fbpx

H Χαριτίνη Μαλισόβα σε α΄ πρόσωπο στην Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

Η Χαριτίνη Μαλισσόβα γεννήθηκε και κατοικεί στο Βόλο. Έχει σπουδάσει Παιδαγωγικά και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Από το 2014 αρθρογραφεί στην εφημερίδα Θεσσαλία ,στο κυριακάτικο φύλλο, της οποίας δημοσιεύονται συνεντεύξεις, άρθρα ,κριτικές της και ρεπορτάζ για το βιβλίο,τον κινηματογράφο και την εκπαίδευση.

Από το 2016 συνεντεύξεις και κριτικές της δημοσιεύονται και στο ηλεκτρονικό περιοδικό για το βιβλίο και τον πολιτισμό Diastixo .gr.

Έχει γράψει τέσσερα παραμύθια τα οποία, διασκευασμένα σε θεατρική μορφή, έχουν ανεβεί από το 2011 σε σχολικές παραστάσεις κι έχουν δημοσιευθεί στο περιοδικό πολιτισμού Θήτα Week και στο ένθετο Διαδρομές της εφημερίδας Θεσσαλία. Η ποιητική συλλογή «Ιδεατή Ολότητα» είναι το πρώτο της βιβλίο και κυκλοφορεί τις Εκδόσεις Αρμός.

Μέσα από Ταξίδια γραφής,

Καμβά προσώπων, Δυσδιάκριτα όρια,

Προεκτάσεις ,Εποχιακά ,Παιδικό γέλιο –ελιξίριο,

στην πρώτη μου  ποιητική συλλογή, άλλοτε με πρωτοπρόσωπη, άλλοτε με δευτεροπρόσωπη και άλλοτε με τριτοπρόσωπη γραφή επιχειρώ να συνθέσω την Ιδεατή ολότητα ,τον ολισμό που καλούμαστε να βιώσουμε και την ιδεώδη μορφή που αναζητούμε παράλληλα με τη δική μας εξέλιξη.

Σε πενήντα δύο ποιήματα και εφτά ενότητες, αποτυπώνω κομμάτια της ζωής και των σημαντικών άλλων, άλλοτε ως μέρος, άλλοτε ως καθρέφτης κι άλλοτε ως θεατής τους.

Το βιβλίο μου αυτό, αντί επιλόγου, κλείνει  με ένα κείμενο με σκέψεις περί ποίησης από την εμπειρία μου ως αρθρογράφος λογοτεχνίας.

Η σκηνοθέτης και ηθοποιός Αναστασία Παπαστάθη, μιλάει στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Μπορούμε να αποδεχτούμε την διαφορετικότητα του άλλου ή προσπαθούμε να του επιβάλλουμε την δική μας θέση και στάση ζωής, θεωρώντας ότι αυτή είναι η σωστή;»

Ευτύχησε να πρωτοπαίξει σε διδασκαλία του Μίνωα Βολανάκη κοντά στη Τζένη Καρέζη. Από τότε η Αναστασία Παπαστάθη, την οποία σήμερα φιλοξενούμε, κυριαρχεί πάμφωτη στο θεατρικό χώρο. Ως σκηνοθέτης με γενναιοδωρία προσφέρει εξαιρετικές παραστάσεις, ενώ με πίστη και ευσυνειδησία συνεχίζει να εργάζεται και ως ηθοποιός. Η Αναστασία Παπαστάθη έχει εγκαταστήσει ένα νέο ήθος στην ερμηνεία, εξ ου και πολυβραβευμένη,  που μαγεύει το περιβάλλον συνεχίζοντας έναν εποικοδομητικό διάλογο με το κοινό που  προσδοκά ένα καλύτερο αύριο. Και το κοινό δεν κάνει ποτέ λάθος.

Ίσως της ταιριάζει η φράση  του Όσκαρ Ουάιλντ: «Θεωρώ το θέατρο τη μεγαλύτερη τέχνη όλων, τον πιο άμεσο τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος μπορεί να μοιραστεί με κάποιον άλλον την αίσθηση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος».

Και για να είμαστε συνεπείς δεν πρέπει να παραλείψουμε και τις άλλες ιδιότητές της στις οποίες έχει διακριθεί. Μιλάμε για τη μαθηματικό, την συγγραφέα, τη μεταφράστρια και την θεατρική παραγωγό. Επωμίστηκε και αυτό το ρόλο, όταν πριν από πέντε χρόνια πήρε ένα παλιό φανοποιείο στην πλατεία, που  βρίσκεται δίπλα από την έξοδο του μετρό «Άγιος Ιωάννης» και το μετέτρεψε σε ένα πολύ ζεστό και κομψό θέατρο. Πρόκειται για το «Ραντάρ» , που στεγάζει το πάθος της για την τέχνη και που αγκάλιασαν όλες οι γεύσεις της αγάπης των θεατρόφιλων.

Γι α δεύτερη σαιζόν το «Radar» παρουσιάζει κατ΄ απαίτηση του κοινού, το βραβευμένο με Πούλιτζερ έργο: «Καληνύχτα Μητέρα» της Μ. Νόρμαν, με τη Μαρία Σκούντζου στον ομώνυμο ρόλο και την Αναστασία Παπαστάθη στο ρόλο της κόρης.

Η Μαρία Σκούντζου και η Αναστασία Παπαστάθη

Μέσα από το «Radar», κα. Παπαστάθη, που έγινε κιόλας πέντε χρονών, καταφέρατε να έρθετε σε μια ζεστή επαφή με τον σύγχρονο θεατή, ανεβάζοντας παραστάσεις που είχαν ανταπόκριση και θέτουν ερωτήματα που αφυπνίζουν και ενεργοποιούν τον πολίτη. Επιλέξατε τον δύσκολο δρόμο. Νιώθετε δικαιωμένη που ο στόχος σας βρήκε τρόπο να ευαισθητοποιήσει το κοινό;

Η ανταπόκριση του κοινού με κάνει να αισθάνομαι ότι βαδίζω σε καλό δρόμο, μου δίνει ώθηση να προχωρήσω στο επόμενο βήμα, αλλά αν αφεθώ σε αυτό, νομίζω ότι θα χάσω τον προορισμό μου.

Η εμπιστοσύνη είναι μια αξία που δεν την αποκτάς άπαξ και δια παντός, πρέπει διαρκώς να την ανανεώνεις.

Η δικαίωση είναι μια παράμετρος που αφ’ ενός δίνει ικανοποίηση στον δημιουργό, αφ’ ετέρου εγκυμονεί τον κίνδυνο της επανάπαυσης.

Ωραία μέχρι εδώ καλά τα πήγα και μετά; Πως θα συνεχίσω;

Χαίρομαι που η δουλειά μου ευαισθητοποιεί κάποιους ανθρώπους και αυξάνει τους οπαδούς του «Radar», όμως αυτό δημιουργεί και μια μεγάλη ευθύνη για μένα και τους συνεργάτες μου. Εύχομαι να μην πάψουμε να νοιώθουμε αυτή την ευθύνη.

Εμπνευσμένη δημιουργός και πολύ καλή ηθοποιός σίγουρα δεν θα ψάχνατε για εργασία. Κι όμως προτιμήσατε να έχετε μια δική σας στέγη κουβαλώντας στους ώμους σας και όλα τα βάρη που αυτό συνεπάγεται. Γιατί;

Η ερώτησή σας μου ξυπνάει πολλές αναμνήσεις. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τελείωσα την Δραματική Σχολή και αμέσως μετά με  πήρε ο Μίνως Βολανάκης  στην «Μήδεια» που σκηνοθετούσε με τον θίασο Καρέζη-Καζάκου. Την ίδια χρονιά πήρα και το πτυχίο μου στα Μαθηματικά στο Καποδιστριακό.

Από τότε έκανα πολλές δουλειές για να μπορέσω να βιοποριστώ. Δεν ήθελα να μου στέλνουν οι γονείς μου χρήματα. Παρέδιδα μαθήματα σε παιδιά, έκανα δικές μου επιχειρήσεις, κι όλα παράλληλα με την δουλειά μου στο θέατρο. Το γεγονός ότι βιοποριζόμουν και με άλλο τρόπο, μου έδινε την δυνατότητα να επιλέγω τις δουλειές μου στο θέατρο. Όμως τίποτα δεν ήταν εύκολο. Και έρχομαι στο «Radar».

Η δυσκολία μου να ενταχθώ στο χώρο του θεάτρου με όρους που δεν μου ταίριαζαν, με ανάγκασε να δημιουργήσω το δικό μου πλάνο για το τι θέλω να κάνω στο θέατρο. Έτσι κι αλλιώς ανακάλυψα πολύ νωρίς, ότι εκτός από ηθοποιός ήμουν και άλλα πράγματα, είχα μια συνολική άποψη που ήθελα να καταθέσω. Επομένως στόχευσα στο να κάνω μια δική μου στέγη για να πω αυτά που ήθελα να πω με τον δικό μου τρόπο. Ο στόχος μου αυτός, συνοδεύτηκε από μεγάλο κόστος και οικονομικό, αλλά και σε επίπεδο σωματικού και ψυχικού μόχθου. Μόνο η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας για την αδειοδότηση του θεάτρου, θα ήταν αρκετή για να απογοητεύσει έναν άνθρωπο. Φαίνεται όμως δεν πτοήθηκα, ίσως γιατί η ανάγκη μου, ήταν μεγαλύτερη από τις δυσκολίες που συνάντησα.

Μιλήστε μου για την συνεργασία σας με τη σπουδαία Μαρία Σκούντζου.

Στο «Radar» η συνεργασία μας ξεκίνησε με την «Παρεξήγηση» του Καμύ. Από πριν όμως υπήρχε αμοιβαία εκτίμηση, όταν ήμασταν και οι δυο δασκάλες σε Δραματική Σχολή. Τώρα πια μετά από τρεις συνεργασίες «Παρεξήγηση», «Φαινόμενο Ρασομόν», «Καληνύχτα Μητέρα» και πάρα πολλές πρόβες που συνόδευσαν αυτά τα έργα, μπορώ να πω ότι έχουμε αποκτήσει κοινή θεατρική γλώσσα. Μπορώ να καταλάβω το βλέμμα της, την σιωπή της, αν και αυτό που θέλει να πει η Μαρία το λέει με μια αλήθεια που σπάει κόκαλα.

Είναι μοναδική προσωπικότητα. Η ιστορία του θεάτρου μας προσωποποιημένη. Μεταφέρει πάνω στην σκηνή την αυθεντική στόφα του ηθοποιού που σχετίζεται με τις άφθαρτες αξίες του θεάτρου μας. Δίνεται σε αυτό που κάνει με μια σπάνια αφοσίωση και αγάπη. Αισθάνομαι τυχερή που με τιμά με την συνεργασία της και την φιλία της.

Ποια ερωτήματα σας απασχόλησαν δουλεύοντας το «Καληνύχτα μητέρα» της Μάρσα Νόρμαν; Πάνω σε ποιους βασικούς άξονες κινήθηκε η έρευνα και κατ’ επέκταση, η παράστασή σας;

Πρώτα απ’ όλα, με απασχόλησε το πως αυτό το έργο, τοποθετημένο από την συγγραφέα σε μια Αμερικάνικη επαρχία του νότου, θα μπορέσει να βρει αντιστοιχία με την Ελληνική πραγματικότητα. Προσπάθησα να ανακαλύψω τα στοιχεία που αφορούν στον σύγχρονο άνθρωπο ,τα διαχρονικά και πανανθρώπινα . Με αφορμή την σχέση μάνας-κόρης θέλησα να ερευνήσω τις ενδοοικογενειακές σχέσεις και γενικότερα τις ανθρώπινες σχέσεις. Πως δηλαδή σχετίζεται ο άνθρωπος και τι επιπτώσεις υπάρχουν από τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται, στον ίδιο και το περιβάλλον του.

Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις του ρόλου της κόρης που ερμηνεύετε;

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μπορέσω να προσεγγίσω ένα άτομο όπως η Τζέσυ που προετοιμάζει την αυτοκτονία της εδώ και δέκα χρόνια. Πως να ερμηνεύσεις έναν τέτοιο χαρακτήρα; Με τι στοιχεία και αναφορές να τον υποδυθείς; Προσπάθησα πολύ για αυτό τον ρόλο.

Δεν είχα κανένα κοινό σημείο μαζί του. Τα ανακάλυψα βήμα-βήμα. Όλα υπάρχουν μέσα μας, είναι θέμα δουλειάς του ηθοποιού να βγουν στο φως και να πάρουν σάρκα και οστά.

Το έργο της Μάρσα Νόρμαν απαλλαγμένο από θεατρικές φόρμες, όπως αναφέρετε,  μελετά τις σχέσεις των ανθρώπων με αλήθεια, τρυφερότητα, συγκίνηση και χιούμορ. Τι καθορίζει κα. Παπαστάθη σήμερα τις ανθρώπινες σχέσεις;

Είναι πολλοί οι παράγοντες που καθορίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις.

Για παράδειγμα στο «Καληνύχτα Μητέρα» το παρελθόν, είναι ένας καθοριστικός παράγοντας στην σχέση μάνας – κόρης.  Άλλος παράγοντας είναι η αλήθεια στην σχέση, πως δηλαδή τοποθετείται ο ένας άνθρωπος απέναντι στον άλλον. Είναι ειλικρινής, λέει ψέματα, ωραιοποιεί τις καταστάσεις; Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει  η αποδοχή της διαφορετικότητας. Μπορούμε να αποδεχτούμε την διαφορετικότητα του άλλου ή προσπαθούμε να του επιβάλλουμε την δική μας θέση και στάση ζωής, θεωρώντας ότι αυτή είναι η σωστή; Άλλος παράγων είναι  η συνειδητότητα, κατά πόσο δηλαδή έχω συνείδηση αυτού που πράττω και πως επιδρούν οι πράξεις μου στον άλλον άνθρωπο. Μπαίνω στην θέση του άλλου ή παραμένω στο Εγώ μου αδυνατώντας να δω τον άλλον άνθρωπο; Και ένα σωρό άλλα δεν είναι απλό το θέμα.

«Δεν μου αρέσει να προαναγγέλλω το μέλλον, έτσι κι αλλιώς η ζωή, μάς εκπλήσσει»

Έντονο το θέμα μητέρας- κόρης στο έργο που παρουσιάζετε. Κάπου λέει ο Ελύτης: «Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου». Τι σημαίνει αυτό για σας;

Η λογοτεχνία και η ποίηση πάντα είχαν μια εξωραϊσμένη εικόνα για την μητέρα. Ακόμα και οι μεγαλύτεροι ποιητές μας δεν ξέφυγαν από την ωραιοποίηση της μορφής της μητέρας. Ίσως μέσα από αυτή την όμορφη εικόνα να εμπνέονταν. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά που συναντάμε στο βιβλίο του ψυχοθεραπευτή Ίρβιν Γιάλομ . «Η μάνα και το νόημα της ζωής». Διαβάστε ένα μικρό απόσπασμα:

[…] Η μάνα μου ήταν ματαιόδοξη, ελεγκτική, παρεμβατική, καχύποπτη, μοχθηρή, τρομερά ισχυρογνώμων και με μια αβυσσαλέα άγνοια (έξυπνη όμως -αυτό ακόμα κι εγώ το έβλεπα). Ποτέ, ούτε μια φορά δεν θυμά­μαι να ζήσαμε οι δυο μας μια στιγμή ζεστασιάςΟύτε μια φορά δεν ένιωσα περήφανος για κείνην και δεν σκέφτηκα, πόσο χαίρομαι που είναι μάνα μου […]  

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η προσωπική μου οπτική, από την στιγμή που εκφράζεται μέσω του θεάτρου, θα πρέπει να έχει μια σφαιρική εικόνα για τα πράγματα, να εμπεριέχει όλες τις πλευρές και τις θετικές και τις αρνητικές. Όπως συμβαίνει στη ζωή.

«Η μάνα μου με έμαθε να βαδίζω περήφανη σαν να μου ανήκει ο κόσμος όλος»,  έχει πει η  Σοφία Λόρεν. Εσείς το νιώσατε αυτό το συναίσθημα;

Είδατε πόσο δυνατά επιδρά  μια μάνα πάνω στο παιδί της; Ο λόγος της μπορεί να απογειώσει ένα παιδί ή να το πάει στον πάτο. Αυτό που μου έλεγε η δική μου μάνα ήταν: «να λες πάντα την αλήθεια», ήταν το μότο της. Με αυτό πορεύτηκα στη ζωή μου. Και δεν μου βγήκε σε κακό.

Μπορεί ένα θεατρικό έργο να δώσει τέτοια μηνύματα στον κόσμο και να τον αφυπνίσει, ώστε σιγά- σιγά να γίνει συνειδητός πολίτης. Εν τέλει είναι το θέατρο ένα σχολείο που ευφραίνει τη ψυχή μας και συγχρόνως μας κάνει καλύτερους ανθρώπους;

Δεν ξέρω αν έχει τέτοια δύναμη ένα θεατρικό έργο. Η συνειδητότητα χρειάζεται πολύ δουλειά σε προσωπικό επίπεδο, δεν κατακτάται με την θέαση μιας παράστασης. Κάποιες φορές το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως αφυπνιστική εμπειρία, εξαρτάται από το πως επιδρά στον θεατή. Τώρα αν αυτός ο θεατής θα γίνει συνειδητός πολίτης ή καλύτερος άνθρωπος, δεν το γνωρίζω.

Είναι γεγονός, ότι θέλει πολλή σχολαστικότητα και επιμέλεια για να καταφέρεις να ανεβάσεις μια παράσταση, κι αυτό το ξέρετε πολύ καλά εσείς κα. Παπαστάθη. Το θέατρο αποτελεί την υψηλότερη τέχνη που υπάρχει, γιατί το θέατρο μέσα του εμπεριέχει όλες τις υπόλοιπες τέχνες. Ποια είναι η άποψή σας επ΄ αυτού;

Έχω νοιώσει στο πετσί μου πόσο δύσκολη και απαιτητική είναι η τέχνη του θεάτρου. Προσωπικά χρειάζομαι πολύ χρόνο για να κάνω μια παράσταση. Μου είναι αδύνατον όμως να συγκρίνω τις τέχνες μεταξύ τους. Ένα μέτρο θα μπορούσε να είναι ο τρόπος ή ο βαθμός που μια τέχνη επιδρά στον άνθρωπο. Άλλον τον συνεπαίρνει ένας πίνακας ζωγραφικής, άλλον το άκουσμα μιας μουσικής, άλλον η θέαση μιας παράστασης. Πως να προσδιορίσει κανείς την αξία μιας τέχνης;

Από όταν ξεκινήσατε να σκηνοθετείτε, άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας ως ηθοποιό;

Ο τρόπος που σκηνοθετώ έχει επίκεντρο τον ηθοποιό. Ερευνώ μαζί του τον ρόλο του, την ανάπτυξη της σχέσης του με τους άλλους χαρακτήρες του έργου, επομένως  η λειτουργία μου ως σκηνοθέτης συμπορεύεται με αυτήν της λειτουργίας της ηθοποιού δεν συγκρούεται.

Ως άνθρωπο η ενασχόληση με την τέχνη σας αναζωογονεί;

Ναι με αναζωογονεί. Το θέατρο είναι η τέχνη που αγαπώ, που εκφράζομαι μέσα από αυτή. Μου δίνει μεγάλη χαρά.

Αν δεν είχατε γίνει σκηνοθέτης – ηθοποιός, με τι θα θέλατε να είχατε ασχοληθεί;

Θα είχα ασχοληθεί με την αστρονομία. Ήταν το κατ’ επιλογήν μου μάθημα όταν σπούδαζα Μαθηματικά στο Καποδιστριακό στην Αθήνα. Πάντα με γοήτευαν οι πλανήτες, και η νομοτέλεια του σύμπαντος. Θα χρειαζόμουν όμως άλλη μια ζωή κι έτσι επέλεξα το θέατρο.

Κλείνοντας, θα ήθελα να μου πείτε τι σκέφτεστε για το μέλλον του «Radar»; Κάνετε όνειρα;

Δεν μου αρέσει να προαναγγέλλω το μέλλον, έτσι κι αλλιώς η ζωή, μάς εκπλήσσει. Προτιμώ να ζω σε παρόντα χρόνο. Αυτό που επιθυμώ για το Radar είναι να παραμείνει ένας ζωντανός οργανισμός, σε επαφή με τον σύγχρονο άνθρωπο, με ποιότητα στο ρεπερτόριό του και σεβασμό στον θεατή.  Ένας οργανισμός  που  θα συνεχίσει να εκπέμπει και να δέχεται ενεργά στην κοινωνία μας.

Ο Αντώνης Παπαθεοδούλου κουβεντιάζει με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Τα παιδιά μπορεί να μαθαίνουν όταν τους κάνεις μάθημα, αλλά μαθαίνουν πολύ καλύτερα όταν τα κάνεις να γελούν»

Ο Αντώνης Παπαθεοδούλου γεννήθηκε το 1977 στον Πειραιά. Το πρώτο του βιβλίο κυκλοφόρησε το 1999 και έκτοτε μεταφράζει και διασκευάζει ιστορίες, τραγούδια και σενάρια για παιδιά. Βιβλία του έχουν τιμηθεί με βραβεία και διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

«Κάθε βιβλίο που γράφω, ακολουθεί τη δική του πορεία και ζει τις δικές του ξεχωριστές περιπέτειες. Άλλα έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 10  γλώσσες, άλλα κέρδισαν βραβεία και διακρίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, άλλα έγιναν παραστάσεις στο θέατρο και το κουκλοθέατρο. Όλα όμως έγιναν φίλοι με πολλούς μικρούς αναγνώστες κι αυτό είναι το πιο σπουδαίο βραβείο απ’ όλα», αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας.

Ο θεατρικός «Ραφτάκος των Λέξεων» ξαναχτυπά αυτή τη φορά νότια, στην Αθήνα. Ανανεωμένος, ίσως λίγο διαφορετικός από τον περσινό στη συμπρωτεύουσα;

Ούτε ανανεωμένος ούτε λίγο διαφορετικός, ολότελα διαφορετικός. Άλλος! Κι αυτό είναι ακριβώς που με έχει μαγέψει. Το ότι ο Τάσος και η ομάδα του στον Μικρό Βορρά και η Χρύσα με την ομάδα της στον Μικρό Νότο μπορεί να αγάπησαν ταυτόχρονα τον Ραφτάκο, αλλά εμπνεύστηκαν δύο ολότελα διαφορετικές, μοναδικές και ισάξια υπέροχες παραστάσεις. Φαίνεται μαγικό, αλλά εξηγείται πανεύκολα: όσο κι αν λένε ότι βρήκαν μέσα στο βιβλίο μου όλα αυτά που θα δείτε στη σκηνή, στην πραγματικότητα τα βρήκαν μέσα τους, σε όλα αυτά τα ξεχωριστά που έκρυβε ο καθένας. Η μικρή ιστορία του «Ραφτάκου» δεν ήταν παρά η αφορμή να ψάξουν.

Και μιλάει το έργο σας αυτό στην ουσία για την αγάπη, την παρηγοριά, τη ζεστασιά των λέξεων;

Ακριβώς. Με μια λέξη μιλάει για τη δύναμή τους. Για τη σημασία τους. Και γιατί αξίζει να τις προσέχουμε, να τις φροντίζουμε, να τις επιλέγουμε σωστά με αγάπη και έγνοια για αυτόν που θα τις απευθύνουμε και με γνώση και συναίσθηση για το σε τι μπορούν να μεταμορφωθούν οι λέξεις. Σε τι καλό ή όχι και τόσο καλό.

Το παιδικό κοινό είναι «κομμάτι» πιο απαιτητικό από των μεγάλων ή η ιδέα μου είναι; Ανέκαθεν αναρωτιόμουν πώς τα κερδίζετε εσείς οι συγγραφείς τα μικρά; Μέσω ίσως του παιχνιδιού, γλώσσα που καταλαβαίνουν; Μέσω γέλιου, χαρούμενων καταστάσεων, έστω και φαινομενικά;

Είναι όντως πιο απαιτητικό. Διπλά απαιτητικό. Πρώτον γιατί κι εμείς ως δημιουργοί απαιτούμε από τους εαυτούς μας την ποιότητα που πραγματικά αξίζουν τα παιδιά, όπως όταν τρώμε και φροντίζουμε να δίνουμε σε εκείνα το καλύτερο κομμάτι και να τρώμε εμείς το υπόλοιπο. Και δεύτερον γιατί τα παιδιά δεν ενδιαφέρονται για καμία σύμβαση, αν δεν τους αρέσει το αστείο δεν θα γελάσουν από ευγένεια, αν δεν τα κερδίσει αυτό που βλέπουν δεν θα χειροκροτήσουν επειδή κλείνει η αυλαία, αν δεν τα πάρει μαζί της η ιστορία δεν θα την ακολουθήσουν από μόνα τους. Και ναι έχετε δίκιο, το παιχνίδι είναι η γλώσσα τους. Και το γέλιο είναι το κόλπο μας. Η Ισπανίδα συγγραφέας Ana Maria Matute έλεγε, ότι είναι σημαντικό να διαβάζουμε στα παιδιά πριν τον ύπνο, γιατί νυστάζουν, χασμουριούνται κι όπως ανοίγουν διάπλατα το στόμα να χασμουρηθούν, τα παραμύθια βρίσκουν ευκαιρία και τρυπώνουν και μένουν εκεί, μέσα στην κοιλιά τους για πάντα!

Ε, λοιπόν το ίδιο ισχύει και για το γέλιο. Τα παιδιά μπορεί να μαθαίνουν όταν τους κάνεις μάθημα, αλλά μαθαίνουν πολύ καλύτερα όταν τα κάνεις να γελούν. Έτσι νομίζω. Κι αυτά είναι τα παιδικά βιβλία που τελικά γίνονται αγαπημένα μου: αυτά που λένε τα πολύ πολύ σοβαρά πράγματα με πολύ πολύ αστείο τρόπο.

«…τα παιδιά είναι στην αρχή. Όλα τα ενδεχόμενα είναι μπροστά τους. Δεν έχουμε δικαίωμα να κλείσουμε ούτε μια μικρή πορτούλα στους δρόμους που ανοίγονται μπροστά τους»

«Ο Ραφτάκος των Λέξεων»

κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο

Ποιο  ρόλο παίζει η εικονογράφηση ενός παραμυθιού στην επιτυχία του; Ίση με την ιστορία αυτή καθεαυτή;

Τεράστιο ρόλο. Ειδικά στο είδος του βιβλίου που αγαπώ να υπηρετώ, το εικονοβιβλίο ή picturebook ή album ilustrado, εικόνα και λόγος αφηγούνται μαζί. Αν σας διαβάσω ένα βιβλίο μου από το ραδιόφωνο ή από το τηλέφωνο και τα καταλάβετε όλα χωρίς να βλέπετε τις εικόνες, τότε κάτι δεν έχω κάνει καλά, κάποιες λέξεις περισσεύουν. Προσπαθώ με τους εικονογράφους να δουλεύουμε μαζί. Να δημιουργούμε το βιβλίο παράλληλα, ταυτόχρονα. Κι όχι πρώτα να γράφω κι ύστερα να ζωγραφίζουν.

Πώς είναι η συνεργασία σας με την τόσο ταλαντούχα Ίριδα  Σαμαρτζή; Συνεννοείστε σχεδόν με τα μάτια;

Ναι. Με τα μάτια. Που θα πει: με ατελείωτα τηλέφωνα, χιλιάδες mail, πανικόβλητα ραντεβού, ξενύχτια, σημειώσεις, ιδέες, γράψε σβήσε. Έχουμε δουλέψει βιβλία σε πλοία, τρένα, αεροπλάνα, ταβέρνες. Αλλά είναι ο πιο απολαυστικός δημιουργικός πανικός που μπορώ να φανταστώ. Το λατρεύω.

Σε ένα καφέ είχαμε απορροφηθεί κι οι δυο τόσο πολύ πάνω από ένα προσχέδιο, που μέχρι να σηκώσουμε κεφάλι από το γράψε σβήσε των ιδεών, μου είχαν κλέψει το πορτοφόλι μέσα από την τσάντα. Το ότι συνάντησα την Ίριδα στη βιβλιοπορεία μου ήταν τεράστια τύχη κι εύχομαι να με αντέχει για πολλά χρόνια ακόμα.

Είπατε κάπου: «Πιστεύω ότι τα βιβλία για παιδιά μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο μας προς το καλύτερο, ριζικά κα αναίμακτα». Ουτοπικό λιγάκι, μα τόσο αισιόδοξο;

«Πιστεύω», δεν σημαίνει ξέρω ότι γίνεται ή ότι θα γίνει. «Πιστεύω» σημαίνει εγώ αυτό θα προσπαθήσω. Εγώ αυτό τον αγώνα θα διαλέξω και θα τον πάω όσο πάει. Με αυτή την έννοια πιστεύω! Άλλωστε αυτό είναι κι οι ουτοπίες. Το καρότο που κυνηγάμε και χωρίς να το φτάνουμε ποτέ, κάνουμε τελικά τον γύρο του κόσμου.

Επίσης μια δική σας κουβέντα: «Οι συγγραφείς παιδικών βιβλίων πρέπει να αφήνουμε το τέλος των ιστοριών ανοικτό, ακόμα και των πιο απαισιόδοξων». Αυτό γιατί κ. Παπαθεοδούλου;

Γιατί τα παιδιά είναι στην αρχή. Όλα τα ενδεχόμενα είναι μπροστά τους. Δεν έχουμε δικαίωμα να κλείσουμε ούτε μια μικρή πορτούλα στους δρόμους που ανοίγονται μπροστά τους. Αν μια ιστορία έχει καλό τέλος τότε εντάξει. Αν έχει κακό τέλος, τότε ας το πούμε με ειλικρίνεια κακό, αλλά να φροντίσουμε να μην το πούμε «τέλος».

Κλείνοντας: Τι σημαίνουν για σας οι τόσες βραβεύσεις; Σας εμψυχώνουν ή απλά προσπερνάτε και πάτε για άλλα;

Σημαίνουν 5% καμάρι, χαρά, επιβεβαίωση και 95% άγχος και ανασφάλεια. Αν τα επόμενα που θα φτιάξω θα είναι καλύτερα, αν θα δικαιώσουν τα προηγούμενα, αλλά κυρίως αν θα καταφέρουν να πάνε λίγο πιο μακριά.

Και κάτι ακόμα: Το δικό σας πολυαγαπημένο πρώτο βιβλιαράκι ποιο ήταν;

Το «Παραμύθι με τα χρώματα» του Αλέξη Κυριτσόπουλου. Η δουλειά του Κυριτσόπουλου έχει καθορίσει τα αισθητικά μου κριτήρια από μικρό παιδί και με έναν τρόπο έχω μεγαλώσει μαζί της μέχρι σήμερα. Με αυτό το βιβλίο, -αν όχι το πρώτο, ένα από τα πρώτα picturebooks στην Ελλάδα- είμαστε συνομήλικοι. Είμαστε και οι δύο του ’77. Και νομίζω ότι με κάθε μου βιβλίο, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ξαναφηγούμαι αυτό, «Το παραμύθι με τα χρώματα».

info

Η παράσταση στο Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη

  Συγγραφέας: Αντώνης Παπαθεοδούλου

Θεατρική διασκευή-στίχοι τραγουδιών: Τίνα Γιωτοπούλου

Σκηνοθεσία: Γιώργος Τζαβάρας

Πρωτότυπη Μουσική: Νίκος Πλατύραχος

Εικαστική επιμέλεια- Ηθοποιοί: Νίκος Αξιώτης, Δημήτρης Γιαννής, Γιούλη Καρναχωρίτη

Ημερομηνίες: από 6 Οκτωβρίου 2019 έως 12 Απριλίου 2020

Ημέρα & ώρα παράστασης: κάθε Κυριακή στις 12:00 και καθημερινές για σχολεία

Διάρκεια: 70 λεπτά

Τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ (άνω των 10 ατόμων, ομαδικό: 8 ευρώ)

Οργάνωση σχολικών παραστάσεων: 210 3803197 & 698 5970285, texnes.paidi@gmail.com

Η υπουργός Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη, μιλάει στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Όλη η περιοχή της Αμφίπολης είναι εξαιρετικά σημαντική και είναι αναγκαίο να συνεχιστούν οι έρευνες. Στο μέλλον, είναι πολύ πιθανό να προκύψουν και άλλα εξίσου σημαντικά ευρήματα…»

Η επί δέκα χρόνων Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, η αρχαιολόγος Λίνα Μενδώνη, που στη θητεία της είδε συνολικά δώδεκα διαφορετικούς υπουργούς και υφυπουργούς να αποχωρούν από την οδό Μπουμπουλίνας, είναι η νέα Υπουργός Πολιτισμού, που απολαμβάνει τώρα με το αντίτιμο της σκληρής δουλειάς της τον τίτλο της απόλυτης αναγνώρισης. «Δεν υπήρχε πιο ικανή και πιο άξια από τη Λίνα Μενδώνη για τη θέση της υπουργού Πολιτισμού», ομολογούν με ένα στόμα ομοϊδεάτες και μη, φίλοι και εχθροί.

Η κα. Μενδώνη δεν μένει πίσω από τα κλειστά παράθυρα κρατώντας σφραγισμένα μυστικά, όπως κάποιοι προκάτοχοί της. Βρίσκεται στη διάθεση των εκπροσώπων του Τύπου  και έχει το κινητό της πάντα ανοιχτό, ακόμα και στις αργίες, παίρνοντας θέση άμεσα για ό,τι  προκύψει. Έχει πολύ δυνατό βιογραφικό και είναι φίλεργη. Εργάζεται πυρετωδώς είκοσι ώρες το 24ωρο, εξ’ ου και είναι απαιτητική από τους συνεργάτες της.

Αγωνίστηκε άοκνα  για την προώθηση της αρχαιολογικής έρευνας και με την ιδιότητά της ως προέδρου του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) το 2010 φρόντισε να συζητηθούν περισσότερα από 1.984 θέματα, κυρίως για να προωθηθούν εντάξεις στο ΕΣΠΑ. Το καλοκαίρι του 2000 συνεδρίασε κάποια Τρίτη το ΚΑΣ υπό την προεδρία της από τις 3 το μεσημέρι ως τις 4 το ξημέρωμα για να περάσει έξι μελέτες για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων. Το 2013 η συνεδρίαση για την κήρυξη ζωνών προστασίας έληξε στις 6 το πρωί. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις μαραθώνιες αυτές συνεδριάσεις του ΚΑΣ υπό την επίβλεψή της, προκειμένου να επιλυθούν φλέγοντα θέματα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Είχα την τύχη να γνωρίσω την κυρία Μενδώνη πριν χρόνια σε μια δημοσιογραφική αποστολή σε Μύκονο, Δήλο και Νάξο και με γοήτευσε η προσωπικότητά της. Είναι μια σπουδαία γυναίκα και πολύ ευαίσθητη. Με την ευκαιρία θέλω να την ευχαριστήσω, που παρά το πιεστικό εργασιακό της πρόγραμμα βρήκε το χρόνο να μου παραχωρήσει αυτή τη συνέντευξη.

Εκατό και πλέον ημέρες από την ανάληψη της ηγεσίας του υπουργείου Πολιτισμού, κυρία Λίνα Μενδώνη και βάλατε το νερό στο αυλάκι για έργα που επείγει να γίνουν και όλα όσα  έχετε να αντιμετωπίσετε. Με το χέρι στην καρδιά κυρία υπουργέ ποια είναι η προτεραιότητά σας;

Η βασική προτεραιότητα του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού είναι αυτή που έχει και όλη η υπόλοιπη κυβέρνηση. Να κινηθούν με γρήγορους ρυθμούς όλα τα ζητήματα, να πάψουν οι καθυστερήσεις και να πραγματοποιηθεί έργο, το οποίο θα μπορεί να αντιληφθεί κάθε πολίτης. Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένες προτεραιότητες, όπως γνωρίζετε, από τον Πρωθυπουργό, μάς έχει ανατεθεί ο συντονιστικός ρόλος στην ενοποίηση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με την εν υπογείω επέκτασή του και σύνδεση με το κτήριο του Ακροπόλ Παλάς, καθώς και τη συλλειτουργία του με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, δημιουργώντας έναν υπερτοπικό πολιτιστικό πόλο. Συντονίζομε επίσης το πρότζεκτ του Τατοϊου, ενώ το ΥΠΠΟΑ εμπλέκεται και στο Ελληνικό. Εκτός από τα τρία αυτά μεγάλα σχέδια, βασικές προτεραιότητες του υπουργείου είναι η ολοκλήρωση της τοποθέτησης νέων διοικήσεων στους εποπτευόμενους οργανισμούς. Διοικητικά Συμβούλια, τα οποία να λειτουργούν ομαλά και να βρίσκονται σε συνεννόηση με τους Καλλιτεχνικούς Διευθυντές, κάτι που δεν ήταν δεδομένο τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εντάσεις και να μην προχωρά το έργο των οργανισμών.

Το αίτημα του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη προς το Βρετανικό Μουσείο για δανεισμό των γλυπτών του Παρθενώνα, με αφορμή τον εορτασμό για τα 200 χρόνια από την επανάσταση του 1821 σχολιάστηκε δυσμενώς, με την έννοια ότι έτσι αναγνωρίζει την επικυριαρχία στους Βρετανούς. Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο κα. Μενδώνη;

Αυτό δεν συνέβη ποτέ. Δεν υπήρξε ποτέ έστω και η υπόνοια για αναγνώριση της κυριότητας των γλυπτών του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο. Η επίσημη ελληνική θέση παραμένει -και αυτό δεν έχει αλλάξει-, ότι η κατοχή τους αποτελεί προϊόν κλοπής, επομένως δεν μπορεί να αναγνωριστεί κυριότητα που βασίζεται σε παράνομη πράξη.

Μετά την πώληση του Ελληνικού, τι θα γίνει κυρία υπουργέ με τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν εντοπιστεί εκεί;

Όλα τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με αρχαιολογικά ευρήματα έχουν ήδη αντιμετωπιστεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Για ευρήματα που πιθανώς προκύψουν κατά τη διάρκεια των εργασιών, πρόκειται να ισχύσει, όπως και για όλες τις αντίστοιχες περιπτώσεις, ό,τι προβλέπεται από τον Αρχαιολογικό Νόμο. Φυσικά η κυβέρνηση προωθεί τις διαδικασίες για την ανάπτυξη της επένδυσης στο Ελληνικό, όμως και αυτή θα πραγματοποιηθεί με τον απαιτούμενο σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά.

Σε ποιο σημείο βρίσκεται η προσπάθεια για την ενοποίηση του Αρχαιολογικού Μουσείου, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, και του Ακροπόλ;

Σε αυτό το στάδιο βρίσκεται σε εξέλιξη η εκπόνηση της μελέτης σκοπιμότητας, η οποία χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Θα προχωρήσουμε με τον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων και την καταγραφή των υποδομών και στη συνέχεια θα αρχίσει ο αναλυτικότερος σχεδιασμός  με τις μελέτες του έργου.

Τον τελευταίο καιρό ξαναφούντωσε το θέμα  για το μετρό Θεσσαλονίκης και μάλιστα  από τη στιγμή που αποκαλύφθηκαν συγκεκριμένες αρχαιότητες στον σταθμό «Βενιζέλου»; Πώς θα το αντιμετωπίσετε;

Το βασικό ζήτημα είναι η Θεσσαλονίκη να αποκτήσει μετρό. Σύντομα και με σωστές διαδικασίες. Αυτή είναι η προτεραιότητα. Οι αρχαιότητες είχαν αποκαλυφθεί, ήταν γνωστές. Την περίοδο 2013-2014 το υπουργείο Πολιτισμού είχε πάρει συγκεκριμένες αποφάσεις για τη διαχείριση των ευρημάτων στο σταθμό «Βενιζέλου», οι οποίες εκρίθησαν απολύτως σύννομες από το ΣτΕ το 2016. Οι πολιτικές ηγεσίες του ΥΠΠΟΑ των κυβερνήσεων του ΣΥΡΙΖΑ αποφάσισαν να διαχειριστούν με διαφορετικό τρόπο τις αρχαιότητες, χωρίς να περιμένουν την απόφαση του ΣτΕ, όπως συνήθως γίνεται. Εκτιμούμε όλα τα δεδομένα. Και σε αυτή την περίπτωση, το υπουργείο Πολιτισμού θα εφαρμόσει απολύτως τις διατάξεις του νόμου 3028 του 2002, δηλαδή του λεγόμενου «Αρχαιολογικού Νόμου», όμως νομολογιακά οφείλει να συναξιολογήσει όλες τις άλλες παραμέτρους.

Για το Μνημείο της Αμφίπολης τι σχεδιάζετε κα. Μενδώνη; Ολόκληρο το ταφικό μνημείο και η περιοχή χρήζουν έρευνας, όπως εύστοχα έχετε σχολιάσει. Τελικά είναι ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου εκεί;

Κανείς δεν μπορεί να πει ακόμη ποιος έχει ταφεί εκεί. Γεγονός είναι, ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό μνημείο, το οποίο χρειάζεται ακόμη πολλή έρευνα. Για τον λόγο αυτό έχουμε εντείνει τις προσπάθειες για τα έργα στήριξης και συντήρησης, ώστε το 2021 το ταφικό μνημείο της Αμφίπολης να μπορεί να δεχτεί συγκεκριμένες ομάδες επισκεπτών, όπως ερευνητές και φοιτητές. Όλη η περιοχή της Αμφίπολης είναι εξαιρετικά σημαντική και είναι αναγκαίο να συνεχιστούν οι έρευνες. Στο μέλλον, είναι πολύ πιθανό να προκύψουν και άλλα εξίσου σημαντικά ευρήματα.

«…Θα ήθελα να αλλάξουν οι ρυθμοί που χρειάζονται για να κινηθούν κάποιες διαδικασίες. Σε αρκετές περιπτώσεις οι καθυστερήσεις είναι απαράδεκτες. Η προσπάθειά μας είναι να πάψουν να παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα»

Πρόκειται να προωθήσετε τις μελέτες που έχουν αδειοθετηθεί για την αξιοποίηση του Τατοίου. Σε ποιο σημείο βρίσκεται η ανάπλαση;

Και σε αυτή την περίπτωση, προχωρά τάχιστα η εφαρμογή των εγκεκριμένων μελετών για τη συντήρηση και αποκατάσταση κτισμάτων του κτήματος Τατοίου. Βρισκόμαστε σε συνεννόηση με τα συναρμόδια υπουργεία, ώστε με γρήγορους ρυθμούς και με τη φροντίδα που απαιτείται, να συνεχίσουν όλες οι διαδικασίες για την αποκατάσταση του κτηρίου των ανακτόρων, των άλλων κτισμάτων, να γίνει η συντήρηση των κινητών αντικειμένων. Επίσης, να γίνουν οι αναγκαίες ενέργειες ώστε να ενισχυθεί η αναπτυξιακή διάσταση του πρότζεκτ, με τη επαναλειτουργία του ξενοδοχείου «Τατόιον» και τη λειτουργία της αγροδιατροφικής μονάδας.

Θα παρέμβετε στην φιλοσοφία των φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου;

Η μοναδική παρέμβαση του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, είναι η τοποθέτηση της Κατερίνας Ευαγγελάτου στη θέση της Καλλιτεχνικής Διευθύντριας του Φεστιβάλ. Έχουμε εμπιστοσύνη στις δυνατότητες και στην άποψη που έχει. Σε καμία περίπτωση το υπουργείο δεν πρόκειται να παρέμβει στον προγραμματισμό των εκδηλώσεων. Φιλοδοξούμε ότι το πρόγραμμα του Φεστιβάλ θα είναι ενδιαφέρον για το κοινό των Ελλήνων αλλά και ξένων θεατών, θα δίνει χώρο στη σύγχρονη δημιουργία και θα προβάλλει τους Έλληνες καλλιτέχνες.

Στην Ακρόπολη αναζητείται χορηγός για την αντικατάσταση του αναβατορίου, αλλά και του φωτισμού του Ιερού Βράχου που αντιμετωπίζει προβλήματα, έχει αλλοιωθεί και είναι πλέον γηρασμένος, όπως ανακοινώσατε στη συνέντευξη Τύπου. Πώς βλέπετε το θέμα;

Χορηγός δεν αναζητείται. Έχει βρεθεί για να καλύψει και τα δυο αυτά ζητήματα. Το αναβατόριο είναι όπως είπατε, γηρασμένο και έχει προκαλέσει επανειλημμένως προβλήματα στη λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης. Είτε το θέλουμε είτε όχι, η εικόνα της Ακρόπολης είναι η εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό. Οι υπηρεσίες του υπουργείου έχουν πραγματοποιήσει όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για τη διαμόρφωση των προδιαγραφών και τον ερχόμενο Απρίλιο ή και νωρίτερα, το νέο αναβατόριο θα λειτουργεί για τους επισκέπτες. Αντίστοιχα, αντιμετωπίζεται και το θέμα του φωτισμού. Βλέποντας απλώς κανείς την Ακρόπολη, διαπιστώνει ότι η σημερινή κατάσταση απέχει πολύ από τη μελέτη του Μπιντό. Ελλείψεις και τεχνικά προβλήματα έχουν αλλοιώσει την εικόνα σε απαράδεκτο βαθμό. Αυτό που κάνουμε λοιπόν, είναι να φροντίσουμε να εφαρμοστεί ξανά σωστά η μελέτη αυτή, με βελτιώσεις στα σημεία που απαιτείται.

Τι σας αρέσει περισσότερο στο εργασιακό περιβάλλον του συγκεκριμένου οργανισμού που διοικείτε και τι θέλετε να αλλάξετε;

Αυτό που μου αρέσει είναι ότι, έχοντας εργαστεί για πολλά χρόνια στο υπουργείο Πολιτισμού ως Γενική Γραμματέας, γνωρίζω πολύ καλά τον κόσμο, τα στελέχη, τους υπαλλήλους, το επιστημονικό προσωπικό. Και με γνωρίζουν καλά και εκείνοι. Οπότε δεν υπάρχει η ανάγκη να υπάρξει χρόνος «γνωριμίας» μεταξύ μας. Αυτό έχει συμβεί εδώ και χρόνια. Θα ήθελα να αλλάξουν οι ρυθμοί που χρειάζονται για να κινηθούν κάποιες διαδικασίες. Σε αρκετές περιπτώσεις οι καθυστερήσεις είναι απαράδεκτες. Η προσπάθειά μας είναι να πάψουν να παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα.

Θανάσης Διαμαντόπουλος, μια κουβέντα με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«Η φυσική τάση του μέσου ανθρώπου, ενδεχομένως ωθούμενου από το ένστικτο αυτοσυντήρησης, είναι να κλείνει αυτιά και μάτια –ίσως και να απωθεί– σε οτιδήποτε δραματικό, τραγικό, φρικώδες σφραγίζει το περιβάλλον και τον κόσμο του»   

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος σπούδασε αρχικά νομικά και πολιτικές επιστήμες στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αργότερα φιλοσοφία, ψυχολογία και παιδαγωγικά στη Φιλοσοφική Σχολή του ίδιου πανεπιστημίου. Με διαδοχικές υποτροφίες της γαλλικής κυβέρνησης και του Ιδρύματος Στασινόπουλου πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Σορβόννη, με τον καθηγητή Maurice Duverger και είναι διδάκτορας πολιτικής επιστήμης του 1ου Πανεπιστημίου του Παρισιού. Πραγματοποίησε μεταδιδακτορικές έρευνες και στην Οξφόρδη. Καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, έχει επίσης διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών της Λίλης.

Διετέλεσε πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης. Είναι συγγραφέας πολλών επιστημονικών και δύο λογοτεχνικών βιβλίων, ενώ από τις Εκδόσεις «Πατάκη» κυκλοφορεί και το έργο του «Εκλογικά συστήματα: Θεωρία και πρακτικές εφαρμογές», «Ανάδειξη κοινοβουλίων και προέδρων δημοκρατίας», το οποίο έχει εκδοθεί σε μετάφραση και από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Βρυξελλών.

Έχει συνεργασθεί επί χρόνια, ως πολιτικός σχολιαστής-αναλυτής, με την «Καθημερινή», τον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», τον «Τύπο της Κυριακής» και το ραδιοσταθμό «Αθήνα-9.84».

Με το βιβλίο σας αυτό, δελεαστικότατο από την πρώτη σελίδα, θέλατε ίσως να προσφέρετε στο μη μυημένο κοινό, δηλαδή εμάς, μια ιστοριογνωσία της γλυκιάς μας πατρίδας των τελευταίων 70 χρόνων; Ίσως γιατί η λογοτεχνία είναι ο πιο πρόσφορος τρόπος για να μάθει κανείς ιστορία;

Πράγματι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργεί ως ένας ευχάριστος και άκοπος τρόπος, προκειμένου να μαθαίνουν οι αναγνώστες, πρωτίστως οι νεότεροι, την ιστορία του τόπου τους. Και η ειδική λειτουργία της λογοτεχνίας είναι να αναδεικνύει τη δραματικότητα και την τραγικότητα των επιπτώσεων των γεγονότων, τα οποία οι ιστορικοί μελετούν αποστασιοποιημένα και ουδέτερα, άλλωστε και εγώ έτσι τα προσεγγίζω στο πολύτομο –αποτελούμενο από μικρά τομίδια έργο μου «10 και μία δεκαετίες πολιτικών διαιρέσεων»–, επί συγκεκριμένων κανονικών ανθρώπων. Αν όμως αυτό κάνω και εγώ στον «Δικαστή», ο πραγματικός σκοπός του έργου είναι άλλος και θα σας τον αναφέρω, απαντώντας σε επόμενη ερώτησή σας.

Μέσα από τον «Δικαστή» σας περνάνε-περνάτε ιστορικά γεγονότα ασύλληπτης θηριωδίας που καίνε και συνεχίζουν να διχάζουν. Αντέχει ο μέσος αναγνώστης όμως τόση αλήθεια;

Η φυσική τάση του μέσου ανθρώπου, ενδεχομένως ωθούμενου από το ένστικτο αυτοσυντήρησης, είναι να κλείνει αυτιά και μάτια –ίσως και να απωθεί– σε οτιδήποτε δραματικό, τραγικό, φρικώδες σφραγίζει το περιβάλλον και τον κόσμο του. Δουλειά της λογοτεχνίας είναι να αποκαλύπτει τη φρικώδη αλήθεια και ο καθένας προσλαμβάνει, αφομοιώνει, αποδέχεται όση αντέχει.

«Η δικαιοσύνη είναι κάτι πολύ μεγάλο για να την απονέμουν δικαστές» γράφετε κάπου. Πόσο σωστό αλλά και πάλι;

Ουσιαστικά η απάντηση υπάρχει αλλού. «Ανθρώπινη κρίση και πρωτίστως ανθρώπινη εξουσία είναι ελάχιστα συμβατές με την ουσιαστική δικαιοσύνη, την κατά τον ήρωά μου «δικαιότητα»».

Και αλλού πάλι λέτε: «Ο κάθε αναγνώστης έχει την ευχέρεια να αποκρυπτογραφήσει τον συγγραφέα κατά βούληση». Δεν είναι λιγάκι «τρομακτικό» όμως αυτό για τον γράφοντα;

Εκτίθεμαι, άρα διακινδυνεύω. Διαφορετικές ερμηνείες ή ακόμα και παρερμηνείες.

Διαβάζοντας τον «Δικαστή» από την πρώτη στιγμή αναρωτήθηκα πώς επιλέξατε -εσείς ειδικά, ένας  άνθρωπος που αποπνέετε τουλάχιστον αύρα θετική- για κεντρικό ήρωα έναν αντιπαθή μισάνθρωπο, έναν αρεοπαγίτη που κουβαλάει μεν τύψεις, αλλά παρά τον ταραγμένο βίο δεν έχει μαλακώσει έστω λιγάκι;

Ο πραγματικός, ο πρώτιστος σκοπός του έργου δεν είναι η λογοτεχνική/μυθοποιημένη καταγραφή του ιστορικού δράματος της μεταπολεμικής Ελλάδας. Ούτε καν η ανάδειξη της τάσης για κατάχρηση που ασκεί κάθε εξουσία. Αλλά η «απόδειξη» πως η πάλη ανάμεσα στο καλό και το κακό δεν αντιπαραθέτει διαφορετικούς ανθρώπους. Είναι μια πάλη που αενάως διεξάγεται μέσα στον ίδιο άνθρωπο, εφόσον τουλάχιστον διαθέτει υποτυπώδη συνείδηση. Δεν νομίζω πως ο Δικαστής μου είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει μαλακώσει έστω λιγάκι. Στο τέλος πιστεύω πως το αντίθετο αναδεικνύεται.

Το μυθιστόρημα «Ο Δικαστής» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις: Μεταίχμιο

Πόσο κοντά στους άλλους δύο ήρωές σας τους νεαρούς, τον Γρηγόρη και τη Μίνα, αισθάνεστε; Βοηθάει ίσως και  η συνύπαρξη με τους φοιτητές σας στη μείωση της απόστασης;

Απλά είχα την ευκαιρία τα τελευταία χρόνια να συναναστρέφομαι πολλούς ανθρώπους, κυρίως νέους, που υπέφεραν ιδιαίτερα από την κρίση. Και αυτό προσπάθησα να αποδώσω. Παράλληλα όμως με το ότι η σύγχρονη ή, έστω, αν θεωρήσουμε πως την ξεπεράσαμε, η πρόσφατη κρίση είναι ή υπήρξε μια «κρίση πολυτελείας» σε σχέση με αυτά που έζησε η γενιά του Δικαστή, οι προηγούμενες γενιές γενικότερα.

Κλείνοντας, σκέπτεται η Μίνα: «Αν πυρπολείται το κορμί από το άγγιγμα του Γρηγόρη, το ίδιο συμβαίνει και με την ψυχή με το κοίταγμα του Ξενοφώντα έστω και πλατωνικό». Δηλαδή, μπορεί κανείς να νιώθει τη μεγαλύτερη δυνατή πληρότητα στη σεξουαλική του ζωή και να έχει φαντασιώσεις για έναν άλλο άνδρα; Σκέπτομαι πάλι κι εγώ.

Η συμβίωση, η συνύπαρξη, ο γάμος, ακόμα και όταν βασίζονται σε ισχυρό συναισθηματικό υπόβαθρο, δεν πιστεύω πως αναστέλλουν, πολλώ μάλλον πως ακυρώνουν την ικανότητα του ανθρώπου για συναισθηματικές δονήσεις και φορτίσεις.

Και κάτι ακόμα κ. Διαμαντόπουλε: Με κατασυγκίνησε το ηλεκτρονικό σας μήνυμα στον Πέτρο Τατσόπουλο την ώρα της μεγάλης  δοκιμασίας του. Τον αποκαλέσατε:  συναγωνιστή, συνοδοιπόρο, συναθλητή στο άθλημα της αυτοκριτικής και αναθεώρησης των πράξεων και του ίδιου μας του εαυτού.

Αγαπητή κυρία Πανώριου, την ειλικρινή ευγνωμοσύνη μου για τα καλά σας λόγια. Και σε σχέση με το έργο και σε σχέση με τη προσωπικότητά μου. Να είστε καλά. Και πάλι ευχαριστώ.

Και εγώ θερμά

Η Κερασία Σαμαρά συζητάει για επικίνδυνες μαγειρικές με τη Νότα Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

notadiamantopoulou@gmail.com

«…Είναι βιβλική η σχέση του ανθρώπου με το φαγητό, αρχέγονη και γι’ αυτόν τον λόγο καθησυχάζει το φαγητό. Σε κάνει να νιώθεις ασφάλεια και πως βρίσκεσαι δίπλα σε μια πηγή ζωής»

Αγαπώ πολύ τους καλλιτέχνες, τους ανθρώπους που στέκονται απέναντι στα ανηλεή φώτα, στα αδηφάγα βλέμματα του κοινού, σαν ακροβάτες σε τεντωμένο σχοινί, που εκείνοι που τους τοποθετούν σε βάθρο είναι έτοιμοι την επόμενη στιγμή – και δη – της επιτυχίας να τους πετάξουν για να περιμαζέψουν τα κομμάτια τους με τη δηθενιά της περίσσιας στοργής.

Αγαπώ την Κερασία με το σπάνιο όνομα, καθώς ανέβηκε τη σκάλα της επιτυχίας με σταθερό βήμα πάνω σε τακούνια, παντοφλάκια ή και ξυπόλυτη, ανάλογα με την ανάγκη του εκάστοτε ρόλου. Τελειόφοιτη Βιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, ήθελε να ασχοληθεί με τον άνθρωπο και το θαύμα της ζωής. Τμήμα ανθρωπολογίας όμως δεν υπήρχε στον χώρο της επιστήμης που διάλεξε και έτσι επέλεξε το θέατρο. Ήταν το αμέσως κοντινότερο και αυτό που είχε να κάνει με τη γλώσσα, την ψυχολογία, με τη μελέτη της συμπεριφοράς των ανθρώπων. Γράφεται στη Σχολή Βεάκη και από εκεί ξεκινά ένα άλλο θαύμα.

Το επόμενο και ίσως μεγαλύτερο πανεπιστήμιο ήταν η συνεργασία της με τον Λευτέρη Βογιατζή, τον μεγαλύτερο δάσκαλό της. Τα πέντε χρόνια που δούλεψαν μαζί περιείχαν το Εργαστήρι Αρχαίου Δράματος, μαθήματα με τους μεγαλύτερους καθηγητές πανεπιστημίων, πρακτική ασύλληπτη, τρομερή δουλειά και ταυτόχρονα έκαναν και το Εργαστήριο Φωνητικής Τέχνης του Σπύρου Σακκά.

Φέτος, η Κερασία Σαμαρά συνεχίζει με τις «Επικίνδυνες Μαγειρικές» του Ανδρέα Στάικου στο θέατρο Αλκμήνη και το πρώτο που μου γαργαλάει τη γλώσσα είναι αν μαγειρεύει. Προς έκπληξή μου, Ναι, όταν θέλει να περιποιηθεί αγαπημένους της ανθρώπους. Βλέποντας το υπέροχο κορμί μπαίνω στον πειρασμό να τη ρωτήσω τι τρώει;

Τώρα τελευταία έχω υποκύψει κι εγώ σε αυτό το ρεύμα υπέρ των ζώων και προσπαθώ να αποφεύγω, μάλλον δεν προσπαθώ, μου είναι δύσκολο να φάω κρέας.

Αν θα ήθελε να δημιουργήσει ένα εκλεπτυσμένο δείπνο για ποιον θα έβαζε τα δυνατά της;

Επειδή αισθάνομαι ότι την υπόλοιπη οικογένειά μου τη θεωρώ δεδομένη και δεν χρειάζεται να τους μαγειρέψω καλά, νομίζω πως θα έκανα ένα ωραίο δείπνο για έναν επίδοξο ή μέλλοντα ερωτικό σύντροφο ή σε κάποιον φίλο μου που νιώθω ότι δεν περνάει πολύ καλά.

Ο Ανδρέας Στάικος μετατρέπει τη μαγειρική σε μία από τις «καλές τέχνες». Πώς προσεγγίζεται και ενσωματώνεται αυτή η τέχνη στο θεατρικό σανίδι;

Το έργο ξαναγράφτηκε ως θεατρικό, έχει προστεθεί ένας χαρακτήρας που δεν υπήρχε, που τον υποδύεται ο Κωνσταντίνος Τζούμας. Παίρνοντας από τον συγγραφέα τον υπέροχο, εκλεπτυσμένο και κομψό λόγο, που υπαινίσσεται λαγνεία, ειρωνεία και στυλ, το μετέτρεψα σε ένα noir comic. Η Νανά, η ιδανική ερωμένη που τη διεκδικούν οι δύο αντεραστές, για μένα δεν είναι μία γυναίκα, είναι μία χίμαιρα. Είναι αυτό που κυνηγάμε στη ζωή μας και επειδή δεν το βρίσκουμε ποτέ μάς κάνει δυστυχισμένους και συχνά μας κάνει δυστυχισμένους και όταν το βρούμε. Είναι αυτό το ιδανικό στο οποίο αφιερώνουμε την ελευθερία μας.

Εκτίμησα το φαγητό μεγαλώνοντας. Είναι άραγε τυχαίο που όλα τα σοβαρά ζητήματα, από απλές ανθρώπινες σχέσεις μέχρι πολιτικές ή οικονομικές αντιπαλότητες, λύνονται γύρω από ένα τραπέζι;

Το φαγητό ικανοποιεί μία από τις τρεις βασικές ανάγκες του ανθρώπου: πείνα, φόβος, γενετήσια ορμή. Δεν είναι λίγο το να μπορείς να ικανοποιήσεις άμεσα το ένα τρίτο. Είναι βιβλική η σχέση του ανθρώπου με το φαγητό, αρχέγονη και γι’ αυτόν τον λόγο καθησυχάζει το φαγητό. Σε κάνει να νιώθεις ασφάλεια και πως βρίσκεσαι δίπλα σε μια πηγή ζωής.

«Ισχυρός είναι αυτός που μπορεί και χειρίζεται το παιχνίδι»

Ως σκηνοθέτης της παράστασης – έχει σκηνοθετήσει περί τα δέκα έργα –, πώς είναι να καθοδηγεί συναδέλφους;

Δεν σκηνοθετώ οτιδήποτε, σκηνοθετώ τα έργα που μου μιλάνε κατά έναν τρόπο. Είναι τόσο φυσικό να συνεργάζομαι με συναδέλφους μου πάνω στο ανέβασμα μιας παράστασης. Ποτέ δεν αισθάνθηκα πως πρέπει να κάνω κάτι ειδικό για να ακολουθήσουν αυτό που τους λέω, ακόμα και με ηθοποιούς που βρίσκονται στον χώρο πολύ περισσότερα χρόνια από μένα. Άλλωστε η πρώτη μου απόπειρα συνέβη το 2004 και μετά από δεκαπέντε χρόνια φαντάζει τώρα σαν μια πολύ φυσική διαδικασία.

Χαρακτήρες: Δαμοκλής, ο μεθοδικός αλλά με τη σπάθα πάνω απ’ το κεφάλι;

Όντως ο Δαμοκλής είναι ενήμερος της απειλής γιατί ξέρει ποια γυναίκα έχει δίπλα του. Είναι ένας πανέξυπνος άνθρωπος και ανά πάσα στιγμή καταλαβαίνει ότι κινδυνεύει να τη χάσει. Δεν πρόκειται να είναι πιστή επειδή πρέπει, θα είναι πιστή μόνο αν τα ένστικτά της είναι ικανοποιημένα στο έπακρο με το συγκεκριμένο άτομο. Γι’ αυτό είναι πάντα σε ετοιμότητα να τη διεκδικήσει. Είναι μεθοδικός, είναι γοητευτικός, είναι ο σίγουρος, ο ασφαλής σύντροφος, αυτός που δεν σου δημιουργεί κανένα πρόβλημα και που όμως επειδή δεν σου δημιουργεί κάποιο πρόβλημα τον βαριέσαι κιόλας.

Δημήτρης, ο παρορμητικός;

Ο Δημήτρης είναι ένας πολύ νέος, όμορφος και ενθουσιώδης άνδρας. Έχει τα χαρακτηριστικά της αφέλειας, της νεανικής χαράς. Δεν έχει όμως τη σταθερότητα και τη δύναμη του Δαμοκλή, γι’ αυτό και παρασύρεται εύκολα στα σχέδια του αντεραστή του. Έτσι μέχρι τα μέσα του έργου παραμένει σε άγνοια για το τι συμβαίνει. Δεν ξέρει δηλαδή πως έχουν μια κοινή ερωμένη.

Νανά, η μοιραία;

Η Νανά είναι το σύμβολο της θηλυκότητας όπως την ξέρουμε και όπως τη θυμόμασταν. Είναι ένα επιφανειακά εύθραυστο, αλλά στην πραγματικότητα αδηφάγο, άπληστο, άσπλαχνο πλάσμα, ακόρεστο, το οποίο είναι όμως αξιολάτρευτο και γι’ αυτόν τον λόγο οι άντρες γραπώνονται από πάνω της. Τους κάνει να νιώθουν σημαντικοί, τους κάνει να νιώθουν και εκείνοι αξιολάτρευτοι.

Ποιο είναι το κυρίαρχο φύλο στην παράσταση;

Η ερώτηση είναι και βασική διαφοροποίησή μας με τον συγγραφέα. Ο Ανδρέας έγραψε αυτό το έργο λατρεύοντας τις γυναίκες. Εγώ τη Νανά δεν τη βλέπω ως γυναίκα. Θεωρώ ότι είναι ο άνθρωπος και το ιδανικό του, είναι ο άνθρωπος και η αξία του, είναι το παιχνίδι της εξουσίας επάνω σε δύο ανθρώπους.

Ισχυρός είναι αυτός που μπορεί να χειρίζεται αυτό το παιχνίδι. Το ισχυρό φύλο εδώ είναι η Νανά. Δεν υπάρχει τίποτα δυνατό στους δύο εραστές. Οι εραστές άγονται και φέρονται από τα καπρίτσια και την επιθυμία της ερωμένης. Δεν έχουν να αντιπαραθέσουν δύναμη, ακόμα και όταν συσπειρώνονται για να της επιτεθούν μένουν άκαρπες οι προσπάθειές τους. Η Νανά, είτε με την παρουσία είτε με την απουσία, κυριαρχεί επάνω τους και καθορίζει το παιχνίδι».

info:

«Επικίνδυνες Μαγειρικές»

Συντελεστές

Κείμενο: Ανδρέας Στάικος

Σκηνοθεσία: Κερασία Σαμαρά

Σκηνικά-Κοστούμια: Κώστας Βελινόπουλος

Μουσική: Τάσος Καρακατσάνης

Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας

Εικαστική δημιουργία: Θανάσης Παναγιώτου

Βοηθοί σκηνοθέτη: Τζένη Αναγνωστοπούλου –  Γιώργος Αντωνόπουλος

Κινηματογράφηση -Φωτογραφίες: Τζένη Γαβρά

Επεξεργασία Ψηφιακού Υλικού: Πέτρος Αργυρός-Νίκος Βουτενιώης

Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη

Παραγωγή: ΘΕΣΙΣ, www.thesisproduction.gr – ΥΠ.ΠΟ.

Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Τζούμας, Ζαχαρίας Ρόχας, Κερασία Σαμαρά , Άρης Παπαδημητρίου.

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού

 

θέατρο Αλκμήνη

Διεύθυνση: Αλκμήνης 8-12

Σταθμός Μετρό: Κεραμεικός

Τηλέφωνο: 21 0342 8650

Η σπουδαία κυρία του θεάτρου μας, Μαρία Σκούντζου, σε μία σπάνια συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

  Αποκλειστικά στο InTownPost.com

«Κατά κάποιο τρόπο είμαι αρνητική με τις συνεντεύξεις γιατί μ’ αρέσει ο θεατής να με γνωρίζει και να με κρίνει μέσα από την δουλειά μου. Δεν με ενδιαφέρει τίποτα άλλο εκτός από την πρόβα και την παράσταση. Με δυο λόγια ό,τι συντελείται πάνω στην σκηνή»

Η μεγάλη κυρία του θεάτρου μας, η Μαρία Σκούντζου αισθάνεται πολύ καλύτερα, να μιλάει  επάνω στη σκηνή. Μην περιμένετε λοιπόν, να τη δείτε σε εκπομπές να δίνει συνεντεύξεις. Γι΄ αυτό θεωρώ ευλογημένη τη στιγμή που αποδέχτηκε την πρότασή μου γι΄ αυτή τη συνομιλία μας.

Η κα. Σκούντζου, αγαπήθηκε από το κοινό μέσα από ρόλους που έγραψαν ιστορία στις κρατικές, κυρίως, σκηνές. Παραμένει ενεργή και η επανεμφάνισή της τα τελευταία χρόνια στο θέατρο «Ραντάρ» της Αναστασίας Παπαστάθη είναι ουσιαστική.

Βίωσα πολλές παραστάσεις της και φέρνω μπροστά μου την εικόνα της: Στόφα πρωταγωνίστριας, χαρακτηριστική ομορφιά, με δυο λαμπερά μάτια που αντανακλούν το φως, εξαιρετική χροιά της φωνής, καθώς και της κίνησης, αφήνουν πίσω μια λεπτή ευγένεια, την σκηνική της ευγένεια. Μιλάμε για μία ηθοποιό που «φλέγεται εσωτερικά , με φαινομενικά άνεση εξωτερικά», όπως θέλει ο Τσέχωφ.

Τη θυμάμαι έντονα στην Σοφόκλεια Αντιγόνη στην Επίδαυρο, τον τραγικό ρόλο που έχει ερμηνεύσει και σε άλλη εκδοχή να ασκεί ύψιστη γοητεία στη μνήμη μου. Ερμηνεία που αποτελεί την ενσάρκωση αυτού του μύθου, που δεν κάμπτεται και αντανακλά την αντίσταση ενός πολίτη στην πολιτική εξουσία, όταν αυτή υπερβαίνει τις δικαιοδοσίες της. Μπορώ να πω με βεβαιότητα, ότι η Μαρία Σκούντζου έπαιξε ό, τι ονειρεύτηκε, κι ας ανήκει στη γενιά εκείνη που οι ατομικές φιλοδοξίες υποχώρησαν χάρη στα συλλογικά  οράματα.

Αλλά τα πολλά λόγια δηλώνουν φτώχεια μπροστά σε αυτή την τιμή που μας έκανε η κα. Σκούντζου.

Για Πέμπτη χρονιά, αν δεν κάνω λάθος, κα. Σκούντζου, είστε στο «Ραντάρ», που θεωρείτε πλέον σπίτι σας με το βραβευμένο με Πούλιτζερ έργο της Μάρσα Νόρμαν, «Καληνύχτα Μητέρα». Έργο το οποίο,  κατ΄ απαίτηση του κοινού, επαναλαμβάνεται με εσάς να συγκλονίζετε στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Τι αποκομίσατε από τον εσωτερικό σας διάλογο με την ηρωίδα  του έργου;

Πράγματι είναι η 5η χρονιά και όντως αισθάνομαι σπίτι μου το «Ραντάρ» δεν είναι σχήμα λόγου, είναι η αλήθεια. Η σοβαρότητα που υπάρχει σε αυτόν τον χώρο, η απουσία του ψεύτικου και του δήθεν με έχει κερδίσει. Και όπως καταλαβαίνετε δεν είναι το κτήριο  που σε κάνει να αισθάνεσαι έτσι, είναι οι άνθρωποι. Το στίγμα βέβαια δίνεται από την δημιουργό του την Αναστασία Παπαστάθη, που φροντίζει για το κλίμα που υπάρχει στον χώρο.

Σχετικά με με την ηρωίδα που υποδύομαι, ο εσωτερικός μου διάλογος συνεχίζεται δεν έχει  τελειώσει. Το ίδιο συμβαίνει με κάθε ρόλο που υποδύομαι. Έχουν υπάρξει φορές που ακόμα και μετά το τέλος των παραστάσεων ενός έργου  έχω βρει καινούργια στοιχεία για ένα ρόλο. Πολλές φορές έχω πει: «θα μπορούσα αυτό να το έχω παίξει αλλιώς».

Κλειδιά της υποκριτικής  πήρατε από σπουδαίους δασκάλους, όπως την Κατίνα Παξινού. Τι κρατήσατε από την κορυφαία ηθοποιό;

Είχα την τύχη στην δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου και μετά ως επαγγελματίας στο ίδιο θέατρο να έχω σπουδαίους δασκάλους και σκηνοθέτες- δασκάλους. Από τον κάθε έναν πήρα κάτι πολύτιμο. Συγκεκριμένα όμως που με ρωτάτε για την Παξινού το πιο σημαντικό απ’ όλα στο οποίο επέμενε, ήταν η αλήθεια. Στο μάθημά της στη σχολή που την είχα δασκάλα, δεν έδινε τόση σημασία στην κίνηση και τι θα κάνει ο μαθητής αρκεί να ανακαλύψει την αλήθεια του.

Το ταλέντο σας έλαμψε στο Εθνικό Θέατρο και στη δεύτερη κρατική μας σκηνή όπου παίξατε σπουδαίους ρόλους από το κλασικό και παγκόσμιο δραματολόγιο. Ποιες στιγμές αναπολείτε από αυτή τη μεγαλειώδη διαδρομή στην τέχνη του εφήμερου;

Αναπολώ στιγμές από ρόλους, από πρόβες, στιγμές από ταξίδια από σχέσεις, από επιτυχίες και αποτυχίες, στιγμές από ολόκληρη ζωή. Τι να πρωτοξεχωρήσω. Θυμάμαι την πρώτη φορά που έπαιξα στην Επίδαυρο και ήταν γεμάτο το θέατρο, πριν να αρχίσω να μιλάω κοίταξα τις κερκίδες και τρόμαξα. Νόμισα ότι είναι ένα λιοντάρι με ανοιχτό το στόμα που πρόκειται να με κατασπαράξει. Το περίεργο είναι ότι με τα χρόνια η Επίδαυρος έγινε ο ποιο οικείος μου χώρος. Αισθάνομαι εκεί πολύ πιο άνετα από ό,τι σε μια μικρή σκηνή που ο θεατής είναι δίπλα μου.

Η σκηνοθέτης και ηθοποιός Αναστασία Παπαστάθη ήταν η αιτία να επιστρέψετε στο θέατρο σπάζοντας την πολύχρονη ερμηνευτική σας σιωπή. Τι βρήκατε σε αυτό το χώρο που τόσο σας γοήτευσε για να συνεχίσετε να υπηρετείτε την υποκριτική;

Δεν ήμουν ακριβώς σε σιωπή, αλλά ο λόγος που έκανα στάση στο θέατρο «Ραντάρ» είναι η Αναστασία Παπαστάθη. Έχει βαθιά γνώση του θεάτρου, ευγένεια, σεμνότητα, υπάρχει μεταξύ μας εκτίμηση, φιλία, την εμπιστεύομαι. Είναι στοιχεία που έχουν κατακτηθεί μέσα από δουλειά πολλών χρόνων.

Έχετε παίξει πρώτους ρόλους στο αρχαίο δράμα και δη την Αντιγόνη, τόσο τέλεια. Πως σας φαίνονται οι νεωτερίστικες απόψεις, που καταθέτουν οι νέοι σκηνοθέτες με τις παραστάσεις στο θέατρο του Πολύκλειτου;

Έπαιξα την Αντιγόνη με δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Η μια σε σκηνοθεσία Σολομού που αποθεώθηκε και πιθανώς αυτή εννοείται και η άλλη σε σκηνοθεσία Ρεμούνδου που ήταν με νεωτερίστικη όπως λέτε  άποψη. Δεν σας κρύβω ότι είχα την αγωνία μου και πράγματι οι γνώμες διχάστηκαν. Άλλοι αποθέωσαν την παράσταση και άλλοι την έθαψαν, αναδείχτηκαν όμως τα στοιχεία που άξιζαν. Για την εποχή της θεωρήθηκε πρωτοποριακή παράσταση. Όλα κρίνονται από την αισθητική.

Γιατί είσθε αρνητική απέναντι στους καλλιτεχνικούς συντάκτες, εσείς μια πρωταγωνίστρια με τέτοια ιστορία, που έχετε τόσα να πείτε;

Κατά κάποιο τρόπο είμαι αρνητική με τις συνεντεύξεις γιατί μου αρέσει ο θεατής να με γνωρίζει και να με κρίνει μέσα από την δουλειά μου. Δεν με ενδιαφέρει τίποτα άλλο εκτός από την πρόβα και την παράσταση. Με δυο λόγια ό,τι συντελείται πάνω στην σκηνή. Αν  το κάνω τώρα είναι κατ’ εξαίρεση μόνο για το «Ραντάρ» επειδή πρέπει να υποστηριχθεί αυτός ο καινούργιος θεατρικός χώρος και η σοβαρή δουλειά που γίνεται, γιατί είναι ένας χώρος που πορεύεται μόνος του χωρίς καμία επιχορήγηση, αποκλειστικά και μόνο με την στήριξη των θεατών.

«Προσπαθώ να μην βλέπω μόνο τα ερείπια  σ’ αυτόν τον κόσμο. Θέλω να βλέπω κι αυτό που γεννιέται μέσα από τα ερείπια. Υπάρχει και η φωτεινή πλευρά της ζωής»

Και μετά το «Καληνύχτα Μητέρα», τι συζητάτε κα. Σκούντζου εκεί που ξεπρόβαλε ένα νησί πολιτισμού: το Θέατρο Radar, όπως χαρακτήρισε το θέατρο της Αναστασίας Παπαστάθη, ο τραγουδοποιός Φοίβος Δεληβοριάς;

Δεν θέλω να κάνω σχέδια, μένω στο παρόν. Καλά να είμαστε και βλέπουμε.

Γιατί μείνατε μακριά από τις τηλεοπτικές και κινηματογραφικές κάμερες;  Το θέατρο για σας επισκίαζε τα πάντα;

[…γέλια…] Δεν φανταζόμουν ότι σας λείπω τόσο πολύ αλλιώς κάτι θα είχα κάνει για αυτό. Αστειεύομαι. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν μπορώ να κάνω ταυτόχρονα δύο επαγγέλματα. Μου αρέσει πολύ η τηλεόραση και ο κινηματογράφος, αλλά πάντα δυσκολευόμουν να τα κάνω παράλληλα με το θέατρο. Για να είμαι όμως ειλικρινής δεν είχα κάποια πρόταση που να με συγκινήσει τόσο ώστε να αξίζει να μπω σε αυτή την διαδικασία. Είναι αλήθεια ότι το θέατρο ήταν πάντα η προτεραιότητά μου.

Πώς βλέπετε το ελληνικό θέατρο σήμερα; Ποια η γνώμη σας για τον τρόπο που διαμορφώνεται, αλλά και για αυτά που εν τέλει προσφέρει;

Διανύουμε μια περίοδο που γίνεται ένας αγώνας δρόμου για το ποιος θα εντυπωσιάσει περισσότερο. Ζούμε την εποχή της εικόνας. Νομίζω, ότι έτσι χάνουμε την ουσία. Είναι θέμα παιδείας για να ξαναβρούμε τον δρόμο μας.

Πιστεύετε ότι η τέχνη μας προτρέπει ναξαναδιεκδικήσουμε τον χρόνο για να κοιτάξουμε και να σκεφτούμε μέσα σ αυτή τη βαθιά ύφεση;

Η τέχνη δίνει ανάταση στον άνθρωπο. Είναι η διέξοδος, το μονοπάτι που σε πάει αλλού. Σε  κάνει να σκεφτείς να ταξιδέψεις να ξεχαστείς. Σε περιόδους ύφεσης και κρίσης δεν είναι τυχαίο που η τέχνη ανθούσε. Ήταν το εφαλτήριο για να πάμε παρακάτω.

Γυρνώντας πίσω κα. Σκούντζου μπορείτε να μου πείτε, τι σας οδήγησε στα μονοπάτια της υποκριτικής;

Με τους γονείς μου πήγαινα από μικρή στο θέατρο. Ήταν ένας χώρος μυθικός για μένα. Κάθε φορά που έβγαινα από μια παράσταση  ένοιωθα μια ευφορία, φαίνεται ότι αυτό εξελίχθηκε σε ανάγκη. Ήταν κάτι σαν μονόδρομος για μένα χωρίς να γνωρίζω πως ακριβώς έγινε.

Αναζητάτε απαντήσεις μέσα από ένα έργο ή την πορεία ενός χαρακτήρα που ερμηνεύετε;

Είναι ανθρώπινο να αναζητά κανείς απαντήσεις. Τις παίρνει όμως; Γνωρίζω από την εμπειρία μου, ότι μόνο ερωτήματα προκύπτουν όταν ερευνάς τον χαρακτήρα και κατά συνέπεια το έργο. Και όσο προχωράει η έρευνα τόσο μεγαλώνουν τα ερωτήματα. Είναι μια δημιουργική διαδικασία που δεν σταματάει ποτέ. Μπορεί κάτι που νομίζεις ότι απαντήθηκε να ανατραπεί την επόμενη στιγμή. Το θέατρο είναι κάτι ζωντανό που συνεχώς εξελίσσεται.

Σε πιο προσωπικό επίπεδο, τι θα λέγατε ότι σας γοητεύει και τι σας απογοητεύει περισσότερο σήμερα;

Με γοητεύουν μικρά πράγματα. Η γαλήνη της θάλασσας, μια ωραία μουσική, μια αληθινή στιγμή που γεννιέται στη σκηνή, η ευγένεια, ένα πηγαίο χαμόγελο, η αληθινή φιλία. Με απογοητεύει το ψέμα, η αχαριστία, η εκμετάλλευση, η ανεντιμότητα.

Στα ερείπια αυτού του κόσμου τι ελπίζετε;

Προσπαθώ να μην βλέπω μόνο τα ερείπια  σ’ αυτόν τον κόσμο. Θέλω να βλέπω κι αυτό που γεννιέται μέσα από τα ερείπια. Υπάρχει και η φωτεινή πλευρά της ζωής.

Μπορείτε να ονειρευτείτε όταν βλέπετε άστεγους τριγύρω και συνανθρώπους σας που υποφέρουν;

Θλίβομαι, υποφέρω με την φτώχια με την δυστυχία, με τους ξεριζωμένους από την πατρίδα τους ανθρώπους. Είναι δύσκολο να ονειρεύεσαι όταν βλέπεις στάχτες γύρω σου. Όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς να ονειρεύεται. Μακάρι να είχα μια υπερφυσική δύναμη να μπορώ να κάνω τους ανθρώπους και τα ζώα να μην υποφέρουν.

Οι ιδεολογίες μάς χωρίζουν. Τα όνειρα και οι αγωνίες μάς ενώνουν λέει σε ένα απόφθεγμά του ο Ιονέσκο, που έχετε παίξει με επιτυχία έργο του. Ασπάζεστε την άποψή του;

Εξαρτάται, οι γνήσιες και αληθινές ιδεολογίες μπορούν να ενώσουν τους ανθρώπους. Το έχει αποδείξει η ιστορία. Όσο για τα όνειρα και τις αγωνίες, ναι ασπάζομαι την άποψη του Ιονέσκο.

Έλενα Σωκράτους, συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…σε μια χώρα που θέλει να λέγεται δημοκρατική, η διαπόμπευση και ο στιγματισμός έπρεπε να είναι αυτονόητο ότι απαγορεύονται. Πίσω από την κάθε πράξη καταστολής, που φοράει τον μανδύα της «αντιμετώπισης κρίσιμων προβλημάτων» κρύβονται επιθέσεις απέναντι σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού »

Είναι κάποιες δραπετεύσεις που πληγώνουν. Όπως αυτή της  Νιγηριανής εταίρας Επίφανις Γκούντμαν, η οποία υπήρξε θύμα εμπορίας ανθρώπων, διαπομπεύθηκε για «λόγους Δημόσιας Υγείας» και τελικά αυτοκτόνησε στην Αθήνα.

Ο συγγραφέας Θανάσης Τριαρίδης με αφορμή το συγκεκριμένο θλιβερό και συνάμα συνταρακτικό γεγονός, έγραψε ένα θεατρικό μονόλογο για το trafficking και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το έργο είναι βασισμένο στην ιστορία αυτή, αλλά και στο δράμα των οροθετικών γυναικών, που στη χώρα μας το 2012 υπέστησαν εξαναγκαστικούς ελέγχους για ΗΙV, προφυλακίστηκαν για κακούργημα και εξευτελίστηκαν. Όσες άντεξαν να προχωρήσουν παρακάτω την ζωή τους, συνεχίζουν με πληγές που δεν λένε να κλείσουν.

Ο θεατρικός μονόλογος «HIV», σε συνέχεια της επιτυχημένης του πορείας στο  Expedition Metropolis (Βερολίνο, Μάιος 2019), κερδίζοντας το ελληνικό και το γερμανικό κοινό, έρχεται στην Ελλάδα για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στις 9,10, 13, 14 και 15 Σεπτεμβρίου 2091 στο «Faust» της Αθήνας, αλλά και στις 11, 12 Σεπτεμβρίου 2019 στο θέατρο «Act» της Πάτρας.

Η Κύπρια σκηνοθέτης  Έλενα Σωκράτους, που έχει έδρα το Βερολίνο και υπογράφει πολυσυζητημένα έργα, βρίσκεται και πάλι με τον Θανάση Τριαρίδη, μετά την επιτυχημένη συνεργασία τους στο Lebensraum, στο θεατρικό μονόλογο «HIV». Όσοι τον παρακολούθησαν, είπαν πως είναι συγκλονιστικός.

Στο intownpost.com έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε την σκηνοθέτιδα Έλενα Σωκράτους που κάθε παράστασή της αποτελεί γεγονός.

Kυρία Σωκράτους μετά την επιτυχημένη συνεργασία σας με τον Θανάση Τριαρίδη στο Lebensraum, συναντιέστε ξανά στον θεατρικό μονόλογο «HIV». Τί σας τράβηξε τόσο σε αυτό το έργο και τι έχει να πει στους σύγχρονους θεατές;

Θεωρώ ότι το HIV είναι ένα έργο το οποίο πρέπει οπωσδήποτε να έρθει σε επαφή με το κοινό. Μιλάει για ένα κοινωνικό θέμα, το οποίο δεν βλέπουμε να απασχολεί συχνά τη θεατρική σκηνή, ενώ θεωρώ ότι θα έπρεπε. Μας σοκάρει το ότι ακόμη και τον 20ο αιώνα έφταναν στην Ευρώπη Αφρικανοί ιθαγενείς για να είναι εκθέματα σε ζωολογικούς κήπους, αλλά δεν φαίνεται να μας συγκινεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι χιλιάδες γυναίκες από την Αφρική φτάνουνε σήμερα στην Ευρώπη για να είναι σκλάβες του σεξ.

Σε αυτό το μονόλογο, μαθαίνουμε την ιστορία της Επίφανι Γκούντμαν, μίας Νιγηριανής πόρνης που αυτοκτόνησε το 2013 στην Αθήνα, μετά τη διαπόμπευσή της για λόγους Δημόσιας Υγείας. Τραγική και δραματική η υπόθεση.

Η ιστορία της Επίφανι Γκούτμαν, όπως την έφτιαξε ο Θανάσης, βασίζεται στο αντίστοιχο γεγονός που συνέβηκε στην Αθήνα το 2012.

Οι οροθετικές γυναίκες υπέστησαν μεγάλη διαπόμπευση στη χώρα μας. Η όλη διαδικασία ήταν εξευτελιστική και στοχοποιούσε τις ευάλωτες ομάδες στο όνομα της προστασίας της δημόσιας υγείας. Η δική σας άποψη σαφώς είναι καταδικαστική. Θα ήθελα να την καταγράψω.

Όταν οι Γερμανοί θεατές είδαν την παράσταση, θεώρησαν ότι επτά χρόνια μετά η πολιτεία θα έχει κάνει το καθήκον της, και όσοι συμμετείχαν σε αυτή τη διαπόμπευση, θα έχουν τιμωρηθεί. Όταν τους είπαμε ότι κανείς ποτέ δεν έχει τιμωρηθεί και πολλοί από τους βασικούς ενόχους δεν έχουν καν απολογηθεί, δεν ήξεραν πώς να διαχειριστούν την πληροφορία. Την εξουσία όμως την ξέρουμε, αυτή ήταν και αυτή είναι.

Προσωπικά, θεωρώ ότι ακόμη πιο τρομακτική είναι η αντιμετώπιση τού γεγονότος από μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας. Πολλοί συμπολίτες μας, όχι μόνο δεν καταδίκασαν το γεγονός, αλλά συμφώνησαν με τους χειρισμούς του κράτους, υπονοώντας ότι η ζωή ενός Έλληνα, πελάτη των γυναικών αυτών, αξίζει πολύ περισσότερο από τις ζωές των γυναικών αυτών.

Είναι τρόπος να αντιμετωπίσουμε κρίσιμα προβλήματα με πράξεις καταστολής, στιγματισμούς και διαπόμπευσης;

Καταρχήν σε μια χώρα που θέλει να λέγεται δημοκρατική, η διαπόμπευση και ο στιγματισμός έπρεπε να είναι αυτονόητο ότι απαγορεύονται. Πίσω από την κάθε πράξη καταστολής, που φοράει τον μανδύα της «αντιμετώπισης κρίσιμων προβλημάτων» κρύβονται επιθέσεις απέναντι σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, τις οποίες η εξουσία θα έπρεπε να έχει προστατεύσει και να στηρίξει και όχι να τις εκμεταλλεύεται χάριν πολιτικών παιχνιδιών.

«…ξεχνάμε ό,τι θα έπρεπε να θυμόμαστε και θυμόμαστε αλλοιωμένα αυτά που θα έπρεπε να ξεχνάμε»

Ο φόβος των διακρίσεων επιβάλλει στους περισσότερους οροθετικούς να κρύβουν την ασθένειά τους ειδικά στους χώρους εργασίας. Ο φόβος ότι αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει στην απόλυσή τους είναι υπαρκτός. Και αυτό παρότι η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) υιοθέτησε το Μάιο του 2010 τη Σύσταση 200 με την οποία διαμορφώνεται ένα ισχυρό πλαίσιο προστασίας των εργασιακών δικαιωμάτων των οροθετικών. Ισχύει αυτό κα. Σωκράτους και είναι αρκετό να διασφαλίσει το απόρρητο των προσωπικών τους δεδομένων;

Είναι προφανές ότι το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων δεν υφίσταται ως όρος στην Ελλάδα, όποια Σύσταση και να έχει υιοθετηθεί, αφού περιστατικά καταπάτησης των δικαιωμάτων των οροθετικών ανθρώπων συμβαίνουν δυστυχώς καθημερινά. Όπως το 2014 όπου, ενώ ο Άρειος Πάγος στην Ελλάδα είχε δικαιώσει εργοδότη που απέλυσε υπάλληλό του λόγω του ότι ήταν οροθετικός, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Ελλάδα και δικαίωσε τον υπάλληλο. Υπάρχουν πολλά αντίστοιχα παραδείγματα που αποκαλύπτουν, ότι ο εργασιακός τομέας κανένα δικαίωμα δεν δίνει σε οροθετικά άτομα να παραμένουν ισότιμα μέλη της κοινωνίας, δηλαδή το αυτονόητο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο στιγματισμός και ο αποκλεισμός παραμένουν ίσως τα μεγαλύτερα προβλήματα γι ́ αυτούς τους ανθρώπους. Για να σταματήσουν, μαζί τους και οι διακρίσεις, χρειάζεται νομίζετε σωστή διαπαιδαγώγηση σε όλα τα επίπεδα;

Οι περισσότεροι οροθετικοί άνθρωποι ζούνε πια μια φυσιολογική ζωή. Ελάχιστοι περιορισμοί υπάρχουν στην καθημερινότητά τους. Ο στιγματισμός και οι διακρίσεις συμβαίνουν κάποιες φορές λόγω απλής άγνοιας, άρα το πρώτο που θα έπρεπε να γίνει είναι η ενημέρωση για το θέμα αυτό.

Η «Θετική Φωνή» κάνει εξαιρετική δουλειά σε αυτό τον τομέα, αλλά πρέπει και το κράτος να στηρίξει την προσπάθειά τους. Από την άλλη υπάρχουν άνθρωποι που αποκλείουν τα οροθετικά άτομα λόγω προκατάληψης και ρατσισμού.

Αυτοί οι άνθρωποι όμως, το ίδιο θα συμπεριφερθούν απέναντι σε κάθε τι «διαφορετικό» και το ελάχιστο που θα μπορούσε να γίνει είναι η σωστή διαπαιδαγώγηση, έτσι ώστε να εξαλειφθεί το φαινόμενο, τουλάχιστον στις επόμενες γενιές. Και φυσικά να υπάρξουν οι αντίστοιχες αυστηρές κυρώσεις σε άτομα με παρόμοιες συμπεριφορές.

Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η συνταγή μιας επιτυχημένης θεατρικής παράστασης;

Η ειλικρίνεια απέναντι στους θεατές.

Υπάρχουν νεοέλληνες θεατρικοί συγγραφείς που μπορούν να συγκριθούν με τα μεγάλα ονόματα του σύγχρονου παγκόσμιου ρεπερτορίου;

Δεν μου αρέσουν ανάλογες συγκρίσεις, αλλά θεωρώ ότι υπάρχουν πολύ ταλαντούχοι, νεοέλληνες θεατρικοί συγγραφείς. Αυτός είναι και ο λόγος που τόσο συχνά επιλέγω να ανεβάζω κείμενά τους.

Η κρίση έχει επηρεάσει τη δουλειά σας στο θέατρο; Μήπως ήταν αυτός λόγος που μεταναστεύσατε;

Στο Βερολίνο πήγα για να συνεχίσω τις σπουδές μου και έμεινα από επιλογή και όχι λόγω της κρίσης. Θα ήθελα όμως, με βάση το Βερολίνο, να δουλεύω περισσότερο στην Ελλάδα και στην Κύπρο, κάτι το οποίο θα ήταν πιο εφικτό εάν υπήρχε η ανάλογη οικονομική υποστήριξη απέναντι στις τέχνες.

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο ελάττωμα της ελληνικής κοινωνίας;

Το ότι ξεχνάμε ό,τι θα έπρεπε να θυμόμαστε και θυμόμαστε αλλοιωμένα αυτά που θα έπρεπε να ξεχνάμε.

Τριγύρω παρακμή. Ελπίζετε, ότι θα βγούμε κάποτε από αυτή την κατάσταση;

Δεν είμαι το κατάλληλο άτομο για να απαντήσω και δεν έχω τις γνώσεις για να το πράξω. Ξέρω όμως, ότι κανείς δεν θα μας πάρει από το χέρι να μας δείξει τον δρόμο. Είμαι όμως αισιόδοξη για τις καταστάσεις για τις οποίες μπορεί να κάνει κάποιος κάτι. Ίσως γι ́ αυτό κάνω και αυτό το είδος θεάτρου, για αυτόν τον κάποιο που θα κάνει αυτό το κάτι.

Τι άλλο ετοιμάζετε αυτή την περίοδο στο Βερολίνο που είναι η μόνιμη έδρα σας;

Τους επόμενους μήνες θα δουλεύω στο Βερολίνο, στην Ελλάδα και στην Κύπρο σε διαφορετικά πρότζεκτ. Στο Βερολίνο συγκεκριμένα δουλεύω με εφήβους το πρόγραμμα «Theaterheimat» που επιχορηγείται από το Γερμανικό Υπουργείο Παιδείας τα τελευταία 4 χρόνια. Ταυτόχρονα, με την ομάδα «ithAKT» θέλουμε να ξεκινήσουμε πρόβες για την καινούργια μας παραγωγή στο Βερολίνο. 

info:

Η Έλενα Σωκράτους γεννήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου. Σπούδασε στο Τμήμα Θεάτρου, της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τα τελευταία χρόνια ζει στο Βερολίνο.

Είναι η δημιουργός των καλλιτεχνικών ομάδων “Εκ-Δράσης” (Λεμεσός, 2009) και “ithAKT” (Βερολίνο, 2012). Σε συνεργασία με τον Αχιλλέα Σουρλά δημιούργησε το μουσικό-θεατρικό ντουέτο “fairy tails” (Βερολίνο, 2013).

Είναι η συγγραφέας και η σκηνοθέτις των θεατρικών παραστάσεων: “Σε σας που μας ακούτε” -βασισμένο σε θεατρικά έργα της Λούλας Αναγνωστάκη- (Λεμεσός, 2009), “αλέρΤ” (Λεμεσός, 2010), “Migronauten” (Βερολίνο, Φρανκφούρτη, Βούρτζμπουργκ 2013-2014), “Death and the Maiden” (Βερολίνο 2013- 2014), ”φι με ηλ” (Λεμεσός, Λευκωσία 2013), “Unser Lied: Die Aufführung” -βασισμένο στο “Ένα Τραγούδι” του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη- (Βερολίνο, 2015), “I:Wall.” (Λεμεσός, 2015), “Pame Camping: Eine Entdeckungsreise” (Βερολίνο 2016), “Ομφαλός” -συν-σκηνοθεσία: Οδυσσέας Ι. Κωνσταντίνου- (Λεμεσός, 2016, στα πλαίσια του Φεστιβάλ theYard.Residency.16), “Züruck nach vorn” (Βερολίνο 2017), “Κοκκινοσκουφίτσα Reloaded” -βασισμένο στο θεατρικό έργο “Κοκκινοσκουφίτσα – το πρώτο αίμα” της Λένας Κιτσοπούλου(Βερολίνο 2017).

Είναι επίσης η συγγραφέας του θεατρικού δρώμενου “Ρ.Α.Σ.” -σκηνοθ. Οδυσσέας Ι. Κωνσταντίνου(Λεμεσός, 2011) και η πρώτη σκηνοθέτης των θεατρικών έργων του Θανάση Τριαρίδη “Lebensraum” (Bερολίνο, Φρανκφούρτη, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λευκωσία, Λεμεσός 2016) και “HIV” (Βερολίνο, 2019) .
Συμμετείχε ως βοηθός σκηνοθέτις και ηθοποιός στην ταινία μικρού μήκους “Postheimat” (Βερολίνο, 2014). Ως δεύτερη βοηθός σκηνοθέτις και σκρίπτ, συνεργάστηκε με τον Στράτο Τζίτζη στην ταινία Night Out (Βερολίνο, 2016).

Με τη Ιωάννα Νεοφύτου και τον Μάριο Πατσαλή ανέπτυξαν και εφάρμοσαν το καλλιτεχνικό πρότζεκτ “La fête” (Βερολίνο, Παρίσι, Αθήνα, 2014). Το 2016 συμμετείχε (ως ομάδα με την Ιωάννα Νεοφύτου) στην Έκθεση “Mediterranean Bodies – The Underwater Heart of the Mediterranean” με το έργο ”Νο|Progress” στην Αθήνα. 

Το 2014-2017 ήταν η σκηνοθέτις και συντονίστρια του επιχορηγούμενου από το Γερμανικό Υπουργείο Παιδείας προγράμματος “Mein Leben-Mein Theater” (Η ζωή μου – Το θέατρό μου). Από το 2019 είναι η σκηνοθέτις και συντονίστρια του επιχορηγούμενου από το Γερμανικό Υπουργείο Παιδείας προγράμματος “Theaterheimat” (Θεατρο-Πατρίδα).

Αθηνά Παππά, συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Τίποτα στη ζωή δεν κατακτιέται με ευκολία. Είναι όμως τόσο μεγάλη η χαρά όταν τα καταφέρνεις! Μπορεί να ακούγεται εγωιστικό, αλλά δεν με βοήθησε κανείς. Δεν είχα «πλάτες» όπως λένε»

Η Αθηνά Παππά κατοικεί  στη σκέψη μου ως μια ηθοποιός, η οποία  έχει μια τόσο έντονη παρουσία πάνω στο θεατρικό σανίδι, που καταφέρνει να αφοπλίζει όλους τους ρόλους που της δίδονται, μαγεύοντας το περιβάλλον.

Ευτύχησε να έχει δασκάλους, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίνως Βολανάκης, ο Μιχάλης Κακογιάννης που την πίστεψαν και την εμπιστεύτηκαν για να φθάσει να μας κάνει καλύτερους η τέχνη της. Ακολουθώντας την εποχή της παρακολούθησε όλα τα νέα ρεύματα παίρνοντας μέρος σε σεμινάρια εδώ και την Γερμανία για το αρχαίο δράμα, τον Σαίξπηρ, το σύγχρονο αμερικανικό θέατρο, το Live Art Theater και συνεχίζει να τρέφεται με τη γνώση αλλά και το ταλέντο της.

Με αφοσίωση στα ανθρώπινα που καταπιέζονται από την εξουσία και έγνοια για το κοινό, η Αθηνά Παππά, αυτή η νεράιδα του μύθου, δικαιώνει την ευαίσθητη ποιητική της ιδιοσυγκρασία και ως σκηνοθέτης, αλλά και στα κείμενα που γράφει.

Σήμερα βρίσκεται απέναντί μου και αυτά τα μάτια της αποκαλύπτουν τις ομορφιές της τέχνης της, τις ασχήμιες του κόσμου με βαθύ παράπονο, την ελπίδα που θέτει σε λειτουργία το ανέμελο, που τόσο το έχουμε ανάγκη, ενώ από τα λεγόμενά ξεπηδάει  μια φλόγα που κυριεύει τα αυτιά και το νου.

Τον περασμένο  χειμώνα κα. Παππά σας συναντήσαμε στην παράσταση «Τι Με Κοιτάς Έτσι;», των Ρόδη –Κυφωνίδη, η οποία αγαπήθηκε από κοινό και κριτικούς και θα συνεχιστεί για δεύτερη χρονιά, στο θέατρο Αλκμήνη, από τις 16 Οκτωβρίου 2019, κάθε Τετάρτη στις 21.30. Νιώθετε άγχος με όλες αυτές τις εγκωμιαστικές κριτικές  ή μεγαλύτερη ευθύνη;

Μεγαλύτερη ευθύνη φυσικά!  Όσο μεγαλώνεις, μεγαλώνει και η ευθύνη απέναντι σε όλα και κυρίως απέναντι στον εαυτό σου. Χαίρομαι που θα αναμετρηθώ πάλι με την ηρωίδα του έργου και νιώθω ότι θέλω να την πάω ακόμα λίγο πιο πέρα. Να την κάνω να χαίρεται που προσπαθώ να είμαι συνεπής μαζί της και να την ξελογιάσω με τα καπρίτσια της, να την κάνω να γελάσει μαζί της, να κλάψει, να φωνάξει. Να την κάνω να με «κοιτάξει έτσι».

Στην παράσταση περνάνε όλα τα είδη του θεάτρου (κωμωδία, δράμα, μπουρλέσκ, καμπαρέ) διαδεχόμενα το ένα το άλλο χωρίς να αφήνουν περιθώρια πλήξης στον θεατή και ταυτόχρονα τον καθιστούν συνένοχο στο δράμα της ηρωίδας. Τί δυσκολίες αντιμετωπίσατε για να φθάσετε στο επιθυμητό αποτέλεσμα;

Τις δυσκολίες που αντιμετωπίζω κάθε φορά που καταγίνομαι με ένα ρόλο. Πόσο, μάλλον δε, όταν γνωρίζεις ότι ο χαρακτήρας αυτός που θα υποδυθείς  ήταν υπαρκτό πρόσωπο και όχι αποκύημα της φαντασίας του συγγραφέα.

Ωστόσο το πλησίασμα της γυναίκας αυτής έγινε μέσα από την δική μου προσωπικότητα. Τι εννοώ. Πάντα μέσα από μας αναβιώνουν οι ρόλοι , οι φιγούρες των έργων. Η γυναίκα αυτή θα ήταν λίγο διαφορετική αν την έκανε άλλη ηθοποιός γιατί ακριβώς θα ήταν ένας διαφορετικός άνθρωπος που θα πλησίαζε η θα συνομιλούσε μαζί της διαφορετικά ,ακόμα και αν η καθοδήγηση ήταν ίδια. Μέσα από την  υποκριτική παιδεία που έχω, έμαθα να προσεγγίζω τον ρόλο με ένα «κλείσιμο του ματιού» στον θεατή, ότι, δηλαδή, πίσω από τον ρόλο πάντα είμαστε εμείς. Ο Κωνσταντίνος Ρόδης που το σκηνοθέτησε, πρώην μαθητής μου, κινήθηκε στην ίδια γραμμή.

Ενσαρκώνετε μια πανέμορφη γυναίκα, όπως εσείς κα. Παππά, που όμως πάσχει από μανιοκατάθλιψη και προσπαθεί μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοχειρίας να διηγηθεί την ζωή της με σαρκασμό και αυτοσαρκασμό. Τέτοιες περιπτώσεις συναντάμε καθημερινά τριγύρω και συχνά σαστίζουμε, γιατί δεν γνωρίζουμε πώς να τις αντιμετωπίσουμε. Μήπως μόνο η αγάπη είναι το φάρμακο γι΄ αυτά τα βαθιά διαταραγμένα άτομα, για να πάψουν να ζουν στο περιθώριο;

Δεν αρκεί μόνο η αγάπη. Η αγάπη ως αυτούσια λέξη είναι σαν ένα μπαλόνι διαλεκτικής. Αν η αγάπη δεν εμπεριέχει ενδιαφέρον το οποίο οφείλει να είναι μη ναρκισσιστικό, μόνο τότε το ενδιαφέρον των συνανθρώπων μας έχει ουσία. Το να δρούμε για τον άλλον είναι ένα σημείο το οποίο πολλές φορές υπερβαίνει τις ανθρώπινες δυνατότητες και οφείλει να οδηγήσει στην ψυχολογική οδό.

Μιλάμε για ένα μονόλογο, που «η υποκριτική εδώ παίζει σε λεπτές αποχρώσεις και σε μεγάλου βάθους βουτιές», όπως εύστοχα έχετε σχολιάσει. Άνθρωπος είσθε. Αν μια μέρα δεν έχετε τη ψυχική δύναμη πως το αντιμετωπίζετε;

Λόγω των σπουδών μου έχω μάθει να μεταδίδω το συναίσθημα του ρόλου στον θεατή  ανεξαρτήτως του τι νιώθω η βιώνω εγώ στην προσωπική μου ζωή. Αυτό φυσικά δεν είναι εύκολο αλλά με τα χρόνια  την εμπειρία και την αποστασιοποίηση του ρόλου από την προσωπική ζωή επιτυγχάνεται.

Εν τέλει τί εισπράξατε από την προσωπική σας συνομιλία με αυτή τη γυναίκα, που είναι και υπαρκτό πρόσωπο, με την έννοια ότι η ιστορία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα;

Η συνομιλία μου με αυτή την γυναίκα δεν σταμάτησε και δεν θα σταματήσει μέχρι το τέλος των παραστάσεων. Κάθε φορά που την συναντώ πάνω στη σκηνή συνομιλώ μαζί της και κάποιες φορές νοιώθω ότι με κρίνει με το βλέμμα της, άλλες φορές θετικά και άλλες αρνητικά. Είναι μια διαλεκτική μάχη που γίνεται εκ των έσω και που φτάνει στον θεατή μόνο αυτό που τελικά επιλέγουμε να ακουστεί. Είναι μια συνωμοτική διαδικασία μεταξύ μας που καθόρισε και καθορίζει την σχέση μας πάνω και κάτω από την σκηνή. Είναι η συνομιλία δυο γυναικών που έχουν να πουν πολλά η μια στην άλλη και που πολλές φορές οι ιστορίες τους μοιάζουν, φαίνονται οικείες. Τα συναισθήματα που αναβλύζουν είναι πολλά. Αγάπη, μίσος , κατανόηση, χαρά, πίκρα, γέλιο, θλίψη.

Πολλές φορές νιώθω να με ακολουθεί στο δρόμο που πάω για το θέατρο και εκεί πιάνω τον εαυτό μου να της το απαγορεύει, γιατί το πριν και το μετά την παράσταση ανήκουν μόνο σε μένα. Αλίμονο αν αφήναμε τους ρόλους να καθορίζουν την ζωή μας. Θα ήταν ανησυχητικό.

Από μικρή θέλατε να μπείτε στον κόσμο του θεάτρου χωρίς καν να έχετε συνειδητοποιήσει, τί σημαίνει ηθοποιός και κυνηγήσατε το όνειρό σας. Ήταν ανηφορικός ο δρόμος που διαβήκατε;

Το φαντασιωσικό ασυνείδητο της παιδικής μου ηλικίας έγινε συνειδητή πραγματικότητα μεγαλώνοντας. Δηλαδή πριν πάω στη σχολή ήξερα ότι αυτό που επέλεξα είναι δύσκολο και ο δρόμος ανηφορικός. Δεν έτρεφα ψευδαισθήσεις. Έχτισα «πέτρα- πέτρα» το δικό μου οικοδόμημα και βασίστηκα μόνο στις δικές μου δυνάμεις. Τίποτα στη ζωή δεν κατακτιέται με ευκολία. Είναι όμως τόσο μεγάλη η χαρά όταν τα καταφέρνεις! Μπορεί να ακούγεται εγωιστικό,αλλά δεν με βοήθησε κανείς. Δεν είχα «πλάτες» όπως λένε.

«Με απωθεί η ίντριγκα, οι δολοπλοκίες, το ψέμα και η υποκρισία που κυριαρχούν σε ένα θέαμα αλλά με ελκύει το καλό αποτέλεσμα ακόμα και αν έχει βασιστεί σε όλα τα προαναφερθέντα»

Οι σπουδές σας στο Πολιτικό της Νομικής , που φοιτήσατε ακούγοντας τη συμβουλή του πατέρα σας, πέρα από τις γνώσεις που σας προσέφεραν, σε τι σας χρησίμευσαν;

Χρησίμευσαν στο να αποκτήσω μεθοδολογία, να συνειδητοποιήσω τον λόγο της γνώσης και της επίγνωσης και να αποκτήσω, λόγω αυτού, μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Ενδυνάμωσαν τον στόχο και τον σκοπό να ασχοληθώ με το θέατρο και γενικότερα με την τέχνη καλλιεργώντας περισσότερο το πνεύμα μου. Έτσι δεν παρέμεινα στην επιθυμία αλλά πέρασα στην πράξη πραγματοποιώντας το όνειρό μου.

Υπήρξαν δυσκολίες στην μέχρι τώρα πορεία σας, ειδικά την περίοδο της κρίσης που φθάσατε να πείτε, ότι τίποτα πια δεν είναι δεδομένο;

Στην λεγόμενη τεχνική κρίση η οποία αίφνης δημιουργήθηκε στην Ελλάδα

(ενώ προϋπήρχε από τα μέσα της δεκαετίας του 90 με το λεγόμενο οικονομικό θαύμα), ένας δημιουργός ανεξαρτήτου κρίσης η μη, είναι σε καθημερινή κρίση σε σχέση με αυτό που επιδιώκει να κάνει θέλοντας να επιβεβαιώσει το «εγώ» του δια μέσου του κοινού και το κοινό κρίνει. Συνεπώς η όποια κρίση για τους δημιουργούς είναι μια δεδομένη κοινωνική κατάσταση. Εάν αντιληφθούμε ότι η τέχνη είναι μια επαναστατική πράξη αντικουλτούρας τίποτα δεν είναι δεδομένο γιατί τα δεδομένα ανατρέπονται καθημερινά.

Η αναγνώριση της καλλιτεχνικής αξίας σας, σας έχει κάνει να είστε πλέον πιο   επιλεκτική;

Επιλεκτική ήμουν πάντα από τότε που ξεκίνησα, ίσως γιατί ξεκίνησα με τις καλύτερες των προϋποθέσεων. Με δασκάλους όπως ο Μ. Χατζιδάκις, Μ. Βολανάκης. Μ. Κακογιάννης δεν μπορεί παρά να είσαι επιλεκτικός και να καλλιεργήσεις την αισθητική σου. Αλλά όταν μιλάμε για αξία, για ποια αξία μιλάμε; Η αξία στην Τέχνη στην καπιταλιστική οικονομία που ζούμε(η μόνη η οποία  επιβίωσε) υπάρχει λόγω της υπεραξίας. Η υπεραξία επιφέρει το κέρδος, η υπεραξία επιφέρει την δόξα. Απλά η λεγόμενη υπεραξία είναι μια σπέκουλα της Τέχνης.

Πώς βλέπετε την πρωτοπορία στο θέατρο σήμερα; Υπάρχει κάτι καινοτόμο ή περισσότερο συναντάμε μια διαρκή ανακύκλωση;

Ο ναρκισσισμός δημιουργεί μια φαύλη ανακύκλωση της Τέχνης. Μόνον όταν ξεπεράσουμε τον ναρκισσισμό μας εξιδανικεύοντας τον σε μορφή Τέχνης ή δημιουργίας αν θέλετε, μόνον τότε δεν έχουμε την διαστροφική  επανάληψη της ανακύκλωσης.

Τι θαυμάζετε στο ελληνικό θέαμα σήμερα και τις σας απωθεί;

Θαυμάζω τους ανθρώπους που αποτελούν το θέαμα και όχι το θέαμα αυτό καθ εαυτό. Όλους αυτούς που εργάζονται γι αυτό κάτω από δύσκολες συνθήκες, είτε είναι πάνω στην σκηνή είτε είναι από αυτούς που βρίσκονται πίσω από αυτήν.

Με απωθεί η ίντριγκα, οι δολοπλοκίες, το ψέμα και η υποκρισία που κυριαρχούν σε ένα θέαμα αλλά με ελκύει το καλό αποτέλεσμα ακόμα και αν έχει βασιστεί σε όλα τα προαναφερθέντα και αυτό γιατί  κρίνοντας ως θεατής δεν γνωρίζεις ποτέ τι γίνεται στα παρασκήνια αλλά μόνο αυτό που βλέπεις μετράει. Καλώς η κακώς εκ του αποτελέσματος κρινόμαστε. Έτσι κι αλλιώς ποτέ δεν μ ενδιέφερε το «Κολοσσαίον» ως θέαμα.

«…έχω και τις σκοτεινές πλευρές; Πιστέψτε με, δε μπορώ να τις ξορκίσω ίσως γιατί το φως και το σκοτάδι είναι αλληλένδετα, ίσως γιατί φως και σκοτάδι είναι η αρχή του κινηματογράφου, ίσως γιατί παρ όλο που κυριαρχεί το φως το χρειάζομαι το σκοτάδι για να ηρεμώ για να συνομιλώ με τους φόβους μου για να μπορώ να χαίρομαι την καθαρότητα του φωτός»

Εκτός σκηνής τι σας γεμίζει ; Βρίσκετε την ηρεμία κοντά στην οικογένειά σας;

Αντί του γεμίσματος θα προτιμούσα την λέξη μέθεξη. Πράγματι, οι άνθρωποι στις διαπροσωπικές μας σχέσεις δύνανται δια μέσου της επικοινωνίας να δημιουργούν ερεθίσματα ώστε να επιβεβαιώνονται τα συναισθήματά τους. Η επιβεβαίωση των συναισθημάτων δημιουργεί την μέθεξη. Άρα την ηρεμία. Οι άνθρωποι που έχω επιλέξει ως οικογένεια, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των φίλων μου, με ηρεμούν και χάρη στην ύπαρξή τους κάνουν την ζωή μου πολύτιμη.

Είσθε μια εξαιρετική μητέρα. Αγωνιάτε για το μέλλον των παιδιών σας αυτή την εποχή που η παγκοσμιοποίηση μας έδειξε το πιο σκληρό της πρόσωπο;

Δεν υπάρχει σαφής ορισμός και απόλυτος προσδιορισμός της μητρότητας, οπόυε δεν γνωρίζω αν είμαι εξαιρετική μητέρα. Είμαι μια γυναίκα που έμαθα την μητρότητα από την στιγμή που γέννησα τα παιδιά μου. Προσπάθησα να αποβάλλω τους φόβους μου και έκανα αρκετά λάθη, τα οποία όμως με οδήγησαν στο να μπορώ να εξελίξω την σχέση μου μαζί τους η οποία βασίζεται στην κατανόηση και την συνεχή δυνατότητα επικοινωνίας ,με νέους τρόπους και τακτικές. Στην αρχή με παιγχνίδι και  αργότερα δείχνοντάς τους τον έξω κόσμο, κρατώντας τα συναισθηματικά  ασφαλή και μαθαίνοντάς τα την σταδιακή απομάκρυνση και την ικανότητα της αυτονομίας. Προσπάθησα και ακόμα προσπαθώ –η σχέση αυτή είναι  άρρηκτη- να τους κληροδοτήσω τις γνώσεις και τις εμπειρίες μου και μαζί με την εκπαίδευση που έχουν πάρει από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια αλλά και από τον κοινωνικό περίγυρο, να  είναι, κοινωνικά, συνειδητοποιημένοι πολίτες.

Ως εκ τούτου δεν αγωνιώ για τα παιδιά μου αλλά για τον κόσμο που ζούμε, για τις φυσικές καταστροφές του πλανήτη, για την ανερχόμενη βία, για το χαμηλό  πνευματικό επίπεδο, για την άνοδο του ρατσισμού  των διακρίσεων και της ακροδεξιάς.

Η τέχνη περιβάλει ποιητικά τη ζωή σας;

Η ποίηση βρίσκεται παντού σε όλα τα σημαντικά και ασήμαντα. Τα δύο νόμπελ που έχουμε αποκτήσει ως χώρα είναι στην ποίηση. Η ποίηση στον πολιτισμό αυτού του λαού έδινε πάντα το έναυσμα για ένα πολιτιστικό άλμα.

Φαίνεται ότι κυριαρχεί το φως στη ζωή σας. Πως καταφέρατε να ξορκίσετε τις σκοτεινές σας πλευρές;

Μπα, έχω και τις σκοτεινές πλευρές; Πιστέψτε με, δε μπορώ να τις ξορκίσω ίσως γιατί το φως και το σκοτάδι είναι αλληλένδετα, ίσως γιατί φως και σκοτάδι είναι η αρχή του κινηματογράφου, ίσως γιατί παρ όλο που κυριαρχεί το φως το χρειάζομαι το σκοτάδι για να ηρεμώ για να συνομιλώ με τους φόβους μου για να μπορώ να χαίρομαι την καθαρότητα του φωτός ή ίσως γιατί η Τέχνη που οδηγεί τη ζωή μου, οδηγεί από το σκοτάδι στο φως!

Παρακολουθώντας σας καλλιτεχνικές εξελίξεις, πώς βλέπετε το ελληνικό θέατρο σήμερα; Ποια η γνώμη σας για τον τρόπο που διαμορφώνεται, αλλά και για αυτά που εν τέλει προσφέρει;

Το θέατρο διαμορφώνεται και οφείλει να εξελίσσεται όπως και κάθε άλλη μορφή τέχνης, ανάλογα με τις κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις μιας χώρας αλλά και ολόκληρης της οικουμένης. Στην προκειμένη όλα αυτά τα χρόνια της «κρίσης», παρόλο που υπήρξε μείωσης της κρατικής δαπάνης για πολιτιστικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές δράσεις, το θέατρο συνεχίζει και υπάρχει. Υπάρχει  μέσα από ένα επαναπροσδιορισμό καλλιτεχνικής δημιουργίας, τόσο σε μεγάλους πολιτιστικούς οργανισμούς, όσο κι σε μικρές ομάδες που δημιουργούνται από την ανάγκη νέων παιδιών να διοχετεύσουν την ενέργεια και την φαντασία τους στον χώρο της Τέχνης. Αυτό επιτυγχάνεται με ανανεωτικές και ριζοσπαστικές συνεργασίες  αλλά και  με την αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων εξασφάλισης οικονομικών πόρων μια και οι κρατικές επιχορηγήσεις είναι ανεπαρκείς.

Άλλες φορές  το αποτέλεσμα είναι ενδιαφέρον και καινοτόμο και άλλες -τις περισσότερες δυστυχώς- οπισθοδρομικό και κακόγουστο. Ωστόσο όπως και να έχει, το θέατρο προσέφερε πάντα στον τόπο που γεννήθηκε και θα συνεχίσει να προσφέρει πολιτισμό.

«Η τέχνη είναι μεγάλη. Θα την πλησιάσουμε με ευλάβεια και σεβασμό. Δεν έχουμε το δικαίωμα να την κατεβάζουμε στο ανάστημά μας», υποστήριζε ο Κάρολος Κουν και θεωρώ, ότι αυτό, εσείς κα. Παππά, το κάνετε πράξη. Φέρνει σε άβολη θέση αυτό έναν καλλιτέχνη;

Κατ αρχάς σας ευχαριστώ που το πιστεύετε αυτό. Θα σας απαντούσα εντίμως ότι αυτό προσπαθώ και επιδιώκω κάθε φορά να το φέρω εις πέρας.

Αν και δεν υπάρχει ορισμός της Τέχνης, η Τέχνη είναι μεγάλη και είναι μια αναγκαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης για να εκφραστεί, να αποκαλύψει, να εμβαθύνει, να ερμηνεύσει, να μεταρρυθμίσει , να απογειώσει . Η Τέχνη είναι πλούτος, μαγεία. Είναι η αποκάλυψη του είναι μας. Η τέχνη είναι ένα προνόμιο που έχουμε και σαφώς οφείλουμε να το αντιμετωπίζουμε με σεβασμό.

Κάθε τι που μας ξεπερνάει μας φέρνει σε δύσκολη θέση. Κάνοντας Τέχνη, οφείλουμε να ψηλώνουμε, να χαιρόμαστε που δημιουργούμε, και να προσπαθούμε  να διανύσουμε την απόσταση που μας χωρίζει,  για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Και ο Όρσον Γουέλς είχε βγάλει το δικό του συμπέρασμα περί τέχνης συνοψίζοντας: «Ο εχθρός της τέχνης είναι η απουσία ορίων». Εσείς κα. Παππά νιώσατε ποτέ να έχετε ξεπεράσει τα όριά σας;

Ο Όρσον Γουέλς ίσως  το ανέφερε αυτό επειδή ακριβώς η δημιουργία ξεπερνά τα όρια. Αυτό επέτυχε με την συγκλονιστική ταινία: «Πολίτης Κέιν», ένα αριστούργημα της 7ης Τέχνης. Το έργο αυτό μπορεί στην εποχή του να αποτέλεσε μια παταγώδη αποτυχία, να κυνηγήθηκε από τον Χίρστ, επειδή αναφερόταν σε αυτόν, αλλά η δημιουργία άνευ ορίων χαρακτηρίζει την διαχρονικότητα της τέχνης.

Πώς ονειρεύεστε την καλλιτεχνική σας συνέχεια; Υπάρχουν σκέψεις και επιδιώξεις για το μέλλον;

Έχω ήδη κλείσει μια συνεργασία με την ομάδα «Οιχοποιοί» όπου γράφω τα κείμενα και σκηνοθετώ. Η παράσταση λέγεται: «Η Τραγωδία αλλιώς» και αφορά μια ομάδα καλλιτεχνών που απαρτίζεται από ηθοποιούς, μουσικούς, χορευτές και εικαστικούς και προσπαθεί να βρει τις ρίζες την εθνική της ταυτότητα, μέσα από την αρχαία ελληνική τραγωδία, αποδομώντας την και χτίζοντας την από την αρχή. Η παράσταση θα παρουσιαστεί στην Αίθουσα Θεάτρου της Α.Σ.Κ.Τ από τον ερχόμενο Νοέμβριο.

Στον ίδιο χώρο θα παρουσιάσω την δεύτερη θεατρική περίοδο το έργο του Ανδρέα Στάικου: «Άλκηστις και όνειρα γλυκά». Το έργο είναι μια συνδιαλλαγή του συγγραφέα με τον αρχαίο μύθο και την Ευριπίδεια εκδοχή. Είναι ένα παιχνίδι ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα, ανάμεσα στην αρετή και στην διαστροφή. Είναι ένα ξέφρενο κωμικοτραγικό παραμύθι.

Δημήτρης Ρήτας, συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Δυστυχώς, κανείς πολιτικός δεν κατόρθωσε ως τώρα να χτυπήσει το «ρουσφέτι»»

Ο Δημήτρης Ρήτας  κατάγεται από τον  Άγιο Γεώργιο Καρδίτσας. Σπούδασε με Κρατική Υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη Δραματική Σχολή του Γρηγόρη Βαφιά.

Υπηρέτησε ως καθηγητής λογοτεχνίας σε σχολές της Αεροπορίας, καθηγητής στη Σχολή Νηπιαγωγών Καρδίτσας, σε Γυμνάσια και Λύκεια και Προϊστάμενος Πολιτιστικών Θεμάτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Καρδίτσας.

Είναι συγγραφέας θεατρικών, λογοτεχνικών και επιστημονικών έργων.

Με την ηθογραφική του κωμωδία «Ο μπάρμπας μου ο Μαχούλιας» κέρδισε το Α΄ Πανελλήνιο Βραβείο Θεάτρου.

Είναι ο ιδρυτής και Διευθυντής του Περιφερειακού Θεάτρου Καρδίτσας. Γράφει, σκηνοθετεί και παίζει θεατρικά έργα, κυρίως ηθογραφικές κωμωδίες, που τιμούν και προβάλλουν τη λαϊκή μας παράδοση και συντελούν στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, σε μια εποχή που ο ξενόφερτος τρόπος ζωής επηρεάζει αρνητικά την κοινωνία μας και, κυρίως, τους νέους μας. Γι’ αυτό, τιμήθηκε με τιμητική διάκριση από το Υπουργείο Παιδείας για την προσφορά του στη λαϊκή παράδοση. Δεκάδες Δήμοι και άλλοι φορείς του απένειμαν τιμητικές πλακέτες, εκτιμώντας την προσφορά του.

Χαρακτηριστικά: Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος, προσκάλεσε και δέχτηκε τον Δημήτρη Ρήτα, στο Προεδρικό Μέγαρο στις 20 Ιουλίου 2004, αποδίδοντας του θερμά συγχαρητήρια για την προσφορά του στον πολιτισμό.

Είναι στιχουργός με πολλές και μεγάλες επιτυχίες, συνεργάτης γνωστών και μεγάλων συνθετών, όπως οι: Απόστολος Καλδάρας, Χρήστος Νικολόπουλος, Θανάσης Πολυκανδριώτης, και τραγουδιστών όπως: Βοσκόπουλος, Γαϊτάνος, Γλυκερία, Θαλασσινός, Κόκοτας, Κούκα, Λύδια, Μενιδιάτης, Μητροπάνος, Μοσχολιού, Πάνου, Πάριος, Πουλόπουλος, Σακελλαρίου, Στανίση.

Το intownpost φιλοξενεί τον κ. Ρήτα με αφορμή την παράσταση που θα ανεβεί στις 6 Σεπτεμβρίου 2019: «Κύριε Υπουργέ τι Έγινε με το Θέμα μ;» με το Περιφερειακό Θέατρο Καρδίτσας στη Γλυφάδα και μας μιλά εφ΄ όλης της ύλης.

Ο Δημήτρης Ρήτας με τον πρώην Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, τον αείμνηστο Κωστή Στεφανόπουλο
Ο Δημήτρης Ρήτας και ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ

Κάνοντας έναν απολογισμό του έργου του Περιφερειακού Θεάτρου Καρδίτσας το οποίο διευθύνετε, τι στοιχεία θα δίνατε στη δημοσιότητα;

Το Θέατρό μας δεν είναι Δημοτικό, αλλά αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. Δεν επιχορηγείται ούτε από το Υπουργείο Πολιτισμού ούτε από τον Δήμο Καρδίτσας. Δεν έκοψε ποτέ εισιτήρια για λογαριασμό του. Τα έξοδά του τα καλύπτουν οι Δήμοι και οι φορείς που το προσκαλούν για παραστάσεις. Ως τώρα, από το 198 έως το2019, πραγματοποίησε 1.536 παραστάσεις, σε 656 μικρές και μεγάλες πόλεις, πεδινά και ορεινά χωριά, πραγματικά αετοφωλιές, σχολεία, διανύοντας 400.000 χλμ, και είχε 1.000.000 και πλέον θεατές.

Δημιουργεί θεατρόφιλο κοινό στην επαρχία και συμβάλλει θετικά στην πολιτιστική αναβάθμισή της και στην αποκέντρωση, δίνοντας ώθηση στην τουριστική και την οικονομική ανάπτυξή της.  Έχουμε κάνει  δύο περιοδείες στη Γερμανία και μία στην Ελβετία. Γι’ αυτό, το Θέατρό μας σύμφωνα με Κοινή Υπουργική Απόφαση, (ΚΥΑ), των Υπουργών Πολιτισμού και Οικονομικών, καθορίστηκε ως νομικό πρόσωπο που επιδιώκει πολιτιστικούς σκοπούς, απόφαση που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ.

Πραγματοποίησε τεράστιο κοινωνικό έργο, δίνοντας, δωρεάν, εκατοντάδες παραστάσεις για φιλανθρωπικούς σκοπούς, σε Φυλακές ανηλίκων κι ενηλίκων, Νοσοκομεία, ΚΑΠΗ, Ειδικά Σχολεία και Ιδρύματα για παιδιά και άτομα με ειδικές ανάγκες, Στρατόπεδα, κοινωνικά παντοπωλεία. Γι’ αυτό, το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας το ενέταξε στους φορείς που προσφέρουν κοινωνική φροντίδα και εθελοντισμό. Έδωσε  εκατοντάδες, δωρεάν, παραστάσεις σε Σχολεία, και βοήθησε στο ανέβασμα μαθητικών και φοιτητικών θεατρικών παραστάσεων και άλλων πολιτιστικών εκδηλώσεων, προσφέροντας, αφιλοκερδώς, γνώσεις και την υποδομή του (σκηνικά, κοστούμια, μικροφωνική). Γι’ αυτό, συγχαίρουν εγγράφως το Θέατρό μας Υπουργοί Παιδείας και Διευθυντές Σχολείων.

Προσφέρετε στη  θεατρική αποκέντρωση κάνοντας πράξη το όραμα της αξέχαστης Μελίνας Μερκούρη στην οποία οφείλουμε τον θεσμό των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων, φέρνοντας την πολιτιστική άνοιξη στην ελληνική επαρχία. Τι αναζητά νομίζετε, κ. Ρήτα, ο κόσμος σήμερα από το θέατρο, που είναι τόσο εξουθενωμένος λόγω της βαθιάς ύφεσης;

Το Θέατρό μας συνδέεται και οφείλει πολλά στην αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη ως Υπουργό Πολιτισμού. Το 1988 κέρδισα το Α΄ Πανελλήνιο Βραβείο θεάτρου με την ηθογραφική  κωμωδία μου «Ο μπάρμπας μου ο Μαχούλιας». Συναντηθήκαμε στο Υπουργείο και, μετά από ενημέρωση για τις δραστηριότητές μας και την προσφορά μας, ενέκρινε ένα ποσό χρημάτων με το οποίο αγοράσαμε  ένα μικρό λεωφορείο 13 θέσεων για τις μετακινήσεις μας, κυρίως στα ορεινά κι απομακρυσμένα χωριά. Εκείνο που διαπιστώνω στις παραστάσεις μας είναι ότι ο κόσμος έχει μεγάλη ανάγκη από γέλιο. Προτιμά τις κωμωδίες. Κι εμείς με τις κωμωδίες μας τους προσφέρουμε άφθονο και αβίαστο γέλιο. «Είστε ψυχοθεραπευτές με το γέλιο και τη χαρά που προσφέρετε απλόχερα στους θεατές σας», μας είπε ένας δικηγόρος του Αρείου Πάγου, στην Γρανίτσα Ευρυτανίας, φέτος το καλοκαίρι.

Η κωμωδία είναι το είδος που έχει τον πρώτο λόγο στο ρεπερτόριο του Περιφερειακού Θεάτρου Καρδίτσας και δη έργα γραμμένα από εσάς τα οποία, μαθαίνω, έχουν μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό. Έχετε κατά νου να εντάξετε και κωμωδίες από το ελληνικό και παγκόσμιο δραματολόγιο στο ρεπερτόριο του θεάτρου;

Όταν η ομάδα νικάει, δεν ενδείκνυται αλλαγή. Αφού οι κωμωδίες μου έχουν μεγάλη επιτυχία και άριστες κριτικές, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξουμε. Το έκανα αυτό στην αρχή. Έβλεπα ότι μετά από 20 περίπου παραστάσεις έπρεπε να ανεβάσω άλλη. Οι κωμωδίες μου περιέχουν στοιχεία πολιτικής σάτιρας, χωρίς ακρότητες, και ηθογραφικά, στοιχεία που τιμούν και προβάλλουν τη λαϊκή μας παράδοση, συντελούν στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, σε μια εποχή που ο ξενόφερτος τρόπος ζωής επηρεάζει αρνητικά όλους μας και ιδιαίτερα τους νέους μας. Οι ηθοποιοί είναι άριστα εκπαιδευμένοι και χρησιμοποιούν κατά τρόπο ιδανικό την ντοπιολαλιά.

Γράφετε τα έργα, τα σκηνοθετείτε και παίζετε σε αυτά, ενώ από την θέση που κατέχετε απορρέουν τόσες υποχρεώσεις. Πώς αντέχετε στους ώμους τόσο μεγάλο βάρος, όσο κι αν είναι δημιουργική η ευθύνη;

Αυτό είναι πράγματι ένα πρόβλημα. Οι παραστάσεις μας γίνονται κυρίως το καλοκαίρι. Κάθε Σεπτέμβρη που λήγει η περιοδεία είμαι στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Θέλω αρκετές μέρες να επανέλθω στα φυσιολογικά επίπεδα. Δεν είναι μόνο η σωματική κούραση, αλλά και η ψυχολογική, το άγχος της προετοιμασίας, το πώς θα κυλήσει η παράσταση και οι αστάθμητοι παράγοντες που τυχόν εμφανιστούν . Όσοι ασχολούνται με το θέατρο με καταλαβαίνουν. Η αγάπη για το θέατρο και η αγάπη και τα συγχαρητήρια των θεατών μού δίνουν δύναμη.

Υπάρχει κρατικός φορέας που στηρίζει οικονομικά την προσπάθειά σας;

Ο Αντιπεριφερειάρχης Καρδίτσας κ. Βασίλης Τσιάκος, κάθε χρόνο, καλύπτει τα έξοδα 5-6 παραστάσεων σε χωριά του Νομού. Δήμοι από όλη την Ελλάδα μας προσκαλούν για παραστάσεις και καλύπτουν τα έξοδα κι έτσι μπορούμε και συνεχίζουμε λιτά και φτωχικά, αλλά πετυχημένα.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 2019 θα δώσετε παράταση στη Γλυφάδα. Βεβαίως δεν είναι η πρώτη φορά που θα αναμετρηθείτε με το αθηναϊκό κοινό. Πώς νιώθετε;

Μας αρέσει πολύ αυτή η αναμέτρηση με το αθηναϊκό κοινό. Ως τώρα, παίξαμε σε δεκάδες Δήμους της Αττικής: Άγ. Ανάργυροι, Άγ. Δημήτριος, Αιγάλεω, Αχαρνών, Γαλάτσι, Ζεφύρι, Καισαριανή, Κηφισιά, Περιστέρι, Πεύκη, κλπ και στα μεγαλύτερα θέατρα της Αθήνας: Παλλάς, Περοκέ, Ελυζέ. Εντυπωσιάσαμε το αθηναϊκό κοινό, προσφέραμε άφθονο γέλιο, χαρά και χειροκροτηθήκαμε θερμά από όλους τους θεατές. Ελπίζουμε, ότι κάτι ανάλογο θα κάνουμε και στην παράστασή μας στη Γλυφάδα. Πριν από τρεις μήνες παίξαμε στο Δημοτικό θέατρο «Άννα και Μαρία Καλουτά», προσκαλεσμένοι από τον Δήμο Αθηναίων, ενώπιον Υπουργών, Βουλευτών και εκατοντάδων θεατών με πολύ μεγάλη επιτυχία. Εκτιμούμε ότι θα τα καταφέρουμε και στη Γλυφάδα.

«Κύριε Υπουργέ, τι έγινε με το θέμα μ’;», είναι ο τίτλος της κωμωδίας που θα παρουσιάσετε. Πιστεύετε ότι η πολιτική της ρουσφετολογίας δεν θα τελειώσει ποτέ σε αυτό τον τόπο;

Η αξιοκρατία και ισοπολιτεία, οι ακρογωνιαίοι λίθοι της δημοκρατίας, εάν εφαρμοστούν, η Ελλάδα θα γίνει ευρωπαϊκό κράτος πρότυπο. Ο Θουκυδίδης μιλούσε για αξιοκρατία και ισοπολιτεία, πριν από 2.500 χρόνια. Δυστυχώς, κανείς πολιτικός δεν κατόρθωσε ως τώρα να χτυπήσει το «ρουσφέτι». Μακάρι να βρεθεί κάποιος να το θελήσει και να το κατορθώσει για το καλό της πατρίδας μας. Η κωμωδία αυτή αρέσει πολύ. Την παρουσιάσαμε σε 408 πόλεις, χωριά, σχολεία, φυλακές, ΚΑΠΗ, Ιδρύματα, γηροκομεία σε όλη την Ελλάδα, πραγματικό πολιτιστικό επίτευγμα για ένα νεοελληνικό έργο, παιγμένο από  επαρχιακό θέατρο.

Ο υποψήφιος Πρόεδρος των Η.Π.Α. Μάικ Δουκάκης με την σύζυγό του, ο Κρις Σπύρου και ο Δημήτρης Ρήτας
Ο Δημήτρης Ρήτας με τον πρώην πρωθυπουργό της Ελλάδος, Κώστα Σαμαρά

«…Νιώθω όμως μία πίκρα γιατί το Υπουργείο Πολιτισμού γιατί εδώ και πολλά χρόνια, δεν μας ενίσχυσε ούτε με ένα ευρώ, παρά τις αιτήσεις μας. Γενικά η Πολιτεία δεν νοιάζεται και πολύ για τον Πολιτισμό»

Ο Δημήτρης Ρήτας με τον συνθέτη Χρήστο Νικολόπουλο
Ο Δημήτρης Ρήτας με τον Γιάννη Πάριο
Ο Δημήτρης Ρήτας με τον Νίκο Ξανθόπουλο
Ο Δημήτρης Ρήτας με τον συνθέτη Απόστολο Καλδάρα
Μίνως Βολωνάκης, Σπύρος Αρσένης Δημήτρης Ρήτας (απονομή Α΄ Πανελλήνιου Βραβείου Θεάτρου, Ιθάκη, 1988)
Από την παράσταση: Δημήτρης Ρήτας (Υπουργός), Απόστολος Ρήτας (ψηφοφόρος)

Με την ευκαιρία σας μεταφέρω μια σκηνή από την πιο επίκαιρη ασπρόμαυρη ταινία: Καθώς ο πολυάσχολος υπουργός προβάρει τον πολιτικό του λόγο με μοναδικό ακροατή έναν γάιδαρο, προφητεύει την πάγια τακτική των πολιτικών αρχόντων της χώρας με την ατάκα, «Θα σας εξαφανίσωμεν», αντί «θα σας εξασφαλίσωμεν». Ο  Μαυρογιαλούρος στο «Υπάρχει και φιλότιμο», σε σενάριο του Αλέκου Σακελλάριου, δίνει πολιτικά ρέστα με αυτή και με άλλες διάσημες ατάκες, όπως το «Φάγανε, φάγανε, φάγανε..» Αποτέλεσε για σας, κ. Ρήτα, πηγή έμπνευσης αυτή η ταινία;

 Πηγή έμπνευσης για μένα ήταν κυρίως η μάνα μου, ο πατέρας μου, ο μπάρμπας μου, η θεία μου, ο παππούς μου, η γιαγιά μου, οι συγχωριανοί μου, γενικά το περιβάλλον των απλών ανθρώπων της επαρχίας και κυρίως του χωριού μου (Άγιος Γεώργιος Καρδίτσας) και του κάθε ελληνικού χωριού. Επίσης, προσωπικά βιώματα.

Επισκέπτομαι ως απλός ψηφοφόρος Υπουργικά γραφεία και καταγράφω τα πάντα: πώς λειτουργεί ο Υπουργός, ο Διευθυντής του γραφείου του, πώς αντιδρά ο ψηφοφόρος που ικανοποιείται το αίτημά του, ο άλλος που δεν εξυπηρετείται, αλλά και τι συζητούν οι ψηφοφόροι περιμένοντας τον Υπουργό. «Δούλευες σε Υπουργικό γραφείο;» με ρώτησε ο νυν Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας, στο τέλος μιας παράστασης σε ένα ορεινό χωριό των Ιωαννίνων πάνω στο βουνό Ολύτσικα. «Όχι» του λέω. «Οι διάλογοί σου είναι αυθεντικοί», μου λέει. Του είπα τον τρόπο γραφής.

Την κωμωδία αυτή την είδαν πολλοί Υπουργοί και Βουλευτές από διάφορα κόμματα, έμειναν όλοι τους έκπληκτοι και με συγχάρηκαν θερμά. Στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις κωμωδίες μου είναι ο απλός και κατανοητός τρόπος γραφής, όπου ο λόγος ρέει ευχάριστα. «Το θεατρικό σου κείμενο είναι για μελοποίηση», μου είπε ο Χρήστος Νικολόπουλος όταν είδε για πρώτη φορά την κωμωδία μου «Κύριε Υπουργέ, τι έγινε με το θέμα μ’;». Με βοηθάει το ότι είμαι και στιχουργός.

Οι  επιλογές σας  σε ό, τι αφορά τα πρόσωπα των ηθοποιών είναι  χαμηλού προφίλ. Αν δεν κάνω λάθος δεν υπήρξε ούτε ένα πρόσωπο που να περιλαμβάνεται στους γνωστούς ‘’κράχτες’’  από τα σήριαλ της τηλεόρασης. Γιατί;

Οι κωμωδίες μου είναι γραμμένες στη χαρακτηριστική θεσσαλική διάλεκτο, στην ντοπιολαλιά μας, αλλά χωρίς καμιά λεκτική ασάφεια για τον θεατή. Φιλόλογος είμαι κι αυτό το προσέχω ιδιαίτερα. Ένας Αθηναίος ή ένας που μεγάλωσε σε κάποια πόλη, είναι αδύνατο να αποδώσει τους ρόλους των κωμωδιών μου. Θα τον προδώσει η προφορά και θα είναι αστείος. Ως  Θεσσαλός που είμαι, δεν μπορώ να παίξω π.χ. τον Ερωτόκριτο, λόγω προφοράς. Οι ηθοποιοί μου είναι ντόπια ταλέντα που τους εκπαιδεύω εντατικά και κάνουν θαύματα πάνω στη σκηνή. Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ υποβολέα, γιατί ο υποβολέας, πιστεύω, λειτουργεί αρνητικά για τον ηθοποιό. Κάνω κάτι άλλο, που αποδεικνύεται έξυπνο και βοηθάει. Οι ηθοποιοί μαθαίνουν και τους ρόλους των άλλων με τους οποίους διαλέγονται. Έτσι, αν ξεχάσει κάτι κάποιος, τον επαναφέρει ο άλλος. Επί πλέον, αν έχουμε κάποια απουσία, τον ρόλο του, με κάποια τροποποίηση, τον παίζει ένας άλλος της ομάδας μας.

Τη μουσική και τα τραγούδια που επενδύουν τις κωμωδίες σας έγραψε ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες, ο Χρήστος Νικολόπουλος. Ποια είναι η σχέση σας με το τραγούδι και με τον ίδιο το δημιουργό;

Από μικρός έγραφα στίχους. Φοιτητής της Φιλοσοφικής, αριστούχος και με κρατική υποτροφία (ΙΚΥ), έγραψα το πρώτο μου τραγούδι. Είναι το «Λες κι Οργώνω μες στα Βράχια», σε μουσική Απόστολου Καλδάρα και το τραγουδά η Βίκυ Μοσχολιού. Έγινε τεράστια επιτυχία κι έτσι μπήκα πανηγυρικά στον χώρο του τραγουδιού. Στη συνέχεια στίχους μου μελοποίησαν και ο Χρήστος Νικολόπουλος, Θανάσης Πολυκανδριώτης και τραγούδησαν οι: Βοσκόπουλος, Γλυκερία, Κόκοτας, Κούκα, Λύδια, Μενιδιάτης, Μητροπάνος, Μοσχολιού, Πάνου, Πάριος, Πουλόπουλος, Σακελλαρίου, Στανίση και πολλοί άλλοι.

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο φίλος και συνεργάτης Χρήστος Νικολόπουλος, εκτιμώντας την εν γένει προσφορά μου,  έγραψε, αφιλοκερδώς, τη μουσική και τα τραγούδια όλων των κωμωδιών μου, σε στίχους μου και τραγούδησαν, αφιλοκερδώς, Αηδονίδης, Γαϊτάνος, Γλυκερία, Θαλασσινός, Κετιμέ, Κυρίτσης και Λάλεζας τους οποίους ευχαριστώ πολύ για τη συνεργασία και βοήθειά τους.

Είστε ευχαριστημένος από τη μέχρι στιγμής διαδρομή σας  ή θεωρείτε ότι θα μπορούσατε να είχατε φθάσει πιο ψηλά;

 Νομίζω ότι η πολιτιστική, κοινωνική και μορφωτική προσφορά μου, αλλά και των συνεργατών μου είναι πολύ αξιόλογη και νιώθω μια ικανοποίηση ότι προσφέρω σημαντικά στην περιοχή μου και στην πατρίδα μου. Νιώθω όμως μία πίκρα γιατί το Υπουργείο Πολιτισμού γιατί εδώ και πολλά χρόνια, δεν μας ενίσχυσε ούτε με ένα ευρώ, παρά τις αιτήσεις μας. Γενικά η Πολιτεία δεν νοιάζεται και πολύ για τον Πολιτισμό.

Για το Θέατρό μας, όπως προανέφερα, η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη ως Υπουργός Πολιτισμού στήριξε πραγματικά το Θέατρό μας. Είναι εκείνη που πίστευε πραγματικά στην πολιτιστική αναβάθμιση της επαρχίας και στην αποκέντρωση. Γι’ αυτό συχνά τη μνημονεύουμε στις παραστάσεις μας. Όλα ξεκινούν και καταλήγουν στο να αγαπάς αυτό που κάνεις. Αγαπώ αυτή την ενασχόληση με το θέατρο και με βοηθάει ότι είμαι φιλόλογος και τελείωσα και τη δραματική Σχολή του Γρηγόρη Βαφιά. Πιστεύω δε, ότι αν είχα πραγματική υποστήριξη από την Πολιτεία θα έκανα πολύ περισσότερα.

Την πολιτιστική μου επανάσταση στην περιοχή μου, σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη την έκανα με τους συνεργάτες μου στο μέτρο των δυνατοτήτων. Ευγνωμονώ τους ανθρώπους που με στήριξαν στην πολιτιστική μου προσπάθεια. Υπάρχουν όμως και άλλοι που αδιαφόρησαν και άλλοι που με αδίκησαν. «Πάσι αδείν χαλεπόν εστίν» (είναι δύσκολο να αρέσει κανείς σε όλους), έλεγε ο φιλόσοφος Σωκράτης.

Έχετε να παραθέσετε παραλειπόμενα από παραστάσεις σας.

Παίζαμε σ’ ένα χωριό των Αγράφων. Αετοφωλιά. Μετά την παράσταση, έρχεται μία γριά ενενήντα ετών. Μου προτείνει το χέρι της. Της το σφίγγω. «Συγχαρητήρια», μου λέει, σκύβει και φιλά το χέρι μου.

«Τι κάνεις, γιαγιά;» της λέω ξαφνιασμένος.

«Ευχαριστώ τον Θεό που με αξίωσε να δω κι εγώ θέατρο στη ζωή μου, παιδί μου, ευχαριστώ και σένα, που μας το έφερες στο χωριό», μου απάντησε. Έλαμπε από χαρά κι εγώ έλαμπα περισσότερο από εκείνη για τη χαρά που της δώσαμε.

 Σ’ ένα ορεινό χωριό, πάλι, μετά την παράσταση και κατά τη διάρκεια του φαγητού, έρχεται ένας Κοινοτικός Σύμβουλος κάποιας ηλικίας και με ρωτάει: «Αυτοί που έπαιζαν θέατρο πού πήγαν;»

«Εδώ είναι», του λέω.

«Πού;» με ξαναρωτάει.

«Εδώ, όλοι τρώνε», του απαντώ.

«Όχι αυτοί που τρώνε, αλλά εκείνοι που έπαιζαν».

«Αυτοί είναι», του ξαναλέω.

«Μη με κοροϊδεύεις εμένα, φίλε μου», λέει ενοχλημένος. «Πού είναι ο «Μαχούλιας;»

«Είναι απέναντι σου, να τος», τον διαβεβαιώνω, δείχνοντας τον πρωταγωνιστή.

«Με κοροϊδεύεις. Αυτός είναι παιδί. Εγώ θέλω να δω τον «Μαχούλια», τον γέρο με τα άσπρα μαλλιά και το μουστάκι που έπαιζε», επιμένει.

Του εξήγησα ότι αυτός ο νέος που έβλεπε απέναντί του, χωρίς μουστάκι, έγινε γέρος, με το μακιγιάζ, που του έγινε και του βάλαμε και μουστάκι.

«Μωρέ, τι είχαν να δουν τα μάτια μ’!», μου λέει με έκπληξη.

Αμφιβάλλω όμως αν με πίστεψε. Βλέπετε ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε θέατρο.