fbpx

banner αεροδρομίου

«Joker»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 

 

  • Είδος: Δράμα
  • Παραγωγή: Η.Π.Α. (2019)
  • Σκηνοθεσία : Τοντ Φίλιπς
  • Με τους: Χοακίν Φίνιξ, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Ζάζι Μπιτς
  • Διάρκεια: 122’
  • Διανομή: Tanweer
  • Διακρίσεις: Χρυσός Λέοντας Καλύτερης Ταινίας του Φεστιβάλ Βενετίας 2019

Πάντα μόνος ανάμεσα στο πλήθος, ο Άρθουρ Φλεκ (Χοακίν Φίνιξ – απαράμιλλου βάθους η ερμηνεία του!) αναζητά να συνδεθεί, να γευτεί τα βλέμματα των ανθρώπων με αγάπη. Καθώς περιφέρεται στην εχθρική Γκόθαμ, ο Άρθουρ φοράει δύο μάσκες. Τη μία την βάφει ο ίδιος στο πρόσωπο του κάθε πρωί εργαζόμενος ως κλόουν. Την δεύτερη δεν μπορεί να τη βγάλει ποτέ. Είναι η μεταμφίεση που κρύβει τη μάταιη προσπάθεια του να γίνει μέρος του κόσμου και όχι απλώς ένα απόβλητο της κοινωνίας, ένας παρίας. Ο κλόουν της ζωής έχει ως όνειρο να γίνει μια μέρα γνωστό όνομα της stand up comedy. Γράφει θλιβερά αστεία και προκαλεί ανατριχίλα.

Ορφανός από πατέρα, ζει με την αδύναμη μητέρα του, που τον φωνάζει Χάπι (Happy), παρατσούκλι που του καλλιεργεί ένα μόνιμο, σπασμωδικό χαμόγελο για να κρύψει τον πόνο μέσα του. Ένα γέλιο που προέρχεται από εγκεφαλική βλάβη, καθώς μικρός κακοποιήθηκε βάναυσα από την ίδια την μητέρα του. Κάθε φορά που τον περιγελούν, ο κοινωνικά απόβλητος Άρθουρ εκτροχιάζεται ακόμα περισσότερο. Ο Άρθουρ είναι η μέγιστη απειλή για την κοινωνία. Ο Άρθουρ Φλεκ είναι ψυχοπαθής με αιτία.

Ο Νεοϋορκέζος σκηνοθέτης του απίθανου και καινοτόμου «Hangover», ο 49χρονος Τοντ Φίλιπς δημιουργεί «σινεμά». Ναι, ο «Joker» είναι σινεμά! Αυτή η Τέχνη που τα τελευταία χρόνια απουσιάζει από τον παγκόσμιο χώρο και όλο και πιο σπάνια γινόμαστε αυτήκοοι και αυτόπτες μάρτυρες ταινιών που θα μείνουν ανεξίτηλες στο πέρασμα του χρόνου.

Παραγωγή δομημένη αριστουργηματικά (Μαρκ Φρίντμπεργκ) σε όλα τα ευαίσθητα και μη σημεία της, ικανή να σε συνθλίψει πνευματικά και να σε κατακτήσει συναισθηματικά. Η φωτογραφία του Λόρενς Σερ κόβει την ανάσα. Η μουσική της Χίλντουρ Γκουντναντότιρ, ως άριστη μαθήτρια του αξέχαστου Γιόχαν Γιόχανσον, μαστιγώνει ανελέητα τις αισθήσεις σου με έναν διάλογο εγχόρδων και πνευστών. Είναι αδύνατον να βρεις ψεγάδι σε αυτό το τρομερό ψυχόδραμα που έστησε ο Φίλιπς, χρησιμοποιώντας ως εξέδρα εκτόξευσης τον άκρως κακό και επικίνδυνο Τζόκερ, την πιο valiant comic figure όλων των εποχών, για να οπλίσει μια ωρολογιακή βόμβα στους σαθρούς πυλώνες του πολιτικά ορθού συστήματος.

Η ταινία, εκτός της υπέροχης ατμόσφαιρας που την περιστοιχίζει, είναι ένα πολιτικό φιλμ, που ενώ διαδραματίζεται στην δεκαετία του ογδόντα, πάραυτα βρίσκεται στο τελευταίο ψηλό, κεφαλόσκαλο της πολιτισμικής κλίμακας, όπως σήμερα είναι διαμορφωμένη. Το νευρικό σύστημα του σεναρίου περίτεχνα κεντημένο από τον ίδιο τον σκηνοθέτη και τον Σκοτ Σίλβερ, ρίχνει καθοριστική ζαριά στο εφιαλτικό ταμπλό της κοινωνίας του αβέβαιου, της αγελαίας μη σκεπτόμενης μάζας που ψάχνει τον «τρελό του χωριού», τον γεμάτο θράσος ταγό, αυτόν που νοσεί νοητικά για να εκτονωθεί στο χάσμα του αγεφύρωτου και βίαιου, ταξικού προβλήματος.

Το κοινωνικό άνοιγμα της ψαλίδας είναι τεράστιο, η οικονομική ανέχεια εξ΄ ίσιου τρομακτική και μόνο η τρέλα έχει την δυνατότητα να προκαλέσει το σεισμικό χάος, καθώς ουδείς politically correct και συνάμα οκνηρός σκλάβος δεν ορμάει μετωπικά εναντίον του συστήματος. Ο Άρθουρ «Joker» Φλεκ λειτουργεί ως ο καταλυτικός μπαλαντέρ αυτής της παρτίδας και πετυχαίνει το αδύνατο.

Είναι η χαρωπή «μουτσούνα» του θλιβερού κλόουν, που σπέρνει τον όλεθρο (όπως η μάσκα του Γκαί Φοκς στο «V for Vendetta») ενός περιθωριακού τύπου που βρίσκει την δικαίωση στην εκδίκηση όλων όσων τον διέλυσαν σωματικά, νοητικά και κατ’ επέκταση ψυχικά. Και όλοι αυτοί είναι η εύρωστη, οικονομικά, κάστα του συστήματος και τα μορμολίκια του, όπως αστέρες της τηλεόρασης (Ρόμπερτ Ντε Νίρο, απολαυστικός), στελέχη επιχειρήσεων, πραιτοριανοί.

Η αδιαπέραστη, φαντεζί φορεσιά του είναι η τραγική, προσωπική του ιστορία, το νοσηρό παρελθόν του, η ψυχασθένεια του, ο νευρικός, ερεβώδης γέλωτας του, που λειτουργούν, εκτός των άλλων, με θρασύτητα και μεγάλο μερίδιο ακαταλόγιστου στην τελική, μεγάλη επίθεση. Κάνει όμως την δουλειά του. Εμπνέει, ξεσηκώνει, δημιουργεί παραβατικότητα, εξολοθρεύει και σαν δεύτερος «τρελός» Άντολφ Χίτλερ στο τέλος αποθεώνεται.

Η σκηνοθεσία του Τοντ Φίλιπς είναι πραγματικό μεγαλείο και σαν γυροσκόπειο σε καθορισμένη τροχιά αποτυπώνει με τέχνη, άλλοτε την κομιξάδικη ατμόσφαιρα απ΄ όπου είναι βγαλμένη η φιγούρα του Τζόκερ και άλλοτε την ρεαλιστική καθημερινότητα μιας απάνθρωπης μεγαλούπολης που βιώνει ο Άρθουρ Φλεκ. Ο Φίλιπς έχοντας κατά νου δυο προσωπικότητες σε ένα σώμα επιλέγει τον Χοακίν Φίνιξ για αυτόν τον διπολικό ρόλο. Η επιλογή του τον βγάζει κάτι πέρα του ασπροπρόσωπου.

Πραγματικά, θεϊκός ο Φίνιξ, αδυνατισμένος κατά 23 κιλά, μια σκιά του εαυτού του, ένα αποστεωμένο γεμάτο νεύρο και κίνδυνο σώμα, ξαφνιάζει με τις ερμηνευτικές μεταβάσεις. Απόλυτα ευθυγραμμισμένος στον ρόλο του, πότε απελευθερώνει την τραυματισμένη, άρρωστη αγάπη του με κέντρο αφοσίωσης την μητέρα και το τραυματικό του παρελθόν και πότε σπάει τα δεσμά της ανίκητης σχιζοφρένειας του με κέντρο την κοινωνική αποδόμηση. Ο Φίνιξ, κυριολεκτικώς απεκδύεται ως Άρθουρ «Joker» Φλεκ και εμείς απολαμβάνουμε ακόρεστα, με όλο το είναι μας, έναν υπέροχο ηθοποιό σε μια καταπληκτική ταινία.

Βέβαια, υπάρχει η Γκόθαμ Σίτι και η βαθύπλουτη, οικογένεια Γουέιν που ευεργετεί την πόλη. Κορυφαία, κατά την δική μου άποψη, σκηνή της ταινίας είναι η σεκάνς όπου όλη η άρχουσα τάξη, οι καπιταλιστές, η κυβέρνηση, οι δημιουργοί του κοινωνικού κακού παρακολουθούν σε κινηματογραφική αίθουσα, για τις ανάγκες ενός γκαλά, την ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν «Μοντέρνοι Καιροί». Αυτοί που γεννούν την κοινωνική σήψη, την σκλαβοποίηση των ανθρώπων και τον μετασχηματισμό τους σε ανθρωποειδή, αυτοί ξεκαρδίζονται μέχρι δακρύων στην αίθουσα προβολής, βλέποντας την αιχμηρή σάτιρα του Τσάπλιν προς τους πλουτοκράτες και την άρχουσα τάξη. Απόλυτα ειρωνικό, απύθμενα ευφυές.

Μην υποπέσετε στην διαδικασία της σύγκρισης του συγκεκριμένου «Joker» με τους προκατόχους του. Οι προηγούμενοι, ο επίσης αγαπημένος και «παραμυθένιος» Τζακ Νίκολσον του Τιμ Μπάρτον και ο «χαοτικός» Κιθ Λέτζερ του Κρίστοφερ Νόλαν, είναι πράγματι ωραιότατοι σε αυτό που συμμετέχουν ως οι κακοί αντίπαλοι του Μπάτμαν. Ο «Joker» με τον Χοακίν Φίνιξ είναι κάτι το ιδιαίτερο, το ξεχωριστό, καθώς όλη η ταινία ως ψυχόδραμα είναι σαν βουνό ριγμένη επάνω του. Είναι το ανατριχιαστικό πνεύμα, το βγαλμένο από την σκοτεινή σπηλιά των μύχιων σκέψεων μας, εκεί που ακόμα και εαυτός μας επισκέπτεται, ενίοτε, κατόπιν ειδικής πρόσκλησης. Η ταινία είναι ένα αριστούργημα και μην την χάσετε!

Κατόπιν της βράβευσης του «Joker» στο Φεστιβάλ της Βενετίας και την ενθουσιώδη αποδοχή του κοινού και των κριτικών, εύλογη συνέχεια είναι ότι η ταινία θα προχωρήσει ηρωικά προς την βραδιά των Όσκαρ. Είμαι περίεργος τα μάλα να δω την στάση της αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, τι στο καλό θα πράξει, κρατώντας στα χέρια της αυτή την απασφαλισμένη «χειροβομβίδα». Θα δώσουν το αγαλματίδιο στον Χοακίν, που το στέρησαν στο «Walk the Line» το 2005  ή θα το κάνουν πάσα στον Μπραντ Πιτ για το «Ad Asτ(r)α»; Οψόμεθα!

Αξιολόγηση Ταiνιας

* * * * *  Αριστούργημα * * * * Εξαιρετική * * * Ενδιαφέρουσα * * Προβληματική * Αδιάφορη @ Κάκιστη