27
Σαβ, Φεβ
Tο διάβασαν 193 άτομα (193 Views)

Αγγελική Καρυστινού: «Αυτοί που ανησυχούν τόσο για τη μοίρα του θεάτρου, θα έπρεπε να είχαν ανησυχήσει χρόνια τώρα» (Συνέντευξη)

KAR1112-01EXONP_20210222-115016_1


Σημεία και τέρατα, φρικιαστικά γεγονότα και εικόνες απάνθρωπες στην κάθε τους διάσταση οι αφηγήσεις των ανθρώπων της τέχνης για τους ανθρώπους της τέχνης, που αναδύθηκαν τις τελευταίες ημέρες, κατακλύζοντας τα έντυπα, τους ραδιοφωνικούς και τους τηλεοπτικούς δέκτες, αλλά και το διαδίκτυο. Την στιγμή που ο Πολιτισμός και η παραγωγή των Τεχνών εισέρχονται θανατικά στο δεύτερο έτος της απραξίας τους λόγω του ιού και όλα μοιάζουν με νεκρή φύση, αισθάνεσαι θλίψη και ντροπή για τα εγκλήματα που διεπράχθησαν. Ανακατωσούρα στο στομάχι και αναγκαστικά ο εγκέφαλος αρχίζει να τρέχει στα νοσηρά πεδία των αντιφάσεων και των βαθύτερων σκέψεων και προβληματισμών, εάν τελικά ο σημερινός άνθρωπος αξίζει να συμμετέχει στην λεγόμενη πρόοδο της ανθρωπότητας.

Μιλάμε για το «Θέατρο», που τα αρχαία χρόνια εμφανίστηκε από τους Έλληνες προγόνους μας για να δωρίσει την σπουδή της ψυχής, την μυητική διαδρομή στα νοητικά δεσίματα του ανθρώπου με το αθέατο και το ορατό, για να κατανοήσουμε το ήθος και τις ύψιστες δυναμικές του αξιακού συστήματος. Η θεατρική διδασκαλία ως λεγόμενο και συνάμα ως δρώμενο από τον υποκριτή που ποιεί ήθος, δηλαδή τον «ηθοποιό» προς τα έλλογα, ανθρώπινα όντα με γλώσσα και συνείδηση πάντα είναι η πολύτιμη τροφή για σκέψη.

Χρόνια αρκετά δυο ερωτήματα με βασανίζουν και μάλλον έχω κατασταλάξει ως προς τις απαντήσεις τους. Η προσωπική ζωή ενός καλλιτέχνη είναι συνυφασμένη, άρρηκτα συνδεδεμένη με το έργο του και έχει αντίκτυπο στο έργο του; Οι απαντήσεις δικές σας.

Το Θέατρο ως Τέχνη είναι ένα άδειο κέλυφος, όπως όλες οι Τέχνες άλλωστε, που περιμένει να γεμίσει και να ενεργοποιηθεί από τους εμπνευσμένους, ταλαντούχους ανθρώπους του, φωτίζοντας όλες τις διαστάσεις του και για αυτό τον λόγο υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει ες αεί ως το ύψιστον έδεσμα της ψυχής, τουλάχιστον όσο υφίσταται το ανθρώπινο είδος στον πλανήτη.

Ο θεατρικός χώρος πληγώθηκε σοβαρά με όλα τα αίσχη που παρέλασαν από τα μάτια μας τελευταίως όχι όμως το Θέατρο ως Τέχνη. Οι διαταραγμένοι νοητικά άνθρωποι, που επέλεξαν τον δρόμο της υποκριτικής και της σκηνοθετικής δημιουργίας και εισήλθαν στο θεατρικό κέφυλος είναι το πρόβλημα. Δυστυχώς, οι καταγγελίες για βία, είτε μέσω ψυχολογικών, είτε μέσω σεξουαλικών ενεργειών είναι πολλές, τρομακτικές και αφορούν τους συγκεκριμένους που το φιλοθεάμον κοινό παρακολουθούσε το έργο τους, αγαπήθηκαν και απόκτησαν μια ιδιαίτερη, ζεστή γωνιά στον εσωτερικό κόσμο των θεατών.

Τα αίσχη του προσωπικού βίου αυτών των ανθρώπων, αλλά και τις άξεστες, κατάπτυστες συμπεριφορές τους εν ώρα εργασίας οι περισσότεροι του θεατρικού χώρου τις γνώριζαν, είτε ως αυτόπτες, είτε ως αυτήκοοι μάρτυρες, αλλά κανείς δεν μιλούσε. Κάποιοι που δεν άντεξαν αυτό το άθλιο, πυρακτωμένο τοπίο να διαλύει τα πάντα και αποφάσισαν να ανοίξουν το στόμα τους, ψελλίζοντας ή ακόμα φωνάζοντας δυο τρεις λέξεις για τις εφιαλτικές συνθήκες που επικρατούν στον εργασιακό χώρο του θεάτρου με αυτές τις απάνθρωπες συμπεριφορές, οι μισοί απειλήθηκαν, προπηλακίστηκαν και οι άλλοι μισοί έμεινα άνεργοι. Μαφιόζικες, εγκληματικές συμπεριφορές εντός μιας «άγιας» Τέχνης.

Η εργασία στο θέατρο για τους νεώτερους έμοιαζε με κάτεργο, ενώ οι παλαιότεροι προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν μια θέση όπως όπως στην ίδια γαλέρα για να επιβιώσουν. Η εξουσία από τους νοητικά διαταραγμένους καλλιτέχνες, τους άρρωστους επικεφαλής ανθρώπους που όρθωναν παραγωγές είτε ως σκηνοθέτες και ως ηθοποιοί, κρατώντας τον πρώτο λόγο, ήταν ένα σύνηθες φαινόμενο. Λίγα τα χρήματα, ανασφάλιστοι ηθοποιοί, αμέτρητες ώρες απλήρωτης δουλειάς και παντός είδους βία. Το κέφυλος άρχισε να νοσεί σοβαρά και να γεμίζει φλύκταινες, καρκινώματα ώσπου, τελικά, έσκασε με σκοπό να διασωθεί.

Εν μέσω της λεγόμενης κωρονοπανδημίας, τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας, την στέρηση ελευθεριών, την ανεργία, την οικονομική διάλυση της Ελλάδος, την λογοκρισία, τα σοβαρά εθνικά ζητήματα και με τις Τέχνες χαμένες, άνευ μίτου, στον λαβύρινθο του τίποτα, μοιάζει να κατέφθασε η κάθαρση. Είναι όντως η κάθαρση στο πεδίο των τεχνών;

Συναντήθηκα με την σκηνοθέτιδα και ηθοποιό Αγγελική Καρυστινού για να μιλήσουμε όχι για την σπουδαία Τέχνη του Θεάτρου, αλλά για το σημαντικότατο και άκρως νευραλγικό ζήτημα της θεατρικής εργασίας, καθώς αφορά όλους τους εργαζόμενους της Τέχνης που απιθώνουν ψυχή, ιδρώτα, αγωνίες πάνω στο σανίδι. Αφορμή της συζήτησης μας, βέβαια, η οδυνηρή και απάνθρωπη εικόνα μερικών ανθρώπων του θεάτρου, που έφεραν στην επιφάνεια το θέμα.

Η κυρία Καρυστινού, πραγματικά είναι ένας ποταμός, θέτοντας τα φλέγοντα ζητήματα με το όνομα τους και στην σωστή του διάσταση.


«…κάποιοι λόγω της δύναμης που αποκτούν αρχίζουν να συμπεριφέρονται ως φεουδάρχες. Έτσι θεωρούν απολύτως φυσιολογικό, ότι μπορούν, από το να σε προσβάλλουν ή να σε «φλερτάρουν» μέχρι το να σε κακοποιούν»


Είστε σίγουρη κυρία Καρυστινού, ότι οι συνθήκες εργασίας στον χώρο του θεάτρου θα διαφοροποιηθούν προς το καλύτερο, ύστερα από τα γεγονότα που έχουν προκύψει;

Θέλω να το πιστεύω. Έχουμε όμως πολύ δρόμο μπροστά μας. Δεν είναι απλό γιατί δεν είναι απλό το σύστημα που τις δημιούργησε. Μιλάμε για συνθήκες πολλών χρόνων που επέτρεψαν την κατάχρηση εξουσιών και φυσικά αυτό έφερε και τις παρεκτροπές. Οι υποθέσεις που βλέπουμε και κυρίως η υπόθεση Λιγνάδη είναι αποτρόπαιες και απολύτως καταδικαστέες. Όμως είναι λάθος να θεωρήσουμε, ότι οι άλλες περιπτώσεις αυτές της εργασιακής βίας δεν είναι σοβαρές.

Ακούω συχνά αυτές τις μέρες να γίνονται συγκρίσεις, άτοπες κατά τη γνώμη μου. Ναι, αυτά όλα περιστατικά είναι παραπάνω από ακραία, όμως θεωρώ ότι καταλήξαμε εκεί επειδή καθημερινά επιτρέπουμε και θεωρούμε φυσιολογική την ασύδοτη εξουσία. Οι εργασιακές σχέσεις δεν είναι ισότιμες. Υπάρχει εξάρτηση, οικονομική καταρχάς, οπότε τα περιθώρια αντίδρασης κυρίως δε σε ένα σύστημα όπου οι κανονικές δουλειές, δηλαδή αυτές με κανονικό μισθό και κανονική ασφάλιση μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού δημιουργούν και φεουδαρχικές συμπεριφορές. Εκεί εντοπίζεται το πρόβλημα.

Βλέπουμε, αλλά κι εμείς, στις κατ' ιδίαν συζητήσεις, ακούμε συνεχώς για περιστατικά κάθε μορφής βίας, που εντοπίζονται κυρίως σε μεγάλες παραγωγές ή σε κρατικούς μηχανισμούς. Στην πλειοψηφία τουλάχιστον αυτά συμβαίνουν εκεί, ως επί το πλείστον, γιατί εκεί υπάρχουν καλύτερες οικονομικές συνθήκες. Οπότε όλοι θέλουν να πάνε εκεί. Αυτοί που έχουν τα ηνία στις περιζήτητες δουλειές, αλίμονο όχι όλοι φυσικά, αλλά κάποιοι λόγω της δύναμης που αποκτούν αρχίζουν να συμπεριφέρονται ως φεουδάρχες. Έτσι θεωρούν απολύτως φυσιολογικό, ότι μπορούν, από το να σε προσβάλλουν ή να σε «φλερτάρουν» μέχρι το να σε κακοποιούν. Αλλά για εμένα δεν είναι φυσιολογικό ούτε και καν αυτό το κακώς εννοούμενο φλερτ, όταν συμβαίνει σε μια ακρόαση, σε μια τάξη ή σε μια πρόβα.

Με τον σύντροφό μου γνωριστήκαμε σε δουλειά, όμως η σχέση μας ήταν ισότιμη. Θεωρώ απαράδεκτο να πηγαίνεις σε μια οντισιόν και να δέχεσαι φλερτ από τον σκηνοθέτη. Δεν είναι φλερτ! Είναι σεξουαλική παρενόχληση και να το πούμε ξεκάθαρα.

Θεωρώ αντιδεοντολογικό ένας δάσκαλος να συνάπτει και δη κατ' εξακολούθηση σχέση με μαθητές, έστω και εάν αυτοί είναι ενήλικες και η σχέση γίνεται με την συναίνεση τους. Θεωρώ επίσης αντιδεοντολογικό και βαθιά κακοποιητικό καθημερινά να έχεις κάποιον στο στόχαστρο και παντού να του φέρεσαι απάνθρωπα, όταν εξαρτάται από εσένα οικονομικά. Όλοι είμαστε άνθρωποι κι έχουμε νεύρα κι εντάσεις και κακές στιγμές, αλλά εδώ μιλάμε για συνεχόμενες συμπεριφορές, οι όποιες μάλιστα επαναλαμβάνονται πάνω κάτω από τα ίδια άτομα. Υπάρχει μια σύγχυση στον κόσμο σχετικά με το γιατί δεν μιλάνε οι ηθοποιοί. Δεν είναι πάντα όλοι συναισθηματικά έτοιμοι γι αυτό, πρώτον. Δεύτερον, πολλοί έχουν μιλήσει κι έχουν τιμωρηθεί γι αυτό. Πολλοί δεν έχουν μιλήσει και πάλι έχουν τιμωρηθεί. Επίσης, κάποιος μπορεί σε μια περίοδο της ζωής του να είναι άρρωστος, άσχημα ψυχολογικά, να έχει πένθος, μεγάλο οικονομικό πρόβλημα ή δεν ξέρω τι άλλο να τον βαραίνει και να μην μπορεί να αντιδράσει. Γι αυτό δεν μπορούμε να ζητάμε από τους ανθρώπους να είναι τέλειοι. Πρέπει να ζητάμε ένα πλαίσιο που να προστατεύει όλους.

Για να καταλάβω καλά, κυρία Καρυστινού, όλα τα ειδεχθή γεγονότα συμβαίνουν κατά βάση στο κέφυλος της θεατρικής Τέχνης. Θέλετε να πείτε, δηλαδή, ότι για έναν ηθοποιό όσο πιο στρωτές είναι οι οικονομικές συνθήκες σε ένα διαφορετικό πεδίο εργασίας, όπως είναι η τηλεόραση ή ο κινηματογράφος, στο θέμα των αμοιβών και της ασφάλισης, οι συμπεριφορές διαφοροποιούνται και είναι πιο ανθρώπινες;

Σε όλους τους χώρους που δεν υπάρχει σχεδόν κανένα θεσμικό πλαίσιο θα γίνονται παρεκτροπές συνεχώς. Ο Βραζιλιάνος Αογκούστο Μποάλ, ένας πολύ σημαντικός θεατρικός σκηνοθέτης και κάτοχος του Νόμπελ Ειρήνης έλεγε πάντα, ότι «οι άνθρωποι δεν μπορούν να αλλάξουν, μόνο το πλαίσιο μπορεί». Αυτό το ασπάζομαι ξεκάθαρα. Δεν μπορούν όλοι να γίνουν ήρωες. Αυτό δεν σημαίνει, ότι πρέπει να τους πετάμε στα σκουπίδια. Επίσης, επειδή πολλοί έχουν πάθει ένα πανικό, ότι θα αρχίσουν τα ευτράπελα και θα κατηγορούμαστε για το τίποτα, θα έλεγα ότι είναι καλύτερα αυτά τα «ευτράπελα» από το να μετράμε καθημερινά θύματα.

Η σκηνοθέτις και ηθοποιός Αγγελική Καρυστινού


«…σε ένα «κράτος δικαίου» όπως συνέχεια έλεγε η Υπουργός Πολιτισμού, στην ιδιαιτέρως προσβλητική για τον κλάδο μας συνέντευξη που έδωσε, πρέπει να μπουν κανόνες»


Επιμένω κυρία Καρυστινού, οι συνθήκες εργασίες στην τέχνη του θεάτρου, εδώ στην Ελλάδα, βρίσκονται σε πρωτόγονη έως άθλια μορφή;

Ναι! Δεν υπάρχουν συλλογικές συμβάσεις, ούτε η νομοθεσία για την ασφάλιση είναι αρκετή. Αποτέλεσμα είναι να δουλεύουμε σε μεγάλο βαθμό απλήρωτοι και ανασφάλιστοι στις πρόβες, που είναι και το μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς. Επίσης, οι κρατικοί φορείς λειτουργούν με τρόπο, που επιτρέπουν την αδιαφάνεια, το νεποτισμό και την ασυδοσία. Οι περισσότεροι διευθυντές, φυσικά και το τονίζω όχι όλοι, βλέπουν όποιον εκείνοι θέλουν, δεν βλέπουν καθόλου όποιον δεν θέλουν, δεν κάνουν ακροάσεις, κι αν κάνουν είναι ή κλειστές η «μιλημένες» όπως τις λέμε. Δεν μπαίνουν καν στον κόπο να απαντήσουν σε μέιλ. Δεν κάνουν προκηρύξεις για νευραλγικές θέσεις, πέρα από τις διευθυντικές, όπως αυτές, ας πούμε, των δασκάλων στη δραματική σχολή. Σας ρωτώ, λοιπόν, θεωρείται φυσιολογικό σε ένα εύνομο και δημοκρατικό κράτος, σήμερα, να προσλαμβάνονται καθηγητές σε ανώτερο ίδρυμα με ανάθεση; Εμένα, πάντως όχι!

Κι αυτό είναι ένα από τα δεκάδες παραδείγματα ασυδοσίας που καλύπτονται κάτω από την υποκειμενικότητα της τέχνης. Κατά τη γνώμη μου η διοίκηση κρατικών φορέων δεν μπορεί να είναι ζήτημα προσωπικού γούστου, αλλά να ορίζεται από μια πολιτιστική πολιτική. Να ελέγχεται και να αξιολογείται συνεχώς. Και φυσικά ο φορολογούμενος πολίτης της χώρας μας, που πληρώνει αυτούς τους οργανισμούς, να έχει ίσα δικαιώματα και να μην αντιμετωπίζεται σαν δουλοπάροικος ή σαν αόρατος. Πολλές φορές έχουμε ακούσει περιπτώσεις αναθέσεων έργων πριν καν κλείσει η ημερομηνία λήξης των προτάσεων. Αυτή η ασφυκτική κατάσταση, όπως καταλαβαίνετε, έχει επίπτωση στο καλλιτεχνικό έργο γιατί με αυτές τις συνθήκες δεν μπορεί να γίνει μια εργασία, όπως αυτή του θεάτρου. Οπότε, αυτοί που ανησυχούν τόσο για τη μοίρα του θεάτρου θα έπρεπε να είχαν ανησυχήσει χρόνια τώρα.

Δεν συμμερίζομαι λοιπόν καθόλου αυτές τις «αγωνίες», αντιθέτως τις θεωρώ προφάσεις και δικαιολογίες για να συνεχίσουμε τα γνωστά. Ελπίζω, λοιπόν, αυτή η καθοριστική στιγμή να έχει συνέχεια, να μην σημαίνει απλώς ότι θα ξαναμοιραστεί η τράπουλα για να παίξουμε το ίδιο παιχνίδι, αλλά θα κάνουμε έστω και μια μικρή πρόοδο.

Γιατί τόση αδιαφορία και βία σε αυτόν τον «άγιο» χώρο, κυρία Καρυστινού;

Δεν είναι μόνο σε αυτόν τον χώρο. Η εξουσία είναι πάντα διαβρωτική αλλοιώνει τον χαρακτήρα και τα έχουν επισημάνει όλοι οι κλασικοί αυτά. Αυτή είναι η φύση μας, μάλλον. Άρα γι' αυτό τον λόγο, σε ένα «κράτος δικαίου» όπως συνέχεια έλεγε η Υπουργός Πολιτισμού, στην ιδιαιτέρως προσβλητική για τον κλάδο μας συνέντευξη που έδωσε, πρέπει να μπουν κανόνες.


Η ηθοποιός Αλμπέρτα Τσοπανάκη εξομολογείται την βί...
Βρεθήκαμε στα γυρίσματα της ταινίας: «Μήδεια» του ...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://intownpost.com/