fbpx

«Οι Μυθολογίες και οι Θρησκείες», γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Μέρος Β΄)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Οι αρχαίες μυθολογίες είναι οι αρχαίες θρησκείες και οι σημερινές θρησκείες δεν είναι παρά οι σημερινές μυθολογίες. Μία προσεκτική ματιά σ’ αυτές δείχνει όχι μόνο ότι όλες τους κρύβουν σημαντικές αλήθειες αλλά και ότι συνδέονται μεταξύ τους. Και ότι τελικά όλες μαζί αποτελούν την απόκρυφη ιστορία του ουρανού και της γης, ενώ η κάθε μία από αυτές δεν είναι παρά ένα μέρος της ιστορίας αυτής.

Στο δεύτερο μέρος της μελέτης-έρευνας (διαβάστε το Πρώτο Μέρος εδώ) θα ασχοληθούμε με την «Κοίλη Γη» και τον «Κάτω Κόσμο».

Κοίλη Γη

Ο `Οσιος Ανδρέας, ο δια Χριστόν σαλός στις προφητείες του, αναφέρει ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έκλεισε τις πύλες των Ινδιών από τις οποίες μέλλει να βγουν 72 βασιλείς με τον λαό τους: «Κατά το έτος εκείνο θ’ ανοίξει ο Κύριος τις πύλες των Ινδιών που έκλεισε ο βασιλιάς των Μακεδόνων Αλέξανδρος. Θα βγούν τότε από εκεί οι εβδομήντα δύο βασιλείς με τον λαό τους, τα λεγόμενα βδελυρά έθνη, που είναι πιο σιχαμερά από κάθε αηδία και δυσωδία. Αυτά θα διασκορπισθούν σ’ όλο τον κόσμο. Θα τρώνε ζωντανούς τους ανθρώπους και θα πίνουν το αίμα τους».

Οι 72 αυτοί βασιλείς δεν είναι άλλοι από τα 72 δαιμονικά πνεύματα. Επίσης, οι 72 αυτοί βασιλείς είναι οι 72 συνωμότες που απέκτησε ο ερπετοειδής Τυφώνας (Πλούταρχος, Περί `Ισιδος και Οσίριδος, παράγραφος 356): «Ο Τυφώνας απέκτησε συνωμότες εβδομήντα δύο άνδρες». `Οσο για τα βδελυρά έθνη, αυτά είναι: Οι Γωγ, οι Μαγώγ, οι Ανώγ, οι Γαγ, οι Εβηλιάζ, οι Διφάρ, οι Φωτιναίοι, οι Λεβαίοι, οι Αννέοι, οι Χαριζαίοι, οι Δεκελμοί, οι Δερματιανοί, οι Ζελματιανοί, οι Χαναναίοι, οι Αμαζαχαρτοί, οι Γαρμηαδεοί, οι Κυνοκέφαλοι, οι Σερβιοί, οι Αλανοί, οι Φισολονικίοι, οι Αρσυναίοι και οι Ασαρταριοί.

Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη διαβάζουμε για τα έθνη Γωγ και Μαγώγ (κεφάλαιον 20, στίχοι 7-9): «Και όταν συμπληρωθούν τα χίλια χρόνια, θα λυθεί ο Σατανάς από τη φυλακή του και θα βγει για να εξαπατήσει τα έθνη που βρίσκονται στις τέσσερις γωνίες της γης, τον Γωγ και τον Μαγώγ. Αυτούς θα συγκεντρώσει στον πόλεμο και ο αριθμός τους θα είναι σαν την άμμο της θάλασσας. Ανέβηκαν στην επιφάνεια της γης και περικύκλωσαν το στράτευμα των αγίων και την πόλη την αγαπημένη. Κατέβηκε όμως φωτιά από τον ουρανό και τους κατέκαψε».

 Στο Βιβλίο του Ιεζεκιήλ αναφέρεται ότι ο Γιαχβέ θα βγάλει τα έθνη Γωγ και Μαγώγ στα τέλη των καιρών από τη φυλακή τους για να επιτεθούν στη χώρα του Ισραήλ (κεφάλαια 38-39): «Ο Κύριος μου είπε: «Άνθρωπε, κοίταξε προς τον Γωγ στη χώρα του Μαγώγ, στον μεγάλο άρχοντα της Μεσέχ και της Τουβάλ και προφήτεψε εναντίον του. Πες του ότι εγώ ο Κύριος, ο Θεός, λέω: Είμαι εναντίον σου, Γωγ, μεγάλε άρχοντα της Μεσέχ και της Τουβάλ! Θα σε θέσω κάτω από τον έλεγχό μου. Θα βάλω άγκιστρα στα σαγόνια σου και θα σε βγάλω για πόλεμο εσένα και όλο τον στρατό σου, τα άλογα και τους καβαλάρηδες, όλους ντυμένους μεγαλόπρεπα, μεγάλο πλήθος πεπειραμένων πολεμιστών με θυρεούς και με ασπίδες. Μαζί σου θα έρθουν οι στρατοί της Περσίας, της Αιθιοπίας και της Λιβύης, οπλισμένοι με ασπίδες και περικεφαλαίες, κι επίσης τα στρατεύματα της Γόμερ και της Βαιθ Τωγαρμά, από τις εσχατιές του βορρά, καθώς και πολλοί άλλοι λαοί. Ετοιμάσου εσύ ως επικεφαλής και να έχεις έτοιμο και όλο το στράτευμά σου υπό τις διαταγές σου. Έπειτα από πολλά χρόνια, στα τέλη των καιρών, θ’ αναλάβεις υπηρεσία και θα επιτεθείς εναντίον της χώρας του Ισραήλ. Οι κάτοικοί της, που θα έχουν γλιτώσει από τον πόλεμο, θα έχουν επιστρέψει από πολλές χώρες όπου ζούσαν και θα έχουν συγκεντρωθεί στα βουνά του Ισραήλ, τα οποία για πολύ καιρό ήταν έρημα. Κι ενώ όλοι θα κατοικούν εκεί με ασφάλεια, εσύ με τον στρατό σου και το πλήθος των συμμάχων σου θα προελάσεις σαν θύελλα και θα εισβάλεις στη χώρα τους σαν σύννεφο που έρχεται να καλύψει τη γη.

»Την ημέρα εκείνη πολλές σκέψεις θα έρθουν στο μυαλό σου και θα συλλάβεις ένα ύπουλο σχέδιο. Θα σκεφτείς να εκστρατεύσεις εναντίον αυτών των φιλήσυχων ανθρώπων, που κατοικούν με ασφάλεια σε μία χώρα με ατείχιστες πόλεις και σε περιοχές δίχως πύλες και αμπάρες. Θα έρθεις να λεηλατήσεις και ν’ αρπάξεις πολλά λάφυρα. Θα επιτεθείς εναντίον ανθρώπων που εγκαταστάθηκαν σ’ ερημωμένους τόπους κι έχτισαν εκεί τα σπίτια τους, εναντίον ενός λαού που συνάχθηκε μέσα από τα έθνη κι απέκτησε κτήνη και άλλα αγαθά, και τώρα ζει στο κέντρο της γης. Οι κάτοικοι της Σαβά και της Δεδάν και οι έμποροι της Θαρσείς και των γύρω περιοχών της θα σε ρωτούν: Μάζεψες στρατό για να λεηλατήσεις και ν’ αρπάξεις λάφυρα; `Ηρθες για να πάρεις ασήμι και χρυσάφι, ν’ αρπάξεις κτήνη και αγαθά και πλούσια λεία; Εγώ ο Κύριος ο Θεός το λέω.

» Γι’ αυτό, άνθρωπε, προφήτεψε εναντίον του Γωγ και πες του: `Ακου τι έχει να σου πει ο Κύριος, ο Θεός: Εκείνο τον καιρό, τότε που ο λαός μου ο Ισραήλ θα ζει με ασφάλεια, θα σηκωθείς και θα έρθεις από τον τόπο σου, από τις εσχατιές του βορρά, επικεφαλής ενός μεγάλου και δυνατού στρατού, ο οποίος θ’ αποτελείται από άνδρες πολλών εθνοτήτων και όλοι τους θα ιππεύουν άλογα. Θα επιτεθείς εναντίον του λαού μου, του Ισραήλ, σαν σύννεφο που έρχεται να καλύψει τη γη. Στα τέλη των καιρών θα γίνει αυτό. Θα σε στείλω, Γωγ, να κατακτήσεις τη χώρα μου, για να γνωρίσουν τα άλλα έθνη ότι εγώ είμαι Θεός άγιος. Αυτό θα τους το αποδείξω ενεργώντας μέσω εσού. Εγώ ο Κύριος, ο Θεός, δηλώνω ότι εσύ είσαι εκείνος για τον οποίο μίλησα στο παρελθόν με τους δούλους μου, τους προφήτες του Ισραήλ. Αυτοί για χρόνια προφήτευαν ότι θα σε έστελνα να πολεμήσεις τον Ισραήλ.

»Ο Κύριος, ο Θεός, λέει, «Την ημέρα που ο Γωγ θα εισβάλει στη χώρα των Ισραηλιτών, θ’ ανάψει ο φοβερός θυμός μου. Και δηλώνω ότι μέσα στην αγανάκτηση και στον θυμό μου θα γίνει στη χώρα του Ισραήλ μεγάλος σεισμός. Από την παρουσία μου θα τρέμουν τα ψάρια στη θάλασσα, τα πουλιά στον ουρανό, τα άγρια θηρία, όλα τα ερπετά που σέρνονται στη γη και όλοι οι άνθρωποι που ζουν πάνω σ’ αυτή. Τα βουνά θα ισοπεδωθούν, οι γκρεμοί θα κατολισθήσουν και κάθε τείχος θα καταρρεύσει. Θα τον κατατρομάξω με κάθε τρόπο. Οι στρατιώτες του Γωγ θ’ αλληλοεξοντωθούν. Θα τον τιμωρήσω με επιδημίες και αιματοχυσίες. Θα ρίξω πάνω στον ίδιο, στον στρατό του και στο πλήθος των συμμάχων του καταιγίδες και χαλάζι, φωτιά και θειάφι. `Έτσι θα φανερώσω τη μεγαλοσύνη και την αγιότητά μου και θα κάνω γνωστό τον εαυτό μου στα ξένα έθνη. Θα μάθουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος.

»Κι εσύ, άνθρωπε, προφήτεψε εναντίον του Γωγ και πες του: `Ακου τι λέει για σένα ο Κύριος, ο Θεός: Είμαι εναντίον σου, Γωγ, μεγάλε άρχοντα της Μεσέχ και της Τουβάλ. Θα σε βάλω κάτω από τον έλεγχό μου και θα σε κατευθύνω. Θα σε ανεβάσω από τις εσχατιές του βορρά και θα σε φέρω να επιτεθείς στα βουνά του Ισραήλ. Μετά θα χτυπήσω κι εσένα, έτσι που να πέσει το τόξο σου από το αριστερό σου χέρι και τα βέλη σου από το δεξί. Θα πέσετε νεκροί στα βουνά του Ισραήλ, εσύ, ο στρατός σου και το πλήθος των συμμάχων σου. Θα σας δώσω για τροφή στα όρνεα κάθε είδους και στ’ άγρια θηρία. Θα πέσεις νεκρός στο χώμα, κατά πώς το λέω εγώ, ο Κύριος ο Θεός.

»Φωτιά θα στείλω στη χώρα του Μαγώγ και εναντίον αυτών που κατοικούν με ασφάλεια στις ακτές. Θα μάθουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος. Θα κάνω να γνωρίσουν οι Ισραηλίτες, ο λαός μου, πόσο άγιος είμαι. Δεν θα τους αφήσω άλλο να με αγνοούν και τα έθνη θα μάθουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος, ο άγιος Θεός του Ισραήλ. Να, έρχεται η μέρα που αυτό θα πραγματοποιηθεί, κατά πώς εγώ, ο Κύριος ο Θεός, το έχω προαναγγείλει».

»Ο Κύριος λέει, «Οι κάτοικοι των πόλεων του Ισραήλ θα βγουν εκείνη την ημέρα έξω από τις πόλεις τους και θα κάψουν τα όπλα των εχθρών τους, τις ασπίδες, τους θυρεούς, τα τόξα, τα βέλη, τα ακόντια και τις λόγχες. Θα τα χρησιμοποιούν για καυσόξυλα επτά χρόνια. Δεν θα έχουν ανάγκη να φέρνουν ξύλα από τους αγρούς ούτε από τα δάση, γιατί θ’ ανάβουν φωτιά με τα όπλα. Έτσι θα λεηλατήσουν εκείνους που τους λεηλάτησαν και θα λαφυραγωγήσουν εκείνους που τους λαφυραγώγησαν.

 »`Οταν θα συμβούν αυτά, θα δώσω στον Γωγ τόπο ταφής εκεί, στη χώρα του Ισραήλ. Ο τόπος αυτός θα βρίσκεται ανατολικά της Νεκράς Θάλασσας και το νεκροταφείο θα κλείνει τον δρόμο στους ταξιδιώτες. Εκεί θα θάψουν τον Γωγ και όλο τον στρατό του και θα ονομάσουν τον τόπο εκείνο Κοιλάδα του Στρατού του Γωγ»».

Ο περιηγητής του 6ου αιώνα π.Χ. Σκύλαξ, ο οποίος περιόδευσε στην Ινδία έπειτα από εντολή του βασιλιά των Περσών Δαρείου για να καταγράψει τα έθνη και τις φυλές της, γράφει για τους Κυνοκέφαλους (Περί Ινδών): «Υπήρχαν στα βουνά του Ινδού ποταμού και της κεντρικής Ινδίας, όπου ζούσαν σε σπηλιές και υπόγειες στοές, άνθρωποι που είχαν κεφάλι σκύλου. Και όλοι τους, άνδρες και γυναίκες, είχαν μία μεγάλη ουρά».

Στους Κυνοκέφαλους αναφέρεται επίσης και ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μέγας Φώτιος (810-893 μ.Χ.): «Στα βουνά του Ινδού ποταμού ζουν άνθρωποι που έχουν κεφάλι σκύλου. Τα ρούχα τους είναι από δέρμα άγριων ζώων. Δεν μιλούν καμία γλώσσα αλλά ωρύονται όπως τα σκυλιά και συνεννοούνται με τον τρόπο αυτό. Οι Ινδοί τους αποκαλούν Καύστριους που στα ελληνικά σημαίνει Κυνοκέφαλοι. Τα δόντια τους είναι ισχυρότερα από εκείνα των σκύλων. Τους βρίσκει κανείς μέχρι και στον Ινδό ποταμό.

Είναι μαύροι και έχουν βαθύ το αίσθημα της δικαιοσύνης, όπως οι άλλοι Ινδοί με τους οποίους άλλωστε είναι σε επαφή. Καταλαβαίνουν τη γλώσσα των άλλων, αλλά δεν μπορούν να μιλήσουν. Συνεννοούνται με νοήματα όπως οι κωφάλαλοι. Το έθνος τους αριθμεί εκατόν είκοσι χιλιάδες. Οι Κυνοκέφαλοι που κατοικούν στα βουνά δεν κάνουν καμία δουλειά. Ζουν από το κυνήγι, το κρέας του οποίου ξηραίνουν στον ήλιο. Δεν ζουν σε σπίτια. Ζουν σε σπήλαια και κυνηγούν τα θηρία με τόξα και ακόντια. Είναι τόσο γρήγοροι ώστε ξεπερνούν τα θηρία αυτά στο τρέξιμο.

Οι γυναίκες τους λούζονται μία φορά τον μήνα όταν έρθει η περίοδός τους, ποτέ άλλοτε. Οι άνδρες δεν λούζονται, αλλά τρίβουν κάποιο λάδι που βγάζουν από το γάλα και σκουπίζονται με δέρματα. Ντύνονται με λεπτά δέρματα άνδρες και γυναίκες. Οι πλουσιότεροι φορούν λινά, αλλά είναι λίγοι. Δεν έχουν κρεβάτια. Κοιμούνται σε στρώματα από φύλλα δέντρων. Όλοι τους, άνδρες και γυναίκες, έχουν ουρά, όπως τα σκυλιά. Οι άνδρες ενώνονται με τις γυναίκες τετραποδιστί, όπως και πάλι τα σκυλιά. Είναι δίκαιοι και ζουν μέχρι διακόσια χρόνια».

Άγιος Χριστόφορος ο Κυνοκέφαλος
Τζέφρυ του Μόνμαουθ

Ως προς την περίπτωση των 72 δαιμονικών πνευμάτων και των βδελυρών εθνών Γωγ και Μαγώγ, ενδιαφέρον παρουσιάζει το εξής απόσπασμα από την «Ιστορία των Βασιλέων της Βρετανίας» του Τζέφρυ του Μόνμαουθ: «Στην Ελλάδα ζούσε ένας ισχυρός βασιλέας, ο οποίος ήταν τόσο γενναίος, ευγενής και περήφανος που ξεπέρασε όλους τους άλλους βασιλιάδες. Είχε μία όμορφη καλοαναθρεμμένη βασίλισσα με την οποία έκανε τριάντα θυγατέρες. Όλοι τις είχαν για πανέμορφες και όλες μεγαλώνανε μαζί. Ο πατέρας και η μητέρα ήταν ψηλοί και τα παιδιά τους αναπτύχθηκαν όπως και εκείνοι. Δεν μπορώ να σας πω τα ονόματά τους εκτός από εκείνο της μεγαλύτερης, μίας πανύψηλης και πανέμορφης κόρης που την έλεγαν Αλβίνα. Μόλις φτάσανε στην ηλικία της παντρειάς, ο βασιλιάς και η βασίλισσα τις πάντρεψαν με βασιλιάδες σπουδαίους και τρανούς. Αλλά αν και η κάθε μία τους πήρε έναν βασιλιά και ήταν βασίλισσα με κάθε δικαίωμα, από υπερηφάνεια αλλά και χαρακτήρα κατέστρωσαν ένα μεγάλο έγκλημα. Δεν πίστευαν ότι κάτι ήταν δυνατόν να φανερωθεί από τους σχεδιασμούς τους, έτσι μαζεύτηκαν όλες μαζί και έκαναν μυστικό συμβούλιο. Και συμφώνησαν μεταξύ τους ότι καμία από αυτές δεν θα υπαγόταν στην εξουσία άλλου, ακόμα κι αν αυτός ήταν ο κύριός τους ή γείτονας ή συγγενής ή κάθε άλλος αφέντης, «Αλλά να που οι άνδρες μας ολημερίς μας κρατάνε σε υποταγή και μας κυβερνούν όπως τους ευχαριστεί». Γιατί ήταν θυγατέρες ενός μεγάλου βασιλιά και δεν είχαν υποταχθεί ποτέ σε κάποιον, ούτε και επιθυμούσαν, ούτε και ήθελαν να έχουν κάποιον για αφέντη και δεν ήθελαν σε τίποτα κανείς να τις υποχρεώνει. Και μάλλον προτιμούσαν να κυβερνούν αυτές τους άνδρες τους και ό,τι εκείνοι κατείχαν.

Η ιδέα ότι κανείς ποτέ δεν θα μπορούσε πια να τις διατάξει έφερε χαρά σε όλες και καθώς δεν ήθελαν να κάνουν καθώς τις ορμηνεύανε οι άνδρες τους και να τους υπακούνε και να τους εκτελούν όλα τους τα βίτσια, έκαναν συμφωνία και ορκίστηκαν σε όρκο τρομερό, η κάθε μία της να δολοφονήσει τον ίδιο της τον άνδρα, την ίδια μέρα που αυτός θα ερχότανε σε αυτήν με ιδιωτικές προθέσεις και την αγκάλιαζε και αναζητούσε το ιδιαίτερο δωμάτιο. Βάλανε μία ημερομηνία για να κάνουν αυτό που σκέφτηκαν και όλες συμφώνησαν, εκτός από τη νεότερη. Αυτή δεν ήθελε να κάνει κακό στον κύριό της αφού τον αγαπούσε βαθιά από καρδιάς. Και μόλις το συμβούλιο ολοκληρώθηκε, όλες γυρίσανε στις διάφορες χώρες τους.

Η συνωμοσία, όμως, δεν ευχαριστούσε τη νεότερη από όλες γιατί αγάπησε τον κύριό της και εξαιτίας της συνελήφθησαν από τους άνδρες τους και βρέθηκαν αντιμέτωπες με τους δικαστές. Αλλά οι δικαστές ήταν σοφοί. Επειδή οι κατηγορούμενες έρχονταν από ευγενική γέννα και οι δικαστές δεν επιθύμησαν να δυσφημίσουν και να ντροπιάσουν τις οικογένειες της μητέρας τους και του πατέρα τους, ο οποίος βασίλευε σε ένα τόσο μεγάλο βασίλειο, ούτε και ήθελαν να ντροπιάσουν τις οικογένειες των κυρίων των πλουσίων γαιών που εκείνες είχαν παντρευτεί. Κι έτσι, δεν τις καταδίκασαν σε θάνατο αλλά διέταξαν αντί γι’ αυτό, ότι θα έπρεπε να εξοριστούν από τη χώρα της γέννησής τους δια παντός χωρίς καμία ελπίδα επιστροφής. Έτσι, λοιπόν, τις οδήγησαν στο λιμάνι και τις έκλεισαν μέσα σε ένα πλοίο. Οι γυναίκες παρασυρμένες από τον άνεμο και τις θύελλες έφτασαν σε μία γη, η οποία ονομάστηκε Αλβιόνα επειδή πρώτη αποβιβάστηκε σ’ αυτή η Αλβίνα. Η γη αυτή ήταν ακατοίκητη κι έτσι οι Ινκούμπι, κάποιες δαιμονικές οντότητες, πήραν τη μορφή ανδρών και ενώθηκαν μαζί τους. Ύστερα οι Ινκούμπι χάθηκαν και οι γυναίκες γέννησαν από αυτούς γίγαντες. Οι γίγαντες ζούσαν στην Αλβιόνα μέχρις ότου ήρθαν στο νησί οι Βρετανοί. Οι Βρετανοί, οι οποίοι ήταν Τρώες που έφυγαν από την κατεστραμμένη Τροία και ήρθαν στην Αλβιόνα 260 χρόνια μετά την Αλβίνα, έσφαξαν όλους τους γίγαντες εκτός από τον αρχηγό τους, τον Γωγμαγώγ. Αρχηγός των Βρετανών ήταν ο Βρούτος, από τον οποίο πήραν το όνομά τους».

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι οι Τρώες ήταν ελληνικό φύλο. Ο ιστορικός του 1ου αιώνα π.Χ. Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς γράφει: «Ότι και το έθνος των Τρώων είναι ελληνικό, όπως και όσα άλλα εξόρμησαν εκ της Πελοποννήσου, έχει ειπωθεί και από κάποιους άλλους από παλιά». Τον 5ο αιώνα μ.Χ., όμως, εισέβαλαν στη Βρετανία οι Άγγλοι και οι Σάξονες, οι οποίοι ήταν γερμανικής καταγωγής, υποτάσσοντας τους εντόπιους πληθυσμούς.

Η περιοχή όπου έκλεισε τις πύλες των Ινδιών ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν η Άορνος Πέτρα, για την οποία λέει ο Φιλόστρατος (Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον, βιβλίον 2, παράγραφος 10): «Άκουσε όμως ότι την κατέλαβε ο Αλέξανδρος και ότι ονομαζόταν Άορνος όχι γιατί είχε ύψος δεκαπέντε στάδια γιατί τα ιερά πτηνά πετούν πάνω από αυτό το ύψος, αλλά γιατί στην κορυφή  της  λένε  πως  υπάρχει  ρήγμα  που  τραβάει τα πτηνά που πετούν από πάνω, κάτι που μπορεί να δει κανείς στην Αθήνα στον πρόδομο του Παρθενώνος». Ο Στράβωνας λέει για το ρήγμα που υπήρχε στην κορυφή της Αόρνου Πέτρας (Γεωγραφικά, βιβλίον 14, παράγραφος 11): «Είναι σπήλαιο ιερό, το οποίο λέγεται χαρώνιο, ολέθριο που έχει αποφράδα». Αποφράδα είναι η πύλη η οποία αποτελεί είσοδο που οδηγεί στον Κάτω Κόσμο.

Ο Μέγας Αλέξανδρος, λοιπόν, έκλεισε τις πύλες των Ινδιών ώστε να φυλακίσει στον Κάτω Κόσμο τα 72 δαιμονικά πνεύματα με τον λαό τους.

Ο Κάτω Κόσμος

Ο Κάτω Κόσμος είναι τεράστιες κοιλότητες στο εσωτερικό της Γης οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους με στοές, ενώ στην επιφάνεια της Γης υπάρχουν στόμια τα οποία αποτελούν εισόδους που οδηγούν στο εσωτερικό της (Πλάτων, Φαίδων): «Όσο για τις περιοχές στο εσωτερικό της γης, αυτές είναι συνέχεια των κοιλωμάτων της και υπάρχουν πολλές περιμετρικά σ’ όλη τη γη. Άλλες είναι βαθύτερες και πιο ανοιχτές απ’ αυτήν που κατοικούμε εμείς, άλλες πάλι είναι πιο βαθιές, αλλά το χάσμα τους είναι μικρότερο από το χάσμα του δικού μας τόπου, υπάρχουν ωστόσο μερικές που είναι μικρότερες στο βάθος και πιο πλατιές από τον δικό μας τόπο.

Όλες αυτές οι περιοχές κάτω από τη γη συγκοινωνούν μεταξύ τους σε πολλά σημεία, με τρύπες άλλοτε στενότερες και άλλοτε φαρδύτερες και βγάζουν κάπου. Στα σημεία όπου νερό ρέει άφθονο από τη μία στην άλλη, όπως σε κρατήρες, υπάρχουν αστείρευτα ρεύματα ποταμών, τεράστιου μεγέθους, κάτω από τη γη, με θερμά αλλά και ψυχρά ύδατα. Εκεί που υπάρχει άφθονη φωτιά, μεγάλοι πύρινοι ποταμοί κι άλλοι από υδαρή λάσπη, άλλοτε πιο διαυγή, άλλοτε πιο λασπουδερή, όπως στη Σικελία οι ποταμοί λάσπης που κυλούν πριν από τη λάβα κι η ίδια η λάβα. Αυτοί οι ποταμοί πλημμυρίζουν κάθε φορά τους τόπους, ανάλογα με τη φορά που τυχαίνει να έχει το ρεύμα.

Όλες αυτές οι κινήσεις προς τα πάνω και προς τα κάτω γίνονται λες και υπάρχει μέσα στη γη μία αιώρηση κι αυτή η αιώρηση οφείλεται στο εξής: ανάμεσα στα χάσματα της γης υπάρχει κυρίως ένα που είναι όντως τεράστιο, διαμπερές και διασχίζει ολόκληρη τη γη, αυτό ακριβώς για το οποίο μίλησε ο Όμηρος λέγοντας, «Πολύ μακριά, στο σημείο όπου κάτω από τη γη υπάρχει το πιο βαθύ βάραθρο», αυτό δηλαδή που και ο ίδιος σε άλλα σημεία και πολλοί από τους ποιητές έχουν αποκαλέσει Τάρταρο».

Ο Ησίοδος (Θεογονία, στίχοι 720-721) αναφέρει ότι ο Τάρταρος απέχει από την επιφάνεια της γης όσο απέχει ο ουρανός από τη γη. Η απόσταση από την επιφάνεια της γης μέχρι το διάστημα, δηλαδή το πάχος της ατμόσφαιρας, είναι περίπου 1.000 χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει ότι ο Τάρταρος απέχει από την επιφάνεια της γης περίπου 1.000 χιλιόμετρα και άρα βρίσκεται ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό μανδύα, καθώς το πάχος που έχει η ατμόσφαιρα είναι περίπου όσο και το πάχος που έχει ο στερεός φλοιός και ο εξωτερικός μανδύας μαζί.

Η Ελλάδα είναι γεμάτη από ανοίγματα τα οποία αποτελούν εισόδους που οδηγούν στο εσωτερικό της Γης. Πολλά ιερά μάλιστα όπως ναοί, μαντεία, νεκρομαντεία και Ασκληπιεία είναι χτισμένα πάνω σε τέτοια ανοίγματα. Αλλά και αρκετές εκκλησίες είναι χτισμένες πάνω σε τέτοια ανοίγματα και μάλιστα οι εκκλησίες αυτές έχουν κωδικά ονόματα όπως: Παναγία η Φωτοστοούσα, Παναγία η Τρυπητή, Παναγία η Εκατονταπυλιανή, Παναγία η Παραπορτιανή, Παναγία η Φανερωμένη, Κοίμησις της Θεοτόκου, Ζωοδόχου Πηγής, Μεταμόρφωση του Σωτήρα, Προφήτης Ηλίας, Αγία Φωτεινή, Άγιος Χαράλαμπος, Άγιος Φανούριος, Άγιος Αθανάσιος, Αγία Παρασκευή, Αγία Κυριακή, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος και Άγιοι Ανάργυροι. Οι εκκλησίες αυτές έχουν καταπακτή κάτω από την Αγία Τράπεζα ή κάπου κοντά στο ιερό, όπου υπάρχει πρόσβαση προς το υπέδαφος. Μάλιστα τα κυκλικά κυροπήγια τα έβαζαν παλιά στο κεφάλι ώστε να βλέπουν στο σκοτάδι και να έχουν ελεύθερα τα χέρια.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα ανοιγμάτων τα οποία αποτελούν εισόδους που οδηγούν στο εσωτερικό της Γης είναι τα εξής: Στα Καλάβρυτα, μέσα στο Μεγάλο Σπήλαιο, υπάρχουν σφραγισμένα περάσματα και μάλιστα υπάρχει εκεί ένα εκκλησάκι στο οποίο πήγαιναν παλιά οι άνθρωποι να προσευχηθούν για να μην έρθουν οι Καλικάντζαροι που έβγαιναν από εκεί.

 Έξω από το χωριό Βραχάς, στο Βελούχι της Ευρυτανίας, υπάρχει ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, όπου πίσω από την Αγία Τράπεζα υπάρχει καταπακτή που οδηγεί σε στοές, οι οποίες οδηγούν βαθιά κάτω από το βουνό. Στο όρος Όθρυς της Θεσσαλίας, πάνω από τη Μονή Ξενίας, υπάρχει μία πύλη που οδηγεί σε σύμπλεγμα στοών. Η είσοδος είναι σφραγισμένη και μπροστά από το σημείο αυτό υπάρχει μία εικόνα ενός Αγγέλου με σπαθί που φυλάει την πύλη και μία επιγραφή που λέει: «Όποιος τολμήσει να μπει εδώ μέσα θα δοκιμάσει το σπαθί μου».

Στην περιοχή της Οίτης όπου υπάρχει ολόκληρο σύστημα υπόγειων στοών υπάρχουν αναφορές για βρυκόλακες και πολλές φορές έχουν βρεθεί στην εξοχή πτώματα αποστραγγισμένα από το αίμα τους. Αξιοσημείωτο είναι ότι η Λαμία που βρίσκεται κοντά στην περιοχή της Οίτης πήρε την ονομασία της από τη λάμια, έναν θηλυκό βρυκόλακα με ερπετοειδή χαρακτηριστικά.

Στη Λαμπεία της Ηλείας υπάρχει η Άπατη Τρύπα, στην οποία χύθηκε ολόκληρο το ποτάμι της Γαστούνης και εξαφανίστηκε. Στην Πάρο υπάρχει η Μαύρη Σπηλιά, η οποία φτάνει σε βάθη που κανείς δεν μπορεί να προσεγγίσει. Στη Σύρο υπάρχει ο Δρακόλακος, μία σπηλιά που φτάνει πάρα πολύ βαθιά κάτω από τη γη. Επίσης, υπάρχει η Δρακότρυπα στην Τριχωνία, η Δρακότρυπα στην Αράχωβα, η Δρακότρυπα στην Τριταία της Πάτρας, η Δρακοσπηλιά στην Κεφαλλονιά και η Δρακοσπηλιά στον Πλατανιστό της Ευβοίας.

Τα κυριότερα, όμως, ανοίγματα στην Ελλάδα που οδηγούν στον Κάτω Κόσμο είναι τα εξής: Το στόμιο που βρίσκεται στο Ταίναρο της Λακωνίας, από το οποίο κατέβηκε στον Κάτω Κόσμο ο Ηρακλής, το στόμιο που βρίσκεται στον Θορίκιο βράχο, στον Κολωνώ της Αττικής, από το οποίο κατέβηκε στον Κάτω Κόσμο ο Θησέας, το στόμιο που βρίσκεται στα σπήλαια της Ερμιόνης και το στόμιο που βρίσκεται στον ναό της Αρτέμιδος, στην Τροιζήνα. Μάλιστα στην Τροιζήνα, στο όρος Αδέρες, στο σημείο όπου υπάρχει το Διαβολογέφυρο, υπάρχει δραστηριότητα υποχθόνιων οντοτήτων.

Ο Τάρταρος
Γκίλγκαμες

Εκτός από τον Ηρακλή και τον Θησέα, στον Κάτω Κόσμο κατέβηκε και ο Σουμέριος βασιλιάς Γκίλγκαμες (Το `Επος του Γκίλγκαμες, Πινακίδα 9, Στήλη 4 και 5): «Μία λεύγα σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Δύο λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Τρεις λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Τέσσερις λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Πέντε λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. `Εξι λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Επτά λεύγες σαν ταξίδεψε, βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Οκτώ λεύγες σαν ταξίδεψε, άρχισε να φωνάζει. Βαθύ ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Ούτε μπρος ούτε πίσω να δει μπορεί. Εννέα λεύγες σαν ταξίδεψε αισθάνθηκε τον βόρειο άνεμο το πρόσωπο να του χαϊδεύει. Ακόμα πυκνό ήταν το σκοτάδι χωρίς κανένα φως. Να δει ούτε μπρος ούτε πίσω μπορεί. Δέκα λεύγες σαν ταξίδεψε ήταν κοντά. Έντεκα λεύγες σαν ταξίδεψε χάραξε μία αχτίδα. Δώδεκα λεύγες σαν ταξίδεψε είχε φωτίσει».

Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη γίνεται λόγος γι’ αυτούς που είναι κάτω από τη γη (κεφάλαιον 5, στίχος 3): «Και κανείς δεν μπορούσε, ούτε απ’ αυτούς που είναι στον ουρανό, ούτε απ’ αυτούς που είναι στη γη, ούτε απ’ αυτούς που είναι κάτω από τη γη ν’ ανοίξει το βιβλίο, ούτε να το κοιτάξει». Στο εσωτερικό της Γης δεν βρίσκονται φυλακισμένα μόνο τα 72 δαιμονικά πνεύματα με τον λαό τους. Σύμφωνα με το Βιβλίο του Ενώχ εκεί φυλάκισαν οι Ελοχίμ τους διακόσιους Ελοχίμ που ενώθηκαν με τις θυγατέρες των ανθρώπων. Επίσης, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία εκεί φυλάκισε ο Δίας τους Τιτάνες. Η δικαιοσύνη του Διός, όμως, ήταν τόση, που τον έκανε να δώσει χάρη στους Τιτάνες. Γι’ αυτό τους απελευθέρωσε και έκανε τον Κρόνο βασιλιά στα Νησιά των Μακάρων.

Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της έρευνας-μελέτης θα αναφερθούμε στους «Βρυκόλακες».

Βιβλιογραφία

  • Νίλσον, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας, Εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1999
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

«Οι Μυθολογίες και οι Θρησκείες», γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Μέρος Α΄)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

«Ο δράκοντας, ο όφις ο μεγάλος, ο αρχαίος,  ο καλούμενος Διάβολος και Σατανάς…» (Αποκάλυψις Ιωάννου, κεφάλαιον 12, στίχος 9)

Οι αρχαίες μυθολογίες είναι οι αρχαίες θρησκείες και οι σημερινές θρησκείες δεν είναι παρά οι σημερινές μυθολογίες. Μία προσεκτική ματιά σ’ αυτές δείχνει όχι μόνο ότι όλες τους κρύβουν σημαντικές αλήθειες αλλά και ότι συνδέονται μεταξύ τους. Και ότι τελικά όλες μαζί αποτελούν την απόκρυφη ιστορία του ουρανού και της γης, ενώ η κάθε μία από αυτές δεν είναι παρά ένα μέρος της ιστορίας αυτής.

Η μόνη αναλήθεια, όσον αφορά αυτές, η οποία όμως οφείλεται στη λανθασμένη ερμηνεία των κειμένων που τις αποτελούν, είναι ότι οι θεοί στους οποίους αναφέρονται δεν είναι η ύψιστη οντότητα που ονομάζεται Θεός αλλά οι άγγελοί του.

Αναφορές για Ερπετοειδή Όντα

Στις παραδόσεις όλων των λαών υπάρχουν αναφορές για ερπετοειδή όντα. Ξεκινώντας από την ελληνική μυθολογία, υπάρχει η αναφορά του Απολλώνιου του Ρόδιου (Αργοναυτικά, βιβλίον 1, στίχοι 503-506) στον Οφίωνα, ο οποίος είχε μορφολογικά χαρακτηριστικά ανθρώπου και ερπετού, όπως δηλώνει και το όνομά του. Στον Ησίοδο (Θεογονία, στίχοι 820-825) και τον Απολλόδωρο (Μυθολογική Βιβλιοθήκη, βιβλίον 1, παράγραφος 39-40) υπάρχει η αναφορά στον ερπετοειδή Τυφώνα, ενώ ο Nόννος κάνει λόγο και για έθνος ερπετοειδών που άφησε ο Τυφώνας πάνω στη Γη (Διονυσιακά, 1, 176): «Ο Τυφώνας με τα δυνατά πόδια είχε ισορροπήσει πλησίον των νεφών. Αφού άπλωσε το πολύσπορο έθνος των μιαρών όφεων, σκέπασε τη λαμπερή εικόνα του ανέφελου αιθέρα για να φωτίσει τον άτακτο στρατό των όφεων».

Επίσης ο Απολλόδωρος αναφέρεται στη δράκαινα Δελφύνη (Μυθολογική Βιβλιοθήκη, βιβλίον 1, παράγραφος 42) και ο Ησίοδος στην `Εχιδνα, για την οποία λέει (Θεογονία, στίχοι 295-300): «Η Κητώ γέννησε κι άλλο τέρας ακατανίκητο, το οποίο δεν είναι σε τίποτα όμοιο με τους θνητούς ανθρώπους αλλά ούτε και με τους αθάνατους θεούς, μέσα σε βαθύ σπήλαιο, την `Εχιδνα τη θεϊκή, που είναι μισή νύμφη, με όμορφα μάτια και όμορφα μάγουλα και μισή ερπετό φοβερό και τεράστιο, επιθετικό και ωμοφάγο».

Άλλη αναφορά από την ελληνική μυθολογία σε ερπετοειδείς είναι αυτή του Απολλόδωρου στους Γίγαντες (Μυθολογική Βιβλιοθήκη, βιβλίον 1, παράγραφος 34): «Η Γη γέννησε από τον Ουρανό τους Γίγαντες, οι οποίοι είχαν ανυπέρβλητη σωματική διάσταση, ήταν ασυναγώνιστοι στη δύναμη και τρομεροί στην όψη, με πολλά και ανάκατα μαλλιά και γένια. Στα πόδια τους είχαν φολίδες ερπετών». Ο Απολλόδωρος γράφει και για τον πρώτο βασιλιά της Αθήνας, τον Κέκροπα (Μυθολογική Βιβλιοθήκη, βιβλίον 3, παράγραφος 177): «Ο Κέκροπας, ο γηγενής, είχε σώμα από άνθρωπο και ερπετό και ήταν ο πρώτος που βασίλεψε στην Αττική».

Η Άσταρωθ ή Ιναννα, ή Ιστάρ ή Αστάρτη

Συνεχίζοντας τις αναφορές για ερπετοειδή όντα, υπάρχουν στην τραγωδία Ικέτιδες του Αισχύλου οι στίχοι (895-896): «Το δίποδο φίδι με δαγκώνει, η έχιδνα με αγκαλιάζει».

Ο πρώτος αυτοκράτορας της Κίνας, Χουάνγκ Τι, περιγράφεται ως μισός άνθρωπος και μισός ερπετό και αναφέρεται ότι η μητέρα του έμεινε έγκυος σ’ αυτόν, όταν την διαπέρασε μία δέσμη φωτός που προερχόταν από τον αστερισμό του Δράκοντα.

Στην ινδική παράδοση υπάρχει η αναφορά στους Νάγκα, οι οποίοι είναι μισοί άνθρωποι και μισοί ερπετά που κατοικούν στην υπόγεια πολιτεία Πατάλα. «Νάγκα» σημαίνει φίδι. Μία είσοδος για την υπόγεια πολιτεία Πατάλα βρίσκεται στο ιερό πηγάδι της Σέσνα στη Μπενάρες, όπου εκεί υπάρχουν σαράντα σκαλοπάτια που οδηγούν σε έναν κατωφερή διάδρομο βαθιά μέσα στη γη, που σταματάει μπροστά σε μία πέτρινη σφραγισμένη πύλη, η οποία είναι διακοσμημένη με ανάγλυφα που αναπαραστούν κόμπρες.

Οι Ανουννάκι, οι θεοί των Σουμερίων, των Βαβυλωνίων, των Ασσυρίων και των Φοινίκων, περιγράφονται ως μισοί άνθρωποι και μισοί ερπετά. Σύμφωνα με την παράδοση των Σουμερίων, ο ιδρυτής του πολιτισμού τους ήταν ο Ωάννες ή `Εα ή `Ενκι, μία αμφίβια ερπετοειδής οντότητα.

Οι Μάγια περιέγραφαν τον μεγάλο τους θεό Ιτζάμνα με μορφολογικά χαρακτηριστικά ανθρώπου και ερπετού. Επίσης, μιλούσαν για έναν υπόγειο κόσμο στον οποίο κατοικούσαν όντα με μορφολογικά χαρακτηριστικά ανθρώπου και ερπετού, οι δώδεκα άρχοντες του οποίου ήταν αυτοί που απαιτούσαν τις ανθρωποθυσίες.

Οι παραδόσεις των Aboriginals της Αυστραλίας μιλούν για μία φυλή ερπετοειδών που ζουν κάτω από την επιφάνεια της γης, η οποία από εκεί κυβερνάει τους ανθρώπους.

Οι παραδόσεις των Zulu της Αφρικής μιλούν για την ύπαρξη μίας φυλής ερπετοειδών, τους Chitahuri.

Οι παραδόσεις των Hopi μιλούν για μία φυλή ερπετοειδών, τους Sheti ή «Αδελφούς Φίδια» (Snake-Brothers).

Στη Βίβλο του Jasher περιγράφεται μία φυλή ερπετοειδών ανθρώπων.

Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη ο Διάβολος και Σατανάς περιγράφεται ως ερπετοειδής οντότητα (κεφάλαιον 12, στίχος 9): «Ο δράκοντας, ο όφις ο μεγάλος, ο αρχαίος, ο καλούμενος Διάβολος και Σατανάς». Από την περιγραφή του Διαβόλου και Σατανά και των αγγέλων του φαίνεται ότι οι δράκοι δεν είναι γιγάντιες σαύρες, αλλά νοήμονες οντότητες με μορφολογικά χαρακτηριστικά ανθρώπου και ερπετού.

Αυτό φαίνεται και από την Απόκρυφη Αποκάλυψη του Μωϋσέως, όταν λέει ο Γιαχβέ στην ερπετοειδή οντότητα που βρισκόταν στον κήπο της Εδέμ (παράγραφος 26): «Θα στερηθείς τα χέρια και τα πόδια σου. Δεν θα υπάρχει πάνω σου αυτί, ούτε φτερό».

Ως προς την περίπτωση ο Αιλιανός αναφέρει (Περί Φύσεως των Ζώων, 12, 39): «Στην Αλία από τη Σύβαρη, που βρισκόταν στο άλσος της Αρτέμιδος, παρουσιάστηκε θείος δράκος, φοβερός στην όψη και έγινε σύντροφός της. Και τότε ανέκυψαν από την πρώτη σπορά οι ονομαζόμενοι Οφιογενείς». Επίσης, ο θεός των Αζτέκων ήταν ο Κοετζαλκοάτλ, το όνομα του οποίου σημαίνει «φτερωτό φίδι».

Όσον αφορά τις αναφορές σε δράκους, αξιοσημείωτη είναι αυτή για τον Άγιο Γεώργιο που σκότωσε τον δράκο.

Ακόμα και ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει ερπετοειδή φύση. Ο άνθρωπος έχει τρεις ανατομικά ξεχωριστούς εγκεφάλους που ο καθένας έχει τις δικές του λειτουργίες και τη δική του ευφυΐα. Οι τρεις αυτοί εγκέφαλοι είναι από τον εξελικτικά παλαιότερο προς τον νεώτερο: ο ερπετικός, ο παλαιοθηλαστικός και ο νεοθηλαστικός. Ο ερπετικός εγκέφαλος, που είναι σχεδόν όμοιος με τον εγκέφαλο των ερπετών, έχει να κάνει με τις λειτουργίες που σχετίζονται με την επιβίωση και τις επιθυμίες, όπως η πείνα, ο φόβος και η γενετήσια πράξη.

Ο παλαιοθηλαστικός εγκέφαλος έχει να κάνει με τις λειτουργίες που σχετίζονται με τα συναισθήματα και τα ένστικτα. Και ο νεοθηλαστικός εγκέφαλος, που χωρίζεται σε δύο ημισφαίρια, το δεξί και το αριστερό, τα οποία αποτελούν περίπου τα 2/3 του συνολικού όγκου της κοιλότητας του κρανίου, έχει να κάνει με τις λειτουργίες που σχετίζονται με τη λογική. Όσον αφορά τη λειτουργία των τριών αυτών εγκεφάλων, το αίμα εισέρχεται στο κεφάλι από το κατώτερο μέρος, με αποτέλεσμα να αιματώνεται πρώτα ο ερπετικός εγκέφαλος, μετά ο παλαιοθηλαστικός και τελευταίος ο νεοθηλαστικός.

Ο νεοθηλαστικός εγκέφαλος αιματώνεται επαρκώς μόνο όταν ικανοποιηθούν οι ανάγκες του παλαιοθηλαστικού και ο παλαιοθηλαστικός μόνο όταν ικανοποιηθούν οι ανάγκες του ερπετικού. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί να λειτουργήσει με βάσει τη λογική μόνο όταν έχουν ικανοποιηθεί οι συναισθηματικές του ανάγκες και οι συναισθηματικές του ανάγκες μπορούν να εκδηλωθούν μόνο όταν έχουν ικανοποιηθεί οι ανάγκες του που σχετίζονται με την επιβίωση. Γι’ αυτό και μόνο όσοι δεν έχουν προβλήματα επιβίωσης και είναι ικανοποιημένοι συναισθηματικά μπορούν να φιλοσοφήσουν.

Στο θέμα των τριών εγκεφάλων του ανθρώπου, αξιοσημείωτο είναι, ότι ο Πλάτωνας (Πολιτεία, βιβλίον 9) χώριζε τη φύση του ανθρώπου σε τρία μέρη: το επιθυμητικόν, το θυμοειδές και το λογιστικόν.

Το επιθυμητικόν μέρος του ανθρώπου, το οποίο αποκαλούσε ερπετώδες, έλεγε ότι είναι το αίτιο της επιθυμίας για φαγητό, το θυμοειδές, το οποίο αποκαλούσε λεοντώδες, έλεγε ότι είναι το αίτιο του θάρρους, της ηδονής, της λύπης και της οργής και το λογιστικόν, το οποίο αποκαλούσε ανθρώπινο, έλεγε ότι είναι το αίτιο των σκέψεων, των συλλογισμών και των διανοημάτων.

Ο Βάαλ, όπως και ο ανώτερος θεός των Αιγυπτίων, ο Ααμούν, είναι ένα από τα 72 δαιμονικά πνεύματα που έθεσε ο Σολομώντας υπό την εξουσία του για το χτίσιμο του ναού των Ισραηλιτών.

Όταν ο Σολομώντας ξεκίνησε το χτίσιμο του ναού, ένας από τους υπηρέτες του, ο Τζαΐρ, έχανε κάθε μέρα δυνάμεις γιατί ένας δαιμονικός βρυκόλακας ρουφούσε το αίμα του. Τότε ο Σολομώντας ανέβηκε σ’ έναν ψηλό βράχο του λόφου Μορία και αφού προσευχήθηκε στον Γιαχβέ, του παρουσιάστηκε ο αρχάγγελος Μιχαήλ που του έδωσε ένα δαχτυλίδι με το οποίο θα μπορούσε να ελέγχει τους δαίμονες.

Μόλις ο Σολομώντας φόρεσε το δαχτυλίδι, κατάφερε να υποτάξει όχι μόνο τον Ορνία, τον δαίμονα που ρουφούσε το αίμα του Τζαΐρ, αλλά και μία ολόκληρη στρατιά δαιμόνων μαζί με τον βασιλιά τους, τον Βάαλ Ζεβούβ.

Τους δαίμονες που κατάφερε να υποτάξει τους έβαλε να εργαστούν στην κατασκευή του ναού, ενώ τους πιο επικίνδυνους από αυτούς τους έκλεισε μέσα σε δοχεία που σφράγισε. Οι δαίμονες αυτοί στο Κοράνι ονομάζονται Τζίνι (Κεφάλαιον 55, Ο Ελεήμων): «Εσείς, άνθρωποι και Τζίνι, αν μπορείτε, διαπεράστε τα όρια που χωρίζουν τον ουρανό και τη γη. Δεν θα το κατορθώσετε παρά μόνο αν εμείς σας επιτρέψουμε».

Τη γνώση της επίκλησης των 72 αυτών δαιμονικών πνευμάτων την κατέγραψε ο Σολομώντας στο βιβλίο της Σολομωνικής. Τα ονόματα των 72 δαιμονικών πνευμάτων, τα οποία αναφέρονται στο Lemegeton, είναι: Βάαλ, Αγάρης, Βασσαγός, Μαρμπάς, Σαμιγκινά, Βαλεφόρ, Βαρβάτος, Ααμούν, Μπουέρος, Παίμων, Γουσίων, Μπέλεθ, Σίτρι, Λεράζ, Μπάλαμ, Καμίων, Ελιγών, Βότις, Ζεπάρ, Βαθήν, Σάλλος, Μάραξ, Πούρσων, Ίπος, Ναβήριος, Αίημ, Γκλάσια Λαμπολάς, Μπιούν, Μπερίθ, Ρονοβέ, Φορνέας, `Ασταρωθ, Φόρας, Ασμοδαίος, Γκεάπ, Φορφούρ, Μαρχωσιάς, Στόλας, Φοίνιξ, Χάλφας, Μάλφας, Ραούμ, Φωκαλόρ, Βεπάρ, Σαξ, Σαμπνόκ Ρα, Βινέ, Μπιφρόνς, Βουάλ, Χααγκεντί, Κροσσέλ, Φουρκάς, Μουρμούρ, Ορομπάς, Γκρεμορύ, Οσέ, Αλλόκες, Οριάς, Βαπουλά, Ζαγκάν, Βαλάκ, Αντράλ, Χαουρές, Ανδρέαλφος, Κιμεγές, Αμδουσιάς, Βελιάλ, Ντεκαράμπια, Αμύ, Σήρε, Δανταλίων και Ανδρομάλιος.

Η Άσταρωθ, η οποία είναι ένα από τα 72 δαιμονικά πνεύματα, ήταν θεότητα των Σουμερίων, των Βαβυλωνίων, των Ασσυρίων και των Φοινίκων. Ονομαζόταν από τους Σουμερίους Ινάννα, ενώ από τους Βαβυλωνίους, τους Ασσυρίους και τους Φοίνικες Ιστάρ ή Αστάρτη. Η `Ασταρωθ ήταν αδελφή του `Ενκι ή `Εα ή Ωάννες, του Ούτου ή Σάμας και της Νινλίλ. Ο `Ενκι με τη Νινχούρσαγκ έκανε τον Βάαλ, ενώ η Νινλίλ με τον Ενλίλ, τον αδελφό της Νινχούρσαγκ, έκανε τη Νίσαμπα, τον Νινούρτα, τον Νάννα ή Σιν και τον Νεργκάλ.

Ο Βάαλ, η Άσταρωθ και ο Ααμούν, λοιπόν, είναι τρεις από τους ισχυρότερους δαίμονες. Μάλιστα ο Πλούταρχος αναφέρει για τον Αμούν (Περί `Ισιδος και Οσίριδος, 381): «Λένε ακόμα ότι είναι το μόνο ζώο (ο κροκόδειλος) που ζει στο νερό και τα μάτια του καλύπτει υμένας λεπτός και διαφανής που κατεβαίνει από το μέτωπο, ώστε να βλέπει χωρίς να τον βλέπουν, όπως συμβαίνει με τον πρώτο θεό (τον Αμούν)».

Βαάλ
Ααμούν
Άσταρωθ: Έργο του Πατρίκ Μποκλέρ

Επικεφαλής των δαιμόνων είναι ο Σατανάς, ο οποίος ήταν αρχικά ένας από τους Ελοχίμ και ονομαζόταν Εωσφόρος. Ο Εωσφόρος θέλησε να γίνει ίσος με τον Γιαχβέ, με αποτέλεσμα να έρθει σε σύγκρουση με τις δυνάμεις του Γιαχβέ και να ηττηθεί (Ησαΐας, κεφάλαιον 14, στίχος 12): «Πώς έπεσες από τον ουρανό, Εωσφόρε, υιέ της αυγής! Πάνω στη γη συντρίφτηκες εσύ, που υπέταξες λαούς. Έλεγες μέσα σου, ‘‘Στον ουρανό θ’ ανέβω, τον θρόνο μου θα υψώσω πάνω απ’ τ’ άστρα του Θεού. Θα πάρω θέση πάνω στο βουνό, στον μακρινό βορρά που οι θεοί συνάζονται. Θ’ ανέβω πάνω από τα σύννεφα και με τον `Υψιστο θα είμαι ίσος’’».

Οι έκπτωτοι Ελοχίμ αν και είναι ενεργειακά όντα, μετά την αποστασία τους περιγράφονται ως ερπετοειδείς. Αυτό σημαίνει ότι όταν παίρνουν υλική μορφή χρησιμοποιούν σώματα ερπετοειδών.

Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη διαβάζουμε (κεφάλαιον 12, στίχος 4): «Η ουρά του δράκοντα σέρνει το ένα τρίτο των άστρων του ουρανού». Κυριολεκτικά το απόσπασμα αυτό δεν μπορεί να εννοεί ότι ο δράκοντας, ο καλούμενος Διάβολος και Σατανάς, σέρνει το ένα τρίτο των άστρων του ουρανού. Αυτό που εννοεί είναι, ότι παρασέρνει το ένα τρίτο των άστρων του ουρανού, δηλαδή ότι παρασέρνει τους κατοίκους αυτών των αστρικών συστημάτων.

Εφ’ όσον ο Σατανάς και οι άγγελοί του χρησιμοποιούν σώματα ερπετοειδών και εφ’ όσον κάποιοι από τους εξωγήινους περιγράφονται ως ερπετοειδείς, είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι το ένα τρίτο των αστρικών συστημάτων του ουρανού που κατοικείται από ερπετοειδή όντα είναι υπό την κυριαρχία του Σατανά και των αγγέλων του. 

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου θα αναφερθούμε στην «Κοίλη Γη» και τον κόσμο των 72 δαιμόνων βασιλέων.

Βιβλιογραφία

  • Νίλσον, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας, Εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1999
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

«Υπερβόρειοι και Απόλλων», γράφει ο Ανδρέας Μπλαμούτσης, ο Ευπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης,  ο Εύπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης, ο Εύπάτωρ

andblam@gmail.com

«Φοίβε βασιλεύ, όταν στην θάλασσα την κυκλική, η Σεβαστή Θεά Λητώ γεννοῦσ’ ἐσένα, τόν ὀμορφότερο μεταξύ  τῶν ἀθανάτων, αγγίζοντας με τα χέρια της μιά λυγερή φοινικιά, ολόκληρη η απέραντη  Δήλος, γέμισε από θείες ευωδιές και γέλασε η πελώρια γη κι αναγάλλιασε τῆς αφρισμένης θάλασσας ο βαθύς πόντος» (Θέογνις)

«…   Ταῦτα μὲν δὴ ἔχει τρόπον τὸν εἰρημένον: ἐς δὲ τὸν ἀγῶνα τὸν Ὀλυμπικὸν λέγουσιν Ἠλείων οἱ τὰ ἀρχαιότατα μνημονεύοντες Κρόνον τὴν ἐν οὐρανῷ σχεῖν βασιλείαν πρῶτον καὶ ἐν Ὀλυμπίᾳ ποιηθῆναι Κρόνῳ ναὸν ὑπὸ τῶν τότε ἀνθρώπων, οἳ ὠνομάζοντο χρυσοῦν γένος: Διὸς δὲ τεχθέντος ἐπιτρέψαι Ῥέαν τοῦ παιδὸς τὴν φρουρὰν τοῖς Ἰδαίοις Δακτύλοις, καλουμένοις δὲ τοῖς αὐτοῖς τούτοις καὶ Κούρησιν: ἀφικέσθαι δὲ αὐτοὺς ἐξ Ἴδης τῆς Κρητικῆς, [πρὸς] Ἡρακλέα καὶ Παιωναῖον καὶ Ἐπιμήδην καὶ Ἰάσιόν τε καὶ Ἴδαν: τὸν δὲ Ἡρακλέα παίζοντα–εἶναι γὰρ δὴ αὐτὸν πρεσβύτατον ἡλικίᾳ–συμβαλεῖν τοὺς ἀδελφοὺς ἐς ἅμιλλαν δρόμου καὶ τὸν νικήσαντα ἐξ αὐτῶν κλάδῳ στεφανῶσαι κοτίνου: παρεῖναι δὲ αὐτοῖς πολὺν δή τι οὕτω τὸν κότινον ὡς τὰ χλωρὰ ἔτι τῶν φύλλων ὑπεστρῶσθαι σφᾶς καθεύδοντας. Κομισθῆναι δὲ ἐκ τῆς Ὑπερβορέων γῆς τὸν κότινόν φασιν ὑπὸ τοῦ Ἡρακλέους ἐς Ἕλληνας, εἶναι δὲ ἀνθρώπους οἳ ὑπὲρ τὸν ἄνεμον οἰκοῦσι τὸν Βορέαν. 

Πρῶτος μὲν ἐν ὕμνῳ τῷ ἐς Ἀχαιίαν ἐποίησεν Ὠλὴν Λύκιος ἀφικέσθαι τὴν Ἀχαιίαν ἐς Δῆλον ἐκ τῶν Ὑπερβορέων τούτων: ἔπειτα δὲ ᾠδὴν Μελάνωπος Κυμαῖος ἐς Ὦπιν καὶ Ἑκαέργην ᾖσεν, ὡς ἐκ τῶν Ὑπερβορέων καὶ αὗται πρότερον ἔτι τῆς Ἀχαιίας ἀφίκοντο [καὶ] ἐς Δῆλον: Ἀριστέας [γὰρ] ὁ Προκοννήσιος–μνήμην ἐποιήσατο Ὑπερβορέων καὶ οὗτος–τάχα τι καὶ πλέον περὶ αὐτῶν πεπυσμένος εἴη παρὰ Ἰσσηδόνων, ἐς οὓς ἀφικέσθαι φησὶν ἐν τοῖς ἔπεσιν. Ἡρακλεῖ οὖν πρόσεστι τῷ Ἰδαίῳ δόξα τὸν τότε ἀγῶνα διαθεῖναι πρώτῳ καὶ Ὀλύμπια ὄνομα θέσθαι: διὰ πέμπτου οὖν ἔτους αὐτὸν κατεστήσατο ἄγεσθαι, ὅτι αὐτός τε καὶ οἱ ἀδελφοὶ πέντε ἦσαν ἀριθμόν.

Δία δὴ οἱ μὲν ἐνταῦθα παλαῖσαι καὶ αὐτῷ Κρόνῳ περὶ τῆς ἀρχῆς, οἱ δὲ ἐπὶ κατειργασμένῳ ἀγωνοθετῆσαί φασιν αὐτόν: νικῆσαι δὲ ἄλλοι τε λέγονται καὶ ὅτι Ἀπόλλων παραδράμοι μὲν ἐρίζοντα Ἑρμῆν, κρατήσαι δὲ Ἄρεως πυγμῇ. Τούτου δὲ ἕνεκα καὶ τὸ αὔλημα τὸ Πυθικόν φασι τῷ πηδήματι ἐπεισαχθῆναι τῶν πεντάθλων, ὡς τὸ μὲν ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος τὸ αὔλημα ὄν, τὸν Ἀπόλλωνα δὲ ἀνῃρημένον Ὀλυμπικὰς νίκας.» (Παυσανίας Ηλιακά Α’)

Μία από τις πλέον αινιγματικές παραδόσεις τής μυθολογίας μας σχετίζεται με τους Υπερβορείους και την μυθική χώρα τους, την οποίαν κάθε φθινόπωρο επεσκέπτετο ο θεός Απόλλων με το ιπτάμενο άρμα του, το οποίο έσερναν Κύκνοι και επέστρεφε πάλι την άνοιξη στην Δήλο και στους Δελφούς. Η ἐπιστροφή τού Απόλλωνος εορτάζετο στους Δελφούς κάθε εαρινή ισημερία, με τα «Θεοφάνια» ενώ υπήρχε και ο Αστραφτερός Κύκνος που συμβόλιζε το προαναφερθέν ιπτάμενο άρμα του θεού.

Οι μελέτες που ασχολήθηκαν με το θέμα των Υπερβορείων, τοποθετούν αυτόν τον μυθικό λαό γενικώς και αορίστως στο βόρειο ημισφαίριο τού πλανήτη, ενώ κάποιες πιο ειδικές αναφορές μιλούν για Γροιλανδία, Σκανδιναβία, Βαλτική, Ρωσία, Σιβηρία, για Σκύθες, για Μασαγέτες κ.α. Υπάρχουν βέβαια και πιο εξεζητημένες μελέτες για την Υπερβορεία, όπως η άποψη ότι ήταν κάποιο νησί (πάντοτε τοποθετημένο στην Αρκτική ζώνη) το οποίο καταποντίστηκε. Εικάζεται ότι οι έρευνες του Γιούργκεν Σπάνουθ * το 1961, στον 54ο παράλληλο, αποσκοπούσαν στην ανεύρεση της υποτιθέμενης καταποντισμένης Υπερβορείας ·  όμως οι δώδεκα δύτες και οι πέντε βατραχάνθρωποι της αρχαιολογικής αποστολής δε βρήκαν τίποτα.

Στην αρχαία Ελλάδα βέβαια υπήρχε η γνώση για τις περιοχές της Αρκτικής ζώνης και των συνθηκών που επικρατούν εκεί, όπως για παράδειγμα η αναφορά του Ηροδότου ότι στους Υπερβορείους η μέρα διαρκεί έξι μήνες.

Ο Ηρόδοτος έκανε αυτή την δήλωση διότι γνώριζε και για τις συνθήκες της Αρκτικής και για τους Υπερβορείους και υπέθεσε ότι οι τελευταίοι, ως «Υπέρ-Βόρειοι», και παίρνοντας την στενή ερμηνεία αυτού τού όρου, κατοικούν στον απώτατο βορρά, στην Αρκτική. Δεν πρέπει να ξεχνούμε βεβαίως και τον θαλασσοπόρο Πυθέα από την Μασσαλία, που ήταν συν τοις άλλοις μεγάλος γεωγράφος, αστρονόμος και μαθηματικός, ο οποίος ταξιδεύοντας στον βορρά πρέπει να έφθασε μέχρι  την Γροιλανδία.

Υποθέτοντας δε ότι όντως οι Υπερβόρειοι είναι Γροιλανδοί ή Σκανδιναβοί ή Σκύθες ή Μασαγέτες,  ερχόμαστε σε σύγκρουση με την αρχαιοελληνική γραμματεία που αναφέρει ότι οι Υπερβόρειοι μιλούσαν Ελληνικά!

Διαβάζουμε στον Διόδωρο: «Έχειν δε τους Υπερβορείους τίνα διάλεκτον, και προς τους Έλληνας οικειότατα διάκεισθαι…».

Οι Υπερβόρειοι λοιπόν είναι Έλληνες, αδέλφια μας, όλοι ιερείς και λάτρεις του Απόλλωνος του οποίου «…η αληθινή κατοικία… βρίσκεται ανάμεσα στούς Υπερβορείους, σε μια χώρα Αιώνιας Ζωής…» όπως αναφέρει και ο Πλάτων. Βέβαια Αιώνια Ζωή και Αιώνια Ευτυχία δεν υπάρχει στις εσχατιές του βορρά, ούτε είναι ασφαλώς ένας παντοτινός καταπράσινος τόπος με ανέσπερο φως χωρίς να γνωρίζει ποτέ χειμώνα και πολύ περισσότερο ένας τόπος με δυο ετήσιες σοδειές, όπως τον θέλει η Ελληνική Μυθολογία.

Από τα ανωτέρω θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι η Υπερβορεία δεν ανήκει στις βόρειες πολικές περιοχές· δεν βρίσκεται κάν στον πλανήτη Γη.  Και ως προς αυτό μας πληροφορεί σχετικά ο μεγάλος λυρικός αλλά και μύστης ποιητής Πίνδαρος: «Την θαυμαστήν οδόν την άγουσαν εις τας πανηγύρεις των Υπερβορείων ούτε πεζός, ούτε δια πλοίων ερχόμενος θα δυνηθής να εύρης…»

Εφόσον λοιπόν ο δρόμος που οδηγεί στους Υπερβορείους δεν υφίσταται ούτε δια ξηράς, ούτε δια θαλάσσης, άρα ο μόνος δρόμος που απομένει είναι ο εναέριος δρόμος τον οποίο για να τον διασχίσεις χρειάζεται να διαθέτης – τι άλλο; –  ιπτάμενα σκάφη!

Επομένως οι Υπερβόρειοι ανήκουν σε χώρους κοσμικούς, οι οποίοι μέσω του μύθου του Περσέως, εντοπίζονται στους αστερισμούς του βορείου ημισφαιρίου τού ουρανού. Κατωτέρω θα αντιπαραβάλουμε

την μυθολογική εκδοχή που θέλει τον Περσέα να επισκέπτεται τους Υπερβορείους για να λάβει βοήθεια στην επικείμενη σύγκρουσή του με την Μέδουσα, με τους βορείους αστερισμούς, για να εντοπίσουμε ειδικότερα αυτούς στους οποίους θα δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή.

Εν συνεχεία ο Πίνδαρος μάς γνωστοποιεί τα αίτια της Αιωνίου Ευτυχίας των Υπερβορείων αναφέρων ότι άν και είναι άνθρωποι εντούτοις δεν προσβάλλονται ποτέ από νοσήματα, ούτε μάλιστα υπόκεινται στην διαδικασία τής γηράνσεως τών κυττάρων τους και κατά συνέπειαν είναι αθάνατοι. Αναφέρει σχετικώς: «Ούτε ασθένειαι ούτε το απαίσιον γήρας προσβάλλουν την ιερά ταύτην γενεάν, χωρίς δε πόνον και μακράν των μαχών ζούν… Εις τών ευτυχών τούτων ανθρώπων το έθνος ήλθε άλλοτε τής Δανάης ο υιός (ο Περσέας)…».

Ο Πλάτων εξηγεί την αθανασία των Ολύμπιων προπατόρων μας όταν αναφέρει πώς η διατήρησις της συνοχής τους οφείλεται στο γεγονός πως η συγκόλλησις των τεσσάρων στοιχείων του Σύμπαντος (Γη, Ύδωρ, Πυρ, Αήρ), που αποτελούν την προαναφερθείσα συνοχή τους, έγινε με Δεσμούς Άλυτους (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό).  

Εφόσον λοιπόν οι Υπερβόρειοι είναι αθάνατοι και εφόσον αυτό προϋποθέτει «Αλύτοις Δεσμοίς» εν τη συνοχή τους και εφόσον είναι Έλληνες Αδελφοί μας, συνεπάγεται ότι είναι και αυτοί κάποιοι από τους (χιλιάδες) Ολυμπίους.

Πάλιν ο Πίνδαρος μάς πληροφορεί για τον σύνδεσμο που ενώνει τούς Ελλανίους εν τη Ελλανία, με τους Ελλανίους Ολυμπίους: «Υπάρχει μία φυλή ανθρώπων, μία φυλή θεών. Έχουν και οι δύο πνοήν ζωής από μία μόνον μητέρα. Χωριστές όμως δυνάμεις μάς κρατούν μοιρασμένους και η μία είναι τα τίποτε, ενώ η άλλη έχει τον ορειχάλκινο ουρανό για σίγουρη ακρόπολη. Και όμως έχουμε κάποια ομοιότητα σε μεγάλη ευφυία και δύναμη, με τους αθανάτους, κι ας μην ξέρουμε τι θα μας φέρει η μέρα…».

Στην περίπτωση που μελετούμε και συμφώνως προς την ελληνική παράδοση, ο σύνδεσμος δεν είναι άλλος από τον θεό Απόλλωνα. Αξίζει να αναφέρουμε κάποια στοιχεία από την μυθολογία μας που συνδέουν τον Απόλλωνα με τους Υπερβορείους πριν ακόμα την γέννησή του.

Κατά την παράδοση, η μητέρα του θεού, η Λητώ, γεννήθηκε στη χώρα των Υπερβορείων γεγονός που αμέσως την κατατάσσει στο έθνος αυτό. Όταν πλησίαζε η ώρα της γέννησης τού θεού τού Φωτός, η Υπερβορεία Λητώ μετέβη στην Δήλο συνοδευομένη από τις δύο Υπερβόρειες  παρθένες  Άργη και Ώπιδα (για την ιστορία θα πρέπει να πούμε ότι η νήσος Δήλος ήτο «άδηλος» δηλ. αφανής  διότι βρισκόταν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, με προορισμό όμως να αναδυθή με προσταγή του Διός για χάρη τής επιτόκου Λητούς και να καθαγιασθή με την γέννηση του θεού). Άλλες δύο Υπερβόρειες παρθένες αργότερα, η Λαοδίκη και η Υπερόχη έφθασαν στο νησί προσφέροντας «δώρα».

Βέβαια όλη αυτή η μυθιστορία είναι γεμάτη από κώδικες όπως κώδικες είναι και οι τάφοι των δύο παρθένων (της Λαοδίκης και της Υπερόχης) που βρέθηκαν στην Δήλο και διεμορφώθησαν κοντά στον ιερό περίβολο της Αρτέμιδος.  Και λέγω ότι οι τάφοι τους είναι κωδικοποιημένα σημεία, διότι μετά τον «θάνατο» τον δύο κοριτσιών, σταμάτησε και οποιαδήποτε -άμεση- επαφή μεταξύ των Υπερβορείων και των κατοίκων του νησιού.

Πιθανώς οι τάφοι των δύο Υπερβορείων παρθένων να σχετίζονται με τον λοιμό που έπληξε τους Αθηναίους το 425 π.Χ. και να χρησιμοποιήθηκαν ως μέσον καθάρσεως προς εξευμενισμόν τού Απόλλωνος. Πάντως κανένας τάφος Δηλίου δεν έπρεπε να μείνει στο νησί και έτσι το νεκροταφείο του νησιού μετεφέρθη στο γειτονικό νησί Ρηνεία. Επίσης, ως μέσον καθάρσεως, απαγόρευαν στις εγκυμονούσες να γεννήσουν στην Δήλο και έτσι αυτές πήγαιναν, όταν έφθανε η ώρα της γέννας, στην Ρηνεία.

Ο θεός Απόλλων είναι γνωστός για την ασύγκριτη ευστοχία του στην τοξοβολία· τα βέλη του δεν αστοχούν ποτέ. Αυτή του τήν ικανότητα χρησιμοποίησε για να εκδικηθεί τους Κύκλωπες τους οποίους θεώρησε ως υπαιτίους για τον θάνατο τού υιού του Ασκληπιού. Με μεγάλη επιδεξιότητα στόχευσε με το τόξο του και με ένα και μοναδικό βέλος σκότωσε όλους τούς Κύκλωπες. Μετά από το φονικό, το βέλος πέταξε μόνο του(;) και κρύφτηκε στον ναό του Απόλλωνος στην χώρα τών Υπερβορείων.

Αυτό το ιπτάμενο βέλος χάρισε ο θεός στον Υπερβόρειο ιερέα Άβαρι πάνω στο οποίο μετεφέρθη για το ταξίδι του από την Υπερβορεία στην Δήλο.  Ο Άβαρις επεσκέφθη τον πλανήτη μας στην εποχή του Πυθαγόρου, με τον οποίο είχε και επαφή και σε αυτό το γεγονός εντοπίζεται η καταγωγή του Πυθαγόρου, αλλά και του εκ Σύρου διδασκάλου του Φερεκύδου, στους Υπερβορείους.

Η σχέσις άλλωστε του Πυθαγόρου με τον Υπερβόρειο Απόλλωνα διαφαίνεται όταν ο Άβαρις συνάντησε τον Πυθαγόρα και τον «νόμισε» για τον ίδιο τον θεό «…για τον θεό του οποίου ήταν ιερέας..» αναφέρει σχετικά ο Ιάμβλιχος, στα κείμενα τού οποίου μπορούμε επίσης να διαβάσουμε: «Αυτοί λοιπόν θεωρούν ότι αυτή είναι η πίστη των δικών τους αντιλήψεων, γιατί ο πρώτος που διακήρυξε αυτά δεν ήταν κανείς τυχαίος, αλλά ο θεός, και ένα από τα Ακούσματα είναι αυτό: ποιος είσαι Πυθαγόρα; Επειδή ισχυρίζονται πως ήταν ο Απόλλωνας ο Υπερβόρειος. Αποδείξεις δε αυτού είναι ότι σε αγώνα, αφού σηκώθηκε, έδειξε το μηρό του χρυσό και τον Άβαρι τον Υπερβόρειο φιλοξενούσε και πήρε από αυτόν ένα ακόντιο (βέλος) με το οποίο αυτός ταξίδευε μέσα στον αιθέρα».

Και αλλού:  «(Ο Άβαρις) χάρισε στον Πυθαγόρα ένα βέλος το οποίο κρατούσε όταν βγήκε από το ιερό. Αυτό θα ήταν χρήσιμο σε αυτόν για όσες δυσκολίες θα συνέβαιναν κατά την τόσο μεγάλη περιπλάνηση. Πάνω σε αυτό λοιπόν ιππεύοντας θα μπορούσε να διαβεί τα αδιάβατα».

Επίσης: «Αιθεροβάτης είναι το επίθετο του Άβαρι, γιατί σε αυτόν εδωρήθη ακόντιο (βέλος) από τον Υπερβόρειο Απόλλωνα και μεταφερόμενος πάνω σε αυτό… διέβαινε τα αδιάβατα, βαδίζοντας, κατά κάποιον τρόπο, στον αέρα, πράγμα το οποίο υπέθεσαν μερικοί ότι είχε κάνει και ο Πυθαγόρας…».

Το φονικό-ιπτάμενο βέλος είναι φυσικά, όπως και το ιπτάμενο άρμα τού Απόλλωνα που σέρνουν Κύκνοι, σκάφος που έχει την δυνατότητα διαστρικών ταξιδιών. Σχετικά με τα ανωτέρω αναφέρει και ο Raymond Drake στο βιβλίο του Gods and Spacemen in Greece and Rome  (τίτλος στα ελληνικά: Διαστημάνθρωποι και Ιπτάμενοι Δίσκοι στην Ελλάδα).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι «Διαστημάνθρωποι» κατά τον Drake, είναι οι θεοί των Αρχαίων Ελλήνων. Αναφέρει λοιπόν ο Άγγλος συγγραφέας: «…Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος έγραψε ότι ο Πυθαγόρας πήρε τις γνώσεις του από τον Υπερβόρειο Δρυϊδη Άβαρι, τον ιερέα του Απόλλωνα, που δεν έτρωγε γήινες τροφές και ταξίδευε στον αέρα πάνω στο Βέλος του Απόλλωνος, υπονοώντας έναν διαστημάνθρωπο… Ο Πυθαγόρας μίλησε επίσης για επικοινωνία με τους θεούς· οι άνθρωποι πίστευαν ότι ο σοφός είχε μεταφερθεί κατά κάποιο θαυμαστό τρόπο γύρω από γη, ένας υπαινιγμός για τη φιλία του με πλάσματα του διαστήματος…».

Φεύγοντας από την Υπερβορεία ο Απόλλων, όπου είχε καταφύγει μετά τη γέννησή του, επισκέπτεται τους Δελφούς, το μέρος στο οποίον επρόκειτο να ιδρυθεί το ομώνυμο μαντείο. Κατά μίαν εκδοχή τού μύθου, ιδρυτής τού μαντείου θεωρείται ο Ωλήν. Για τον Ωλήνα λέγεται ότι έγραψε η ποιήτρια και ιέρεια των Δελφών, Βοιώ (σκεφθείτε καί τήν σχέσιν μέ τήν Βοιωτία…), που υπήρξε σύζυγος τού Ακταίου (βασιλέως των Αθηνών) και μητέρα τού επικού ποιητού Παλαιφάτου.

Στην Βοιώ έχει αποδοθεί το έργον «Ύμνος στον Απόλλωνα» όπου αναφέρει πώς το δελφικό μαντείο ιδρύθηκε από τους Υπερβορείους και ότι ο πρώτος μάντης ήταν ο Ωλήν, που από τον Ησύχιο και τον Σούδα αποκαλείται «Δυμαίος» ή «Λύκιος» ή «Υπερβόρειος». Ο Ωλήν θεωρείται επίσης και ο εφευρέτης τού δακτυλικού εξαμέτρου. Μαζί με τον Υπερβόρειο Ωλήνα, ήρθαν ως υπερασπιστές τού μαντείου οι Υπερβόρειοι Υπέροχος και Λαόδοκος (τά αρσενικά ονόματα τών δύο Υπερβορείων Παρθένων πού συνώδευσαν τήν Λητώ στήν Δήλο)

Όπως είπαμε οι Υπερβόρειοι είναι Έλληνες Αδελφοί μας τού βορείου ημισφαιρίου τού ουρανίου θόλου. Σε ποιους όμως αστερισμούς εντοπίζονται; Θα πάρουμε την απάντηση από τους πρωταγωνιστές τού μύθου του Περσέως.

Όμως πρώτα θα πρέπει να πούμε λίγα λόγια για την επίσκεψη του Ήρωος στις περιοχές των Υπερβορείων από τους οποίους έλαβε βοήθεια στην επικείμενη σύγκρουσή του με την Μέδουσα.

Οι Υπερβόρειοι τού προσέφεραν το σπαθί που προορίζετο για τον αποκεφαλισμό του φοβερού τέρατος, καθώς επίσης και την περικεφαλαία από σκυλίσιο δέρμα πού θα τόν έκαμνε κατά βούλησιν αόρατο. Φύλακας-Άγγελος του Περσέως αναλαμβάνει η θεά Αθηνά η οποία και αρχικώς τον βοηθεί να μεταβή στους Υπερβορείους, όπως μας πληροφορεί ο Πίνδαρος: «…Εἶς  τῶν εὐτυχῶν τούτων ἀνθρώπων τό ἔθνος ἦλθεν ἄλλοτε τῆς Δανάης ὁ υἱός ( Περσεύς) μέ τόλμην καί θάρρος ὑπό τήν ὁδηγίαν τῆς Ἀθηνᾶς».

Παράδοξος όμως είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Περσεύς βρέθηκε ανάμεσά τους. Στο κατωτέρω απόσπασμα τού Πίνδαρου μπορούμε να διαβάσουμε: «…Λέγω τούς Ὑπερβορείους, εἶς τῶν ὁποίων τά δώματα ἦλθεν ἄλλοτε ὁ Περσεύς ὁ ἥρως, καί παρεκάθισεν εἰς γεῦμα. Εὗρε δέ αὐτούς προσφέροντας εἰς τόν θεόν ἱεράς θυσίας ὅνων…».

Ο Περσεύς λοιπόν θυσίασε όνους για να μπορέσει να μεταβεί στη χώρα τους. Είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι ο ποιητής, στην συγκεκριμένη ωδή, ομιλεί με κώδικα.     

Ο συγγραφέας Παναγιώτης Τουλάτος στο έργο του «Τα Αρχεία της Χαμένης Γνώσης, Βιβλίο1» δίνει μία εξήγηση: «…Ο γνωρίζων ελληνικά θα καταλάβει ότι η προσφορά των Υπερβορείων αδελφών μας, είναι προσφορά τού όλου νοητικού κόσμου, αφού ο Περσεύς τούς βρήκε προσφέροντας θυσίας  ὄ ν ω ν (διάβαζε αποκωδικοποιημένα   ν ο ῶ ν)…  Και για νά γίνη πλέον κατανοητόν  άς παραπέμψουμε στον μεγάλο γραμματολόγο Λουκιανό (έργο Λούκιος ἤ Όνος), στον Πλάτωνα (έργο «Ευθύδημος»), αλλά και στην πορεία του Ιησού Χριστού «επί πώλου όνου». Επίσης στον «Κρατύλο» τού Πλάτωνος, δια να καταλάβουμε τη βαθύτερη ουσία του ελληνικού αλφαβήτου και να συλλαμβάνουμε μηνύματα μέσα από λέξεις κλειδιά όπως,  Κρ-Ονος ή Θρ-Ονος…» 

Για όποιον θα θελήσει να ψάξει περισσότερο το θέμα σχετικά με τους «ὄνους», θα πρέπει να καταφύγει και σε εργασίες που ασχολούνται με την πινακίδα τοῦ Ιδαλίου * * στήν Κύπρο.

Ας δούμε όμως τους αστερισμούς στους οποίους θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή. Τα κοινά ονόματα που συναντούμε στον μύθο και στους έξι (6) από τους τριανταέναν

(31) αστερισμούς του βορείου ημισφαιρίου, είναι ως εξής:

 ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΙ

                  ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ

  Περσεύς

                       Ο ομώνυμος  Ήρως

  Ανδρομέδα

     Η Κόρη πού σώζει ο Περσεύς  από τόν δράκοντα

    Κηφέας

     Ο Βασιλεύς καί Πατέρας τής Ανδρομέδας

   Κασσιόπη

                   Η Μητέρα τής Ανδρομέδας

   Πήγασος

                          Ο Πτερωτός Ίππος

   Δράκων

Το Τέρας πού επρόκειτο νά κατασπαράξη τήν              Ανδρομέδα

Επιπλέον αστερισμοί που από την παράδοση θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ως «τόπους των Υπερβορείων» είναι ο αστερισμός του Τόξου (το όπλο του θεού Απόλλωνος) και ο αστερισμός του Κύκνου (το πουλί που συντροφεύει τον Απόλλωνα στα ταξίδια του σέρνοντας το ιπτάμενό του άρμα).

Ο αστερισμός του Δράκοντος (ίσως και οι αστερισμοί του Οφιούχου και του Όφεως που εμφανίζονται ενίοτε στο βόρειο και στο νότιο ημισφαίριο) δέν αποτελεί αστερισμό των Υπερβορείων αδελφών μας -των ανθρώπων με τα εξαίρετα ήθη- αλλά αποτελεί τους μιασματικούς τού βορείου ημισφαιρίου.

Ο Εγρήγορος Έλληνας θα πρέπει να κατανοήσει ότι πίσω από την σύγκρουση τού Περσέως με την Μέδουσα υποκρύπτεται η σύγκρουσή του κατά των μιασματικών Δρακόντων. Θα πρέπει να κατανοήσει ότι η απόσταση ανάμεσα στα όντα αυτού τού αστερισμού με τον Δράκο τον μεγάλο, τον Όφι τον Αρχαίο, είναι πολύ μικρή.

«Και εγένετο πόλεμος εν τω ουρανώ· ο Μιχαήλ και οι άγγελοι αυτού επολέμησαν κατά του Δράκοντος, και ο Δράκων επολέμησε και οι άγγελοι αυτού… Και ερρίφθη ο Δράκων ο Μέγας ο Όφις ο Αρχαίος…εις την γην · και οι άγγελοι αυτού ερρίφθησαν μετ’ αυτού…» (Άποκάλυψις ΙΒ-7,9).

Τέλος, η σκηνή στην οποία ο Ήρως Περσεύς σώζει την Ανδρομέδα από τον Δράκοντα αφού τον σκοτώνει, διετηρήθη στην χριστιανική παράδοση μέσα από την αλληγορική εικόνα του Αγίου Γεωργίου.

Γαλαξίας της Ανδρομέδας

(*)  Dr Jürgen Spanuth (1907-1998) 

Γεννήθηκε στό  Leoben τής Αυστρίας καί σπούδασε θεολογία καί αρχαιολογία. Έγινε ευαγγελικός (προτεστάντης) πάστωρ στήν πόλη Bordelum, στίς  Βορειοφρισικές Ακτές τού κρατιδίου τού SchleswigHolstein (Σλέσβιχ-Χόλστάϊν) τής Βορείου Γερμανίας καί τό 1953 μετά από ανασκαφές στήν νήσο Heligoland / Ελιγολάνδη στήν Βόρειο Θάλασσα, βορειοδυτικώς τού Αμβούργου, δημοσίευσε τό βιβλίο του  Das Entraselte Atlantis (=Das enträtselte Atlantis = Ντάς Εντρέτσελτε Ατλάντις = Η επεξήγησις τού αινίγματος τής Ατλαντίδος) , εις τό οποίο ανέπτυξε τήν θέσιν του ότι κατά τό 1250 πΧ έγινε μία τεραστία καταστροφή εις τήν Βόρειο Θάλασσα μέ αποτέλεσμα νά ακολουθήση «εισβολή» Σκανδιναυών στήν  Μεσόγειο. Ο Σπάνουθ θεωρούσε τήν Βασιλεία ως τήν βασιλική νήσο τής Ατλαντίδος, καθώς καί ότι ευρίσκετο πλησίον τής Ελιγολάνδης, όπου ευρίσκετο τό θρησκευτικό κέντρο κατά τόν Βορειοευρωπαϊκό Αιώνα τού Ορειχάλκου. Έγραψε καί ένα βιβλίο μέ τίτλο «Ορείχαλκος»

Τόν Σπάνουθ αμφισβήτησαν πολλοί επιστήμονες τής εποχής του ο οποίοι μάλιστα έφθασαν σε σημείο νά τόν αποκαλέσουν ψεύτη καί απατεώνα. Αναγκάστηκε νά αμυνθή δικαστικώς καί μετά από 6 χρόνια  εδικαιώθη. όταν δέκα καθηγητές πανεπιστημίων απέσυραν τις προφάσεις τους αποδεχόμενοι ότι τά επιχειρήματά τους εναντίον του ήταν έωλα καί αστήρικτα. 

 

(*  *)  Περίφημη ορειχαλκίνη πινακίδα του Ιδαλίου (ή Εδαλίου, Ηδαλίου), χαραγμένη και στις δύο πλευρές της με συλλαβική Ελληνική γραφή, βρέθηκε από χωρικούς το έτος 1850 στο εκεί Ιερό της Θεάς Αθηνάς, στη βορειοδυτική Ακρόπολη της αρχαίας πόλεως Ιδάλιον στήν Κύπρο.. Εν συνεχεία επωλήθη στον Duc de Luynes- Δούκα τής Λυέννης – και κατέληξε στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Παρισίων (Συλλογή μεταλλικών αντικειμένων, τομέας μπρούτζινων, έκθεμα 2297).

Η πινακίδα χρονολογείται στο πρώτο ήμισυ του 5ου αιώνος πΧ. και εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την καλλιέργεια του πεζού λόγου στην Κύπρο όντας μοναδική σε έκταση, ύφος και παλαιότητα. Η μετάφραση του κειμένου της πινακίδος έγινε εύκολα με τη βοήθεια των διγράφων μεταγενεστέρων κυπριακών επιγραφών (συλλαβικών με συνοδευτική αλφαβητική απόδοση) που εμφανίζονται από τα μέσα του 4ου αιώνος κι εντεύθεν, και με πιο καθοριστική στον αποσυμβολισμό του συλλαβαρίου εκείνη του έτους 388, από το Ναό του Θεού Απόλλωνος Αμυκλαίου στην ίδια πόλη.   

Η επιγραφή του Ιδαλίου αποτελεί μία πολύ καλή μαρτυρία για την ανεπιτυχή πολιορκία της πόλεως από τους Μήδους και τους Κιτιείς στις αρχές της Κυπροκλασικής περιόδου (γύρω στο 475), επί άρχοντος Φιλοκύπρου τού υιού τού Ονασαγόρα και βασιλέως Στασικύπρου, καθώς και για το ιατρικό επάγγελμα (πού εκπροσωπεί ο Ονάσιλος, υιός τού Ονασικύπρου) και τήν αμοιβή του εκ μέρους τής πόλεως, καθώς και για τις πρώϊμες δημοκρατικές διαδικασίες στην εν λόγω πόλη που τότε ήταν ακόμη βασίλειο, μάς αποκαλύπτει δε ολόκληρο το κυπριακό συλλαβάριο της συγκεκριμένης γραφής (δημοσιεύθηκε από τον Ο. Masson στο κλασικό και έγκυρο έργο του για τη συλλαβική επιγραφική της Κύπρου).  Η «Ρήτρα» που αποτυπώνεται επάνω σε αυτή την ορειχάλκινη πινακίδα και έχει δημοσιευθεί μεταφρασμένη στο σχετικό με την Κυπριακή Γραμματεία βιβλίο που εξέδωσαν οι έγκυρες Εκδόσεις του Ιδρύματος Λεβέντη (Λευκωσία), κλείνει με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά λόγια:  

«ΙΔΕ ΤΑ(Ν) ΔΑΛΤΟΝ ΤΑ(Ν)ΔΕ ΤΑ FΕΠΙΓΑ ΤΑΔΕ ΙΝΑΛΑΛΙΣΜΕΝΑ, ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΚΑΣ Α ΠΤΟΛΙΣ ΚΑΤΕΘΙΓΑΝ Ι(Ν) ΤΑ ΘΙΟΝ ΤΑΝ ΑΘΑΝΑΝ ΤΑΝ ΠΕΡ’ ΕΔΑΛΙΟΝ ΣΥΝ ΟΡΚΟΙΣ ΜΕ ΛΥΣΑΙ ΤΑΣ ΦΡΕΤΑΣ ΤΑΣΔΕ ΥFΑΙΣ ΖΑΝ. ΟΠΙ ΣΙΣ ΚΕ ΤΑΣ FΡΕΤΑΣ ΤΑΣΔΕ ΛΥΣΕ, ΑΝΟΣΙΓΑ FΟΙ ΓΕΝΟΙΤΥ. ΤΑΣ ΓΕ ΖΑΣ ΤΑΣΔΕ ΚΑΣ ΤΟΣ ΚΑΠΟΣ ΤΟΣΔΕ ΟΙ ΟΝΑΣΙΚΥΠΡΟΥ ΠΑΙΔΕΣ ΚΑΣ ΤΩ(Ν) ΠΑΙΔΩΝ ΟΙ ΠΑΙΔΕΣ ΕΞΟ(Ν)ΣΙ ΑΙFΕΙ, Ο(Ι) Ι(Ν) ΤΟΙΡΟΝΙ ΤΩΙ ΕΔΑΛΙΕFΙ ΙΟ(Ν)ΣΙ» 

«Η Μυθιστορική Εξέλιξη: (Γραικός – Έλλην – (Ρωμιός Έλλην) – Ελλάς» γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Γ΄ Μέρος)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

«Ο μύθος αναφέρει ότι η κιβωτός σταμάτησε στον Παρνασσό και εκεί αναπτύχθηκαν ξανά οι άνθρωποι (φυλές) και σίγουρα εκεί κοντά οργανώθηκαν και οι λατρείες που αφορούσαν κάποιους θεούς ή κάποια ζωογόνο δύναμη…»

Η  πρώτη  καταγεγραμμένη  χρήση  του  ονόματος, «Έλληνες» ως εθνωνύμιο, που καλύπτει  όλους, βρίσκεται στο επίγραμμα του Αρκάδα αυλωδού Εχέμβροτου, όταν αυτός νίκησε το  έτος 584 π.Χ ( 483  Ολυμπιάδα) στους αγώνες «των  Αμφικτυόνων» με τα «μέλη» (μουσική)  και «τα προς τους Έλληνας Ελεγεία» .

Η  άποψη ότι η ονομασία προήλθε από τις πολιτικό – θρησκευτικές ενώσεις, που ονομαζόντουσαν αμφικτυονίες και αναπτύχθηκαν αργότερα στην περιοχή, μπορεί πράγματι να δώσει μια λογική ερμηνεία, τόσο στην παρουσία, όσο και στην επικράτηση του  ονόματος, εάν πράγματι μνημονεύεται και στους μύθους μια πρώτη έννοια ονόματος που  να τεκμηριώνει κάτι τέτοιο.

Αν  λάβουμε υπόψη την αναφορά του μύθου για τον Αμφικτύονα, τον αδελφό του Έλληνα, που βασίλεψε στις Θερμοπύλες και στην Αθήνα, διαπιστώνουμε ότι η συγκεκριμένη  ονομασία μάς αποτυπώνει, «λεκτικά» τον θεσμό ή πιθανόν τον εισηγητή, ενώ η θέση του  προσώπου στον μύθο, ο οποίος είναι ο αδελφός του Έλληνα, συνδέει (χρονικά) και έμμεσα   αναμεταξύ τους (φυλετικά) τους συμμετέχοντες στον θεσμό (είναι συγγενείς) .

Το τρίτο και τελευταίο δεύτερο μέρος της Μυθιστορικής εξέλιξης (Διαβάστε το Πρώτο και το Δεύτερο μέρος)

Η  Πυλαία  αμφικτυονία, γύρω  από  το  ιερό  της  Δήμητρας  και η  Δελφική (που  έγινε  αιτία  σημαντικών πολέμων) αποτελούν  μια  περίτρανη απόδειξη  για  την  σημασία  που  είχε  ο  θεσμός  για  τους Έλληνες, επίσης  ιδιαίτερη  εντύπωση  προκαλεί  η  διαπίστωση  ότι  το  όνομα  των  Δελφών  προέρχεται  από  κοινή  ρίζα  με  τις  λέξεις  : δελφύς, δελφίς, αδελφός (αφού  δελφύς  σημαίνει  μήτρα), και  η  χρήση  στον  πληθυντικό Δελφοί  ίσως σημαίνει «αδελφότητα» την  ένωση «αδελφικών» (συγγενικών) φύλων.

Τι μπορεί να τους ένωσε λοιπόν; Μόνο η συγγένεια, ο χώρος, το  ιερό, κάποια  κοινή  λατρεία ή ο τρόπος λατρείας;

Μήπως η λέξη «Δελφοί» τα λέει όλα, διότι σημαίνει τον «ιερό  χώρο», την κοινή μήτρα (περιοχή) ανάπτυξης των Ελλήνων; Ο μύθος αναφέρει ότι η κιβωτός σταμάτησε στον Παρνασσό και εκεί αναπτύχθηκαν ξανά οι άνθρωποι (φυλές) και σίγουρα εκεί κοντά οργανώθηκαν και οι λατρείες που αφορούσαν κάποιους θεούς ή κάποια ζωογόνο δύναμη.

Την υπόθεση αυτή ενισχύει ο επώνυμος ήρωας των Δελφών, ο Δελφός που φέρεται να είναι γιος της κόρης του Δευκαλίωνα, Μελανθώς, η οποία τον απέκτησε με τον Ποσειδώνα, που ενώθηκε μαζί της με την μορφή δελφινιού (κατά άλλη παράδοση γιός της Θυίας, της άλλης κόρης του Δευκαλίωνα).

Αυτό  που  δυσκολεύει  μια  τέτοια  θεώρηση  άμεσης  σύνδεσης  των  γηγενών  γύρω  από  το  ιερό, είναι  ο ομηρικός  Ύμνος στον  Απόλλωνα ο οποίος  μας  πληροφορεί  πως οι  πρώτοι  υπηρέτες – ιερείς  του ναού ήταν Κρήτες, το πλήρωμα  ενός  πλοίου  που  ο  ίδιος  ο Απόλλωνας  το  έφερε  στην  Κρίσσα   καθοδηγώντας  το  μ’ ένα  δελφίνι, (όμως  δελφίς = δελφίνι) σκοπεύοντας  έτσι  να  τους  παραδώσει  το  πλούσιο  ιερό  του  να  το  υπηρετούν.

Στην  συγκεκριμένη  θεώρηση  αναγκαστικά  μπλέκεται  και  ο  Όμηρος  ο  οποίος στην  Ιλιάδα  δεν  μνημονεύει  τις  αμφικτυονίες (κατάλογος  νεών) ούτε  τους Δελφούς, εκτός  αν  οι «Πανέλληνές» του  είναι  οι αμφικτύονες,  κάτι  που  πιθανόν  να  το  εννοεί  ακριβώς  έτσι  και  ο  μεταγενέστερος  Ησίοδος  στους  δικούς  του «Πανέλληνες».

Για  τον  Όμηρο  υπάρχει  περιοχή  Ελλάδα, που  πιθανόν  να  την  επεκτείνει  μέχρι  την  Βοιωτία  και  λαός  «Έλληνες»  που  μένει  κοντά  στον  Σπερχειό με  βασιλιά  τον Αχιλλέα.

Η  άποψη βέβαια ότι  υπήρξε  περικέντρωση  των  γειτονικών  φυλετικών ομάδων γύρω από  ένα  ιερό  είναι αρκετά  λογική  εκτίμηση, έχει ιστορικές  ρίζες  στην περιοχή  και  απήχηση  στους  μύθους, το  ερώτημα  που  μπορεί  να  τεθεί  είναι:  αμφικτυονία  ναι, αλλά γύρω  από  ποιο  ιερό  και  ποια  λατρεία;

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι μετέπειτα ονομασθέντες Έλληνες σε απροσδιόριστο χρόνο ήσαν οι Γρακοί.

 

Ετυμολογία: Έλλην –  Ελλάς

 

Ο Ευθύμιος Αδάμης στην ερώτηση ποιά είναι τελικά η ετυμολογία των λέξεων «Ελλάς – ‘Ελληνες» μας αναφέρει: «Οι λέξεις  «Ελλάς»  και  «Έλλην»  βρέθηκαν  συχνά  στο  επίκεντρο  της  έρευνας  και  η προσπάθεια  ετυμολόγησής  τους, δημιούργησε  γύρω  τους  μια   αρκετά   μεγάλη «φιλολογία  εικασιών»  είτε  για  την  προέλευση  των  λέξεων,  είτε  για  το  νόημά  τους. Η  σύγχυση  είναι  αναπόφευκτη  διότι πολλές  ελληνικές  λέξεις, δημιουργούν  αυτήν την  αίσθηση,  ότι  πράγματι  βρίσκονται  κοντά  στην  σημασία  των  ονομάτων  «Ελλάς – Έλλην» όπως πχ. Ελλός  – Έλλοψ = ο  άφωνος, ο άλαλος. Ελλοί (κατά  τον Πίνδαρο), Σελλοί (κατά  τον  Όμηρο) = οι  ιερείς  της  Δωδώνης.

Ελλοπία – Έλλοπες  =  η  χώρα  και  οι  κάτοικοι  της  Δωδώνης.

Σελήνη – Σέλας = το  φως, ο φωτεινός, η Σελήνη (έχουν κοινή  ρίζα  με την  είλη, ήλιος) κ.α.»

Όπως  έχει  ήδη  αναφερθεί  είναι  δύσκολο  να  εντοπίσουμε  αν  προηγήθηκε  χρονικά  η  λέξη «Ελλάς», (το  τοπωνύμιο) και  συνεπώς  η  ονομασία  του  τόπου, από  την  οποία  κατόπιν   προέκυψε  το  όνομα  των κατοίκων  της (που ονομάστηκαν «Έλληνες»). Είναι  γεγονός  ότι ο  κάτοικος  της  Ελλάδος (η «Ελλάς»  στην  γενική  της  Ελλάδος)  θα  έπρεπε  να  ονομαστεί «Ελλαδικός» σύμφωνα  με  την  κλίση  του  ονόματος  και  όχι «Έλλην», ενώ  το  αντίθετο  εντοπίζεται σε  ελληνικά  κείμενα, από  το  όνομα «Έλλην» προέκυψε  τοπωνύμιο, η  λέξη  Ελλανία που  σημαίνει  Ελλάς.

Αυτή  η  γραμματική  ασυμφωνία  μας  υποδεικνύει  ότι  δεν  πρέπει  τόσο  εύκολα  να απορρίπτουμε τους  μύθους  (τον  γνωστό  φυλετικό  μύθο), στους  οποίους  προηγείται χρονικά, ο  προ -κατακλυσμιαίος Έλλην βασιλιάς καθώς και ο μετα- κατακλυσμιαίος   βασιλιάς  Έλλην  και  ακολουθούν  οι  απόγονοι  του (οι γιοι  του),  που  από  αυτόν  ονομάστηκαν  Έλληνες  και  πιθανόν  η περιοχή  που  έζησαν «Ελλάς», εκδοχή  που  συνάδει  και  με  άλλους  θεσσαλικούς  μύθους  αφού ο  γιος  του  Φθίου, ο  Έλληνας, φέρεται  να  είναι  αυτός  που  ίδρυσε  μια  πόλη  που  την  ονόμασε  «Ελλάς».

Οι αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να μετατρέπουν το «Σ» σε δασεία και το μακρόν «Α» σε «Η» και αντίστροφα. Είναι γνωστό ότι το Φως το έλεγαν και Σέλας από τον Ήλιο, που ήταν Σήλιος και έγινε Ήλιος με δασεία. Ο Πλάτωνας στον «Κρατύλο» (409 α.β), μας λέγει ότι το Σέλας και το Φως έχουν την ίδια έννοια. Επομένως Ελλάς σημαίνει Φως. Βάση λοιπόν η λέξη ΣΕΛΑΣ.

Το κάτω μισό του «Σ» το έκαναν δεύτερο «Λ», για να δηλώνει το όνομα «Ελλάς» το «Φως» και ότι δεν αποτελείται από ένα φύλο, αλλά από πολλά (πολλά, γράφεται με δύο λ λ) ομόαιμα φύλα τα οποία κάνουν μια ενότητα, το Ελληνικό Έθνος. ΄Ετσι έχουμε Σέλας – Ελλάς και Σέλην = Φωτοδότης – Έλλην = Φωτεινός, Φωτοδότης, Φωστήρ.

Ο Έλλην σαν λεξάριθμος είναι: Έλλην=5+30+30+8+50=123. Αν συνεχίσουμε την πρόσθεση των ψηφίων έχουμε:1+2+3=6, τον πρώτο τέλειο αριθμό της μαθηματικής επιστήμης. Αυτός ο μονοψήφιος αριθμός, λέγεται και πυθμένας του λεξαρίθμου. Ο πυθμένας των λέξεων: Έλλην=6, Φως=6, Κόσμος=6, Σύμπαν=6. Πόσο τέλεια συνδύασαν φιλοσοφημένα και επιστημονικά οι Έλληνες την γλώσσα τους:

Έλλην = Φως = Κόσμος = Σύμπαν = 6.

Με την εμφάνιση του Ιουδαιο-χριστιανισμού και ιδίως από την στιγμή που ο (άγιος) Αθανάσιος έγραψε το σύγγραμμα «κατά Ειδώλων», το όνομα των Ελλήνων καταχλευάζονταν από τον άμβωνα και στα εκκλησιαστικά συγγράμματα, έχοντας γίνει συνώνυμο του ειδωλολάτρη αιρετικού, και προστιθέμενο κάθε φορά προς δυσφήμιση και προς άλλα εθνικά ονόματα.

Κανείς από τους εκχριστιανισθέντες Έλληνες δεν τολμούσε να φέρει το καταδικασμένο όνομα, από φόβο μην επισύρει επάνω του αναθέματα της εκκλησίας. Συνέβη τότε να επανέλθουν σε κοινή χρήση παλιά και ξεχασμένα εθνικά ονόματα των Ελλήνων. Από τότε ονομάστηκαν Ελλαδικοί, με επίθετο που βρίσκει κανείς και στον Ξενοφώντα (6ο π.Χ. αιώνα), οι κάτοικοι της κυρίως Ελλάδας.

Μεγάλη, τότε, διάδοση εξέλαβε το παλαιότατο όνομα των Ελλήνων, Γραικός, πλεονεκτώντας των άλλων, και με αυτό ονόμαζαν τους Έλληνες και οι Δυτικοί. Η οργάνωση του Βυζαντινού  κράτους ως Ρωμαϊκού, η διατήρηση σε αυτό των διοικητικών μορφών του Ρωμαϊκού κράτους και η προσηγορία των Ρωμαίων, την οποία έφεραν οι υπήκοοι, συντέλεσαν στην διάδοση του ονόματος Ρωμαίοι (Ρωμιοί) στους Έλληνες, το οποίο ποτέ δεν επικράτησε ολοσχερώς.

Από τις λίγες σωζόμενες μαρτυρίες συμπεραίνουμε, πως οι Έλληνες το γένος, υπήκοοι του Βυζαντινού κράτους, διατηρούσαν παράλληλα και το παλιό τους εθνικό όνομα. Μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Λατίνους, το όνομα των Ρωμιών, μισητό γενόμενο, άρχισε να παραγκωνίζεται και να αναφέρεται συχνότερα και με πολύ αγάπη εκείνο των Ελλήνων, το οποίο αρχίζει να ανακτά την παλιά του αίγλη, έναντι κάθε βαρβαρικού.

Όταν το έθνος υποδουλώθηκε στους Τούρκους, η Εκκλησία έκρινε ως πιο συμφέρον το όνομα των Ρωμαίων. Ο κατακτητής αναγνώρισε τον Πατριάρχη ως «πατριάρχη των Ρωμαίων» (Ρούμ πατριγκί) και στην δικαιοδοσία του υπήγαγε όλους τους Ρωμαίους (Ρουμ μιλέτι), όλους δηλαδή τους ορθοδόξους Ιουδαιο-χριστιανούς, οι οποίοι νωρίτερα υπάγονταν στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου (αυτοκράτορα των Ρωμαίων), στον οποίο συμπεριλαμβάνονταν και μη Έλληνες.

 Όσες φορές χρειάζονταν να διαχωριστούν οι Αλλόγλωσσοι από τους Ελληνόγλωσσους, Έλληνες τους καλούσε η εκκλησία, ενώ χρησιμοποιούσε τον όρο Γραικοί για να διακρίνει μεταξύ Ελληνόγλωσσων Ορθοδόξων και τον Λατινοδόξων οπαδών του πάπα Ρώμης.

Στα δημοτικά άσματα από τον ΙΣΤ΄ αιώνα και μετά χρησιμοποιείται κατά προτίμηση ως εθνικό το όνομα Έλλην, το οποίο υιοθετήθηκε και από τους αγωνιστές της εθνικής ανεξαρτησίας από τα πρώτα της βήματα και επιβλήθηκε τέλος και επίσημα από την απελευθέρωση. (Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τόμος ΙΑ΄, σ. 7).

Κατά τους Αλεξανδρινούς χρόνους μετά την ευρεία εξάπλωση της ελληνικής γλώσσας στην Ανατολή, «Ἕλληνες» και «ἑλληνίζοντες» και «ἑλληνισταὶ» ονομάζονταν όλοι αυτοί που μιλούσαν ελληνικά. Κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους, μετά την εμφάνιση του Ιουδαιο-χριστιανισμού οι λέξεις αυτές σήμαιναν τους Εθνικούς- ειδωλολάτρες και ο «ελληνισμὸς» σήμαινε τον Εθνισμό και την Ειδωλολατρία.

Το όνομα Ελλάς επέζησε κατά τους μέσους χρόνους, τουλάχιστον στην επίσημη γλώσσα της διοικήσεως του κράτους. Έτσι νωρίτερα από το 535 και επί Ιουστινιανού, δημοσιευθέν σύγγραμμα του Ιεροκλέους «Συνέκδημος», η από τον Ανθύπατο διοικούμενη «ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος» περιλαμβάνει την Στερεά, την Πελοπόννησο, την Εύβοια και διάφορα άλλα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους. Αυτή η επαρχία, περιέχει 79 πόλεις και Πρωτεύουσα είναι η Κόρινθος.

Αργότερα το «θέμα Ἑλλάδος» κατά το «Περὶ τῶν θεμάτων» σύγγραμμα του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, αποτελείται από την Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα, Λοκρίδα, Εύβοια, Κυκλάδες και την μέχρι του Πηνειού Θεσσαλία με Πρωτεύουσα αυτού του θέματος είναι η Θήβα. Κατά τον ΙΑ΄ και ΙΒ΄ αιώνα τα δύο θέματα Ελλάδας και Πελοποννήσου συναντώνται ενωμένα σε ένα θέμα με πρωτεύουσα συνήθως την Κόρινθο. Του θέματος Ελλάδος οι κάτοικοι ονομάζονται Ελλαδικοί.

Μετά από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους το 1204, το όνομα Ελλάς εξαφανίζεται ως δηλωτικό διοικητικής περιφέρειας αλλά τουναντίον από τους ίδιους χρόνους καθίσταται συχνότερη η χρήση των λέξεων Έλληνες και Ελλάς με την ευρύτερη εθνολογική και πολιτιστική σημασία.

 Ο Ιωάννης Γ΄ Δούκας ο Βατάτζης, ο αυτοκράτορας της Νικαίας (1222- 1255) σε επιστολή του προς τον Πάπα Γρηγόριον τον Θ΄ («Άθήναιον», τ. Α΄ σ. 373 -37) γράφει: «ὅτι τε ἐν τῷ γένει τῶν Ελλήνων ἡμῶν ἡ σοφία βασιλεύει» και μετά «ὅτι μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου γένους ἡ σοφία καὶ τὸ ταύτης ἤνθησεν ἀγαθόν».

Ο Σουλτάνος της Αιγύπτου και Συρίας Νασίρ Νασρεδίν Μοχάμετ, γράφει προς τον Ανδρόνικο Γ΄ τον Παλαιολόγο (1328-1341) προσαγορεύοντας τον «κληρονόμο τῆς βασιλείας τῶν Ρωμαίων» και τον αποκαλεί «σπάθην τοῦ βασιλέως τῶν Μακεδόνων» και «ἀνδρειότητα τῆς βασιλείας τῶν Ἑλλήνων».

Ο διάδοχος του Σουλτάνου Νασίρ Νασρεδίν Χασάν, το 1348, σε επιστολή προς τον Ιωάννη Ζ΄ τον Κατακουζηνό (εκδ. Βόννης σ. 94 – 99) ονομάζει αυτόν «σπάθη τῶν Μακεδόνων» και «βασιλέα τῶν Ἑλλήνων». Ο Νικηφόρος Γρηγοράς, κατά τους ίδιους περίπου χρόνους, λέει για τον Πατριάρχη Γρηγόριο του Κυπρίου που έζησε τον ΙΓ΄ αιώνα, «διαβόητος ἐν τοῖς τότε γενόμενος Ἕλλησιν». Ο Ιωάννης Αργυρόπουλος προσφωνεί τον Ιωάννη Η΄ τον Παλαιολόγο (1425-1448 «ὦ τῆς Ἑλλάδος ἥλιε βασιλεῦ» (Σάθα, Momuments τ. Α΄ σ. ΧΙΙ). Ο δε τελευταίος στην Κων/πολη Ιουδαιο-χριστιανός βασιλιάς Κωνσταντίνος ΙΑ΄ ο Παλαιολόγος, που και αυτός, όπως και οι προκάτοχοί του, έφερε τον τίτλο του «βασιλέως καὶ αὐτοκράτορος Ρωμαίων», στην ομιλία του πριν την άλωση, αποκαλεί την Κωνσταντινούπολη «ἐλπίδα καὶ χαρὰν πάντων τῶν Ἑλλήνων».

Μετά την άλωση της Κων/πολης από τους Τούρκους, καθόσον ολοένα το Ελληνικό  έθνος θα αποκτά ζωηρότερη συνείδηση του εαυτού του, το όνομα Έλληνας και Ελλάδα περιβάλλονται υπό αυτού με μείζονα αίγλη και καθίσταται εις αυτό αεί προσφιλέστερο.

Ο ιστορικός Λαόνικος Χαλκοκονδύλης γράφει «Ἑλλήνων πράγματα», «Ἑλλήνων βασίλειον», «Ἑλλήνων βασιλεύς» και με τους Έλληνες εννοούσε τους Βυζαντινούς. Ο Αντώνιος ο Έπαρχος μόνο με τις λέξεις «Ἕλληνες» και «Ἑλλὰς» σημαίνει τους ομοεθνείς και την πατρίδα του. Κατά την επανάσταση του 1821 το έθνος αγωνίζεται για την ελευθερία των Ελλήνων και της Ελλάδος.

Η συνέλευση της Επιδαύρου που συνέταξε το «Προσωρινὸν πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος» εξέδωσε την 1η Ιανουαρίου 1822 διακήρυγμα, με το οποίο το «τὸ ἑλληνικόν ἔθνος, τὸ ὑπὸ τὴν φρικώδη ὀθωμανικὴν δυναστείαν… κηρύττει σήμερον διὰ τῶν νομίμων παραστατῶν του, εἰς ἐθνικὴν συντεταγμένων συνέλευσιν… τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ ὕπαρξιν καὶ ἀνεξαρτησίαν». Έτσι το έθνος, με την έναρξη του μακριού απελευθερωτικού αγώνα, επέβαλε επίσημα εις το νέο κράτος το ελληνικό όνομα «Ἑλληνικὴ Ἐπικράτεια, Ἑλληνικὴ Πολιτεία, Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, Ἑλληνικὴ Δημοκρατία».

Κλείνω, αναφέροντας ότι ο Πάτροκλος, ο αδελφικός φίλος του Μεγάλου Αχιλλέα, ο θάνατος του οποίου ήταν το σημείο κλειδί, που έγειρε την ζυγαριά της νίκης στους Έλληνες στον Τρωικό Πόλεμο, ήταν από την ευλογημένη γη μας, την Λοκρίδα, ήταν Οπούντιος Λοκρός.

Βιβλιογραφία

  • T. Hägg, Το αρχαίο μυθιστόρημα, μετάφρ. Τζ. Μαστοράκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992.
  • Burkert Walter, Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία Μ.Ι.Ε.Τ., (Αθήνα, 1993).
  • Kerenyi, Karl, The Heroes of the Greeks 1959.
  • Κερενυϊ, Κάρολος, Η μυθολογία των Ελλήνων
  • Ελληνική Μυθολογία PDecherme
  • G. Gournot Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας 1979
  • C. Scitt Littleton (2005). Godes, Goddesses and Mythology, Volume 6. Marshall Cavendish. p 829
  • James Bartley : Ερπετοειδείς Άρχοντες 2004
  • Emmy PatsiGrin : Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδόσεις Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Ελληνική Μυθολογία LBernard
  • Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης : Οι διαφορές μεταξύ Μύθων – Μυθολογίας – Θρύλων
  • Buxton Richard (2002) Όψεις του φαντασιακού στην αρχαία Ελλάδα, η μυθολογία και τα συμφραζόμενά της, Εκδ. University studio press
  • Μανώλης Δανέζης και Στράτος Θεοδοσίου, «Το Σύμπαν που Αγάπησα, Εισαγωγή στην αστροφυσική»
  • Καρακάντζα Ε.Δ. (2004) Αρχαίοι Ελληνικοί μύθοι, ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους, Εκδ. Μεταίχμιο
  • Κερένυϊ Κ. (2005) Η μυθολογία των Ελλήνων, ενδέκατη έκδοση, Εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Α
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010 Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

«Η Μυθιστορική Εξέλιξη: (Γραικός – Έλλην – (Ρωμιός Έλλην) – Ελλάς» γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Β΄ Μέρος)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Η Ελληνική Μυθολογία είναι ένα από τα πιο αξιόλογα και αντιπροσωπευτικά δείγματα του λαμπρού πολιτισμού που δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες. Περιέχει την δική τους εξήγηση και διήγηση για την δημιουργία του Κόσμου και του ανθρώπινου γένους, καθώς και την παραπέρα εξέλιξη και πορεία των Ελλήνων μέσα στους αιώνες που κύλησαν.

Οι  αρχαίοι  Έλληνες ανέφεραν  ένα  φυλετικό  μύθο, με τον οποίο «ερμήνευαν» την εθνική τους ονομασία «Έλληνες» συνδέοντάς τη με το όνομα του μυθικού βασιλιά και γενάρχη «Έλληνα» (θεωρία  του  κοινού  προγόνου – γενάρχη) απ’ τον οποίο προήλθαν όλα τα ελληνικά φύλα. Την ύπαρξη του Έλληνα δέχονταν ακόμη και οι μεγάλοι ιστορικοί της αρχαιότητος όπως ο Ηρόδοτος ή ο Θουκυδίδης οι οποίοι με την σειρά τους επανέλαβαν, χωρίς συστηματικό έλεγχο, το «μυθικό αξίωμα» και στις επίσημες πλέον ιστορίες των  Ελλήνων. Έτσι συνδέθηκε άμεσα η εθνική ονομασία με τον γενάρχη, βασιλιά της Φθίας, (τον Έλληνα), ο οποίος είχε γιούς τούς υπολοίπους «γενάρχες» των ελληνικών φύλων: τον  Αίολο, τον Δώρο και τον Ξούθο.

Το δεύτερο μέρος της Μυθιστορικής εξέλιξης (Διαβάστε το πρώτο μέρος)

Ο  ποιητής Όμηρος πράγματι χρησιμοποιεί 147 φορές το όνομα «Δαναοί», ενώ δεν χρησιμοποεί δεύτερη φορά το «Πανέλληνες». Παντού επιλέγει ονομασίες από το σχήμα  «Αχαιοί, Δαναοί, Παναχαιοί, Αργείοι», ενώ πουθενά δεν προσθέτει την ονομασία «Έλληνες» ή «Πανέλληνες».

Άραγε ο συγκεκριμένος στίχος αποδεικνύει περίτρανα ότι ενώ υπήρχε λέξη με φυλετική σημασία, που ήδη λειτουργούσε ως συλλογική επωνυμία, εντούτοις δεν χρησιμοποιείται συνειδητά δεύτερη φορά. Ίσως οι «Πανέλληνες» να ήταν οι λαοί νοτιοανατολικά της κοιλάδας του Σπερχειού στους  οποίους ανήκε ο Αίας ( Λοκροί) γειτονική περιοχή της  Φθίας, ίσως είναι η περιοχή που υπονοεί στο δρομολόγιό του ο Φοίνικας (η Ελλάς) (Αμφικτύονες;)

Ας εξετάσουμε όμως για λίγο σε βάθος χρόνου τις ονομασίες (τοπωνύμια – φυλετικά  ονόματα).

Εάν ο ποιητής χρησιμοποίησε κείμενα παλαιότερα, κυρίως του Αριστέα του Προκοννήσιου, κάτι που θεωρείται σίγουρο, λόγω των συχνών στερεοτύπων, που έχουν  εντοπισθεί και μελετηθεί στο έπος, αυτό σημαίνει με βεβαιότητα, ότι όχι μόνο οι λέξεις  «Ελλάς – Έλληνες» αλλά και πολλές άλλες ονομασίες είναι γνωστές στη παλαιότερη ποίηση  του έπους, κατά  συνέπεια ήδη χρησιμοποιούνταν, είτε ως τοπωνύμια, είτε ως ονομασίες – επωνυμίες πριν τον 12ο αι. πΧ.

Συνεπώς οι όροι «Ελλάς» και «Έλληνες» υπήρξαν πριν τον 12ο αι πΧ. ενώ ο υπόλοιπος  φυλετικός κορμός (οι  ελληνόγλωσσοι) έφερε κάποιο άλλο  εθνωνύμιο (Δαναοί ; Αργείοι). Βέβαια είναι όντως παράδοξο πως συμβαίνει τα ελληνόγλωσσα φύλα, ενώ άκμασαν  πολιτιστικά, δημιούργησαν σταθερές εγκαταστάσεις, οικονομία, διοίκηση και πνευματικά  προϊόντα (τέχνη-γραφή- μύθους-λογοτεχνία), η επική τους παράδοση που ψάλλει τα θέματα, πριν τα τρωικά, να μην προκρίνει γι’ όλα αυτά τα φύλα ένα και μόνο κοινό όνομα, αλλά διατήρησε τα τοπικά ονόματα, παρ’  ότι άσκησαν ενιαία δράση στο Αιγαίο και στην Μεσόγειο, με στρατηγικούς στόχους εκτός συνόρων;

Μάλιστα αυτή η πρακτική στην ποίηση δεν σταμάτησε ούτε με την παρέλευση των μυκηναϊκών χρόνων, αφού η ονομασία «Έλληνες» που καταγράφεται πριν τα τρωικά  υπαρκτή, αλλά  ανίσχυρη, (Κατάλογος  νυών) κατά τον 9ο ή τον 8ο αι π.Χ.. που ζει ο  Όμηρος, ακόμη δεν έχει επικρατήσει σε όλους τους Έλληνες, αντίθετα φαίνεται ακόμη το  ίδιο  ανίσχυρη και περιορισμένη γεωγραφικά (και η  ονομασία Ελλάς.

Κατά τον Ιάκωβο Θεοδωρακόπουλο, οι δύο ανωτέρω παράγραφοι επιβεβαιώνουν τον Αριστέα τον Προκοννήσιο ο οποίος στα Αρμάσπεια έπη αναφέρει ότι οι Έλληνοπελασγοί κατά την Βασιλεία του Ουρανού αποίκησαν την Μεσοποταμία ιδρύοντας τη πόλη Θεόπετρα (το 8.500 πΧ.) πλησίον του όρους Ζακρου της Σουσιανής χώρας με τοπάρχη τον Κάσο.

Το γεγονός αυτό ανάγεται σε εποχή προγενέστερη των Σουμερίων, οι οποίοι, ηρήστω εν παρόδω, έχουν Ελληνικές ρίζες (θα αναφερθώ σε ιδιαίτερο άρθρο περί της καταγωγής των Σουμερίων). Συνεπώς το όνομα Γραικοί ανάγεται χρονικά πολύ πιο πίσω.

Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι, τι συνέβη άραγε ώστε να αδρανοποιήσει την δυναμική της λέξης Ελλάς – Έλληνες ή να παγώσει την διαπιστωμένη έξοδό της από την  κοιλάδα του Αχιλλέα (Πανέλληνες) διαιρωτάται ο Ευθύμιος Αδάμης; Ίσως η «Κάθοδος των  Δωριέων», ίσως οι μεγάλες αναστατώσεις των λαών, η εκδίωξη των αιολικών πληθυσμών, ίσως ο πνευματικός μεσαίωνας, που θεωρητικά ακολούθησε με την άγνοια της γραφής. Κανείς δεν μπορεί να δώσει μια πειστική απάντηση διότι δεν υπάρχει μια απάντηση  πειστική, παρά  μόνο  υποθέσεις.

Θουκιδίδης

Την ορθότητα της μαρτυρίας του Ομήρου κατά τον Ευθύμιο Αδάμη αποδεικνύεται και στο  έργο  του  Ησιόδου, ενός  άλλου  αρχαίου ποιητή, ο οποίος δεν επιλέγει να μιλήσει για την  μυκηναϊκή εποχή, αλλά κυρίως για την εποχή του, μια χρονική περίοδο αρκετά κοντινή  στον Όμηρο.

Ο  Ησίοδος, έζησε το 750 π. Χ στην Βοιωτία μια περιοχή «κοντινή» της κοιλάδας του Σπερχειού, με μεγάλη μυκηναϊκή παράδοση. Αυτός γνωρίζει λοιπόν τους όρους «Ελλάς» και «Πανέλληνες», εντούτοις αναφέρει τους Μυκηναίους ως Αχαιούς και ο τρόπος που  χρησιμοποιεί τις λέξεις αποδεικνύει μια περιορισμένη τους εξάπλωση.

Ο   Θουκυδίδης  αναφέρεται  στο  συγκεκριμένο  ζήτημα και η γνώμη του μεγάλου ιστορικού της αρχαιότητας έχει μεγάλη σημασία: «δοκεί δε μοι ουδέ τούνομα τούτο ξύμπασα η  Ελλάς πω είχεν, αλλά  τα μεν  προ  του  Έλληνος του Δευκαλίωνος και πάνυ ουδέ είναι η  επίκλησις  αύτη….» (πιστεύω  δε  ότι   ούτε  το  όνομα  αυτό  είχε  ολόκληρη  η  Ελλάδα, αλλά  στην  εποχή  προ  του  Έλληνα,  του  γιου  του  Δευκαλίωνα, δεν  υπήρχε  καθόλου  η  ονομασία  αυτή….).

Ο μεγάλος ιστορικός δέχεται, ότι η ονομασία  «Έλληνες», όπως άλλωστε πιστοποιεί και το Ομηρικό κείμενο εμφανίζεται στην Φθία και από εκεί κατόπιν εξαπλώθηκε στην υπόλοιπη  Ελλάδα: «Όταν ο Έλληνας και οι γιοι του έγιναν ισχυροί στην Φθιώτιδα και τους καλούσαν στις άλλες πόλεις για βοήθεια, τότε ο καθένας ξεχωριστά από τους άλλους λαούς άρχισαν να ονομάζονται «Έλληνες» λόγω της συχνής συναναστροφής μαζί τους, αλλά το όνομα αυτό για μεγάλο διάστημα δεν είχε την δύναμη να επικρατήσει σε όλους..»

Συνεπώς αιτία  της εξάπλωσης της ονομασίας, ήταν η αύξηση της στρατιωτικής δύναμης του ομώνυμου ελληνόγλωσσου φύλου, με συνέπεια την στρατιωτική του παρέμβαση και τις στενές σχέσεις με τα υπόλοιπα αδύναμα φύλα της περιοχής, που τα υποστήριζε ενεργά.

Αυτή η λογική θεώρηση που υπερκαλύπτει τον μύθο χωρίς να τον αποσιωπά πλήρως, δείχνει να έχει ερείσματα ιστορικά στον θεσμό των Αμφικτυονιών.

Όμως στο ίδιο ζήτημα, της ονομασίας των Ελλήνων, αναφέρθηκε και ο Αριστοτέλης  διατυπώνοντας την άποψη πως υπήρξε και ένα άλλο, αρχαιότερο όνομα (το οποίο όμως  δεν διατηρεί κανένα ίχνος στον Όμηρο).

Ο Αριστοτέλης στα (Μετεωρολογικά 1,352α) αναφέρει ότι οι Έλληνες ονομάζονταν «Γραικοί» πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, ο οποίος συνέβη: «περί την Ελλάδα την αρχαίαν, αύτη δ’ εστίν η περί την Δωδώνη και τον Αχελώο… Ώκουν γαρ οι Σελλοί ενταύθα και οι καλούμενοι τότε μεν Γραικοί νυν δε  Έλληνες…»

Η πληροφορία του Αριστοτέλη και η γενικότερη παράδοση της αρχαιότητας συγκλίνουν στο ότι τόσο οι ονομασίες Γραικοί και Έλληνες όσο και η περιοχή της αρχικής εγκατάστασης των Ελλήνων τοποθετούνται στην περιοχή της Ηπείρου, γύρω από τη Δωδώνη και τα σημερινά Ιωάννινα.

Ο Ησίοδος μεταθέτει τον Γραικό μετά τον κατακλυσμό  και τον θεωρεί «ανιψιό» του  Έλληνα, αναγνωρίζοντας ότι έχει κάποια θέση στον φυλετικό μύθο, όμως και ο Απολλόδωρος  θεωρεί πως πρώτο όνομα των Ελλήνων ήταν το «Γραικοί» και επί βασιλείας Έλληνα άλλαξε. Ο Έλλην έδωσε το όνομά του στους Έλληνες που ως τότε λεγόντουσαν Γραικοί. Η άποψη του Απολλόδωρου είναι η σωστή καθόσον την αυτή άποψη έχουν Αριστέας ο Προκοννύσιος, ο Ωλήνας και ο Πάμφος οι οποίοι είναι προ-Ομηρικοί ποιητές.

Η πληροφορία του Απολλοδώρου και του Αριστοτέλη δεν βρίσκει βέβαια, απήχηση στον  Όμηρο, ο οποίος δεν γνωρίζει τους Γραικούς, μνημονεύει όμως στον κατάλογο των νηών  την πόλη Γραία, στην επικράτεια των Βοιωτών .

«Γραικός» αρχαιότερο του «Έλληνος» βρίσκουν σημαντικούς μάρτυρες των απόψεών τους, όπως είναι για παράδειγμα η αρχαία επιγραφή σε μάρμαρο, που βρέθηκε το 1627 στην  Πάρο, το «Πάριο  Χρονικό», το οποίο αναφέρει γεγονότα από το 1581 π.Χ (όταν βασίλεψε ο  Κέκροπας), εκεί αναφέρεται πράγματι  ο Γραικός, ως γιός του Θεσσαλού, κάτι που   αναφέρει και ο  Στέφανος ο Βυζάντιος (στη  λέξη  Γραικός).

Η σύντομη ανάλυση που κάναμε αποδεικνύει πως η ονομασία  Έλληνες έχει χρονική αφετηρία, δηλαδή εμφανίζεται από ένα χρονικό σημείο και μετά στον λαό των Ελλήνων, μάλιστα εδραιώνεται σε χώρο που σχετίζεται με τους Μυρμιδόνες και γενικότερα με το βασίλειο του Αχιλλέα.

Πολλοί λοιπόν θεωρούν ως  τόπο εμφάνισης του ονόματος «Έλλην» την Δωδώνη και το  φύλο που μετέδωσε την ονομασία είναι ένα μικρό φύλο που ζούσε εκεί, το οποίο  ονομαζόταν «Ελλοί»  ή «Σελλοί». Όταν αυτοί(οι  Σελλοί) σταδιακά χάνονται, απέμεινε εκεί, στον  χώρο  της  Δωδώνης, μια μικρή ιερατική ομάδα, που ζούσε με ασκητικούς κανόνες  και λάτρευε όπως αναφέρει ο  Όμηρος (Π – 233) τον Δία: «Δία  θεέ  Πελασγικέ, προστάτη  της Δωδώνης, της κακοχείμωνης, που από σένα οι ανιφτόποδες και  χαμόκοιτοι «Σελλοί»  προφέρουν τα θεία λόγια.»

Αυτός ο χώρος που ονομαζόταν Ελλοπία και οι Ελλοί, μετέδωσαν το όνομα σ’ όλους τους υπολοίπους με μια διαδικασία σταδιακή(;).

Η συγκεκριμένη άποψη ενώ φαίνεται πειστική δέχεται πολλές ενστάσεις ανάμεσα στις οποίες, ότι ο  Όμηρος, που αναφέρει τους Σελλούς, δεν χρησιμοποιεί τίποτε το προσδιοριστικό γι’ αυτούς, που να τους συνδέει με την ονομασία «Έλληνες», όπως στους Μυρμιδόνες (ως δεύτερη ονομασία), αλλά τους αναφέρει «Σελλούς» ως διαφορετική  επώνυμη ομάδα, χωρίς να κάνει κάποιο σχόλιο. Δείχνει λοιπόν να τηρεί κάποια απόσταση, παρ’ ότι τη μνεία γι’ αυτούς την κάνει (μόνο) ο βασιλιάς των Ελλήνων, ο Αχιλλέας!!

Άλλοι υποστήριξαν ότι η ονομασία «Ελλάς» προήλθε από  τον «Έλλοπα» τον γιό του Ίωνα, απ’ τον οποίο ονομάσθηκε «Ελλοπία» η χώρα της Δωδώνης, όπως κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με ένα μέρος της Εύβοιας. (κατ’  άλλους ο Έλλοπας και ο Πελασγός είναι  αδέλφια του Αχαιού).

Η  άποψη αυτή που συνδέει τους Έλληνες με την Ήπειρο βρίσκει σύμφωνους πολλούς  επιστήμονες, που θεωρούν ότι, «Έλληνες» ονομάστηκαν μια ομάδα, ένα φύλο ελληνικό  αιολόφωνο, το οποίο ζούσε στην  Ήπειρο και μετανάστευσε στην Φθία, πριν τον Τρωϊκό  πόλεμο (άλλοι το θεωρούν γλωσσικά συγγενικό των Δωριέων, δυτική διάλεκτο).

Στο όλο ζήτημα της εμφάνισης του ονόματος των Ελλήνων και της επικράτησής του πάνω στα υπόλοιπα ελληνόγλωσσα φύλα, σημαντική είναι η άποψη εκείνων που παρατήρησαν, πολύ σωστά, ότι το όνομα συνδέεται με την «Αμφικτυονία  των Δελφων», δηλαδή την  ένωση των ελληνικών πόλεων γύρω από το Δελφικό  ιερό.

Όμηρος

Είναι γεγονός ότι οι συνασπισμένοι λαοί σε μια πολιτικό- θρησκευτική ένωση, μόνο αυτοί ονομάζονταν «Έλληνες» και πραγματικά μόνο αυτοί είχαν το δικαίωμα να συμμετάσχουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και να δέχονται την διαιτησία των Ελλανοδικών (δωρικά) ή των Ελληνοδικών (Ιωνικά).

Όσοι λοιπόν συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς αγώνες, ονομάζονταν «Έλληνες», όπως π.χ. οι Σπαρτιάτες, ενώ οι Αθηναίοι που δεν συμμετείχαν αρχικά δεν ονομάζονται Έλληνες, ούτε  στα χρόνια του Σόλωνα, αλλά θα ονομαστούν Έλληνες μετέπειτα.

Η συγκεκριμένη άποψη η οποία αποτελεί μια ιστορική θεώρηση, επιβεβαιώνεται από την  περίπτωση των Μακεδόνων, οι οποίοι όταν επί βασιλείας του Φιλίππου του Β΄ έγιναν μέλη  της Δελφικής Αμφικτυονίας, τότε ονομάστηκαν «Έλληνες», ενώ παλαιότερα ήταν απλά «Φιλλέλληνες».

Στο επόμενο το τρίτο και τελευταίο μέρος.

Βιβλιογραφία

  • T. Hägg, Το αρχαίο μυθιστόρημα, μετάφρ. Τζ. Μαστοράκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992.
  • Burkert Walter, Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία Μ.Ι.Ε.Τ., (Αθήνα, 1993).
  • Kerenyi, Karl, The Heroes of the Greeks 1959.
  • Κερενυϊ, Κάρολος, Η μυθολογία των Ελλήνων
  • Ελληνική Μυθολογία PDecherme
  • G. Gournot Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας 1979
  • C. Scitt Littleton (2005). Godes, Goddesses and Mythology, Volume 6. Marshall Cavendish. p 829
  • James Bartley : Ερπετοειδείς Άρχοντες 2004
  • Emmy PatsiGrin : Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδόσεις Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Ελληνική Μυθολογία LBernard
  • Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης : Οι διαφορές μεταξύ Μύθων – Μυθολογίας – Θρύλων
  • Buxton Richard (2002) Όψεις του φαντασιακού στην αρχαία Ελλάδα, η μυθολογία και τα συμφραζόμενά της, Εκδ. University studio press
  • Μανώλης Δανέζης και Στράτος Θεοδοσίου, «Το Σύμπαν που Αγάπησα, Εισαγωγή στην αστροφυσική»
  • Καρακάντζα Ε.Δ. (2004) Αρχαίοι Ελληνικοί μύθοι, ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους, Εκδ. Μεταίχμιο
  • Κερένυϊ Κ. (2005) Η μυθολογία των Ελλήνων, ενδέκατη έκδοση, Εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Α
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010 Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2010
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

«Η Μυθιστορική Εξέλιξη: (Γραικός – Έλλην – (Ρωμιός Έλλην) – Ελλάς» γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Α΄ Μέρος)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Η Ελληνική Μυθολογία είναι ένα από τα πιο αξιόλογα και αντιπροσωπευτικά δείγματα του λαμπρού πολιτισμού που δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες. Περιέχει την δική τους εξήγηση και διήγηση για την δημιουργία του Κόσμου και του ανθρώπινου γένους, καθώς και την παραπέρα εξέλιξη και πορεία των Ελλήνων μέσα στους αιώνες που κύλησαν.

Οι  αρχαίοι  Έλληνες ανέφεραν  ένα  φυλετικό  μύθο, με τον οποίο «ερμήνευαν» την εθνική τους ονομασία «Έλληνες» συνδέοντάς τη με το όνομα του μυθικού βασιλιά και γενάρχη «Έλληνα» (θεωρία  του  κοινού  προγόνου – γενάρχη) απ’ τον οποίο προήλθαν όλα τα ελληνικά φύλα. Την ύπαρξη του Έλληνα δέχονταν ακόμη και οι μεγάλοι ιστορικοί της αρχαιότητος όπως ο Ηρόδοτος ή ο Θουκυδίδης οι οποίοι με την σειρά τους επανέλαβαν, χωρίς συστηματικό έλεγχο, το «μυθικό αξίωμα» και στις επίσημες πλέον ιστορίες των  Ελλήνων. Έτσι συνδέθηκε άμεσα η εθνική ονομασία με τον γενάρχη, βασιλιά της Φθίας, (τον Έλληνα), ο οποίος είχε γιούς τούς υπολοίπους «γενάρχες» των ελληνικών φύλων: τον  Αίολο, τον Δώρο και τον Ξούθο.

Ο μύθος, εάν τον παρακολουθήσουμε στην αφήγηση του Απολλοδώρου, αναφέρεται στο  πανάρχαιο γεωλογικό φαινόμενο του κατακλυσμού  το οποίο, ως γεγονός, είναι καταγεγραμμένο σε πολλές μυθολογίες αρχαίων λαών και η σύνδεσή του με την καταγωγή των Ελλήνων αποδεικνύει, ότι οι Έλληνες συντηρούσαν στην παράδοσή τους, παλαιές  μνήμες και εμπειρίες κοινές με πολλούς άλλους λαούς.

Ολόκληρη την προφορική παράδοση της Ελληνικής Προϊστορίας αποτύπωσαν πρώτοι, με την αθάνατη γραφή τους, οι μεγάλοι ποιητές της Ελληνικής Αρχαιότητας και την έκαναν κτήμα της σκεπτόμενης και καλλιεργημένης ανθρωπότητας. Από τότε η Ελληνική Μυθολογία κατέχει κορυφαία θέση ανάμεσα στα διαχρονικά αριστουργήματα που γέννησε το παγκόσμιο πνεύμα, διότι ο αναγνώστης της, κάθε φορά δέχεται πνευματικά ερεθίσματα για παραπέρα σκέψεις, στοχασμούς και αναζητήσεις των κρυμμένων συμβολισμών και της αλήθειας που περιέχεται σε αυτήν.

Ο Μύθος γενικά κατά την Ησιόδεια θεογονία αρχίζει με τον τρόπο που ξεπήδησαν η Γη και ο Ουρανός μέσα από το Χάος, ακολουθεί η γέννηση των πρώτων Θεών που θα πλάσουν τους πρώτους θνητούς, τους οποίους και θα τους καταστρέψουν στη συνέχεια, στέλνοντας ένα τρομακτικό κατακλυσμό, που έπνιξε κάθε ίχνος ζωής πάνω στην Γη. Οι Θεοί ξανάρχισαν λίγο αργότερα το έργο τους, πλάθοντας μια νέα γενιά ανθρώπων με τους οποίους έκαναν κοινούς απογόνους και έτσι ανέτειλε η εποχή των Ημιθέων και Ηρώων, που μέχρι σήμερα θέλγουν και γοητεύουν το ανθρώπινο μυαλό με τις περιπέτειές τους.

Σύμφωνα πάντα με τον Μύθο, ο Θεός Ήφαιστος με εντολή του Παντοκράτορα Δία, πήρε πυλό και φωτιά ή κατά άλλους με χώμα και νερό του ήρωα Πανοπέα και έπλασε μια πανέμορφη θνητή γυναίκα, την Πανδώρα (προικισμένη με όλα τα δώρα).

Αφού όλοι οι Θεοί του Ολύμπου την προίκησαν με δώρα, την έστειλε ως δώρο στον Επιμηθέα, τον μικρό αδελφό του Προμηθέα. Ο τελευταίος την ενυμφεύθει και απέκτησε τον Δευκαλίωνα  τον Λύκο και τον Χιμεραία, Η Πανδώρα απέκτησε τον Γραικό από την ένωσή της με τον Επιμιθέα. σύμφωνα πάντα με  τον  Ησίοδο, και πιθανόν  στην αρχή  επικράτησαν  οι απόγονοί του ως το ισχυρότερο γένος το γένος των Γραικών.

ΠΑΝΔΩΡΑ

ΣΗΜ: (Η αρνητική στάση του Ησίοδου και ο μισογυνισμός που εκδηλώνεται στα σχετικά κείμενά του (με την Πανδώρα πιθανόν ως αφορμή) αποδίδεται από ορισμένους ερευνητές και σε κατάλοιπα της μεταβατικής εποχής, από τη μητριαρχία στην πατριαρχία χωρίς φυσικά να αποκλείονται και άλλες λογικές ερμηνείες).

Η  Πανδώρα αποτελεί την αρχετυπική μορφή της ελληνικής μυθολογίας, όπου αναφέρεται ως η πρώτη θνητή γυναίκα, αιτία όλων των δεινών κατά τον Ησίοδο και αντίστοιχη της βιβλικής Εύας. Ο μύθος της Πανδώρας, όχι τόσο ως αρχετυπικής μορφής, μητέρας όλων των γυναικών, αλλά ως αιτίας όλων των παθών, λόγω της περιέργειάς της ή και σκόπιμα. Σύμφωνα πάντα με τον μύθο, αποδέσμευσε και σκόρπισε στην ανθρωπότητα όλα τα δεινά και τις ασθένειες που ήταν κρυμμένες σε ένα πιθάρι — το οποίο λανθασμένα καθιερώθηκε να αναφέρεται ως «κουτί».

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί το εξής: Στα Έργα και Ημέραι ο Ησίοδος αναφέρεται ξανά στην Πανδώρα, αναφέροντας πώς ακριβώς τιμώρησε ο Δίας το ανθρώπινο είδος μέσω της Πανδώρας.

Αντιλαμβανόμενος ο Δίας το ατόπημα του Προμηθέα με τη φωτιά απεφάσισε να τιμωρήσει όχι μόνο τον Προμηθέα αλλά και τους ανθρώπους. ‘Εβαλε τον Ήφαιστο να πλάσει από άργιλο ένα πλάσμα που να μοιάζει σε αθάνατη θεά, αλλά να έχει τη φωνή και τη δύναμη ανθρώπου. Η Αθηνά της έμαθε να υφαίνει και η Αφροδίτη την έκανε ποθητή, ενώ ο Δίας, όπως αναφέρει ο Ησίοδος, έβαλε τον Ερμή να της δώσει ξεδιάντροπο μυαλό και πανούργα φύση και να της διδάξει τα ψέματα. Της δόθηκαν σαν δώρα επίσης τα χαρίσματα της Πειθούς και των Χαρίτων και ο Ερμής της έδωσε και ομιλία. Στο τέλος, λέει ο Ησίοδος, την ονόμασαν Πανδώρα επειδή κάθε θεός της έδωσε κι ένα δώρο.

 Ύστερα ο Δίας είπε στον Ερμή να παραδώσει την Πανδώρα ως δώρο στον Επιμηθέα, τον αδελφό του Προμηθέα. Αυτός δεν αναλογίστηκε τη συμβουλή του αδελφού του «να μη δεχτεί ποτέ δώρο από τον Ολύμπιο Δία και να το στείλει πίσω επειδή μπορεί να αποδεικνυόταν βλαβερό για τους ανθρώπους».

Δέχτηκε την Πανδώρα και κατάλαβε το λάθος του όταν πια έγινε το κακό. Γιατί μέχρι τότε οι φυλές των ανθρώπων που ζούσαν στη γη ήταν μακριά από τα κακά και τους πόνους και τις νόσους που «μέσα σε αυτές οι άνθρωποι γερνούν γρήγορα. Η γυναίκα όμως έβγαλε το μεγάλο πώμα από το πιθάρι και σκόρπισε όλα αυτά τα κακά φέρνοντας τη θλίψη στους ανθρώπους». Μόνο η Ελπίδα έμεινε μέσα στο άθραυστο μεγάλο πιθάρι και δεν πέταξε έξω «γιατί την κράτησε εκεί το πώμα με τη θέληση του Δία και γέμισε η πλάση αρρώστιες και δυστυχία που έπλητταν στο εξής μέρα νύχτα τους θνητούς σιωπηρά – γιατί ο Δίας τους είχε πάρει σοφά τη λαλιά». Καθώς όλες οι δυστυχίες πλησίαζαν βουβά, ύπουλα δηλαδή, κανείς δεν μπορούσε να φυλαχτεί και να γλιτώσει από το θέλημα του Δία».

Επανερχόμενοι στον μύθο μας, ο Προμηθέας στην συνέχεια συμβουλεύει τον γιό του, Δευκαλίωνα και την σύζυγό του – κόρη του άλλου τιτάνα, του Επιμηθέα,  την  Πύρρα – να  φτιάξει μια κιβωτό για να σωθεί από τον επερχόμενο κατακλυσμό. Ο Δευκαλίων κατασκεύασε την κιβωτό και σ’ αυτή κατέφυγε μαζί με την Πύρρα στις εννέα μέρες που ο Δίας, με ασταμάτητη βροχή, πλημμύρισε τον κόσμο.

Αφανήσθηκαν λοιπόν οι άνθρωποι και άλλαξε οριστικά η γεωλογική όψη της Ελλάδας, όμως, όταν υποχώρησαν τα νερά και η κιβωτός σταμάτησε στον Παρνασσό, ο Δίας   συμβούλευσε τους διασωθέντες να δημιουργήσουν και πάλι τους ανθρώπους, ρίχνοντας  πίσω τους πέτρες, έτσι από την Πύρρα προήλθαν οι γυναίκες και από τον Δευκαλίωνα οι  άνδρες.

Το ζευγάρι απέκτησε όμως και τα δικά του παιδιά: τον Έλληνα, τον Αμφικτύονα και την Πρωτογένεια, (ενώ αναφέρονται και άλλα όπως η Θυία, η Μελανθώ κα…). Αυτοί οι μετα-κατακλυσμιαίοι απόγονοι του Δευκαλίωνα απλώνονται στις κοντινές περιοχές και  συνδέονται επιγαμικά με άλλους βασιλικούς οίκους.

Ο Αμφικτύονας βασίλεψε για λίγο κοντά στις Θερμοπύλες (στην   Ανθήλη), όπου ίδρυσε  την Πυλαία Αμφικτυονία, κατόπιν πήγε στην Αττική, παντρεύτηκε την κόρη του Κραναού, τον εκθρόνισε και βασίλεψε για δέκα χρόνια, για να εκθρονιστεί και αυτός με την σειρά  του από τον Εριχθόνιο.

Ο Έλληνας, παντρεύτηκε την νύμφη Ορσηίδα απέκτησε γιους: τον Αίολο (Αιολείς), τον  Δώρο (Δωριείς) και  τον  Ξούθο, ο  οποίος ήρθε στην Αττική, παντρεύτηκε  την  κόρη  του Ερεχθέα, την Κρέουσα και απέκτησε μαζί  της δύο  γιούς, που αποτέλεσαν τους άλλους δύο  γενάρχες: τον Αχαιό και τον Ίωνα.

Από τον Αίολο και την Εναρέτη λοιπόν γεννήθηκαν πέντε κορίτσια και εφτά αγόρια οι: Κριθέας, Αθάμας, Σίσυφος, Σαλμονέας, Διηόνας, Μάγνητας και Περιήρης (Αιολίδες), Κρανάη, Αλκυόνη, Πεισιδίκη, Καλύκη και Περιμήδη.

 Από τον Δώρο, προήλθαν οι Δωριείς, ο Αγίμιος (ο γιος  του  Δώρου) τους έδωσε τους  νόμους, όσο ζούσαν στην κοιλάδα του Πηνειού, κάλεσε μάλιστα σε βοήθεια τον Ηρακλή  εναντίον των Λαπιθών και υιοθέτησε τον  Ύλο, επίσης  ως  γιός  του  Δώρου  θεωρούνταν  και ο Τέκταμος που επέδραμε στην Κρήτη.

Ο Ίων κατά τον Παυσανία πρώτα έγινε βασιλιάς στους Αιγιαλείς και κατόπιν στους Αθηναίους, ενώ ο Στράβων υποστηρίζει πως επειδή  νίκησε  τους  Θράκες  για  την δόξα  του οι Αθηναίοι τον έκαναν βασιλιά.

Ο Αχαιός γύρισε  στην Θεσσαλία και από εκεί οι γιοι του Άρχανδρος και Αρχιτέλης ήρθαν στο Άργος όπου κατέκτησαν την Πελοπόννησον (Αχαιοί).

Βέβαια  είναι αδύνατο να  προσδιορίσουμε  χρονικά  αυτά  τα  πρόσωπα, την  ύπαρξή τους ή την δράση τους, όμως η αναφορά του κατακλυσμού (παρ’ ότι αναφέρονται και άλλοι κατακλυσμοί στους  αρχαίους  ελληνικούς μύθους π.χ. επί Ινάχου, ή επί Ωγύγου), είναι  ένα  στοιχείο που μπορεί να  διασταυρωθεί με τις αναφορές της Μεσοποταμίας, (για τον εκεί κατακλυσμό), τον οποίο οι  επιστήμονες χρονολογούν κοντά στο 3000 π.Χ.

Συμπερασματικά θα λέγαμε, ότι ο μύθος εμφανίζει τις πρώτες ελληνικές φυλές ως  βιολογικούς απογόνους του Έλληνα, οι οποίες αναπτύσσονται στον χώρο της κεντρικής  Ελλάδας, μάλιστα στην ευρύτερη περιοχή της Φθίας, (και της Αττικής) σε κάποιο χρόνο  ακαθόριστο, οι δέ απόγονοί του βάση της θείκής καταγωγής του έφεραν το όνομα «Διογενεῖς» και έγιναν έθνος Ευγενές.

Στη συνέχεια, ακολούθησαν τα αδέλφια του, χωρίς να ανακατευτεί ξανά ο Παντοκράτορας Δίας στην ζωή του ζευγαριού. Φυσικά, μόνο τα  παιδιά του Έλληνα φέρουν αυτό το όνομα, (Έλληνες) ενώ η γενιά του αδελφού του Αμφικτύονα, μένει ανώνυμη μέχρι που ο εγγονός  του (ο  γιος  του Ιτωνού), ο Βοιωτός μετέδωσε εκείνος τ’ όνομά του στους Βοιωτούς, το ίδιο  και η γενιά της Πρωτογένειας που με τον Δία γέννησε τον Αέθλιο και τον Οπούντα (κατ’ άλλους με τον Λοκρό) ονομάζει το φύλο των Λοκρών (από  την  Θυία, ο Μάγνητας και ο Μακεδόνας και από την Μελανθώ ο Δελφός).

Επειδή δεν ονομάζονται όλοι Έλληνες, αλλά μόνο το ένα τρίτο των επίσημων απογόνων του Δευκαλίωνα, ενώ οι άλλοι φέρουν τοπικές ονομασίες, την συναντάμε υπαρκτή στον  Όμηρο, όταν ο ποιητής, συντηρεί την τοπική φυλετική διαίρεση και μνημονεύει  τις  ονομασίες. Άμεσα, όμως στο όνομα Έλληνες, συνδέει μόνο τους Μυρμιδόνες, οι οποίοι (κατά  μία  άποψη) ξεκάθαρα στο Β της Ιλιάδας ονομάζονται και  Έλληνες, ενώ κατά άλλη  εκτίμηση οι Έλληνες είναι ένα μικρό φύλο, πολεμικό, που συμβιώνει μαζί  τους στην Φθία  και έχει βασιλιά τον γενναιότερο από τους ήρωες, τον Αχιλλέα.

Σύμφωνα με τον Γεώργιο Αδάμη, η πρώτη λοιπόν πιστοποιημένη σχέση του συγκεκριμένου λαού, των Ελλήνων, με ένα πρόσωπο της εξουσίας και με ένα γεωγραφικό χώρο, ζωής και  δράσης τους (λαός – βασιλιάς- περιοχή) είναι αυτή που κατατίθεται στην Ιλιάδα στο σχήμα:  Έλληνες – Αχιλλέας (βασιλιάς) – Ελλάς – Φθία (πατρίδα).

Ο προσδιορισμός του λαού με βάση τον μύθο, γίνεται δεκτός από τον Όμηρο αφού  οργανώνει τα γεγονότα με βάση τις γενεαλογίες. Αυτές αποτελούν την ταυτότητα του απογόνου, το πιο περιληπτικό σχήμα καταγωγής και ιστορίας ενός γένους ή ενός φύλου.

Η  γενεαλογία λοιπόν του βασιλιά των Ελλήνων (Μυρμιδόνων), διότι αυτή σημαίνει πολλά  για την κοινή πορεία τόσο του βασιλικού οίκου, όσο και του λαού, είναι  γνωστή στον  ποιητή, γι’ αυτό και εκείνος φωτίζει το παρελθόν με το στόμα του ιδίου του Αχιλλέα:

«όμως εγώ περηφανεύομαι πως είμαι γενιά του Δία, του μεγάλου, με γέννησε ο Πηλεύς, ο γιος του Αιακού, άνδρας που στους πολλούς βασιλεύει Μυρμιδόνες και ο Αιακός ήτανε γιος του Δία…» (Φ 187-189)

Η παράδοση αυτή ήταν η περισσότερο διαδεδομένη γιατί με την μυθολογική γενεαλογία ερμήνευε την καταφανή μεταξύ των ελληνικών φυλών συγγένεια, των οποίων οι Επώνυμοι γίνονταν γιοί (Αίολος, Δώρος) και εγγονοί (Αχαιός, Ίωνας) του Έλληνα και γιατί με την συγγένεια Έλληνα και Αμφικτύωνα, συμβολικών αντιπροσώπων του έθνους και της Aμφικτιονικής συναδέλφωσης των διαφόρων λαών του, υποδηλώνονταν ότι όπως ακριβώς πιστεύεται σήμερα, Έλληνες ονομάστηκαν οι αμφικτιονικοί λαοί του Έθνους, σε αντίθεση με τους μη αμφικτιονικούς λαούς του.

Το όνομα Έλλην, ως δηλωτικό των κατοίκων της Ελλάδας, χρησιμοποιείται από το 1.000 π.Χ. περίπου. Από τους συγγραφείς, πρώτος ο ιστορικός Θουκυδίδης έγραψε, πως με το όνομα Έλληνες από τον καιρό του Ομήρου (όπως αναφέρθηκε ανωτέρω), μνημονεύονταν μία από τις τρεις φυλές του βασιλείου του Αχιλλέα που κατοικούσε στην πόλη Ελλάδα. Ο Έλληνας έχτισε μια πόλη 14-15 χλμ. ανατολικά του Δομοκού και έδωσε το όνομά του: Ελλάς.

Κοντά στα ερείπια της Ελλάδας, σήμερα βρίσκεται το χωριό Μελιταία. Τα αρχαία τείχη που περιέβαλλαν τα ανάκτορα του βασιλιά δέσποζαν της κοιλάδας του Ενιπέα.

Εκεί βρίσκεται και ο τάφος του Έλληνα, γιατί ο Στράβων γράφει: «ότι στην αγορά της πόλης Μελιταίας δείχνονταν επί των ημερών του ο τάφος του Έλληνα» και «οι Μελιταίοι τοποθετούσαν την αρχαία Ελλάδα σε δέκα στάδια (1850μ.) μακριά από την πόλη τους και πέρα από τον Ενιπέα».

Η εξάπλωση του ονόματος Έλληνες προήλθε από την επικράτηση των κατοίκων της Φθιώτιδας, επί των άλλων συγγενικών λαών, οι οποίοι ζητούσαν την βοήθειά τους (Θουκ. Α’ γ΄). Δηλαδή κατά την αντίληψη του μεγάλου ιστορικού, Έλληνες ονομάστηκαν πρώτα οι σύμμαχοι των Ελλήνων της Φθιώτιδας – η οποία δεν απέχει και πολύ από την αντίληψη των νεώτερων – και Έλληνες ονομάστηκαν, πρώτα οι αμφικτιονικοί λαοί της αρχαίας Ελλάδας, του Έλληνα, του γιού του Παντοκράτορα Δία και ισχυρότατου, κατά τον Θουκυδίδη, βασιλέα της Φθιώτιδας, ο οποίος είχε δώσει το όνομά του σε μία από τις φυλές της χώρας και η οποία θα άκμαζε προ του Τρωϊκού πολέμου, αφού προϋπήρχε αυτού φυλή Ελλήνων στην Φθιώτιδα.

Εκτός του παραπάνω Έλληνα, μνημονευόταν από τους αρχαίους και άλλος Έλληνας, ο οποίος λεγόταν ότι ήταν τρισέγγονος αυτού και γιός του Φθίου, γιού του Αχαιού και εγγονού του Ξούθου, γιού του πρώτου Έλληνα.

Στα Ομηρικά έπη, λοιπόν, ο όρος «Ἑλλὰς» σήμαινε την χώρα που ανήκε στο κράτος του Πηλέα και κατοικουμένη από τους Μυρμιδόνες, πατρίδα του Αμύντορα, πατέρα του Φοίνικα (Ι΄ 447 – 448, 47. Συναντάται στον Όμηρο επίσης και ως πόλη (στον κατάλογο των νηών, Β 683 – 684), ενώ οι κάτοικοι της Ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών καλούνται «Δαναοὶ» (φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντες) και «Ἀργεῖοι» και «Ἀχαιοί». Από την στενή αυτή περιοχή, επεκτάθηκε στην διάρκεια των χρόνων, επί των κατοίκων ολόκληρης της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας κατ’ αρχάς και μετά σε όλη την νότια, κείμενη χώρα, Στερεάς και Πελοποννήσου, και ανατολικά και δυτικά μέχρι την Κρήτη, τα Ιόνια νησιά και τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους και διατηρήθηκε έτσι μέχρι τους πρώτους Ιουδαιο-xριστιανικούς αιώνες.

Ο Όμηρος επίσης απαριθμώντας στον Κατάλογο των «νηών» τις μεγάλες πόλεις που έλαβαν μέρος στον πόλεμο της Τροίας περιλαμβάνει και την πόλη Γραία (Ιλ. Β 498 και ο Θουκυδίδης (Β 23,3) αναφέρει: «παριόντες δε (οι Πελοποννήσιοι) Ωρωπόν την γην την Γραικήν καλουμένην, ην νέμονται Ωρώπιοι Αθηναίων, υπήκοοι, εδήωσαν».

Ο Παυσανίας (Βοιωτικά, 20 – 24) από τη μια αναφέρει ότι το όνομα της πόλης «η Γραία» προέκυψε από σύντμηση της αρχικής ονομασίας «Τανα-γραία» (που αρχικά η ονομασία αυτή ήταν όνομα γυναίκας, της κόρη του Ασωπού, και μετά της πόλης) και από την άλλη ότι η Γραία ήταν πολύ μεγάλη σε έκταση, περιλάμβανε την Αυλίδα, τη Μυκαλησσό, το Άρμα κ.α..

Κατά τον Στράβωνα (Θ΄ 431 – 432), πίστευαν ότι η Ομηρική Ελλάδα είναι η Φθία (πρβλ. και Θουκυδίδη Α΄ 3: «τοὺς μετ’ Ἀχιλλέως ἐκ τῆς Φθιώτιδος, οἵπερ καὶ πρῶτοι Ἔλληνες ἦσαν») και αποτελεί το νότιο μέρος της Θεσσαλίας. Το όνομα «Ἑλλὰς» από την στενή σημασία του Ομήρου επεκτάθηκε και σήμαινε πρώτα την Στερεά Ελλάδα χωρίς όμως την Πελοπόννησο (πρβλ «τὴν  Ἑλλάδα καὶ Πελοπόννησον» Δημοσθένης. 19, 303) και την Θεσσαλία και έπειτα όλες τις από Έλληνες κατοικημένες χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Πελοποννήσου και ακόμη και της Μ. Ασίας (Ηρόδοτος. 1, 92, Ξενοφώντα. Ανάβ. 6, 5, 23), στην οποία αντιτίθεται «ἡ παρ’ ἡμῖν Ἑλλὰς» (Ξενοφώντα Ελλ. 3, 4, 5.).

Στα νεώτερα χωρία της Οδύσσειας το όνομα «Ἑλλὰς» αποκτά μέγιστη έκταση γιατί σε αυτήν βρίσκουμε «καθ’ ην (ἢ ἀν΄) Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἀργος», όπου «Ἑλλὰς» καλείται η Στερεά Ελλάδα και «Ἄργος» η Πελοπόννησος. Η λέξη Πανέλληνες που δηλώνει όλο το Ελληνικό γένος συναντάται πρώτη φορά στον Ησίοδο τον Ζ’ π.Χ. αιώνα (Έργα 52 και στον Αρχίλοχο (απ. 52). Κατά τις αρχές του ΣΤ΄ αιώνα υπήρχε ο όρος Έλληνες σε κοινή χρήση σημαίνοντας το σύνολο των Ελλήνων εφόσον προτού του 580 π.Χ. είχε επικρατήσει η λέξη «Ἑλλανοδῖκαι» που δήλωνε τους κριτές των Ολυμπιακών αγώνων.

Οι  δύο  όροι  «Ελλάς» – «Έλληνες» συνδέονται   στενά  και  ο  ένας  παραπέμπει  στον  άλλο,  διότι  ο  λαός  του  Αχιλλέα, πιστοποιημένα  έχει  τριπλή  ονομασία  Έλληνες – Μυρμιδόνες – Αχαιοί και ο Αχιλλέας, στο Ι -395, δεχόμενος  την αντιπροσωπεία  των βασιλέων για  να  πάψει  την  οργή  του, θ’  αναφέρει ότι:  «Αχαιίδες έχει πολλές η Ελλάς  και η Φθία, κόρες ισχυρών ανδρών…» και στην  ίδια  ραψωδία,  ο  παιδαγωγός  του Αχιλλέα, ο Φοίνικας, θ’ αναφέρει (Ι 448) μια  ευρύτερη  περιοχή που όπως υπονοεί ο Όμηρος την έλεγαν και αυτή «Ελλάδα», η οποία μάλιστα, όπως  δείχνει το κείμενο, δεν  ανήκε όλη μόνο στην επικράτεια του Αχιλλέα (και του Πηλέα).

Ως δεδομένο πρέπει να δεχθούμε ότι στο βασίλειο του Αχιλλέα υπάρχει μια περιοχή που  τεκμηριωμένα ονομάζεται «Ελλάς» και ένας λαός που ονομάζεται «Έλληνες» αν  ο  κατάλογος νηών,  είναι μυκηναϊκός και αποτυπώνει τα τοπωνύμια εκείνης της εποχής και  αυτές οι ονομασίες (τοπωνύμια  και  λαοί) έχουν πράγματι ένα πολύ μακρινό  παρελθόν.

αρχαία Μελιταία Δομοκού

Αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση είναι, ότι το τοπωνύμιο «Ελλάς» δεν δείχνει να είναι  προσφιλές στις ονομασίες του καταλόγου, διότι δεν μνημονεύεται ξανά στον Όμηρο για  άλλη περιοχή ή για πόλη παρ’  ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει με άλλα τοπωνύμια,  όπως  π.χ. το  Άργος ,ενώ συνηθίζεται γενικότερα (κάτι  τέτοιο), ως πρακτική ονοματοθεσίας, δηλαδή  κατά την Μυκηναϊκή περίοδο πολλές ονομασίες επαναλαμβάνονται π.χ. ποταμών ή ορέων  ( Ίναχος, Ασωπός κλπ).

Βέβαια ακόμη και η ονομασία «Έλληνες»  στον  Όμηρο έχει αινιγματική καταγραφή διότι  δεν αποτελεί μόνο μια περιορισμένη ή μόνο μια τοπική ονομασία (ενός  μικρού  φύλου). Υπάρχει ο αινιγματικός στίχος στο Β (-530) που αναφέρεται στον Αίαντα τον Λοκρό, γειτονικό  βασιλιά του Αχιλλέα, ο οποίος ως στίχος μαρτυράει εύγλωττα για το αντίθετο: «Λοκρών δε ηγεμόνευε Οϊλήος ταχύς Αίας ολίγος μεν έην, λινοθώραξ, εγχείη  δ’  εκέκαστο  Πανέλληνας και Αχαιούς» (Μετάφραση: «στους Λοκρούς ήταν αρχηγός ο Αίας, ο γιος του Οιλέα κοντόσωμος ήταν και φορούσε λινό θώρακα όμως στο κοντάρι ξεπερνούσε τους  Πανέλληνες και τους Αχαιούς…» – Β 530)

Είναι ο μοναδικός στίχος που μπορεί να δημιουργήσει πολλές απορίες για την λέξη «Πανέλληνες», διότι γενικεύει την ονομασία, χωρίς να διευκρινίζει ποιους εννοεί, σε  ποιους αναφέρεται: στους Λοκρούς, στους Μυρμιδόνες, και στους δύο, στους Λοκρούς και  τους Βοιωτούς ή μήπως σε όλους τους Αχαιούς;

 Όλα  είναι  πιθανά!

Τέλος Α΄ Μέρους

Βιβλιογραφία

  • T. Hägg, Το αρχαίο μυθιστόρημα, μετάφρ. Τζ. Μαστοράκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992.
  • Burkert Walter, Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία Μ.Ι.Ε.Τ., (Αθήνα, 1993).
  • Kerenyi, Karl, The Heroes of the Greeks 1959.
  • Κερενυϊ, Κάρολος, Η μυθολογία των Ελλήνων
  • Ελληνική Μυθολογία P. Decherme
  • G. Gournot Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας 1979
  • C. Scitt Littleton (2005). Godes, Goddesses and Mythology, Volume 6. Marshall Cavendish. p 829
  • James Bartley : Ερπετοειδείς Άρχοντες 2004
  • Emmy PatsiGrin : Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδόσεις Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Ελληνική Μυθολογία L. Bernard
  • Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης : Οι διαφορές μεταξύ Μύθων – Μυθολογίας – Θρύλων
  • Buxton Richard (2002) Όψεις του φαντασιακού στην αρχαία Ελλάδα, η μυθολογία και τα συμφραζόμενά της, Εκδ. University studio press
  • Μανώλης Δανέζης και Στράτος Θεοδοσίου, «Το Σύμπαν που Αγάπησα, Εισαγωγή στην αστροφυσική»
  • Καρακάντζα Ε.Δ. (2004) Αρχαίοι Ελληνικοί μύθοι, ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους, Εκδ. Μεταίχμιο
  • Κερένυϊ Κ. (2005) Η μυθολογία των Ελλήνων, ενδέκατη έκδοση, Εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Α
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010 Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2010
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

«Η Απεραντοσύνη της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας», γράφει ο Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

«Ήταν πανάρχαια συνήθεια των Θεών να επιτρέπουν καμιά φορά στους ανθρώπους να τους βλέπουν»  (Τζιάκομο Λεοπάρντι, 1815)

Η αρχαία ελληνική μυθολογία εξακολουθεί να προσελκύει το ενδιαφέρον του παγκόσμιου αναγνωστικού κοινού. Το φαινόμενο ερμηνεύεται εύκολα, αφού η επίδρασή της στην παγκόσμια, κυρίως στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία, ζωγραφική, πλαστική και μουσική, ήταν στο παρελθόν και εξακολουθεί να είναι στο παρόν απέραντη. Πολλοί σύγχρονοι παγκόσμιου κύρους, λογοτέχνες, ζωγράφοι, γλύπτες και συνθέτες εμπνέονται ή αντλούν τα θέματά τους από την αστείρευτη πηγή και τον αθάνατο κόσμο των αρχαίων ελληνικών μύθων. Χωρίς αμφιβολία η αρχαία Ελληνική Μυθολογία είναι ένα πνευματικό αγαθό με υπερχρονική και ακατάλυτη αξία.

Ψυχαγωγεί και διδάσκει, συμβάλλοντας έτσι στην πνευματική συγκρότηση του ανθρώπου κάθε εποχής. Επίσης, παίζει τεράστιο ρόλο στο έπος, τη τραγωδία, τη χορική και λυρική ποίηση και γενικά στην αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία καθώς και στις εικαστικές τέχνες.

Η Ελληνική μυθολογία είναι η πολιτισμική μας κληρονομιά του σήμερα και το αποτέλεσμα ενός λαμπρού πολιτισμού που μεσουρανούσε για περισσότερο από 4.000 χρόνια. Αποτελεί αντικείμενο γνώσης και απαράμιλλης σοφίας, η οποία θα εξακολουθεί να εμπλουτίζει τον νου κάθε ανθρώπου.

Διανύοντας τον 21ο αιώνα, η αρχαία ελληνική μυθολογία ίσως να μην λαμβάνει την προσοχή που της αρμόζει και να θεωρείται, από τις νεότερες γενιές Ελλήνων, μια ιστορία με στοιχεία παραμυθιού, μέσω της οποίας αντλούμε πληροφορίες για την αντιμετώπιση που είχαν οι πρόγονοί μας στο άγνωστο, καθώς και τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις.

Κατά τη διάρκεια των αρχαιότερων χρόνων όμως, οι μύθοι, που κυρίως μεταδιδόταν διά στόματος, ήταν κάτι περισσότερο από αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας. Ήταν τρόπος σκέψης, άξονας κρίσεως, μέθοδος ερμηνείας αγνώστων φαινομένων αλλά πρωτίστως, πάνω στη διδασκαλία της μυθολογίας, στηρίζονταν ολόκληρη η συνείδηση των αρχαίων Ελλήνων για να πράξουν το ορθό.

Ο μύθος αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτισμικού λόγου κάθε κοινωνίας, το οποίο συνδέθηκε άμεσα με την μόρφωση και την παιδεία των ανθρώπων της. Ιδιαίτερα η ελληνική μυθολογία εξαιτίας της σημασίας, του εύρους και του βάθους που έδωσε στις ανθρώπινες αξίες αποτέλεσε θεμελιώδες μορφωτικό αγαθό, όχι μόνο για τους Έλληνες αλλά και για ολόκληρο το δυτικό κόσμο και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί πηγή έμπνευσης και δημιουργίας.

Οι μελετητές στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν πληρέστερα τους μύθους από τη δική τους οπτική, προσπαθούν να ανακαλύψουν ποιες λειτουργίες επιτελούν. Γενικά, μπορούμε να διακρίνουμε λειτουργίες όπως:

Μια πρωταρχική λειτουργία της αφήγησης των μύθων ήταν να διασώσει για τους μεταγενέστερους τα σπουδαία γεγονότα του παρελθόντος. Έπειτα, έχουμε τη διδακτική και την παραδειγματική λειτουργία, με κοινή διαπίστωση μεταξύ των αρχαίων συγγραφέων ότι το παρελθόν θεωρείται παρακαταθήκη παραδειγμάτων. Μια τρίτη αφορά στην τέρψη που προσφέρουν, παρά τη διαμάχη (μεταξύ των αρχαίων συγγραφέων) για το αν ήταν αυτός ο αρχικός σκοπός ή μόνο η διδαχή. Επιπλέον, η έκφραση της αλήθειας με αλληγορικό τρόπο είναι μια άλλη χρήση των μύθων: «Η πραγματική αξία ενός μύθου έγκειται στην αλήθεια που εκφράζει, και όχι στην εικόνα με την οποία εκφράζεται».

Τέλος, η πέμπτη λειτουργία αφορά στο ρόλο των μύθων στην εξήγηση του παρόντος βάσει του παρελθόντος. Το παρελθόν εξηγεί το παρόν, αφού με την βοήθεια της φαντασίας μοιάζει να το έχει δημιουργήσει . Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι μέσω της μυθολογίας τα νεαρά άτομα ενστερνίζονταν την αρετή και μάθαιναν να πράττουν το ορθό, προκειμένου να μην δεχθούν τις συνέπειες των αρνητικών τους ενεργειών. 

Όμως, το εκάστοτε μήνυμα που ξετυλιγόταν μέσα από ένα μύθο δεν επισήμαινε μόνο την κακή κατάληξη μιας λανθασμένης επιλογής, αλλά και τα ωφελήματα που αποφέρει το «πράττειν ορθώς», η σύνεση, η ανδρεία, η αρετή και η δικαιοσύνη. Έννοιες που συνόδευαν τον βίο των αρχαίων σε κάθε τους βήμα και είναι αυτές οι ίδιες που γαλούχησαν τους μεγαλύτερους ήρωες, μυθικούς και μη, οι οποίοι στη συνέχεια «παντρεύτηκαν» με το στοιχείο της μυθολογίας και κατ’ επέκταση αποτέλεσαν πρότυπο για τους νεότερους μέσω της μετάδοσης των κατορθωμάτων τους.

Εκτός των άλλων όμως, η ελληνική μυθολογία είναι ένα σύνολο συμβολισμών, πολλοί εκ των οποίων μας είναι ήδη γνωστοί. Κατ’ αρχάς η αγάπη του Ποσειδώνα για την Δήμητρα συμβολίζει την ύπαρξη των ζώων, εφόσον αυτή ήταν η αφορμή της δημιουργίας τους. Ακόμα, η αμέλεια του Επιμηθέα (Επι-μηθέας= αυτός που σκέπτεται, αφού πράξει) να τροφοδοτήσει τον άνθρωπο με κάποια προστασία στις αντιξοότητες της φύσης, κατά την διάρκεια της κατανομής ικανοτήτων σ’ όλα τα πλάσματα του γήινου κόσμου, ήταν και ο λόγος που ο άνθρωπος έλαβε στη συνέχεια τη φωτιά από τον Προμηθέα (Προ-μηθέας= αυτός που σκέπτεται προτού πράξει, αυτός που προνοεί).

Σαφώς και δεν πρέπει να παραβλέψουμε το λόγο για τον οποίο η μυθολογία είναι ευρέως διαδεδομένη, δηλαδή τη διδακτική φύση που τη χαρακτηρίζει. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της διδακτικής εκδοχής τους αποτελούν οι μύθοι του Αισώπου γεμάτοι από συμβολισμούς οι οποίοι μέσω της ψυχαγωγίας μας προσφέρουν το εκάστοτε ηθικό δίδαγμα.

Είναι αρκετά απλοί, όχι όμως για μικρές ηλικίες, για να γίνονται αμέσως σαφείς και κατανοητοί και παράλληλα τόσο σοφοί έτσι, ώστε να αναγκάζουν τον αναγνώστη σε προβληματισμό. Είναι ενδιαφέρον ότι, ενώ όλη η υπόθεση του μύθου μπορεί να εκφράζεται ένα πνεύμα αμφισβήτησης της ισχύουσας τότε κατάστασης, πολιτικής, κοινωνικής ή άλλης, στο διδακτικό επιμύθιο φαίνεται πως, παραδόξως, μάλλον συμφωνεί με την υπάρχουσα κατάσταση και ότι εντέλει δικαιώνει μια συμβατική ηθική.

Οι Σειρήνες, η μάγισσα Κίρκη και άλλοι μυθικοί χαρακτήρες, συμβολίζουν τους πειρασμούς που συναντάμε στην ζωή και στους οποίους πρέπει να έχουμε “τα ώτα μας κλειστά”. Το ταξίδι του Οδυσσέα γενικότερα αντιπροσωπεύει το ταξίδι της ζωής με όλες τις δυσκολίες που μπορεί να φέρει.

Τέλος, ο μύθος του Ίκαρου αποδεικνύει πως στη νεανική ηλικία, εξαιτίας της έλλειψης πείρας και σοφίας και, σε συνδυασμό με την υπερβολική αυτοπεποίθηση, τα λάθη, τα οποία είναι συχνά, μπορεί να αποβούν μοιραία.

Γενικά, ολόκληρη την ελληνική μυθολογία απαρτίζουν μύθοι σχετικοί με θεούς και τις επιμειξίες τους με ανθρώπους, με ήρωες-σωτήρες μιας περιοχής ή με περιπέτειες ανθρώπων, οι οποίοι ουσιαστικά αντικατοπτρίζουν πολιτικές ή κοινωνικές ή θρησκευτικές καταστάσεις ή αιτιολογικά ερμηνεύουν γεγονότα, καταστάσεις ή δράσεις θεών και ανθρώπων με ή χωρίς «υπεράνθρωπες» δυνάμεις.

Οι μύθοι αυτοί έχουν επηρεάσει τη μεταγενέστερη σκέψη, τη λογοτεχνική παραγωγή και γενικά τα πολιτισμικά δρώμενα. Ως παγανιστικό στοιχείο συχνά συνυπάρχει με το χριστιανικό (λ.χ. γιορτές του καρναβαλιού ή άλλα έθιμα ανά την Ελλάδα, όπως το έθιμο της Πιρπιρούνας/Περπερούνας και άλλα – στη Β. Ελλάδα, που παραπέμπει στον αρχαιοελληνικό μύθο του Άδωνη.

Μελετώντας την αρχαία Ελληνική μυθολογία δεν θαυμάζουμε μόνο το δημιουργικό πνεύμα των αρχαίων Ελλήνων, αλλά αντλούμε και διδάγματα για την αναγκαιότητα της συμφιλίωσης του ανθρώπου με το φυσικό του περιβάλλον, προϋπόθεση απαραίτητη για την αντιμετώπιση του οικολογικού προβλήματος.

Μέχρι πρόσφατα θαυμάζαμε την ελληνική μυθολογία ως ένα επίτευγμα του ελληνικού πνεύματος με διαχρονική αξία, το οποίο είχε τεράστια επίδραση στην παγκόσμια, αλλά κυρίως στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία, ζωγραφική, γλυπτική, και μουσική.

Σήμερα διαπιστώνουμε και την χρηστική αξία της ελληνικής μυθολογίας, αφού μας κάνει να διανοηθούμε για το μεγάλο μυστήριο της Φύσης, το οποίο αν και εξακολουθεί να παραμένει άλυτο, αποτελεί αδιαμφισβήτητη προϋπόθεση για την ευζωία του ανθρώπου.

Εκείνο όμως που μας κάνει να θαυμάζουμε ακόμη πιο πολύ την ελληνική μυθολογία είναι το ότι πέρα από τη βιολογική της σημασία, τη Φύση την είδε και την ερμήνευσε και ως πνευματική διάσταση, γεγονός που συνάδει με την πνευματική και την βιολογική υπόσταση του.

Ο Θάνατος του Αδώνιδος, έργο του Λούκα Τζιορντάνο (1685)

Βιβλιογραφία

  • T. Hägg, Το αρχαίο μυθιστόρημα, μετάφρ. Τζ. Μαστοράκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992.
  • Burkert Walter, Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία Μ.Ι.Ε.Τ., (Αθήνα, 1993).
  • Kerenyi, Karl, The Heroes of the Greeks 1959.
  • Κερενυϊ, Κάρολος, Η μυθολογία των Ελλήνων
  • Ελληνική Μυθολογία P. Decherme
  • G. Gournot Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας 1979
  • C. Scitt Littleton (2005). Godes, Goddesses and Mythology, Volume 6. Marshall Cavendish. p 829
  • James Bartley : Ερπετοειδείς Άρχοντες 2004
  • Emmy PatsiGrin : Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδόσεις Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Ελληνική Μυθολογία L. Bernard
  • Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης : Οι διαφορές μεταξύ Μύθων – Μυθολογίας – Θρύλων
  • Buxton Richard (2002) Όψεις του φαντασιακού στην αρχαία Ελλάδα, η μυθολογία και τα συμφραζόμενά της, Εκδ. University studio press
  • Μανώλης Δανέζης και Στράτος Θεοδοσίου, «Το Σύμπαν που Αγάπησα, Εισαγωγή στην αστροφυσική»
  • Καρακάντζα Ε.Δ. (2004) Αρχαίοι Ελληνικοί μύθοι, ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους, Εκδ. Μεταίχμιο
  • Κερένυϊ Κ. (2005) Η μυθολογία των Ελλήνων, ενδέκατη έκδοση, Εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106

«Καίρια Ιστορικά Ερωτήματα» (Μέρος Δ΄), γράφει ο Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Αγαπητοί αναγνώστες κλείνουμε με το τέταρτο και τελευταίο κατά σειρά άρθρο των ερωτημάτων τα οποία με βασανίζουν προσωπικά, διαβάζοντας τον σύγχρονο Ιουδαιο-χριστιανισμό.

Ερωτήματα, που λόγω της ιστορικής τους σημαντικότητας, αλλά και του εύρους των τοποθετήσεων αναπτύχθηκαν προσεκτικά σε τέσσερα σημαντικά μέρη – συνέχειες στο IntownPost.com (εδώ μπορείτε να διαβάσετε το Α΄ Μέρος, το Β΄ Μέρος και το Γ΄ Μέρος), έτσι ώστε να είμαστε σαφείς και αντικειμενικοί στα υπάρχοντα ιστορικά γεγονότα και να μην δημιουργηθούν αντιφάσεις και απορίες. Προχωράμε, λοιπόν στα ερωτήματα μας:

Μέρος Τέταρτον

 

Πόσο Ιερή μπορεί να θεωρηθεί η Βίβλος του Γιαχβέ; 

 

«Εκείνοι που μπορούν να σε κάνουν να πιστέψεις σε ανοησίες,

μπορούν να σε κάνουν να διαπράξεις και φρικαλεότητες» (Βολταίρος)

Χιλιετίες τώρα, οι θρησκείες πλανεύουν την λαϊκή φαντασία κατασκευάζοντας ιδανικά ψεύδη. Βομβαρδίζουν τον παγκόσμιο πληθυσμό με σαγηνευτικούς μύθους, που υπόσχονται οτιδήποτε ποθεί η λαϊκή φαντασία. Χιλιετίες τώρα τεράστιες πνευματικές λαϊκές ελπιδο-πανήγυρεις, στήνονται σε κάθε γωνιά τα γης, φιλοξενώντας τοπικό άρωμα και χρώμα από τους υλικούς και πνευματικούς πόθους και τις ανάγκες των λαών. Τα μυθολογικά τους εδέσματα κατακλύζουν τις τοπικές κοινωνίες, δηλητηριάζοντας με εύγευστα ψεύδη, τον ανυπεράσπιστο εγκέφαλο των απλών ανθρώπων.

Αναρίθμητα καλο-κατασκευασμένα «θαύματα», σκορπούν ρίγη συγκινήσεων και ενθουσιασμού, πυροδοτώντας παραλήρημα αποδοχής και αφοσίωσης, που τελικά μετουσιώνεται σε «πίστη». Σε κάθε γωνιά της γης, τα εγκεφαλικά αυτά εμφυτεύματα, γεννούν ασταμάτητα αδελφότητες ομόθρησκων πιστών, που ενωμένοι σε τεράστια πλήθη ανθρώπων, δημιουργούν αναπόφευκτα μια τεράστια δύναμη κρούσης, ικανή να υπηρετήσει οποιαδήποτε ιδανικά τους υποδειχθούν!

Σταδιακά η απόσταση ανάμεσα στην αποδοχή και την υποταγή στην πίστη μικραίνει, ως τη στιγμή που πίστη και καθήκον ταυτίζονται απολύτως δια βίου. Τεράστιες διαχρονικές οντότητες γεννιούνται τότε, σαν μυθικοί γίγαντες και άβουλα πολυπλόκαμα τέρατα, που μια μικρή ομάδα ιερέων, χάριν φανταστικών ανταλλαγμάτων μπορεί να τα διατάξει να εκτελέσουν οποιοδήποτε έργο.

Πρέπει βέβαια να επισημάνουμε, πως με τον καιρό δημιουργήθηκαν δυο διαφορετικές σχολές σκέψης, για την δημιουργία αυτών των διαχρονικών γιγάντων, που αποκαλούνται θρησκείες. Η αρχαιότερη και φυσικότερη είχε προσανατολισμό την εναρμόνιση των πιστών, με τις όποιες κατανοητές τότε επιταγές της φύσης, ως αυτονόητη πηγή ιερότητας. Αυτές οι φυσιολατρικές θρησκευτικές δυνάμεις, όσο κι αν παραπλανηθούν, έχουν έναν ολοφάνερο εσωτερικό φραγμό, που απαιτεί με ό,τι κάνεις, να τιμάς και να εναρμονίζεσαι, έστω και κατ’ ελάχιστο, με την ιερή μητέρα Φύση. Έτσι, ανέκαθεν οι καθοδηγητές τους εύρισκαν αξεπέραστες δυσκολίες να υπερβούν φανερά αυτά τα όρια.

Το πρόβλημα όμως αυτό λύθηκε στα χέρια ενός βιβλικού άνδρα, που το προφίλ του μπορεί να τρεμοπαίζει ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία, αλλά η ζημία που έκανε στην ανθρωπότητα είναι ανυπολόγιστη και ελπίζω κάποτε η μελλοντική πανανθρώπινη ιστορία να τον αναγνωρίσει σαν τον μεγαλοφυέστερο εφευρέτη της χειρότερης θεολογικής πανουργίας. Κι αυτός, δεν είναι άλλος απ’ τον βιβλικό πληγοποιό και θεραπευτή Αβραάμ!

Ο Αβραάμ και οι Άγγελοι σε έργο του Ερτ ντε Χέλντερ
Η Θυσία του Ισαάκ σε έργο του Καραβατζιο

Ο άνδρας αυτός, που πρώτος αυτοαποκαλείται «προφήτης», σπάζοντας το φράγμα της εξάρτησης από τις ιερές υποδείξεις την φύσης, γέννησε την δεύτερη σχολή θρησκευτικής σκέψης, δημιουργώντας έναν ανώνυμο στην αρχή προσωπικό θεό, μέχρι που κάποιοι αργότερα τον ονόμασαν «Γιαχβε» και που το μοναδικό του μέλημα ήταν το συμφέρον των προφητών και των απογόνων τους.

 Όπλα του; Τα «θαύματα» πληγών και ιάσεων, που διαχειρίζεται με ύποπτη συχνότητα αλλά και κερδοφόρο αποτελεσματικότητα ο ίδιος ο Αβραάμ. Επίτευγμά του; Το τελευταίο εμπόδιο της φυσιολατρίας είχε παραμεριστεί επιτυχώς. Τώρα η «ιερότητα» δεν έχει καμιά σχέση ή περιορισμούς απ’ τις φυσιολατρικές αξίες, αλλά αποκλειστικά με οτιδήποτε υπηρετεί το φυλετικό συμφέρον και τα ιδιοτελή συμφέροντα των προφητών. Πρόκειται κυριολεκτικά για ένα νέο θεολογικό όπλο, κατασκευασμένο ειδικά για την προώθηση των συμφερόντων ενός φυλετικού ιερατείου.

Οι αλλεπάλληλες επιτυχίες τους δημιουργούν έναν αξιόλογο όγκο αφηγήσεων, που τελικά ελαφρά συγκαλυμμένες καταγράφονται, δημιουργώντας σταδιακά το «ιερό» βιβλίο, που αργότερα θα συγκλονίσει ολόκληρο τον κόσμο. Η τερατογένεση είχε συντελεστεί, και η εποχή των «ιερών βιβλίων» είχε γεννηθεί, για να καταγράψει έναν εκπληκτικό κατάλογο «άθλων» και θεουργικών «θαυμάτων», που εξυμνώντας την δύναμη του αβρααμικού θεού, διασώζουν ταυτόχρονα την γνώση, τα δόλια μέσα και την ιστορία της θεουργίας ή αλλιώς την ιστορία της θεολογικής μαγείας.

Το δυστύχημα της ανθρωπότητας είναι πως κανείς μέχρι σήμερα δεν φαίνεται να έχει αντιληφθεί ικανοποιητικά, πως πίσω απ’ τις απίστευτες στρατιωτικές βιβλικές νίκες και τα αναρίθμητα «θαύματα» σωφρονισμού, τιμωρίας, πληγών και θανάτου, βρίσκεται καταγεγραμμένο ένα ολόκληρο οπλοστάσιο μυστικών όπλων, με κυρίαρχα τα φυτικά, ζωικά και ορυκτά δηλητήρια.

Υπενθυμίζω εν συντομία μόνο, αυτά που ονομαστικά αναφέρονται: «Θέλω ψωμίσει αυτούς αψίνθιο και θέλω ποτίσει αυτούς ύδωρ χολής» (Ιερεμίας 23.15). Αν μάλιστα δίπλα στην «ύδωρ χολής» (που ο Βασ. Βέλλας μεταφράζει ξεκάθαρα ως «δηλητηριασμένο ύδωρ» Βλ. Β.Β. Ο΄ Ιερεμίας 8.14΄), και στη δρόγη «Αψίνθου», (Αποκάλυψη 8.11) υπενθυμίσουμε τον ορυκτό δηλητηριώδη «χαλκό», (Γένεσις 4.22) που μπορούσε να μεταβάλει ολόκληρο παραπόταμο του Νείλου, σε δηλητηριώδες «αίμα», (Έξοδος 7.19) προσθέσουμε τις «φαρμακερές οχιές» (Ιερεμίας 8.17), τις δρόγες «Νάρδου» (Άσμα Ασμάτων 1.12) την παραισθησιογόνο «Ερυσίβη» (Δευτερονόμιο 28.42… φυτικό L.S.D.!), αλλά και τον διάσημο  «Μανδραγόρα», (Γέν. 30.14), τότε σίγουρα καταλαβαίνουμε ότι οι ήρωες της Βίβλου δεν στερήθηκαν ποτέ τον απαραίτητο εξοπλισμό βοτανο-μαγείας. Εξοπλισμένοι με τα απίστευτα αυτά όπλα, ο γιγαντισμός της συγκεκριμένης θρησκείας ήταν ζήτημα προφητικής ευφυΐας, χρόνου και ευκαιριών.

Απ’ το στόμα αυτού του θεού, μπορεί πλέον να ακουστεί οτιδήποτε, αρκεί να είναι προς το συμφέρον του ιερατείου και της φυλής. Πρόκειται, όχι για συνηθισμένη θρησκεία οποιονδήποτε σεβαστών ιδεών ή αξιών, αλλά για στυγνή επιστράτευση λαών, στο θέλημα ενός φυλετικού «θεού». Ενός καινοφανούς «θεού», που σαν μαριονέτα, λέει και κάνει ότι συμφέρει στο ιερατείο που τον γέννησε. Με τον «νευρόσπαστο» αυτόν θεό να γεννιέται στα όρια της ανατολικής Μεσόγειου, η θεολογική όψη του κόσμου άλλαξε δραματικά. Ένας ασυγκράτητα οργίλος θεός έκανε την εμφάνιση του με απίστευτο μένος και προοπτικές εξάπλωσης.

«Ωργίσθη ο Γιαχβέ και καπνός ανέβαινεν εκ των μυκτήρων αυτού, και πυρ κατατρώγον εκ του στόματος αυτού· άνθρακες ανήφθησαν απ’ αυτού». (Β. Σαμουήλ 22.9)

«O Γιαχβέ θα καταπιεί αυτούς στο θυμό του. Πυρ θα τους καταφάει. Και θα αφανίσει απ’ τη γη τον καρπό και το σπέρμα τους». (Ψαλμοί 21.9-10)

Αυτός ο θεός, που δεν περιορίζεται από κανενός είδους σεβασμό στην φυσική τάξης του κόσμου, μπορούσε να διατάξει τα πάντα. Οι εκφράσεις που ακολουθούν, ήταν αδιανόητο να ακουστούν από το στόμα των φυσιολατρικών θεοτήτων. Τώρα όμως και οι πιο απίθανες εκφράσεις αφανιστικής οργής μπορούν να βρουν την θεϊκή τους έκφραση.

Οι αβρααμικές θρησκείες, διακρίνονται για τον «επιθετικό επεκτατισμό» τους, που δεν κρύβουν άλλωστε στα «ιερά» τους κείμενα. Οι πιστοί μετατρέπονται σε «ιερό στράτευμα» και οι επιθετικοί πόλεμοι σε θέλημα Κυρίου.

«Όταν πλησιάσης εις πόλιν διά να εκπολεμήσης αυτήν, τότε κάλεσον αυτήν εις ειρήνην· και εάν σοι αποκριθή ειρηνικά και ανοίξη εις σε, τότε πας ο λαός ο ευρισκόμενος εν αυτή θέλει γείνει υποτελής εις σε και θέλει σε δουλεύει· εάν όμως δεν κάμη ειρήνην μετά σου, αλλά σε πολεμήση τότε θέλεις πολιορκήσει αυτήν· …και αφού Κύριος ο Θεός σου παραδώση αυτήν εις τας χείρας σου, θέλεις πατάξει πάντα τα αρσενικά αυτής εν στόματι μαχαίρας· τας δε γυναίκας και τα βρέφη και τα κτήνη και πάντα όσα ευρίσκονται εν τη πόλει, πάντα τα λάφυρα αυτής, θέλεις λάβει εις σεαυτόν· και θέλεις τρώγει τα λάφυρα των εχθρών σου, όσα Κύριος ο Θεός σου έδωκεν εις σε. …Ούτω θέλεις κάμει εις πάσας τας πόλεις τας πολύ μακράν από σου, αίτινες δεν είναι εκ των πόλεων των εθνών τούτων· εκ των πόλεων όμως των λαών τούτων, τας οποίας Κύριος ο Θεός σου δίδει εις σε κληρονομίαν, δεν θέλεις αφήσει ζων ουδέν έχον πνοήν· αλλά θέλεις εξολοθρεύσει αυτούς κατά κράτος». (Δευτερονόμιο 20.10-17)

Λίλιθ: έργο του Τζον Κολιερ (1892)

Φυσικά αυτές οι εντολές εκτελέστηκαν κατά γράμμα, από τους αιμοσταγείς στρατηγούς της καινοφανούς αυτής θεολογίας. Δέκα τουλάχιστον φορές αυτή η απεχθής έκφραση αναφέρεται ως εκτελεσθείσα στον βιβλίο του Ιησού του Ναυή: «και επάταξαν αυτούς εν στόματι μαχαίρας και εξωλόθρευσαν πάσας τας ψυχάς τας εν αυτή, δεν αφήκεν υπόλοιπον. Ούτως επάταξεν ο Ιησούς πάσαν την γην την ορεινήν και την μεσημβρινήν και την πεδινήν δεν αφήκεν υπόλοιπον, αλλ’ εξωλόθρευσε παν το έχον πνοήν, καθώς προσέταξε Κύριος ο Θεός του Ισραήλ». (Ιησούς του Ναυή 10.39-40 Βλέπε επίσης Ιησούς του Ναυή. 10.28,30,35,37.39,40 και 11.11)

Κάποιοι απαντούν πως αυτή είναι η συνηθισμένη αγριότητα του πολέμου, ξεχνώντας πως η διαφορά είναι τεράστια, όταν αυτές τις αθλιότητες της διατάζει ένας θεός.

«Θέλεις πατάξει (τα έθνη) και κατά κράτος θέλεις εξολοθρεύσει αυτούς. Δεν θέλεις δείξει έλεος. Θέλεις καταστρέψει, συντρίψει, κατακόψει, εξολοθρεύσει, κατακαύσει εν πυρί» (Δευτερονόμιο 7.2-5). «Τα έθνη με το πρόσωπο στη γη θα σε προσκυνούν και θα γλύφουν το χώμα των ποδιών σου» (Ησαΐας 49.23).

Αυτός ο θεός συμπεριφέρεται σαν τον ελληνικό μυθολογικό Τυφώνα, που εμφορείται μόνο από ασυγκράτητο καταστροφικό μένος, το οποίο δυστυχώς μεταδίδει αυτούσιο στους υπηρέτες του. Κοιτάξτε πως παραληρεί ο αιμοσταγής δούλος του Γιαχβέ Δαβίδ: «Κυνηγώ του εχθρούς μου και τους αφανίζω, δεν σταματώ πριν τους εξοντώσω εντελώς. Τους εξοντώνω τους συντρίβω, κάτω απ τα πόδια μου κείτονται καταγής…. Σκόνη τους κάνω καθώς της γης το χώμα και σαν να ‛ναι λάσπη του δρόμου τους ποδοπατώ» (Β. Σαμουήλ (ή Βασιλειών Β΄) 22.36-43).

Μένει κανείς έκπληκτος απ’ το αμόκ βίας και αβυσσαλέου μίσους του Δαβίδ κατά των αντιπάλων του. Παρ όλα αυτά, πράγματι θα μπορούσε κανείς να δικαιολογήσει τις υπερβολές ενός πολεμιστή όχι όμως τον θεό, την θρησκεία του και το υποτιθέμενο ιερό τους βιβλίο, όταν αντί να συγκρατεί τα ανθρώπινα πάθη, αντιθέτως ενθαρρύνει τη χειρότερη μορφή εκρηκτικού μίσους. Υποτίθεται πως ο ρόλος των θρησκειών είναι να κατευνάζουν και όχι να ξεσηκώνουν τα ανθρώπινα πάθη.

Αυτό το εγκεφαλικό καταδιωκτικό αμόκ του Δαυίδ θα μπορούσε πράγματι να δικαιολογηθεί ως ανθρώπινη αδυναμία, αν δεν είχε θεολογικά επαινεθεί και ιεροποιηθεί. «Τον δε (κατακτημένο) λαό, έβαλε (ο Δαβίδ) κάτω από πριόνια και σιδερένια τριβόλια και τσεκούρια, και πέρασεν αυτούς δια της καμίνου» (Β Σαμουήλ 12.31).

Η αίσθηση του δικαίου ορίζεται όχι πλέον απ’ τον κοινό νου, αλλά απ’ τις διαθέσεις θεού: «ο δίκαιος θέλει ευφρανθεί όταν ιδεί την εκδίκηση, και τους πόδας αυτού (Ο΄ τας χείρας αυτού) θέλει νίψει εν τω αίματι του ασεβούς (Ο΄ αμαρτωλού)» (Μασ. Ψαλμοί 58.10 (ή ΝΗ΄10) Ο΄ Ψαλμοί 57.11).

Κάποια στιγμή η εκρηκτική έπαρση και η αίσθηση της υπεροπλίας, καθώς και η εμπειρία παλαιοτέρων δόλιων νικών και δηλητηριασμένων πληγών, επιστρατεύονται πλέον κατά των εθνών συνολικά: «Πάσας τας  κακάς νόσους της Αιγύπτου θέλει βάλει (ο Κύριος) επί πάντας τους μισούντας σε. Και θέλεις εξολοθρεύσει πάντα τα έθνη» (Δευτερονόμιο Ζ΄ 15).

«Εξολόθρευσα έθνη και ερήμωσα τας οδούς αυτών, ώστε να μην υπάρχει διαβαίνων. Οι πόλεις αυτών ηφανίσθησαν… εγείρομαι προς λεηλασίαν, διότι απόφαση μου είναι να συναθροίσω τα έθνη, να συναθροίσω τα βασίλεια και να εκχέω έπ’ αυτά την αγανάκτηση μου, όλην την έξαψη της οργής μου… (γιατί;) για να δoυλεύσωσιν αυτόν (τα έθνη) υπό έναν (τον δικό μας) ζυγόν». (Σοφονίας 3.6-10).

Στους αιώνες που κύλησαν, οι προφήτες κατάφεραν απίστευτα ύπουλα δόλια νικηφόρα και εξαιρετικά κερδοφόρα «χτυπήματα», εναντίον Χαναναίων, Αιγυπτίων, Βαβυλωνίων, Ασσυρίων και Μακεδόνων, που ποτέ δεν μελετηθήκαν επαρκώς.

 

 

Η αντιπαλογνωσία των εθνών, συμπεριλαμβανομένων και των σοφών Ελλήνων, δεν ξεπέρασε ποτέ την νηπιακή της μορφή. Η διαχρονική αλυσίδα των ευφυών προφητών συνέχισε, με συγκαλυμμένη θεολογική γλώσσα, να καταγράφει λεπτομερώς στα ιερά της βιβλία όλους αυτούς τους άθλους, που φυσικά απέδιδαν σε «θαύμα» επέμβασης του παντοδύναμου αβρααμικού θεού, και όχι στο μυστικό δηλητηριώδες οπλοστάσιο και στους απίστευτους μηχανισμούς «θαυμάτων» που είχαν εξελίξει.

Στην πορεία του χρόνου, τρεις συνολικά θρησκείες γεννήθηκαν απ’ την γιγαντωμένη αυτή αβρααμική πίστη: Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλαμισμός, που βασικά θα έπρεπε να ονομάζονται τρισυπόστατος αβρααμισμός, μια και στη ρίζα και των τριών αυτών θρησκειών βρίσκεται θρονιασμένος ο μεγάλος μάγος της ανατολής Αβραάμ. Αβρααμογεννείς λοιπόν και αβρααμο-κεντρικές θρησκείες είναι ο ακριβής προσδιορισμός τους.

Η ερώτηση όλων των αφυπνισμένων ανθρώπων σήμερα είναι: «γιατί αφήσαμε αδιαμαρτύρητα αυτό το δηλητηριώδες βιβλίο, να συνταράξει συθέμελα την ιστορία του κόσμου μας; Η απάντηση είναι μόνο μια: κανείς δεν μας είπε εγκαίρως πόσο δηλητηριώδες μπορεί να είναι.

Έτσι η αφανιστική επιθετικότητα αυτού του βιβλίου και ο υποτιθέμενος οργισμένος θεός του, έγραψαν απολύτως ανεμπόδιστα την θλιβερότερη και καταστρεπτικότερη ιστορία των τελευταίων 2000 χρόνων.

Μάλιστα, η τελευταία προσθήκη του, με την παραπλανητική ονομασία Καινή (καινούργια) Διαθήκη, όπου με σχετική επιτυχία επιχειρήθηκε η απάλειψη των ακραίων αιμοβόρων χαρακτηριστικών του Τυφώνα-Γιαχβέ, και η αντικατάστασή τους με τα ψευδο-αγαπητικά και τα ψευδο-σωτηριακά χαρακτηριστικά του γιου του Γιάχ-σουα ή Ιησού, αποτελεί την χειρότερη μορφή παραπλάνησης, την οποία εμείς οι ίδιοι με την αδιαφορία μας επιτρέψαμε.

Και ο πιο ήπιος αμφισβητίας εύκολα θα μπορούσε να διακρίνει, πως όλη αυτή η αλλαγή πλεύσης, (απ’ την μοχθηρή Πάλαια στην «αγαπητική» Καινή Διαθήκη), υπακούει στον απλό δόλιο κανόνα που λέει: «χέρι που δεν μπορείς να το δαγκώσεις φίλησέ το».

Κάτω απ’ το βάρος του μοναδικού αυτού δόλιου θρησκευτικού βιβλίου (που απ’ την πρώτη μέχρι την τελευταία του σελίδα ποτέ δεν έπαψε να μεταφέρει τις δηλητηριώδεις επεκτατικές σκέψεις του Αβραάμ), ζήσαμε αδιαμαρτύρητα την συντριβή του ελληνικού πολιτισμικού γίγαντα, κάτι που άλλαξε δραματικά προς το χειρότερο την πανανθρώπινη εξέλιξη.

Δυστυχώς τα χειρότερα είναι ακόμα μπροστά μας. Ο αιμοβόρος αυτός Τυφώνας που ονομάζεται βιβλικός Γιαχβέ, έχει εθιστεί στην ηδονή της καταστροφής και της απόλυτης κυριαρχίας. Αν δεν νικηθεί δεν θα ησυχάσει ποτέ.

Το δηλητήριο που ξερνά σε κάθε του κίνηση κυλά μέσα στις φλέβες του, γιατί είναι βασικό δομικό στοιχείο της υπόστασής του. Αν δεν βρεθεί κάποιος (σαν άλλη Μήδεια) να αφαιρέσει την «βίδα» από την «πτέρνα» του μεταλλικού αυτού τέρατος, ώστε να χάσει το δηλητηριασμένο αίμα του (όπως ο κάποτε ο μυθικός Τάλλος), η σιδερένια καρδιά του και τα φλογισμένα στήθια του, θα κατακαίνε και θα συντρίβουν οτιδήποτε στήσει μπροστά του, ο όποιος πολιτισμός μας απέμεινε!

Υπάρχει λοιπόν ελπίδα διαφυγής; Κατηγορηματικά ΝΑΙ… γιατί όπως συμβαίνει με όλα τα τέρατα τις ιστορίας, έχει κι αυτό την «αχίλλειο πτέρνα» του! Το βιβλικό αυτό τέρας, όπως και ο μυθικός Τάλλος, έχει κι αυτό την «βίδα» του, που πρέπει επειγόντως να ξεβιδώσουμε! Και στην περίπτωση μας η «βίδα» αυτή δεν είναι άλλη απ’ την μεθοδική κριτική ανάλυση των βιβλικών κειμένων, που συγκρατώντας το δηλητηριασμένο αίμα του, δίνει ζωή στο καταστροφικότερο τέρας όλων των εποχών, που εδώ και δυο χιλιετίες συγκλονίζει συθέμελα την ανθρωπότητα!

Βιβλιογραφία: 

  • Σημαντικοί σταθμοί του ελληνικού πολιτισμού, τόμος Β’, ΕΑΠ 2000.
  • Κλοντ Μοσέ, Επίτομη Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
  • Σ.Ι. Ράγκος, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ψυχανάλυση και αρχαία ελληνική θρησκεία
  • Ελλάς, ΠΛΜ, τόμος Α’.
  • Ζαν-Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ,
  • 2000]
  • ancilla Religionis
  • Er. Rohde
  • G. Richter
  • Δανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, «Το Σύμπαν που αγάπησα-Εισαγωγή στην Αστροφυσική». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2000.
  • Αγκαλιάζοντας το Έρεβος” του Μάριου Δημητριάδη
  • Γιώργος Μεταξάς : Ελληνισμός και Χριστιανισμός Εννοιες σντίθετες ή αλληλένδετες
  • Περί Πρώτων Αρχών, Δαμάσκιου, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Σ. Παττακός: Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα
  • Μυστική Θεολογία V (Περί Θείων Ονομάτων), του Διονύσιου Αρεοπαγίτη
  • Θεογνωσία, του Π.Γκράβιγγερ, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Ο Πυθαγόρας και η Μυστική Διδασκαλία του Πυθαγορισμού, του Π.Γκράβιγγερ. Εκδόσεις Σφιγγός
  • Αριθμοσοφία, του Γουίλιαμ Γουέστκοτ, Πύρινος Κόσμος
  • Ο Αριθμός και η Αρίθμησις ανά τους Αιώνας, Κωνστ. Λουκάς, 1935
  • Μαρκ Χέλλινγκ και ο Χρήστος Οικονομόπουλος – «Οι Ααδρόγυνοι και Σιαμαίοι – Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους – Ο Διγενής Ακρίτας και τα σπήλαια» 
  • Πλάτων, Κρατύλος, 438 d.
  • Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7, 65-86.
  • Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα,
  • Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του
  • Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα.
  • Πλάτων, Φαίδρος, 278 a.
  • Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ. 99-105.
  • Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ. 433.
  • Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b 7-10.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 187-190.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α:
  • Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ. 167- 170.
  • Heidegger Martin (1997), Plato’s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ. 15-16.
  • Ο Δημ. Γληνός πρί του μη- οντος κατά τον Αριστοτέληπ
  • Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις».
  • Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον».
  • Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης
  • Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ. 448.
  • Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ. 165-171.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 238-242.
  • Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ. 55.
  • Περί των Πατρών Θεών, Βλάση Ρασσιάς,
  • Ζευς, Βλάση Ρασσιά,
  • Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων, Θ. Μανιά, Πύρινος Κόσμος
  • Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 7.2.3=LS 55Κ. στο Sharples, ( 2002),
  • Κρατύλος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Σταύρος Οικονομίδης : Γνώση θανάτου
  • Φίληβος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Κ. Τσιλιμαντού Το κάλλος στους αρχαίους έλληνες
  • Παρμενίδης, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Η Δονητική των Γραμμάτων, Ε.Ο.Α.Μ, Δίον
  • Η Γένεση κατά τους Αρχαίους Έλληνες, Α. Γονιδέλλης, Πύρινος Κόσμος
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • Αλέκος Χαραλαμπόπουλος Η έννοια του τριαδικού θείου, της αρχαιας φιλοσοφιας
  • Lesky: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997 ¬
  • Τσαρτσαράκη Ελευθερία : ΤΑ ΤΡΙΤΤΑ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΙΜΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΤΙΜΑΙΟΣ,
  • Jonas, Hans, The Gnostic Religion, Beacon Press, Boston 1963 ¬
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Θ. Μ. Χρηστίδης: Ηράκλειτος: Ο «Σωκράτης» των Προσωκρατικών:  Περιοδικό
  • Ομήρου, Επικός Κύκλος.
  • Ησίοδου, Θεογονία.
  • Αλκμάνα, Θεογονία.
  • Μουσαίος, Άπαντα.
  • Μ. Καλόπουλος, «Αβραάμ ό Μάγος».
  • Sextus Empiricus, «Αdversus Mathematicos «, 5.86.
  • Αριστοξένου, Άπαντα
  • Αριστοτέλους, Περί  Ψυχής, Ελάσσονα 2, Περί  Ερμηνείας, Ηθικά .
  • Νόννος, Διονυσιακά : Ραψωδίες Ζ έως ΙΒ.
  • Ορφικά, Άπαντα.
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία.
  • Ιώσηπος,  Άπαντα, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία Α, Β.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Ρόμπερτ Γκρέιβς, Οι Ελληνικοί Μύθοι Αλχημεία, το Κλειδί των Μυστηρίων.
  • Εγκυκλοπαίδεια Britannica.
  • Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιου.
  • Τhomas Doane, Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
  • Charles Lastings, Encyclopaedia of Religion and Ethics.
  • Barbra Walker, Woman’s Encyclopaedia of Myths and Secrets.
  • George MacDonald, Lillith.
  • M. Gimbutas, the language of the Goddes
  • Ε.  Παππά: Ο Πλάτωνας στην εποχή μας
  • Ιστορία της Φιλοσοφίας Από τον Ηράκλειτο στον Αριστοτέλη Δημήτρη Παπαδή εκδ. ΖΗΤΡΟΣ
  • M. J. Adler: Ο Αριστοτέλης για όλους
  • J. De Romilly: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
  • Ε. Δ. Καρακάντζα: Αρχαίοι Ελληνικοί Μύθοι – Ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους.
  • «Αστρολογία & Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο», Κωνσταντίνος Γραβάνης, έκδόσεις Πύρινος Κόσμος
  • Μουζάλα Γ. Μελινα . Περι του καθ’ ετερότητα του μη- οντος στον «σοφιστή» του Πλατωνος
  • Αβραάμ Μάσλοου, Ψυχολογία της ύπαρξης, έκδ. Δίοδος
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Ό ζωδιακός κύκλος στήν παγκόσμια μυθο¬λογία. 
  • Γεώργιος Α. Πλάνας  Παγκόσμια Μυθολογία, έκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Αλκμάνα, Θεογονία
  • Ορφικά, Άπαντα
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Kυρτάτας Δημήτρης, Η Aποκάλυψη του Iωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994 B΄
  • The Gods of the Egyptians, by E.A. Wallis Budge, Dover Publications, 1969Δημήτριος Ευαγγελόπουλος
  • Αρχύτα Θεωρείαι – Ι. Λάζαρης Δημήτριος Περετζής : Στην αρχαία Ελλαδα Φιλοσομια και Μυστήρια είναι τα ιδια
  • Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47
  • Νικόλαος Χαρακάκος : Tα Μυστικά διδαγμάτων των Καβειρίων Μυστηρίων
  • Βασίλειος Χλέτσος : Τα Μυστήρια στη ν Αρχαία Ελλάδα
  • Γεώργιος Σιέττος ¨Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια
  • Στέλιος Νικολαίδης : Ο μύθος και η πύλη προς τον εαυτό μας
  • Κ. Χ. Κωνσταντινίδης : Η Αρχαία Ελληνική Κοσμοθέαση
  • Αρχαίοι Έλληνες μύστες», Διαμαντής Κούτουλας, εκδόσεις Εσοπτρον.
  • Αναστάσιος Ντίνος : Ορφικά μυστήρια
  • Κωνσταντίνος Τσοπάνης : Ορφικά μυστήρια οι Ελληνικές ρίζες του Χριστιανισμού
  • Δήμητρα Λιάτσα : Ελευσίνια μυστήρια

«Καίρια Ιστορικά Ερωτήματα» (Μέρος Γ΄), γράφει ο Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Συνεχίζουμε, αγαπητοί αναγνώστες, στο τρίτο κατά σειρά άρθρο των ερωτημάτων τα οποία με βασανίζουν διαβάζοντας τον σύγχρονο Ιουδαιο-χριστιανισμό.

Ερωτήματα, που λόγω της ιστορικής τους σημαντικότητας, αλλά και του εύρους των τοποθετήσεων αναπτύσσονται προσεκτικά σε τέσσερα σημαντικά μέρη – συνέχειες (Μέρος Α΄ και Μέρος Β΄), έτσι ώστε να είμαστε σαφείς και αντικειμενικοί στα υπάρχοντα ιστορικά γεγονότα και να μην δημιουργηθούν αντιφάσεις και απορίες. Προχωράμε στο τρίτο μέρος:

Ερώτημα: 

Γιατί στη Χριστιανική πίστη και λατρεία διατηρούνται τα βιβλία της Π.Δ.

Γιατί η χρήση της Π.Δ. στη λειτουργική ζωή, είναι ένα θέμα που ανά καιρούς δημιούργησε ζητήματα και εύλογα ερωτήματα, αφού μέσα στην Π.Δ. αντανακλάται το πολεμικό φρόνημα, η σκληρότητα και η επιθετικότητα του… «εκλεκτού λαού».

Να πούμε πρώτα ποια είναι αυτή η «σωτηρία» που αναφέραμε ότι εξ’ αιτίας της επελέγη από τον Θεό ο λαός του Ισραήλ ως «περιούσιος» και τι ακριβώς είναι το «σχέδιο» του Θεού.

Ο άνθρωπος, κατά την βιβλική διήγηση, πλάθεται από τον Θεό «κατ’ εικόνα και ομοίωση Θεού». Δύσκολοι Θεολογικοί όροι, αλλά θα πω δυο κουβέντες να τους ξεθολώσω κάπως γιατί είναι απαραίτητο, θα πω δηλαδή πώς του ερμηνεύει η Ορθόδοξη Θεολογία.

Το «κατ’ εικόνα»: είναι το όλον της φύσης του ανθρώπου, χαρίσματα και δυνατότητες, η προίκα που του έδωσε δηλαδή ο Θεός.

Το «καθ’ ομοίωση»: είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της φύσης του ανθρώπου με προσανατολισμό στον Θεό. Έπλασε, λοιπόν, ο Θεός τον άνθρωπο κατά την βιβλική διήγηση, ελεύθερο, αυτεξούσιο, πνευματικό, κοινωνικό, κυρίαρχο επί της κτίσεως.

Σκοπός αυτής της προίκας, είναι να αξιοποιηθεί για να γίνει ο άνθρωπος Θεός. Δηλαδή, εκτός των άλλων, αθάνατος. Αφού εκτός από το κατ’ εικόνα, πάντα κατά την Ορθόδοξη Θεολογία, στην κατάσταση του Παραδείσου ο άνθρωπος ήταν προικισμένος και με τα «δώρα της αρχέγονης δικαιοσύνης», δηλαδή την δυνατότητα αθανασίας, αναμαρτησίας, την αθωότητα, την ακακία, την αγαθότητα, την έλλειψη πόνου, κόπου και φθοράς, την κατοχή πολλών γνώσεων.

Αυτά όλα τα προικιά ήταν δυνατότητες, όχι τελειωμένα πράγματα, ήταν εν δυνάμει.

Πάντα κατά την Ορθόδοξη Θεολογία, λόγω της «πτώσης» των Πρωτοπλάστων, του οντολογικού δηλαδή αποχωρισμού τους από τον Θεό, είναι μακρύς πια αυτός ο δρόμος της θέωσης, διότι «αμαυρώθηκε το κατ εικόνα», ο άνθρωπος έγινε δηλαδή θνητός, πάσχει και φυσικά αποσυνδέθηκε από τον Θεό και από την αρμονική του σχέση με την Φύση.

Με την «πτώση», δηλαδή, η φύση του ανθρώπου εισήλθε στον κόσμο της φθοράς και μαζί του εισήλθε στον κόσμο της φθοράς και όλη η Δημιουργία.  Ο άνθρωπος φτιάχτηκε «λίαν καλώς», είναι εικόνα Θεού και με την προσωπική του προσπάθεια, το «καθ’ ομοίωσην», πορεύεται προς το «κατ’ εικόνα». Το «καθ’ ομοίωσην», δηλαδή, απλά είναι ο δρόμος. Δρόμος που ο άνθρωπος τον πορεύεται πάντα με την Χάρη του Θεού.

Μικρή παρέκβαση

Δεν χρειάζεται να συμφωνείτε με όλα αυτά που σας λέω, αυτά είναι μέρος της Χριστιανικής Ανθρωπολογίας. Είναι δηλαδή η Χριστιανική απάντηση στα ερωτήματα «ποιος δημιούργησε τον άνθρωπο;» και «ποιος ο σκοπός ύπαρξης του ανθρώπου;». Δεν είναι απαραίτητο να τα πιστεύει κάποιος που δεν πιστεύει και που έχει φυσικά κάθε δικαίωμα σ’ αυτό.

Καi ναι, όποιος επιλέγει να μην πιστεύει, μπορεί να απαντά σε όσους τοy «κολλάνε», ότι: Ως ελεύθερος και αυτεξούσιος επιλέγει τι θα πιστέψει ο ίδιος.

Αυτό οφείλουν να το σεβαστούν άπαντες, αφού αυτοί οι «άπαντες» ισχυρίζονται ότι ελευθερία και αυτεξούσιο είναι μέρος των δυνατοτήτων του ανθρώπου ως Θεϊκού Δημιουργήματος. Άρα να τον αφήσουν όποιον δεν πιστεύει στην ησυχία του και.. ο Θεός ξέρει αν και πότε θα τα βρουν οι δυο τους.

Ολόκληρη η Π.Δ., ειδικά δια των Προφητών ευαγγελίζεται αυτό το μήνυμα. Στην Π.Δ. «πατά» ο λόγος και η διδασκαλία του Χριστού και των Αποστόλων για να δειχθεί ότι Αυτός, ο Γιος της Μαρίας, είναι ο Υιός του Θεού, ο αναμενόμενος Μεσσίας.

Η Καινή Διαθήκη (Κ.Δ.) και η Πατερική γραμματεία, στηρίζονται στην Παλαιά Διαθήκη, την ερμηνεύουν με Χριστολογική ματιά και αποτελούν απάντηση στην Εβραϊκή θεώρηση περί του εκλεκτού λαού και του ακόμη επερχόμενου Μεσσία…Ο Μεσσίας ήρθε, είναι ο Χριστός και είναι τόσο Χριστός όσο και Γιαχβέ, δηλαδή Θεός

Πατέρας, διότι ο Θεός είναι Ένας με τρεις υποστάσεις.

«…Ως γαρ υιός τεχθείς

και ως αμνός αχθείς,

και ως πρόβατον σφαγείς,

και ως άνθρωπος ταφείς,

ανέστη εκ νεκρών ο Θεός,

φύσει Θεός ων και άνθρωπος.

Ός έστι τα πάντα,

καθ’ ό κρίνει νόμος,

καθ’ ό διδάσκει λόγος,

καθ’ ό σώζει χάρις,

καθ’ ό γεννά πατήρ,

καθ’ ό γεννάται υιός,

καθ’ ό πάσχει πρόβατον,

καθ’ ό θάπτεται άνθρωπος,

καθ’ ό ανίσταται Θεός.

Ούτος έστιν Ιησούς ο Χριστός,

ού η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων.

Αμήν» (Μελίτων Σάρδεων, ομιλία Περί Πάσχα)

Ότι κείμενο γράφτηκε μετά την έλευση του Χριστού, δεν μπορεί να «σταθεί» χωρίς την Π.Δ., διότι δεν μπορεί να ευαγγελισθεί κάτι που έχει ήδη συντελεστεί, την έλευση εν προκειμένω του Μεσσία. Ευαγγελίζονται, τα μετά Χριστόν κείμενα, την Δευτέρα Παρουσία, τα Έσχατα δηλαδή και την Βασιλεία του Χριστού.

Η πρώτη «αναφορά» του Θεού στο «σχέδιο σωτηρίας», γίνεται αμέσως μετά την «πτώση» στο Κεφ. 3,14 της Γενέσεως, το λεγόμενο και «Πρωτοευαγγέλιο, «Λέει» ο Θεός στον όφη της διήγησης: «καὶ ἔχθραν θήσω ἀνὰ μέσον σοῦ καὶ ἀνὰ μέσον τῆς γυναικὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σπέρματός σου καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σπέρματος αὐτῆς· αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν, καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν».

Ο όφις αυτός, κατά την Θεολογία, είναι ο Διάβολος, το όντως Κακό δηλαδή. Η γυναίκα του κειμένου, κατά την Χριστιανική Θεολογία, είναι η Παναγία. Το σπέρμα της γυναικός είναι ο Μεσσίας ο οποίος θα νικήσει τον Διάβολο, θα του συνθλίψει δηλαδή το κεφάλι νικώντας τον δια της Αναστάσεώς Του, ενώ ο Διάβολος θα του τραυματίσει την φτέρνα δια του επιφυλασσόμενου Σταυρικού Θανάτου Του.

Αυτές οι δύο εκφράσεις, δηλαδή, αναφέρονται στη Νίκη του Χριστού επί του Θανάτου δια του Θανάτου Του.

Στον Αναστάσιμο Ύμνο:

«Χριστός Ανέστη εκ νεκρών,

θανάτω θάνατον πατήσας

και τοις εν τοις μνήμασιν,

ζωήν χαρισάμενος»

Μπορούμε θαυμάσια να δούμε να υμνείται η «σωτηρία» έτσι όπως την κατανοεί η Χριστιανική πίστη.

Σωτηρία είναι η κατάργηση του Θανάτου, της κοινής μοίρας των ανθρώπων. Ο Θάνατος πλήττει την ανθρώπινη φύση, είναι η οντολογική της μοίρα εξαιτίας της «πτώσης». Είναι ο «έσχατος εχθρός» (Α΄Κορ. 15,26.), από τον οποίο ήρθε ο Χριστός να μας λυτρώσει. Γι αυτό πέθανε και Αναστήθηκε, για να λυτρώσει από το Θάνατο ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ελπίδα για τον Χριστιανό είναι η Ανάσταση. Ανάσταση του σώματος κατά την Χριστιανική Ανθρωπολογία, διότι η ψυχή είναι ήδη αθάνατη.

Χάρισμα Ζωής, σωτηρίας δηλαδή στους «εν τοις μνήμασιν», σε όλο το θνητό ανθρώπινο γένος, είναι ο Θάνατος και η Ανάσταση του Ιησού.

Το «σχέδιο» προϋπέθετε την Σάρκωση, τον ιστορικό Βίο, την Σταύρωση και την Ανάστασή Του. Την ενανθρώπιση του Θεού Λόγου, του Υιού του Θεού, του Δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδας. Αυτό το «σχέδιο» περιγράφεται εντός της Π.Δ..

Τις μέρες που ο Υιός του Ανθρώπου πορεύεται προς τον Σταυρό, η Λειτουργική ζωή είναι γεμάτη από αναγνώσματα της Παλαιάς Διαθήκης, πάνω σε αυτά στηρίζεται ολόκληρη η υμνογραφία των ημερών.

Δεν είναι αποδοχή των «σταυρωτήδων», που λέει ο λαός, ούτε της πολιτικής τους φυσικά. Είναι υπενθύμιση του Θεόπνευστου λόγου των Προφητών, ο οποίος επαληθεύεται με τον Σταυρό και την Ανάσταση, άρα και διαβεβαίωση ότι οι λόγοι του Χριστού που συναντάμε στην Κ.Δ. και η υπόσχεση της Δευτέρας Παρουσίας Του θα εκπληρωθούν και αυτοί… είναι επαναβεβαίωση του Χαρμόσυνου Μηνύματος και επανάληψη του Έρχου προς τον Αναστημένο Χριστό.

Στο επόμενο το τέταρτο και τελευταίο μέρος 

Βιβλιογραφία: 

  • Σημαντικοί σταθμοί του ελληνικού πολιτισμού, τόμος Β’, ΕΑΠ 2000.
  • Κλοντ Μοσέ, Επίτομη Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
  • Σ.Ι. Ράγκος, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ψυχανάλυση και αρχαία ελληνική θρησκεία
  • Ελλάς, ΠΛΜ, τόμος Α’.
  • Ζαν-Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ,
  • 2000]
  • ancilla Religionis
  • Er. Rohde
  • G. Richter
  • Δανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, «Το Σύμπαν που αγάπησα-Εισαγωγή στην Αστροφυσική». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2000.
  • Αγκαλιάζοντας το Έρεβος” του Μάριου Δημητριάδη
  • Γιώργος Μεταξάς : Ελληνισμός και Χριστιανισμός Εννοιες σντίθετες ή αλληλένδετες
  • Περί Πρώτων Αρχών, Δαμάσκιου, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Σ. Παττακός: Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα
  • Μυστική Θεολογία V (Περί Θείων Ονομάτων), του Διονύσιου Αρεοπαγίτη
  • Θεογνωσία, του Π.Γκράβιγγερ, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Ο Πυθαγόρας και η Μυστική Διδασκαλία του Πυθαγορισμού, του Π.Γκράβιγγερ. Εκδόσεις Σφιγγός
  • Αριθμοσοφία, του Γουίλιαμ Γουέστκοτ, Πύρινος Κόσμος
  • Ο Αριθμός και η Αρίθμησις ανά τους Αιώνας, Κωνστ. Λουκάς, 1935
  • Μαρκ Χέλλινγκ και ο Χρήστος Οικονομόπουλος – «Οι Ααδρόγυνοι και Σιαμαίοι – Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους – Ο Διγενής Ακρίτας και τα σπήλαια» 
  • Πλάτων, Κρατύλος, 438 d.
  • Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7, 65-86.
  • Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα,
  • Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του
  • Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα.
  • Πλάτων, Φαίδρος, 278 a.
  • Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ. 99-105.
  • Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ. 433.
  • Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b 7-10.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 187-190.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α:
  • Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ. 167- 170.
  • Heidegger Martin (1997), Plato’s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ. 15-16.
  • Ο Δημ. Γληνός πρί του μη- οντος κατά τον Αριστοτέληπ
  • Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις».
  • Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον».
  • Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης
  • Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ. 448.
  • Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ. 165-171.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 238-242.
  • Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ. 55.
  • Περί των Πατρών Θεών, Βλάση Ρασσιάς,
  • Ζευς, Βλάση Ρασσιά,
  • Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων, Θ. Μανιά, Πύρινος Κόσμος
  • Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 7.2.3=LS 55Κ. στο Sharples, ( 2002),
  • Κρατύλος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Σταύρος Οικονομίδης : Γνώση θανάτου
  • Φίληβος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Κ. Τσιλιμαντού Το κάλλος στους αρχαίους έλληνες
  • Παρμενίδης, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Η Δονητική των Γραμμάτων, Ε.Ο.Α.Μ, Δίον
  • Η Γένεση κατά τους Αρχαίους Έλληνες, Α. Γονιδέλλης, Πύρινος Κόσμος
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • Αλέκος Χαραλαμπόπουλος Η έννοια του τριαδικού θείου, της αρχαιας φιλοσοφιας
  • Lesky: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997 ¬
  • Τσαρτσαράκη Ελευθερία : ΤΑ ΤΡΙΤΤΑ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΙΜΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΤΙΜΑΙΟΣ,
  • Jonas, Hans, The Gnostic Religion, Beacon Press, Boston 1963 ¬
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Θ. Μ. Χρηστίδης: Ηράκλειτος: Ο «Σωκράτης» των Προσωκρατικών:  Περιοδικό
  • Ομήρου, Επικός Κύκλος.
  • Ησίοδου, Θεογονία.
  • Αλκμάνα, Θεογονία.
  • Μουσαίος, Άπαντα.
  • Μ. Καλόπουλος, «Αβραάμ ό Μάγος».
  • Sextus Empiricus, «Αdversus Mathematicos «, 5.86.
  • Αριστοξένου, Άπαντα
  • Αριστοτέλους, Περί  Ψυχής, Ελάσσονα 2, Περί  Ερμηνείας, Ηθικά .
  • Νόννος, Διονυσιακά : Ραψωδίες Ζ έως ΙΒ.
  • Ορφικά, Άπαντα.
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία.
  • Ιώσηπος,  Άπαντα, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία Α, Β.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Ρόμπερτ Γκρέιβς, Οι Ελληνικοί Μύθοι Αλχημεία, το Κλειδί των Μυστηρίων.
  • Εγκυκλοπαίδεια Britannica.
  • Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιου.
  • Τhomas Doane, Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
  • Charles Lastings, Encyclopaedia of Religion and Ethics.
  • Barbra Walker, Woman’s Encyclopaedia of Myths and Secrets.
  • George MacDonald, Lillith.
  • M. Gimbutas, the language of the Goddes
  • Ε.  Παππά: Ο Πλάτωνας στην εποχή μας
  • Ιστορία της Φιλοσοφίας Από τον Ηράκλειτο στον Αριστοτέλη Δημήτρη Παπαδή εκδ. ΖΗΤΡΟΣ
  • M. J. Adler: Ο Αριστοτέλης για όλους
  • J. De Romilly: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
  • Ε. Δ. Καρακάντζα: Αρχαίοι Ελληνικοί Μύθοι – Ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους.
  • «Αστρολογία & Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο», Κωνσταντίνος Γραβάνης, έκδόσεις Πύρινος Κόσμος
  • Μουζάλα Γ. Μελινα . Περι του καθ’ ετερότητα του μη- οντος στον «σοφιστή» του Πλατωνος
  • Αβραάμ Μάσλοου, Ψυχολογία της ύπαρξης, έκδ. Δίοδος
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Ό ζωδιακός κύκλος στήν παγκόσμια μυθο¬λογία. 
  • Γεώργιος Α. Πλάνας  Παγκόσμια Μυθολογία, έκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Αλκμάνα, Θεογονία
  • Ορφικά, Άπαντα
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Kυρτάτας Δημήτρης, Η Aποκάλυψη του Iωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994 B΄
  • The Gods of the Egyptians, by E.A. Wallis Budge, Dover Publications, 1969Δημήτριος Ευαγγελόπουλος
  • Αρχύτα Θεωρείαι – Ι. Λάζαρης Δημήτριος Περετζής : Στην αρχαία Ελλαδα Φιλοσομια και Μυστήρια είναι τα ιδια
  • Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47
  • Νικόλαος Χαρακάκος : Tα Μυστικά διδαγμάτων των Καβειρίων Μυστηρίων
  • Βασίλειος Χλέτσος : Τα Μυστήρια στη ν Αρχαία Ελλάδα
  • Γεώργιος Σιέττος ¨Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια
  • Στέλιος Νικολαίδης : Ο μύθος και η πύλη προς τον εαυτό μας
  • Κ. Χ. Κωνσταντινίδης : Η Αρχαία Ελληνική Κοσμοθέαση
  • Αρχαίοι Έλληνες μύστες», Διαμαντής Κούτουλας, εκδόσεις Εσοπτρον.
  • Αναστάσιος Ντίνος : Ορφικά μυστήρια
  • Κωνσταντίνος Τσοπάνης : Ορφικά μυστήρια οι Ελληνικές ρίζες του Χριστιανισμού
  • Δήμητρα Λιάτσα : Ελευσίνια μυστήρια

«Καίρια Ιστορικά Ερωτήματα» (Μέρος Β΄), γράφει ο Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Σε συνέχεια του πρώτου μέρους θέτω ερωτήματα τα οποία με βασανίζουν διαβάζοντας τον σύγχρονο Ιουδαιο-χριστιανισμό. Ερωτήματα, που λόγω της ιστορικής τους σημαντικότητας, αλλά και του εύρους των τοποθετήσεων θα αναπτυχθούν προσεκτικά σε τέσσερα σημαντικά μέρη – συνέχειες (πρώτο μέρος άρθρου), ώστε να είμαστε σαφείς και αντικειμενικοί στα υπάρχοντα ιστορικά γεγονότα, ώστε να μην δημιουργηθούν αντιφάσεις και απορίες. Προχωράμε…

Μέρος Δεύτερον

Σχέση της Εβραϊκής θρησκείας με την Παλαιά Διαθήκη.

Οι Εβραίοι, κατ’ αρχήν, αντλούν ερείσματα για να δηλώνουν ο «εκλεκτός λαός» από την Παλαιά Διαθήκη (Π.Δ.).

Η εκλογή τους πράγματι, έγινε από τον Θεό, σύμφωνα με το κείμενο, όμως μόνο για να γίνουν ο δίαυλος από όπου θα περνούσε το «σχέδιο της σωτηρίας του κόσμου». Δηλαδή… ο λαός του Ισραήλ, διαλέχτηκε από τον Θεό, κατά την Π.Δ., και του ζητήθηκε να μείνει καθαρός από προσμείξεις και ξένες επιδράσεις-κυρίως δε να μην χάσει την πίστη του-μόνο και μόνο για να γεννηθεί από τα σπλάχνα του ο Μεσσίας. ΤΙΠΟΤΕ ΑΛΛΟ.

Τα βιβλία του Εβραϊκού κανόνα, αυτά δηλαδή που αποτελούν την Εβραϊκή βίβλο, το Τανάκ, αποτελούν μια ιερή, και για τους Εβραίους και για τους Χριστιανούς, ανθολόγηση κειμένων. Εξ αρχής, αυτή η ανθολόγηση, ήταν φυσικό να αποκλείσει από τους κόλπους της τα πάσης φύσεως κοσμικά έργα, τα έργα που δεν συμφωνούσαν με την θρησκευτική διδασκαλία του Ιουδαϊσμού και τα χαρακτηριζόμενα ως απόκρυφα ή ψευδεπίγραφα έργα της μεταγενέστερης εποχής. Ήταν δηλαδή εθνική και θρησκευτική γραμματεία η οποία στην πορεία απέκτησε «κανονικότητα». Τα αρχαιότερα αποσπάσματα ανάγονται λίγο πριν τον 13ο αι. π.Χ.. Η γραπτή μορφή της βιβλικής γραμματείας είναι βέβαιο ότι αποκτά σάρκα και οστά στα χρόνια του Δαυίδ, 10ο αι. π.Χ., αν και οι ρίζες της προσδιορίζονται στον 12ο αι..

Λίγα λόγια για το Τανάκ, την Εβραϊκή Βίβλο δηλαδή και το Ταλμούδ, την Εβραϊκή παράδοση.

Τανάκ στα Εβραϊκά.‎, ονομάζονται σύμφωνα με τον Ιουδαϊσμό οι Άγιες Γραφές, δηλαδή η Εβραϊκή Βίβλος. Το Τανάκ περιλαμβάνει όσα από τα βιβλία της Χριστιανικής Παλαιάς Διαθήκης περιλαμβάνει ο ιουδαϊκός κανόνας των θεόπνευστων βιβλίων, δηλαδή χωρίς τα Απόκρυφα και τα Δευτεροκανονικά βιβλία που, όπως έχουν αναφερθεί από πολλούς μελετητές, δέχονται με διαφορετικό τρόπο οι Χριστιανικές ομολογίες. Ο ιουδαϊκός κανόνας κλείνει και οριστικοποιείται στα χρόνια των Μακκαβαίων και μέχρι το τέλος της ιουδαϊκής ιστορίας, δηλαδή από τον 2ο αι. μ.Χ. ως το 70 μ.Χ..

  • Ο όρος Τανάκ αποτελεί ακρώνυμο των τμημάτων από τα οποία αποτελείται, και περιέχει 39 βιβλία:
  • Τορά (ο Νόμος, στα Εβραϊκά תורה‎), είναι τα αρχαιότερα βιβλία της συλλογής, η Πεντάτευχος, η συγγραφή των οποίον αποδίδεται από την Ιουδαϊκή παράδοση στον Μωϋσή.
  • Νεβιείμ (οι Προφήτες, στα Εβραϊκά נביאים‎).
  • Κεθουβείμ (τα Αγιόγραφα ή Γραπτά, στα Εβραϊκά כתובים‎).

Τα βιβλία της Εβραϊκής Βίβλου, αναγιγνώσκονται στις Εβραϊκές γιορτές και συνιστούν για τον Ιουδαϊσμό την πηγή της Θείας Αποκάλυψης. Ειδικά το βιβλίο του Νόμου, η Τορά, αποτελεί για τους Εβραίους, οδηγό τον οποίον-όσοι είναι πιστοί-δεν εγκαταλείπουν. Απαγορεύσεις και επιβεβλημένες πρακτικές που καθορίζονται από τα κείμενα διέπουν όλες τις πτυχές της ζωής, από το πώς θα σφαχθεί ένα ζώο για να είναι κατάλληλο να φαγωθεί, ως την περιτομή, από τις μικρές ως τις μεγάλες συνήθειες. Η ανάγνωση της Τορά επιβάλλεται να γίνεται κάθε Δευτέρα και Πέμπτη, διότι, κατά μία άποψη, ο πιστός Ιουδαίος δεν πρέπει να μείνει πάνω από τρεις ημέρες χωρίς να ακούσει την Τορά.

Το Ταλμούδ είναι μια ογκώδης, εξω-βιβλική συλλογή εβραϊκών κειμένων, προϊόν του μεσαιωνικού Ιουδαϊσμού, που αποτελεί τη συνέχεια της ιουδαϊκής Βίβλου και περιλαμβάνει όχι μόνο κείμενα που αφορούν την ερμηνεία του μωσαϊκού Νόμου αλλά και ποικίλο άλλο υλικό, νομικό, θεολογικό, ηθικό, επιστημονικό, ιστορικό, λαογραφικό κ.λπ. έχοντας έτσι και εγκυκλοπαιδικό χαρακτήρα.

Το Ταλμούδ ερμηνεύεται ως μελέτη ή διδασκαλία, κατά σύντμηση του Ταλμούδ Τορά που σημαίνει μελέτη ή διδασκαλία του νόμου και ήταν έργο μορφωμένων ραββίνων, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ανώνυμοι. Μετά τον μωσαϊκό Νόμο, είναι το έργο που επέδρασε όσο κανένα άλλο στη ζωή και τη σκέψη του ιουδαϊσμού.

Το Ταλμούδ, αποτελείται από δύο βασικά τμήματα:

  • Τη Μισνά, που σημαίνει μελέτη, μάθηση, από το ρήμα σανά που σημαίνει διδάσκω δι’ επαναλήψεως και
  • Την Γκεμαρά, που σημαίνει τελείωση ή ολοκλήρωση.
  • Στα ανωτέρω και κάποια βοηθητικά κείμενα.

   Ερώτημα: Ποιος έγραψε την Πεντάτευχο;

Jean Astruc
Julius Wellhausen

Πίσω από την Πεντάτευχο (εβραϊκό Τορά) υπάρχουν τουλάχιστον πέντε διαφορετικοί συγγραφείς (η θεωρία των πηγών) που συμμετέχουν. Ανάμεσα σε συρραφές μυθοπλασίας και λογοκλοπής, οι συγγραφείς έχουν θέσει  και πραγματικά παραδοσιακά ονόματα για να γίνουν περισσότερο πιστευτοί. Ποια είναι αυτή η θεωρία των πηγών:

  • «Γ»: (δηλώνει σύμφωνα με την θεωρία των πηγών τον Γιαχβιστή). Αυτός υποτίθεται ότι έζησε περίπου το 900–850 π.Χ. Αυτός-αυτή-αυτοί υποτίθεται ότι συγκέντρωσαν τους μύθους και τους θρύλους από τη Βαβυλώνα και τα γύρω έθνη και πρόσθεσαν σ’ αυτούς τις ιστορίες που λέγανε οι Εβραίοι , παράγοντας εκείνες τις περικοπές όπου τα εβραϊκά γράμματα ΓΧΒΧ (‘Γιαχβέ’ ή ‘Ιεχωβά’) χρησιμοποιούνται ως το όνομα του Θεού.
  • «Ε»: (δηλώνει τον Ελοχιμιστή) που υποτίθεται ότι έζησε το 750–700 π.Χ. στο βόρειο βασίλειο (Ισραήλ) και έγραψε εκείνες τις περικοπές στις οποίες χρησιμοποιείται η λέξη Ελοχίμ για τον Θεό.
  • «Δ»: υποτίθεται ότι έγραψε το μεγαλύτερο τμήμα του Δευτερονομίου, πιθανόν του βιβλίου που βρέθηκε στο ναό της Ιερουσαλήμ το 621 π.Χ. (Β’ Βασιλέων 22:8).
  • «Ι»: που υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει έναν Ιερέα (ή ιερείς) που έζησε κατά τη διάρκεια της εξορίας στη Βαβυλώνα και υποτίθεται ότι συνέθεσε έναν κώδικα αγιασμού για τον λαό.
  • Διάφοροι συντάκτες «R» (από το Γερμανικό Redakteur) που υποτίθεται πως συνέρραψαν αυτές τις πηγές μαζί.

Η ιδέα μιας πολλαπλής συγγραφής της Πεντατεύχου προτάθηκε αρχικά το 1753 στο Παρίσι από τον Jean Astruc. Ωστόσο ο κύριος εκφραστής ήταν Julius Wellhausen (1844–1918) που επανέκθεσε την θεωρία των πηγών με όρους της εξελικτικής ερμηνείας της ιστορίας, η οποία ήταν κυρίαρχη στους φιλοσοφικούς κύκλους εκείνη την εποχή.

Ισχυρίστηκε πως οι περικοπές της Παλαιάς Διαθήκης που έχουν να κάνουν με εκλεπτυσμένα δόγματα (ένας Θεός, οι Δέκα Εντολές, η σκηνή του Μαρτυρίου κλπ.) δεν είναι αλήθειες που αποκαλύφθηκαν από έναν ζωντανό Θεό, αλλά ιδέες που εξελίχθηκαν από πρωϊμότερα στάδια της θρησκευτικής σκέψης του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένου του πολυθεϊσμού, ανιμισμού, προγονολατρείας κλπ. Γι’ αυτό και η «ανάγκη» να επινοηθούν οι μεταγενέστεροι συγγραφείς. Ένα από τα κυριότερα επιχειρήματα ήταν πως η γραφή ήταν άγνωστη την εποχή του Μωϋσή.

Οι ανωτέρω συγγραφείς στήριξαν την θεωρία τους μετά την ανάγνωση τριών πινακίδων των Ναβοπολάσαρ του 1ου  και του Ναβοπολάσαρ του 3ου . Οι πινακίδες αυτές είναι ακόμα υπό μελέτη καθ΄ όσον  αμφισβητείται η αυθεντικότητά τους.

Τόσο ο ελληνικός όρος Πεντάτευχος όσο και ο εβραϊκός όρος Τορά , που σημαίνει «Νόμος», αναφέρονται στα πέντε πρώτα βιβλία της Εβραϊκής Βίβλου ή αλλιώς Τανάκ και της χριστιανικής Παλαιάς Διαθήκης που περιέχεται στην Αγία Γραφή. Για πρακτικούς λόγους το έργο χωρίστηκε, πιθανότατα κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., σε πέντε σχεδόν ισομεγέθη βιβλία και έτσι προέκυψε η «Πεντάτευχος».

Από την αρχαιότητα ήταν αποδεκτό ότι συγγραφέας των πέντε βιβλίων υπήρξε ο Μωυσής, αν και ειδικά η Γένεση φαίνεται να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συρραφή του υλικού που είχε ο Μωυσής στη διάθεσή του από τους προγόνους του. Τα αυτόγραφα κείμενα του Μωυσή, που ανάγονται στον καιρό της εξόδου των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο, φαίνεται να διατηρήθηκαν τουλάχιστον μέχρι την εποχή του βασιλιά Ιωσία στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ..

Η αρχική κατάσταση του Ισραήλ ιδρύθηκε γύρω στο 884 π.Χ. στο βόρειο τμήμα της Παλαιστίνης, με πληθυσμό περίπου 100.000. Νότια ιδρύθηκε με την Ιερουσαλήμ ως το κέντρο του, και είχε περίπου 10.000 κατοίκους που ζούσαν σε διάσπαρτους οικισμούς. Αυτά στα μίνι κράτη δεν κράτησαν πολύ, εν όσο η ασσυριακή αυτοκρατορία επεκτάθηκε στο ένατο και όγδοο αιώνα π.Χ. και κατέλαβε τεράστιες εκτάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Το μικροσκοπικό κράτος του Ισραήλ σύντομα έγινε μια ασσυριακή επαρχία. Η ασσυριακή κατάκτηση ήταν ανελέητη και τεράστιοι πληθυσμοί απελάθηκαν. Περίπου 13.000 Εβραίοι από το Ισραήλ απελάθηκαν, και υπήρχε μια πληθώρα ανθρώπων που προσπαθούν να ξεφύγουν.

Το διάστημα όμως αυτό ο πληθυσμός της Ιερουσαλήμ αυξήθηκε κατά 2.000 έως 15.000. Σε αυτό το σημείο της  ιστορίας προέκυψε η ιδέα, του ενός πανίσχυρου θεού του μονοθεϊσμού.

Σε μια δεδομένη δυσβάστακτη πίεση των Εβραίων μεταξύ της υπερδύναμης της Αιγύπτου και αργότερα των ισχυρών Ασσυρίων- Βαβυλωνίων και χωρίς καμία απολύτως πιθανότητα αντίστασης, οι Εβραίοι στράφηκαν προς τη μεταφυσική. Ίσως ο βασιλιάς Ιωσίας (639-609 π.Χ.), πρέπει να πιστωθεί για αυτό. Αυτός φέρεται  στην Αγία Γραφή ως βασιλιάς, που επιδίωξε την θρησκευτική ενότητα, και προέβαλε την απαλλαγή από όλους τους ξένους θεούς για να ελευθερωθεί ο λαός του Ισραήλ, μέσα από μια αυστηρή εκπλήρωση θρησκευτικών νόμων και κανονισμών.

Ο βασιλιάς Ιωσίας διέταξε τους ιερείς του να βρουν έναν θρησκευτικό μπούσουλα -προστάτη για να αρχίσει να ανθεί το « εθνικό έπος » της Γης της Επαγγελίας. Κάτι που ομοιάζει ως μια μικρή φυλετική θεότητα, και αργότερα ο θεός προστάτης της πόλης της Ιερουσαλήμ.

Ο Ιεχωβά. Προβλήθηκε για να είναι ο καθολικός θεός. Θρησκευτικές ιδέες με την άμεση όμως επιρροή από την κουλτούρα των  δυναστών Ασσυρίων  που επηρέασαν στο επαναπροσδιορισμό του Εβραϊκού Θεού. Μια θρησκευτική μεταρρύθμιση τοπικιστικού χαρακτήρα, μέσα από την αδιαλλαξία του μονοθεϊσμού, με τους αυστηρούς θρησκευτικούς νόμους και σκληρές κυρώσεις και απαγορεύσεις, για προσφορές σε οποιοδήποτε άλλο μέρος σε σχέση με το ναό. Οι ιερείς της Ιερουσαλήμ έφτιαξαν το μονοπώλιο στην πίστη.

Στα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης, είναι προφανές ότι οι Εβραίοι της Ιουδαίας προσπαθούν συνεχώς να αμαυρώσουν τους γείτονές τους στα βόρεια (Ισραήλ) για να υποστηρίξουν τις δικές παραδοχές ως οι μοναδικοί υπερασπιστές για τη μόνη αληθινή πίστη.

Κατά το έτος 587 π.Χ. με την Βαβυλωνιακή ηγεμονία του Ναβουχοδονόσορ Β’ , πολλές από τις εβραϊκές ελίτ απελάθηκαν στη Βαβυλώνα. Στην εβραϊκή αποικία στη βάση του τεράστιου πύργου της Βαβέλ, που υψώνεται 91 μέτρα ύψος, οι ρομαντικοί Εβραίοι ,αναπτύσσουν το περαιτέρω όνειρο της Γης της Επαγγελίας.

Στο χωνευτήρι της Βαβυλώνας, οι θρησκευτικές τους αντιλήψεις είχαν επηρεαστεί από τις νέες ιδέες της Περσίας του ζωροαστρισμού με τον προφήτη Ζωροάστρη ή Ζαρατούστρα.     Ο Ζωροαστρισμός είχε τεράστιο αντίκτυπο για τον Ιουδαϊσμό και αργότερα στο μύθο του Ιησού. Αυτή η θρησκεία επικεντρώθηκε στη μάχη ανάμεσα στο καλό -κακό, ήταν ένας μονοθεϊσμός με έναν καθολικό θεό (Αχούρα Μάζντα), και έναν προφήτη και σωτήρα (Ζωροάστρη).

Η ιδέα της οριστικής αποφάσεως με τη σωτηρία ή την αιώνια καταδίκη εκδόθηκε από τους Εβραίους και φυσικά αργότερα έγινε ένα κεντρικό μέρος της Χριστιανοσύνης. Μετά την ίδρυση του  μονοθεϊσμού στην νέα εβραϊκή θρησκεία, οι συγγραφείς προσπάθησαν να αλλάξουν – αλλοιώσουν όλα τα ίχνη από τον παλιό φυσιοκρατικό πολυθεϊσμό στα ιερά τους κείμενα. Αυτό όμως  εν μέσω των αντιφάσεων τους ….φαίνεται πως δεν το πέτυχαν εντελώς.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω και από τα πρόσφατα αποτελέσματα των ερευνών, αναλύσεων και συζητήσεων σχετικά με την προέλευση και τη αναχρονολόγηση της ( ΠΔ) Πεντατεύχου (Τορά) το θέμα αφήνει πολλά ερωτήατα.. Το υπόβαθρο και η ιστορία της εβραϊκής και σε προέκταση της χριστιανικής θρησκείας, είναι μια συλλογή από κείμενα γεμάτα από ευσεβείς πόθους, μύθους, πολιτική προπαγάνδα και ευσεβείς ανακρίβειες, γραμμένες μεταγενέστερα στους πολύ τελευταίους αιώνες π.Χ.

Βασιλιάς Ιωσίας
Έργο του Ρέμπραντ Ο Μωϋσής με τις 10 Εντολές

Συνέχεια των ερωτημάτων μας και η ανάλυσης τους στο επόμενο τρίτο άρθρο.

Βιβλιογραφία: 

  • Σημαντικοί σταθμοί του ελληνικού πολιτισμού, τόμος Β’, ΕΑΠ 2000.
  • Κλοντ Μοσέ, Επίτομη Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
  • Σ.Ι. Ράγκος, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ψυχανάλυση και αρχαία ελληνική θρησκεία
  • Ελλάς, ΠΛΜ, τόμος Α’.
  • Ζαν-Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ,
  • 2000]
  • ancilla Religionis
  • Er. Rohde
  • G. Richter
  • Δανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, «Το Σύμπαν που αγάπησα-Εισαγωγή στην Αστροφυσική». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2000.
  • Αγκαλιάζοντας το Έρεβος” του Μάριου Δημητριάδη
  • Γιώργος Μεταξάς : Ελληνισμός και Χριστιανισμός Εννοιες σντίθετες ή αλληλένδετες
  • Περί Πρώτων Αρχών, Δαμάσκιου, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Σ. Παττακός: Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα
  • Μυστική Θεολογία V (Περί Θείων Ονομάτων), του Διονύσιου Αρεοπαγίτη
  • Θεογνωσία, του Π.Γκράβιγγερ, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Ο Πυθαγόρας και η Μυστική Διδασκαλία του Πυθαγορισμού, του Π.Γκράβιγγερ. Εκδόσεις Σφιγγός
  • Αριθμοσοφία, του Γουίλιαμ Γουέστκοτ, Πύρινος Κόσμος
  • Ο Αριθμός και η Αρίθμησις ανά τους Αιώνας, Κωνστ. Λουκάς, 1935
  • Μαρκ Χέλλινγκ και ο Χρήστος Οικονομόπουλος – «Οι Ααδρόγυνοι και Σιαμαίοι – Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους – Ο Διγενής Ακρίτας και τα σπήλαια» 
  • Πλάτων, Κρατύλος, 438 d.
  • Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7, 65-86.
  • Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα,
  • Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του
  • Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα.
  • Πλάτων, Φαίδρος, 278 a.
  • Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ. 99-105.
  • Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ. 433.
  • Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b 7-10.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 187-190.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α:
  • Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ. 167- 170.
  • Heidegger Martin (1997), Plato’s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ. 15-16.
  • Ο Δημ. Γληνός πρί του μη- οντος κατά τον Αριστοτέληπ
  • Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις».
  • Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον».
  • Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης
  • Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ. 448.
  • Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ. 165-171.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 238-242.
  • Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ. 55.
  • Περί των Πατρών Θεών, Βλάση Ρασσιάς,
  • Ζευς, Βλάση Ρασσιά,
  • Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων, Θ. Μανιά, Πύρινος Κόσμος
  • Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 7.2.3=LS 55Κ. στο Sharples, ( 2002),
  • Κρατύλος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Σταύρος Οικονομίδης : Γνώση θανάτου
  • Φίληβος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Κ. Τσιλιμαντού Το κάλλος στους αρχαίους έλληνες
  • Παρμενίδης, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Η Δονητική των Γραμμάτων, Ε.Ο.Α.Μ, Δίον
  • Η Γένεση κατά τους Αρχαίους Έλληνες, Α. Γονιδέλλης, Πύρινος Κόσμος
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • Αλέκος Χαραλαμπόπουλος Η έννοια του τριαδικού θείου, της αρχαιας φιλοσοφιας
  • Lesky: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997 ¬
  • Τσαρτσαράκη Ελευθερία : ΤΑ ΤΡΙΤΤΑ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΙΜΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΤΙΜΑΙΟΣ,
  • Jonas, Hans, The Gnostic Religion, Beacon Press, Boston 1963 ¬
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Θ. Μ. Χρηστίδης: Ηράκλειτος: Ο «Σωκράτης» των Προσωκρατικών:  Περιοδικό
  • Ομήρου, Επικός Κύκλος.
  • Ησίοδου, Θεογονία.
  • Αλκμάνα, Θεογονία.
  • Μουσαίος, Άπαντα.
  • Μ. Καλόπουλος, «Αβραάμ ό Μάγος».
  • Sextus Empiricus, «Αdversus Mathematicos «, 5.86.
  • Αριστοξένου, Άπαντα
  • Αριστοτέλους, Περί  Ψυχής, Ελάσσονα 2, Περί  Ερμηνείας, Ηθικά .
  • Νόννος, Διονυσιακά : Ραψωδίες Ζ έως ΙΒ.
  • Ορφικά, Άπαντα.
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία.
  • Ιώσηπος,  Άπαντα, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία Α, Β.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Ρόμπερτ Γκρέιβς, Οι Ελληνικοί Μύθοι Αλχημεία, το Κλειδί των Μυστηρίων.
  • Εγκυκλοπαίδεια Britannica.
  • Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιου.
  • Τhomas Doane, Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
  • Charles Lastings, Encyclopaedia of Religion and Ethics.
  • Barbra Walker, Woman’s Encyclopaedia of Myths and Secrets.
  • George MacDonald, Lillith.
  • M. Gimbutas, the language of the Goddes
  • Ε.  Παππά: Ο Πλάτωνας στην εποχή μας
  • Ιστορία της Φιλοσοφίας Από τον Ηράκλειτο στον Αριστοτέλη Δημήτρη Παπαδή εκδ. ΖΗΤΡΟΣ
  • M. J. Adler: Ο Αριστοτέλης για όλους
  • J. De Romilly: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
  • Ε. Δ. Καρακάντζα: Αρχαίοι Ελληνικοί Μύθοι – Ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους.
  • «Αστρολογία & Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο», Κωνσταντίνος Γραβάνης, έκδόσεις Πύρινος Κόσμος
  • Μουζάλα Γ. Μελινα . Περι του καθ’ ετερότητα του μη- οντος στον «σοφιστή» του Πλατωνος
  • Αβραάμ Μάσλοου, Ψυχολογία της ύπαρξης, έκδ. Δίοδος
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Ό ζωδιακός κύκλος στήν παγκόσμια μυθο¬λογία. 
  • Γεώργιος Α. Πλάνας  Παγκόσμια Μυθολογία, έκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • E. R. Dodds:   Οι Έλληνες και το παράλογο
  • M. P. Nilsson:  Η πίστη των Ελλήνων
  • W. K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997
  • Snell:  Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»:   Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Αλκμάνα, Θεογονία
  • Ορφικά, Άπαντα
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Kυρτάτας Δημήτρης, Η Aποκάλυψη του Iωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994 B΄
  • The Gods of the Egyptians, by E.A. Wallis Budge, Dover Publications, 1969Δημήτριος Ευαγγελόπουλος
  • Αρχύτα Θεωρείαι – Ι. Λάζαρης Δημήτριος Περετζής : Στην αρχαία Ελλαδα Φιλοσομια και Μυστήρια είναι τα ιδια
  • Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47
  • Νικόλαος Χαρακάκος : Tα Μυστικά διδαγμάτων των Καβειρίων Μυστηρίων
  • Βασίλειος Χλέτσος : Τα Μυστήρια στη ν Αρχαία Ελλάδα
  • Γεώργιος Σιέττος ¨Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια
  • Στέλιος Νικολαίδης : Ο μύθος και η πύλη προς τον εαυτό μας
  • Κ. Χ. Κωνσταντινίδης : Η Αρχαία Ελληνική Κοσμοθέαση
  • Αρχαίοι Έλληνες μύστες», Διαμαντής Κούτουλας, εκδόσεις Εσοπτρον.
  • Αναστάσιος Ντίνος : Ορφικά μυστήρια
  • Κωνσταντίνος Τσοπάνης : Ορφικά μυστήρια οι Ελληνικές ρίζες του Χριστιανισμού
  • Δήμητρα Λιάτσα : Ελευσίνια μυστήρια