικό κέντρο των Κασσωπαίων. Ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξή της υπήρξε η υποταγή των Ηλειακών αποικιών από τον Φίλιππο Β ́ της Μακεδονίας, το 343/342 π.Χ. Το γεγονός αυτό ανέδειξε την Κασσώπη -με τηναπόκτηση του ελέγχου των τοπικών πλουτοπαραγωγικών πηγών- στο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της περιοχής.

Υπήρξε μέλος της Ηπειρωτικής συμμαχίας από το 329/325 ως το 234/3 π.Χ., όπως αναφέρουν οι αρχαιολόγοι Γώργιος Ρήγινος και Δήμητρα Παπακώστα, φτάνοντας στο απόγειο της ακμής της γύρω στα τέλη του 3ου αιώνα έως τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ., εποχή κατά την οποία συμμετείχε στο Κοινόν των Ηπειρωτών (234~168 π.Χ.). Την περίοδο αυτή η πόλη επεκτάθηκε, με τον πληθυσμό της να υπολογίζεται σε 8.000~10.000 κατοίκους. Την ίδια περίοδο ανοικοδομούνται τα δημόσια κτίρια της Αγοράς.

Η καταστροφή από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ. επηρέασε και την Κασσώπη, η οποία όμως από τα μέσα του 2ου αι. π.Χ., με την ανασύσταση και του Κοινού των Ηπειρωτών, γνώρισε μικρή περίοδο οικονομικής ανάκαμψης και ανοικοδόμησης. Σε αυτό συνηγορούν και τα ανασκαφικά δεδομένα, από τα οποία προκύπτει συνέχιση της κατοίκησης στην πόλη, επισκευές οικιών και δημόσιων οικοδομημάτων, ύπαρξη νέων -έστω και πρόχειρων- κατασκευών και επαναλειτουργίας κάποιων εργαστηρίων. Η οριστική εγκατάλειψή της συνδέεται με την ίδρυση της Νικόπολης από τον Οκταβιανό Αύγουστο, σε ανάμνηση της νίκης του στο Άκτιο, το 31 π. Χ. Τότε, οι κάτοικοί της υποχρεώθηκαν να εγκατασταθούν στη νέα πόλη, όπως και οι κάτοικοι πολλών άλλων γειτονικών περιοχών.


Η αρχαία Κασσώπη ανταποκρινόμενη πλήρως στις επικρατούσες του 4ο αιώνα αντιλήψεις των Ελλήνων, όπως παραδίδονται από τον Αριστοτέλη (Πολιτικά, 1331α), η οκοδόμησή της οποίας έγινε σύμφωνα με το (Ιπποδάμειο σύστημα1) με το οποίο διέτρεχαν την πόλη είκοσι παράλληλοι δρόμοι πλάτους 4,50 μέτρων με άξονα από Β προς Ν και σε απόσταση 30 μέτρων, διασταυρωνόμενοι με δύο κάθετους δρόμους με άξονα από Α προς Δ διαιρώντας την πόλη σε 60 οικοδομικές νησίδες Η πόλη αμφιθεατρικά κτισμένη και με νότιο προσανατολισμό στις πλαγιές βραχώδους απόκρημνης ράχης με δύο κορυφές-ακροπόλεις. Στα βατά της σημεία περιβαλλόταν από ισχυρά πολυγωνικά τείχη, τα οποία -κατασκευασμένα από ντόπιο ασβεστόλιθο και εκμεταλλευόμενα τις υψομετρικές καμπύλες του εδάφους- ήταν απόλυτα εναρμονισμένα με το φυσικό περιβάλλον. Η οχύρωσή της διέθετε δύο κύριες τοξωτές πύλες, στο ανατολικό και δυτικό άκρο της κεντρικής οδού-λεωφόρου του οικισμού, καθώς και βοηθητικές πυλίδες όπως ανέδειξαν οι ανασκαφές υπό των καθηγητών Δάκαρη και Γ. Γαβάνη.

Η αρκετά καλή διατήρηση των τειχών και του οικισμού της Αρχαίας Κασσώπης, μας επιτρέπει να αντιληφθούμε το πολεοδομικό σχέδιο του οικισμού. Σύμφωνα μ' αυτό μέσα στο πολυγωνικό της τείχος, πάχους περίπου 3,50 μέτρων, υπήρχαν περίπου 600 διώροφες οικίες σε οικόπεδα των 230 τετραγωνικών μέτρων.

Όλες οι οικίες είχαν μεσημβρινό προσανατολισμό, άρτια κατασκευή και λειτουργικότητα, καθώς και κοινό αποχετευτικό σύστημα.

Η αύξηση του πληθυσμού κατά το 2ο ήμισυ του 3ο αιώνα π.χ., εποχή ακμής της Κασσώπης, επέβαλε την προς ΝΔ επέκτασή της, οπότε και κατασκευάστηκε νέος οχυρωματικός περίβολος με ισχυρούς ορθογώνιους πύργους και περιτειχίστηκε ένας χώρος περίπου 100 στρεμμάτων στα νοτιοδυτικά, ακολουθώντας την αρχιτεκτονική οργάνωση των προγενέστερων φάσεων της πόλης.

Η περιτείχιση περιλάμβανε ένα δεύτερο πολυγωνικό τείχος με πύργους και κλίσεις και περίμετρο 700μ. Έτσι κατά τον 3ο και 2ο αιώνα το συνολικό εμβαδόν του περιτειχισμένου χώρου αντιστοιχεί σε πληθυσμό 10.000-12.000 κατοίκων και η περίμετρος σε 3.000 μέτρα όπως αναφέρει ο Καθηγητής Χ. Γκούβας στο άρθρο του (Κασσώπη : Πρωτεύουσα της αρχαίας Πρέβεζας). Πληροφορίες για την ύπαρξη του διπλούπολυγωνικού τείχους της Κασσώπης αναφέρει επίσης και ο François Pouqueville στο έργο του (Voyage de la Grèce), όταν επισκέφθηκε την περιοχή το 1836. Η πόλη κατά τη διάρκεια της οικονομικής ευρωστίας της διατηρούσε πολιτική αγορά, πρυτανεία, δύο θέατρα, ξενώνα, ναούς λατρείας της Αφροδίτης και του Διός Σωτήρα.


Παραπομπή

1.  Ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος γεννήθηκε το 489 π.Χ. στη Μίλητο και πέθανε το 408 πΧ. και ήταν γιος του Ευρυφώντος. Σπούδασε αρχιτεκτονική και αστρονομία. Είναι ο πρώτος που συνέλαβε «την πόλεων διαίρεσιν», δηλαδή την αναγκαιότητα πολεοδομικού σχεδίου για την ανέγερση μίας πόλεως γι αυτό θεωρείται και ως ο «πατέρας της πολεοδομίας».Ο Ιππόδαμος, έζησε τον 5ο αιώνα π.Χ., στην ακμή δηλαδή της κλασικής εποχής. Εκπόνησε σχέδια ελληνικών αποικιών που είχαν τάξη και κανονικότητα, σε αντίθεση με τον συγκεχυμένο τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονταν οι πόλεις μέχρι εκείνη την εποχή, ακόμα και η Αθήνα. Θεωρείται επίσης ο εισηγητής της ιδέας ότι ένα σχέδιο πόλεως μπορεί να ενσωματώνει μια λογική κοινωνική διάταξη.

Τον Ιππόδαμο αναφέρουν στα έργα τους οι: Αριστοτέλης, Στοβαίος, Στράβων, Ησύχιος και Θεανώ. Η Θεανώ ή Θουρία του αφιέρωσε το βιβλίο της «Περί Αρετής». Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη (στα Πολιτικά), ο Ιππόδαμος ήταν ο πρωτοπόρος της πολεοδομίας και σχεδίασε μία «ιδανική πόλη» για 10.000 πολίτες διαιρεμένους σε τρεις τάξεις (στρατιώτες, τεχνίτες και αγρότες), με τη γη χωρισμένη επίσης σε τρεις κατηγορίες (ιερή, δημόσια και ιδιωτική).

Το «Ιπποδάμιο σύστημα» που επινόησε ήταν μια σειρά από ευρείες και ευθείες οδούς που τέμνονταν σε γωνίες 45 και 135 μοιρών. Η Μίλητος μας παρέχει το αρχετυπικό ιπποδάμειο σχέδιο, βάσει του οποίου ξαναχτίστηκε το 479 π.Χ.. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του σχεδίου είναι η εκτεταμένη κεντρική περιοχή, που με μακροχρόνια πρόβλεψη, κρατήθηκε ελεύθερη για να αναπτυχθεί ως δημόσιο κέντρο, η γνωστή «αγορά». Γύρω από αυτή την κεντρική περιοχή αναπτύσσονταν τα οικοδομικά τετράγωνα των περιοχών κατοικίας, οργανωμένα σε ένα ορθογώνιο δίκτυο δρόμων, χωρίς να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το τοπογραφικό ανάγλυφο.

Το σύστημα ρυμοτομίας του Ιππόδαμου εφαρμόστηκε αργότερα και σε άλλες πόλεις, όπως απέδειξαν ανασκαφές στις Κασσώπη, Πριήνη, Ολυνθος, Μεσσήνη και Αλεξάνδρια. Η αγορά της Αγείρας είναι οργανωμένη σύμφωνα με το ιπποδάμειο σύστημα, με προσανατολισμό Β. - Ν. Το σύστημα αυτό βασιζόταν στη χάραξη παράλληλων δρόμων, που τέμνονται κάθετα, ώστε να δημιουργούνται οικοδομικά τετράγωνα και κανονικές πλατείες και ονομάστηκε Ιπποδάμειος Νέμησις.

Τα οικοδομικά τετράγωνα είχαν χαραχθεί με ακρίβεια και χωρίστηκαν σε οικόπεδα ίσου εμβαδού. Οι δρόμοι ήταν ευθύγραμμοι και ευρείς και οι πλατείες ευρύχωρες. Οι θέσεις των διοικητικών κτιρίων, των ναών και των κατοικιών ήταν καθορισμένες με ακρίβεια. Για να εξασφαλίσει την υγιεινή λειτουργία των πόλεων ο Ιππόδαμος σχεδίαζε την υδροδότησή τους, φρόντιζε να εφοδιάζονται με άφθονο νερό και τις προσανατόλιζε έτσι ώστε οι κατοικίες να έχουν ήλιο το χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι. Πρόβλεψε κλίσεις στους δρόμους για την απομάκρυνση των νερών της βροχής. Τοποθετούσε τους ναούς και τα δημόσια κτίρια σε περίβλεπτες και οχυρές θέσεις, ώστε να εξυπηρετείται η λειτουργικότητα και να εξασφαλίζεται η άμυνά τους.

Κατ' αναλογία, δύο χιλιετίες αργότερα, κατά την εποίκιση της Αμερικής, Το Ιπποδάμιο σύστημα ρυμοτομίας προτιμήθηκε στα σχέδια των πόλεων των βορειοευρωπαίων αποίκων, με πιο χαρακτηριστικό την αποθέωσή του στην περίπτωση της Νέας Υόρκης.

Στο έργο του Ιππόδαμου περιλαμβάνονται η «Ιπποδάμειος μελέτη Πειραιώς», η «Ιπποδάμειος Αγορά Πειραιώς», η «Ρυμοτομική Μελέτη των Θουρίων», η «Ιπποδάμειος μελέτη Ρόδου» και η «Ιπποδάμεια ιδανική πόλη», καθώς και τα συγγράμματα «Περί Πολιτείας» και «Περί Ευδαιμονίας» των οποίων μόνο μερικά αποσπάσματα σώζονται στο έργο του Στοβαίου.

Φωτογραφία αρχαιολογικού χώρου Κασσώπης: Σ. Βαγγέλακης


Ο πρώτος που ταύτισε τα ερείπια της Καμαρίνα με την αρχαία Κασσώπη είναι ο Άγγλος περιηγητής συνταγματάρχης William Martin Leake, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή κατά τα έτη 1805 και 1835 δημοσιεύοντας το εξαγωνικό διάγραμμά των τειχών της, εντός των οποίων υπήρχαν περίπου 600 διώροφες οικίες, χτισμένες σε οικόπεδα των 230 τετραγωνικών μέτρων.

Οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές στην Kασσώπη πραγµατοποιήθησαν από τον καθηγητή Σ. ∆άκαρη μεταξύ των ετών 1952 -1955, µε δαπάνες τηςAρχαιολογικής Eταιρείας, έφεραν στο φως ένα μεγάλο οικοδόµηµα στο κέντρο της πόλεως, το οποίο ταυτίστηκε από τον ίδιο µε τον δηµόσιο ξενώνα (Καταγώγιο), καθώς και τµήµα της μετέπειτα Βόρειας Στοάς της Αγοράς. Παράλληλα µε τις πρώτες ανασκαφές, αλλά και αργότερα (1969-1970), διεξήχθησαν από τον ∆άκαρη και επιφανειακές έρευνες, οι οποίες του έδωσαν τη δυνατότητα να συντάξει το σχέδιο της πόλεως µε την συνεργασία του Aθηναϊκού Kέντρου Oικιστικής (K. ∆οξιάδη).

Υπό την αιγίδα της Aρχαιολογικής Eταιρείας, από το 1977 έως το 1983, ο ∆άκαρης διεξήγαγε συστηµατικές ανασκαφές σε ευρύτερη κλίµακα µε την σύμπραξη του Aρχαιολογικού Iνστιτούτου του Bερολίνου (µε τη συνεργασία των αρχιτεκτόνων W. Hoepfner και E. L. Schwandner) και του Πανεπιστηµίου Iωαννίνων (µε τη συνεργασία της K. Γραβάνη). Kατά την δεύτερη αυτή ανασκαφική περίοδο ανασκάφτηκαν δέκα ιδιωτικά σπίτια, τα περισσότερα στο κέντρο της πόλεως, τα δημόσια οικοδοµήµατα στο βορειοδυτικό τµήµα της Aγοράς, δρόμοι και κοινόχρηστοι χώροι καθώς και Καβείριο ιερό στον περίβολο του ναού της Αφροδίτης. Παράλληλα, συµπληρώθηκε το τοπογραφικό σχέδιο της πόλεως, καθώς και το σχέδιο του αποχετευτικού δικτύου. Το μέγεθός της, η Αγορά, τα δύο Θέατρα, το Πρυτανείο και το Ωδείο, που ήρθαν στο φως με τις διαδοχικές ανασκαφές, όπως και μερικές επιγραφές, καταδεικνύουν ότι η πόλη αποτελούσε το πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο των Κασσωπαίων.

Το σημείο όπου οικοδομήθηκε η Κασσώπη λειτουργούσε ως φυσικό οχυρό, διότι το υψόμετρο ξεπερνούσε τα 540 μέτρα. Παράλληλα όμως ήταν και τεχνητό οχυρό, καθώς γύρω από την περιοχή αναγέρθηκε το προαναφερόμενο πολυγωνικό τείχος που ενίσχυε την αμυντική θέση της Κασσώπης.

Κατά τη διάρκεια των ετών 2003~2007 υλοποιήθηκε από την τότε αρμόδια για την Πρέβεζα ΙΒ ́ ΕΠΚΑ, υπό την επίβλεψη της αρχαιολόγου Θεοδώρας Κοντογιάννη, με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Ηπείρου του Γ ́ ΚΠΣ το έργο «Ανάδειξη ~ Αξιοποίηση αρχαιολογικού χώρου Κασσώπης».


Στο επόμενο Τρίτο και τελευταίο μέρος θα συνεχίζουμε με την παρουσίαση των σημαντικών Τριών Εμπορικών Δρόμων της Κασσωπαίας Χώρας


Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του άρθρου είναι φιλοτεχνημένη από τον Πίτερ Ντένις (Peter Dennis)


Βιβλιογραφία

Θουκυδίδου : Ιστoρίαι 1. 46. 4

Σ. Λάζαρη : Κασσώπη 2006 41-60

Ψευδο-Σκύμνος 411-13

Εκαταίος : FgrHist 1, F 106,

Στράβων Γεωγραφικά : Ζ,7.56, 323-324ι

Πολύβιου Ιστορίες : ΧΧΧ-15 και ΚΣΤ

P. R. Franke (1989, Cambridge University). «CH. 10 PYRRHUS», p. 459, ISBN 0-521-23446-8.),

Τίτος Λίβιος : Epirus Consilium

Σαράντης Καργάκος : Ολυμπιάδος βίος και πολιτεία της

Κυριάκος Aγκωναίος : Edward W. Bodnar, Clive Foss (Hrsg.): Cyriac of Ancona: Later travels. Harvard University Press, Cambridge, MA 2003)

Πλίνιος ο πρεσβύτερος : Φυσική Ιστορία 4,6

Στράβωνας : (Γεωγραφικά 7.6),

Παυσανίας : Ηλιακά Β

Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος : Ιστορία του Ελληνικού έθνους

Διόδωρος Σικελιώτης : Ιστορική Βιβλιοθήκη ΙΧ, 88

Χ. Γκούβας : Κασσώπη : Πρωτεύουσα της αρχαίας Πρέβεζας

Πομπώνιος Μέλας : Γεωγραφικά Ι,

Ban Gu : Βιβλίο των Χαν

Αρριανός : Αλεξάνδρου Ανάβασις

Πλούταρχος : Βίοι Παράλληλοι -217 -Κράσσος 33

Zhang Qian : Bιβλίο των Χαν

Dictionary of Greek and Roman Geography : Volume 1, Page 560

Κλαύδιος Πτολεμαίος : Γεωγραφική αφήγηση

Ο Στράβων : Γεωγραφικά III, 23, 1

Αρριανού : Ινδική

Κλαύδιος Πτολεμαίος : Περί του από της χρυσής χερσονήσου επί τα Κατίγκαρα περίπλους βιβλίο Ι

Κ. Α .Αθανασιάδης : Αι ναυτικαί εξερευνήσεις κατά την αρχαιότητα

Πτολεμαίου : Γεωγραφικά II

Ban Gu : Περί της Ανατολικής δυναστείας των Xan ΙΙ

Γεώργιος Ρήγινος - Δήμητρα Παπακώστα -ΝΑ. Αγγέλη : Ο αρχαιολογικός χώρος της Κασσώπης

Γ. Ρήγινος : Το θέατρο και το βουλευτήριο της Κασσώπης,

Σ. Δάκαρης : Η ρωμαϊκή πολιτική στην Ήπειρο.

Κ. Γραβάνη : Τοπογραφικά Κασσωπαίας

Θ. Κοντογιάννη: Κασσώπη: Συνοπτικός οδηγός του αρχαιολογικού χώρου. Ιωάννινα 2006.

Ν. Κατσικούδης : Η αγορά και το θέατρο στην αρχαία Ήπειρο,

Ιστορία του Ελληνικού Εθνους : Eκδοτική Αθηνών

Σ. ∆άκαρης : ΠΑΕ (1952) 326-362, ΠΑΕ (1953) 164-174, ΠΑΕ (1954) 201-209, ΠΑΕ (1955) 181-186.

S. Dakaris, Cassopaia and the Elean Colonies : Ancient Greek Cities 4 (1971)

Σ. . ∆άκαρης : ΠΑΕ (1977) 141-148, ΠΑΕ (1978) 96-106, ΠΑΕ (1979) 114-118, ΠΑΕ (1980) 21-32, ΠΑΕ (1981) 72-77, ΠΑΕ (1982) 79-84, ΠΑΕ (1983) 78-80.

Σ. ∆άκαρης : Kασσώπη, Nεότερες ανασκαφές 1977 ñ 1983 (1984) και (1989 β΄ έκδ.).

W. Hoepfner - E. L. Schwandner - S. Dakaris - K. Gravani - A. Tsingas : «Kassope, Bericht ¸ber die Ausgrabungen einer spaklassischen Streifenstadt in Nordwestgriechenland», σε: W. Hoepfner - E. L. Schwandner (επιµ. εκδ.), Haus und Stadt im klassischen Griechenland, Wohnen in der klassischen Polis I (1986) 75 ñ 123 και (1994 β΄ έκδ.) 114-161

W. Hoepfner - S. Dakaris - E. L. Schwandner - K. Gravan :, I Kassope, Eine spatklassische Streifenstadt in Nordwestgriechenlandî, W. Hoepfner (επιµ. εκδ.), Geschichte des Wohnens I: 5000 v. Chr. - 500 n. Chr., Vorgeschichte ñ Fr¸hgeschichte- Antike (1999) 368-383

Θ. Κοντογιάννη : Κασσώπη: Συνοπτικός οδηγός του αρχαιολογικού χώρου Ιωάννινα 2006.

Δ. Παπακώστα : Το έργο «Ανάδειξη συνοικίας θεάτρου αρχαίας Κασσώπης»,Ημερίδα για το έργο της ΛΓ ́ ΕΠΚΑ κατά τη διετία 2011-2012 στην Π.Ε. Πρέβεζας

Βασιλάκης Ν. : Ένταξη και Οργάνωση της Αρχαίας Αγοράς στις πόλεις της Νότιας και Κεντρικής Ελλάδας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, 2002

Κασσωπαία Χώρα: Η Αφετηρία του Βόρειου Δρόμου του ...
«Κασσωπαία Χώρα: Η Αφετηρία του Βόρειου Δρόμου του...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://intownpost.com/