fbpx

«Το Θείον Πάθος στις Κορυφαίες Στιγμές της Τέχνης», της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

Μεγάλοι ζωγράφοι υπήρξαν συνταξιδιώτες σε μια διαδρομή κατά την οποία όλοι προσπαθούν να αντιληφθούν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, τη μαρτυρική διαδρομή του Χριστού προς τον Γολγοθά. Το αγκάθινο στεφάνι, και οι σταγόνες του αίματος που  κυλούσαν από το μέτωπό του Ιησού έβαψαν τους πίνακές τους, αφήνοντας ως παρακαταθήκη την ταπείνωση και την υπομονή του.

‘Έργα γεμάτα ξεκάθαρα νοήματα, που φέρνουν στο νου τα μαρτύρια του Χριστού και φθάνουν σε λυτρωτική κορύφωση το βράδυ της Ανάστασης για να γράψει  ο μελωδός: «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός, και δοξάσατε Χριστόν, τον αναστάντα εκ νεκρών …».

Πάμπολλα τα έργα. Σταθήκαμε στις απεικονίσεις των Ελλήνων και των ξένων σπουδαίων εικαστικών, που έγιναν διάσημες.

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

Ο El Greco εμπνεύστηκε από την Ανάσταση και τη ζωγράφισε δύο φορές. Όπως αναφέρεται πρόκειται για μνημειακούς πίνακες (αγίας τράπεζας ή πετάσματα βωμού) για τις καθολικές εκκλησίες, που φιλοτεχνήθηκαν, ο μεν πρώτος το 1577-79 και ο δεύτερος αρκετά χρόνια αργότερα.

Το πέτασμα βωμού του 1577-79, διαστάσεων 2,10Χ1,28 μ., ανήκει σε σειρά εννέα πινάκων που παραγγέλθηκε για τον ναό του Αγίου Δομήνικου του Παλαιού στο Τολέδο και αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη ανάθεση στον νεοφερμένο ξένο καλλιτέχνη.

Το σύνολο παρήγγειλε ο Ντον Ντιέγκο Ντε Κατσίγια (Don Diego de Castilla), ιερατικός προϊστάμενος του καθεδρικού ναού του Τολέδο και εκτελεστής της διαθήκης της Ντόνα Μαρία Ντε Σίλβα (Dona Maria de Silva).

Ανάμεσα σε αυτά είναι η Προσκύνηση των Ποιμένων (Santander), η Ανάληψη της Θεοτόκου (Σικάγο) και η Αγία Τριάδα (Μαδρίτη).

Όλα είναι εξαιρετικές δημιουργίες των πρώτων χρόνων του Γκρέκο στην Ισπανία.

Η Ανάσταση (1597-1600, Μαδρίτη) εικονίζει τον Χριστό ψηλά, τους έκπληκτους στρατιώτες κάτω, ενώ στην κάτω αριστερή γωνία απεικονίζεται ο Άγιος Ιλδεφόνσος, προστάτης του Τολέδο.

Η μορφή του Χριστού, με την παλάμη στραμμένη στον ουρανό δείχνει τον θριαμβευτή επί του θανάτου, τριγυρισμένο από θεϊκό φως, ο οποίος, με το βλέμμα χαμηλωμένο στον Άγιο Ιλδεφόνσο (έχει θεωρηθεί πορτρέτο του Ντον Ντιέγκο Ντε Κατσίγια), εμπνέει ελπίδα σωτηρίας στους πιστούς.

Ο Λεονάρντο Nτα Βίντσι

Διασημότερος πίνακας όλων των εποχών μαζί με τη Μόνα Λίζα είναι ο Μυστικός Δείπνος του μεγαλοφυούς καλλιτέχνη. Πρόκειται για τοιχογραφία που βρίσκεται ακόμα κι σήμερα στην τραπεζαρία του μοναστηριού της Παναγίας Χάριτος του Μιλάνου, απέναντι σχεδόν από τη φημισμένη Σκάλα.

Φιλοτεχνήθηκε το 1495 από τον Ντα Βίντσι, ύστερα από επιθυμία του δούκα του Μιλάνου, ο οποίος ανέλαβε την ανακαίνιση της εκκλησίας. Απεικονίζει τον Ιησού με τους μαθητές του στην Ιερουσαλήμ, στο τελευταίο δείπνο πριν τη Σταύρωση.

Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση, εκείνο το βράδυ ο Ιησούς έπλυνε τα πόδια των μαθητών και τους κοινώνησε με το σώμα και το αίμα του.

Στη συνέχεια τους μίλησε για τον θάνατο και αναφέρθηκε στην επικείμενη προδοσία του. Ο Ιωάννης τον ρώτησε: «Ποιος, είναι, Κύριε, αυτός που θα σε προδώσει;» και ο Ιησούς απάντησε: «Είναι αυτός που θα του δώσω το ψωμί». Πλησίασε τον Ιούδα, και του είπε: «Ο,τι είναι να κάνεις, κάντο γρήγορα»….

Ο Ντα Βίντσι χρειάστηκε επτά χρόνια για να ολοκληρώσει το έργο και χρησιμοποίησε πραγματικά μοντέλα. Για το πρόσωπο του Ιησού, πέρασαν αρκετοί νέοι από το εργαστήρι του μεγάλου καλλιτέχνη, ανάμεσα στους οποίους επέλεξε έναν 19χρονο που είχε όμορφο και γαλήνιο πρόσωπο.

Χρειάστηκε έξι μήνες για ζωγραφίσει το πρόσωπο του Ιησού και έξι χρόνια για τους 12 Αποστόλους.

Τελευταίο ζωγράφισε τον Ιούδα. Το μοντέλο που χρησιμοποίησε ήταν ένας εγκληματίας, που βρισκόταν φυλακισμένος σε μπουντρούμι της Ρώμης. Είχε σκοτεινό πρόσωπο που έβγαζε κακία και φθόνο. Στο έργο ο Ιούδας βρίσκεται πέμπτος στη σειρά από δεξιά και φοράει μπλε και πράσινο χιτώνα. 

Ο Πίτερ Πολ Ρούμπενς

Εκατόν τριάντα πέντε χρόνια  μετά τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Φλαμανδός Πίτερ Πολ Ρούμπενς δημιουργεί μια ελαιογραφία με το Μυστικό Δείπνο (1630-1631) σε μια δική του εκδοχή, διαστάσεων 304 cm Χ 250 cm.

Ο θεατής μπορεί να προσέξει ότι το μόνο πρόσωπο που είναι μακριά από την ένταση του τραπεζιού είναι του Ιούδα. Ενδεδυμένος με μπλε χιτώνα έχει το δεξί του χέρι στο στόμα και με τα μάτια του αποφεύγει την άμεση επαφή με τα άλλα πρόσωπα του πίνακα.

Σίγουρα για τον Ρούμπενς ο Ιούδας είναι η δεύτερη σπουδαιότερη μορφή, μετά τον Ιησού, στο έργο του.

Ο Ιησούς είναι ντυμένος με κόκκινο χρώμα και φέρει κίτρινο φωτοστέφανο που περιβάλλει το κεφάλι του με το πρόσωπό του στραμμένο προς τα πάνω.

Όπως και σε πολλές άλλες απεικονίσεις της Βόρειας Ευρώπης, ένας σκύλος μπορεί να βρίσκεται στην σκηνή, ίσως να είναι ένα απλό κατοικίδιο ζώο. Μπορεί να αντιπροσωπεύει την πίστη, καθώς τα σκυλιά είναι παραδοσιακά σύμβολα και αντιπροσωπεύουν την πίστη σε πολλούς πίνακες.  Σύμφωνα όμως με τον ιστορικό τέχνης Τζ. Ρίτσαρντ Τζάντσον, ο σκύλος κοντά στον Ιούδα μπορεί να αντιπροσωπεύει την απληστία ή το κακό, ως σύντροφος του Ιούδα.

Ο Σαλβαντόρ Νταλί

Η Σταύρωση του Χριστού συγκίνησε και ενέπνευσε μεγάλους καλλιτέχνες.

Ο Χριστός του Αγίου Ιωάννη του Σταυρού του Σαλβαντόρ Νταλί ονομάστηκε έτσι γιατί ο σχεδιασμός του βασίστηκε σε ένα σχέδιο ενός ιερέα μοναχού του 16ου του Αγίου Ιωάννη του Σταυρού.

Στην «Σταύρωση», ελαιογραφία του 1951 από τον Νταλί, ο Χριστός απεικονίζεται στον Σταυρό του Μαρτυρίου χωρίς τα παραδοσιακά σύμβολα του Θείου Πάθους, όπως  το ακάνθινο στεφάνι καθώς και τα καρφιά από τα χέρια και τα πόδια του, ενώ έχει στραμμένο το πρόσωπό του, ώστε να μην είναι ορατό.

Ο ζωγράφος απέδωσε τις εν λόγω  παραλείψεις στη  διάθεσή του να φιλοτεχνήσει τον Χριστό «όμορφο σαν θεό, όπως Αυτός πράγματι ήταν».

Στο τέλος των σπουδών του για τη ζωγραφική, ο Ντάλι εξήγησε την έμπνευσή του: «Κατ ‘αρχάς, το 1950, είχα ένα «κοσμικό όνειρο» στο οποίο έβλεπα την εικόνα με το χρώμα. Στο όνειρό μου αντιπροσώπευε τον «πυρήνα του ατόμου». Αυτός ο πυρήνας αργότερα πήρε μια μεταφυσική έννοια. Το θεωρούσα ως την ίδια την ενότητα του σύμπαντος, τον Χριστό.

Τον Μάιο του 2013, στο BBC Radio 4 και στην εκπομπή «Great Lives», ο Βρετανός ποιητής Τζον Κούπερ Κλαρκ περιγράφει το έργο ως εντελώς διαφορετικό από οποιαδήποτε άλλο του ιδίου θέματος, αναλύοντας: «Η οπτική γωνία μεταφέρει τον πόνο αυτής της μεθόδου εκτέλεσης, ενώ ο καλλιτέχνης κρύβει τις κλισέ εκφράσεις του προσώπου, που συνήθως παρατηρούνται σε τέτοιες απεικονίσεις».

Ο Ραφαέλο Σάντσιο ντα Ουρμπίνο (Ραφαήλ)

Στο Πράδο εκτίθεται ο διάσημος πίνακας του Ραφαήλ – από το Ουρμπίνο της Ιταλιας – , «Πτώση στο Δρόμο του Γολγοθά» (El Pasmo de Sicilia – περ.1516). Απεικονίζει τον Ιησού να πέφτει αδύναμος, καθώς κουβαλά τον σταυρό του προς τον Γολγοθά.

Αριστερά και πίσω βρίσκεται ο Σίμων από την Κηρύνεια που σηκώνει το σταυρό βοηθώντας τον Ιησού και ταυτόχρονα να αγριοκοιτά, σχεδόν μαλώνει, με το βλέμμα τους φρουρούς στα πρόσωπα των οποίων διακρίνουμε το…καθήκον.

Σε αυτό το έργο του Ραφαήλ, ο σπουδαιότερος άνθρωπος είναι ο Χριστός, που έπεσε κάτω από το σταυρό ακολουθούμενος από στρατιώτες, λέγοντας στις πέντε άγιες γυναίκες: «Μην κλαις για Μένα. Να κλαις για σένα και για τα παιδιά σου».

 Στη μέση των πέντε γυναικών η Παναγία, η μητέρα του γονατίζει και σκύβει προς τον γιο της με μια χειρονομία να σπαράζει το μέσα της, βλέποντας τον υιό της να βαδίζει στον σταυρικό θάνατο.

Η ελαιογραφία αυτή διαστάσεων 318 cm x 229 cm αντικατοπτρίζει το ενδιαφέρον του Ραφαέλο Σάντσιο ντα Ουρμπίνο για την εκπροσώπηση των ακραίων σωματικών και των ψυχολογικών καταστάσεων.

Ο Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζιο

«Ο Χριστός στον Στύλο» του 1606 ή 1607, γνωστό και ως «Μαστίγωμα του Ιησού», η ελαιογραφία του Καραβάτζιο (διαστάσεις 134.5 cm Χ 175.4 cm), δίνει την εικόνα από την  μαστίγωση του Ιησού πριν τη δίκη και την καταδίκη του σε σταύρωση, κάπου στην αίθουσα κρίσεων του Πιλάτου

Έργο ζωγραφισμένο από τον καλλιτέχνη αμέσως μετά την άφιξη του στη Νάπολη και είναι ένα από τα δυο έργα με αυτή την θεματική.

Ο Καραβάτζιο έχει εξαφανίσει εντελώς τον περιβάλλοντα χώρο, μείωσε τα στοιχεία στο ελάχιστο και χρησιμοποίησε το φως για να κατευθύνει την προσοχή στα κρίσιμα σημεία της σύνθεσης του, δηλαδή στο πρόσωπο και τον κορμό του Χριστού, τα πρόσωπα των δύο βασανιστών και το χέρι που κρατά το μαστίγιο έξω από το πλαίσιο του έργου.

 Ο Φρανσίσκο Γκόγια

Ο εξαιρετικός «Εσταυρωμένος Χριστός» του Γκόγια (ελαιογραφία 1780 – διαστάσεις: 255 cm × 154 cm) ανήκει στους μόνιμους πίνακες του Πράδο της Μαδρίτης.

Ο Γκόγια από το χωριό Φουεντετόδος, (όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια) σύμφωνος με τους ισπανικούς μπαρόκ, εικονογραφικούς κανόνες για την απεικόνιση της Σταύρωσης, προσφέρει ένα από τα καλύτερα έργα του με θρησκευτική θεματολογία.

Το συγκεκριμένο έργο το υπέβαλε το 1780 ως τεκμήριο εργασίας για να εκλεχθεί μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Σαν Φερνάντο. 

Τηρώντας πιστά τις φόρμες του Άντον Ράφαελ Μενγκς, όπως το μαύρο φόντο, τα τέσσερα αντί για τρία νύχια, υποστηριζόμενα πόδια και μια τριγλωσσική επιγραφή στην κορυφή του σταυρού, που αρχίζει από το «IESUS NAZARENUS REX IUDEORUM», μειώνει την έμφαση στα λατρευτικά χαρακτηριστικά του δράματος, την παρουσία του αίματος και επικεντρώνεται προσεκτικά στο «μαλακό» μοντέλο της ζωγραφικής.

Με μισάνοιχτο το στόμα ο Ιησούς λέει προς τον πατέρα του, λίγο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή: «Ηλί Ηλί λαμά σαβαχθανί (Θεέ μου, θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;) και συγκλονίζει.

Ο Φώτης Κόντογλου

Ο Φώτης Κόντογλου (1895-1965) εξιστορεί  την «Εις Άδου Κάθοδο», στην Αγία Λουκία, το παρεκκλήσια της οικογένειας Ζαΐμη στο Ρίο Πατρών, το οποίο εξ ολοκλήρου αγιογράφησε τη διετία 1934-35.

Το έργο αυτό είναι ο αντίποδας της σύνθεσης του Παρθένη και αποτελεί, όπως όλο το έργο του Κόντογλου, μια ενσυνείδητη στροφή προς το βυζαντινό παρελθόν, προκειμένου να εξαρθεί η σωτηριολογική διάσταση. Ο Χριστός τραβά από τις σαρκοφάγους και ανασταίνει τους πρωτοπλάστους, τον Αδάμ και την Εύα, που εικονίζονται δεξιά και αριστερά του Χριστού, βρίσκονται δηλαδή μεταξύ τους απέναντι. Η σκηνή περιλαμβάνει τον Πρόδρομο Ιωάννη και τους Βασιλείς Δαυίδ και Σολομώντα από τη μια πλευρά και το χορό των Δικαίων από την άλλη.

Ο  Σπύρος Βασιλείου

Το ίδιο θέμα «Εις Άδου Κάθοδο» αγιογραφεί το 1930 ο Σπύρος Βασιλείου στην εκκλησία του πολιούχου της Αθήνας, στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη  στο Κολωνάκι.

Κυριαρχούν, στη σύνθεση,τα ρόδινα χρώματα που εναλλάσσονται με τα απαστράπτοντα λευκά, κι έτσι η χρωματική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη συγκεκριμένη σύνθεση. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Βασιλείου παριστάνει έναν άγγελο να δένει τον Βεελζεβούλ, ακολουθώντας έτσι την περιγραφή του Διονυσίου του εκ Φουρνά, στην «Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης» δύο αιώνες πριν (περί το 1730).

Ιδιαίτερη θέση στη σύνθεση κατέχει το «πλήθος» των Αγγέλων – ασυνήθιστο στοιχείο στην εις Άδου Κάθοδο- που ξεπροβάλλουν πίσω από τους βράχους και πλαισιώνουν τον νικητή Χριστό. Επίσης, ενώ ο Χριστός ανασταίνει τον Αδάμ με το ένα του χέρι, με το άλλο κρατάει τον Σταυρό και δεν σηκώνει την Εύα, η οποία βρίσκεται στα αριστερά – ως προς τον θεατή – δηλ., δεν βρίσκεται μαζί με τον Αδάμ και είναι στη συνήθη στάση της Δέησης, (με καλυμμένα μάλιστα τα χέρια).

«Όλος ο Σπύρος Βασιλείου που αγαπήσαμε μετά βρίσκεται σ’ αυτή τη σχετικώς νεανική εργασία του», όπως αναφέρει η  Μαρία Καραβία.

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

Γύρω στα 1907 ο Θεόφιλος κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στα μέρη της Παλαιάς Ελλάδας και συγκεκριμένα στο Βόλο και στο Πήλιο. Εκεί έδειξε τα πρώτα δείγματα της ζωγραφικής του ιδιοφυΐας και μερικοί θεωρούν την εξαιρετικά δημιουργική αυτή δραστηριότητά του, ως την πιο χαρακτηριστική της τέχνης του, όπως μαρτυρούν τα καφενεία και τα σπίτια της Ανακασιάς και του Άνω Βόλου.

Στην εκκλησία της Μακρυνίτσας ο Θεόφιλος φαίνεται να θυμάται τον παππού του τον αγιογράφο, αφού ζωγραφίζει αγίους και εικονογραφικές παραστάσεις ολότελα αντιπροσωπευτικές της υψηλής λαϊκής τέχνης της Τουρκοκρατίας.

«Η Ανάστασις του Χριστού» (διαστάσεις: 0,68×0,46) είναι σύνθεση με έντονη διακοσμητική διάθεση και μια κάποια δόση απλοϊκότητας πρωτόγονης. Ο Χριστός απεικονίζεται μετέωρος πάνω από τον Τάφο, καθώς ανεβαίνει θριαμβευτικά στους ουρανούς περιβαλλόμενος από απαστράπτουσα φωτεινή δόξα. Κρατά σημαία με τον σταυρό (λάβαρο) και το σουδάριό του σκεπάζει ένα μέρος του σώματός του, ενώ το υπόλοιπο ανεμίζει ανάμεσα στα σύννεφα και τη δόξα.

Ο άγγελος που κάθεται πάνω στο μνημείο δείχνει τον κενό τάφο, ενώ οι τρεις στρατιώτες, που αποτελούν την φρουρά, ζωγραφίζονται σε διαφορετικές στάσεις.

Ο Κωνσταντίνος Παρθένης

«Η Ανάσταση» του Κωνσταντίνου Παρθένη είναι ένα έργο του 1917, και ανήκει στη θρησκευτική «τριλογία» (τα άλλα δύο είναι: Οι τρεις Μάγοι και Ο Θρήνος) που δημιουργήθηκαν την ίδια χρονιά.

Το έργο (ελαιογραφία σε μουσαμά, διατάσεις: 114×130 cm. Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου) είναι αποκαλυπτικό της μοναδικής ικανότητας που είχε ο ζωγράφος να αποδίδει στους πίνακές του το πνευματικό και γενικά το αιθέριο.

Η πνευματικότητα καθίσταται ορατή με το χρώμα, τη λεπτότητα της πινελιάς και τις εξαϋλωμένες φιγούρες. Το σώμα του Χριστού – που εικονίζεται λίγο δεξιότερα από το μέσο τυλιγμένος με το σάβανο – είναι εξαιρετικά σχηματοποιημένο και συνδυάζει θερμά και ψυχρά χρώματα, που ανταποκρίνονται και στα χρώματα των άλλων μορφών και του χώρου (κυπαρίσσια, λόφοι). Η «Ανάσταση» του Παρθένη έχει τη σφραγίδα της ιδιοτυπίας του ελληνικού και ειδικότερα του αττικού φωτός. Έτσι το έργο παίρνει ένα δοξαστικό χαρακτήρα, όπως είναι αυτός της Ανάστασης του Χριστού, της νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο.

Η Κατρίν Μπεναμού (Catherine Benhamou) έρχεται στην Αθήνα

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Η Κατρίν Μπεναμού (Catherine Benhamou), η συγγραφέας του έργου «Άνα ή το πανέξυπνο κορίτσι», θα βρίσκεται στην Αθήνα τη Δευτέρα 13 Μαΐου 2019 για να παρακολουθήσει την παράσταση και να συνομιλήσει με το κοινό. 

Ο χαρακτήρας που δημιούργησε η Κατρίν Μπεναμού είναι μια μετανάστρια που φοβάται να περπατήσει ως το μετρό, ζει με το κεφάλι σκυμμένο στην παραδοσιακή εξουσία του συζύγου. Σε μεγάλη ηλικία αποφασίζει να μάθει γράμματα και της γεννιέται η επιθυμία να δει τι υπάρχει στην πόλη που ζει. Θέλει  να μπει στο μετρό και να δει τον πύργο του Άιφελ.

Κατρίν Μπεναμού (Catherine Benhamou)

Αυτό που ξεχωρίζει το έργο είναι, ότι ενώ αφηγείται την ιστορία μια γυναίκας που έχει βιώσει καθεστώς δεσποτισμού, δεν επικεντρώνει το θέμα στη δυσάρεστη ζωή της, αλλά στην υπαρξιακή υπόσταση και την πάλη με τον εαυτό της.

Μέσα απ’ τις λέξεις που μαθαίνει, καταλαβαίνει τις ιδέες που της δίνουν τη δύναμη να φτάσει στο στόχο της, τη συνάντηση με  το ίδιο της το είναι. Στο έργο της η Κατρίν Μπεναμού καταγράφει με ευαίσθητη ακρίβεια τη ζωή γυναικών που δεν έχουν επιλέξει πώς θέλουν να ζήσουν.

Οι παραστάσεις συνεχίζονται και μετά το Πάσχα από τη Δευτέρα 6 Μαΐου 2019 και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00.

Ταυτότητα -Διανομή ρόλων:

Άνα: Ιωάννα Γκαβάκου

Μητέρα – Καθηγήτρια: Ντέπυ Μαυροπούλου

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία: Αθηνά Κεφαλά

Μετάφραση: Άννα Δαμιανίδη – Αθηνά Κεφαλά

Κίνηση: Χριστίνα Σκουτέλα

Μουσική: Αλέξανδρος Μισιρλιάδης

Επιμέλεια κοστουμιών: Μαριάννα Ζαχαριάδου

Video – Φωτογραφίες: Θανάσης Κεφαλάς

Φωνή παππού: Βασίλης Χατζηδημητράκης

Φωνή εκφωνήτριας του ΜΕΤΡΟ: Άννα Δαμιανίδη

Φωτισμοί: Θοδωρής Μαργαρίτης

Βοηθός σκηνοθέτη: Ντέπυ Μαυροπούλου – Λίντα Πεπέ

Διάρκεια παράστασης: 70 λεπτά

Ο χώρος:

Πολυχώρος VAULT Theatre Plus              

Μελενίκου 26 (Γκάζι) Βοτανικός,  Τηλ.: 213 035 6472 

Στο Ίδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως στην Άνδρο: «Γιάννης Τσαρούχης: Επίκαιρος και Διαχρονικός»

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Εφέτος ολοκληρώνονται 25 χρόνια από την αρχή λειτουργίας του εικαστικού θεσμού «ΠΛΟΕΣ» στο Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως της Άνδρου. Παράλληλα, η χρονιά αυτή έχει απόσταση 30 χρόνων από τότε που ο κορυφαίος Γιάννης Τσαρούχης άφησε τον μάταιο κόσμο μας, για τις γειτονιές των αγγέλων.

Πρόκειται για μια διπλή επομένως επέτειο, που δίνει πολλαπλές αφορμές για να φέρει κανείς, με τον πλέον δόκιμο κι αντιπροσωπευτικό τρόπο, αυτόν τον μέγιστο καλλιτέχνη στο προσκήνιο, μέσα από την αξεπέραστη κι ανεξάντλητη σε σημασίες ζωγραφική του. Κι ο λόγος δεν είναι τυπικός, αλλά ουσιώδης, τόσο σε πνευματικό, όσο και σε αισθητικό επίπεδο.

Ο Γιάννης Τσαρούχης (1910 – 1989) μπορεί να είναι ένας ξεχωριστός εικαστικός δημιουργός της Γενιάς του ’30, αλλά είναι εκείνος που πρωτοστατώντας, άνοιξε τον δρόμο για μια διαφορετική προσέγγιση της ζωγραφικής, μέσα από ρηξικέλευθες λύσεις και νεωτερικές αντιλήψεις, που γεφύρωσαν διαλεκτικά την ανατολίτικη κοσμοθέαση με την δυτικότροπη.

Στα έργα του, τα φιλοτεχνημένα με ταλέντο κι έμπνευση, διαπέρασε μετουσιωτικά τον Νεοπλατωνισμό της αρχαιότητας στα ελεγειακά φαγιούμ κι από εκεί στον βυζαντινό υπερβατισμό, αλλά και στην ουμανιστική Αναγέννηση, φτάνοντας μέχρι τα σύγχρονα ευρωπαϊκά ρεύματα, με τα οποία πρωτότυπα «συνομίλησε», καθώς παράλληλα ενέπνεε τους καλλιτέχνες της Γενιάς του ’60, κατόπιν εκείνους του ’90 και φυσικά ακόμη εξακολουθεί να εμπνέει ζωγράφους και φιλότεχνους, γιατί η τέχνη του θεωρείται αξεπέραστη και από κάθε άποψη, κομβικής σημασίας.

Το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως της Άνδρου, για την πραγματοποίηση της εφετινής έκθεσης, που είναι τόσο θεματολογικά, όσο και υφολογικά αντιπροσωπευτική ενός μέγιστου και πραγματικά διεθνώς καταξιωμένου καλλιτέχνη, συνεργάστηκε εξαιρετικά με το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη και την πολύτιμη κυρία Νίκη Γρυπάρη, καθώς και με την Συλλογή πολλαπλών και πρωτοτύπων έργων του χαρισματικού κ. Δημήτρη Τσίτουρα, ενός μακροχρόνια αφοσιωμένου, στενού και αγαπητού φίλου του ζωγράφου, όπου με τις γνώσεις και την καλλιέργειά του, αλλά και με την αισθητική επιλεκτικότητα που τον χαρακτηρίζει, παίρνοντας πάντα την έγκριση και σεβόμενος την καθοδήγηση του Τσαρούχη, δημιούργησε τη μοναδική στο είδος της Συλλογή του, το βιβλίο της οποίας κλείνει κι αυτό 30 χρόνια από την πρώτη του έκδοση.

Την έκθεση που θα εγκαινιαστεί το Σάββατο, 27 Ιουλίου 2019 στην Άνδρο, επιμελείται η Ιστορικός Τέχνης και Θεωρίας του Πολιτισμού κυρία Αθηνά Σχινά, η οποία έχει γράψει και το κείμενο του συλλεκτικού λευκώματος της έκθεσης.

Διάρκεια έκθεσης:

27 Ιουλίου

έως 30 Σεπτεμβρίου 2019

Ίδρυμα Π &Μ Κυδωνιέως στην Χώρα της Άνδρου

Η Κωνσταντίνα Πάλλα στη Σφίγγα (χορηγός Επικοινωνίας InTownPost.com)

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Η νέα ανερχόμενη τραγουδοποιός Κωνσταντίνα Πάλλα για μία μοναδική βραδιά, την Κυριακή 12 Μαΐου 2019, θα τραγουδήσει στη μουσική σκηνή Σφίγγα.

Η φωνή της και το ρεπερτόριο της ακροβατεί ανάμεσα στο κλασικό λαϊκό τραγούδι και στα σημερινά έντεχνα μονοπάτια, από τον Βασίλη Τσιτσάνη και τη Τζένη Βάνου μέχρι τον Σωκράτη Μάλαμα και την Ελεωνόρα Ζουγανέλη.

Στο πρόγραμμα της μας ταξιδεύει σε όλα τα τραγούδια που αγαπήσαμε και τραγουδήσαμε ενώ ταυτόχρονα μας συστήνει τα τραγούδια του σήμερα με το δικό της τρόπο ενώ μας παρουσιάζει τραγούδια και από την πρώτη της δισκογραφική δουλειά με τίτλο «Όνειρα» η οποία κυκλοφορεί από τη ΜΙΝΟΣ ΕΜΙ.

Μαζί της οι μουσικοί Γιάννης Δίσκος στα πνευστά, Βασίλης Καρδάρας στο μπουζούκι και Μιχάλης Δάρμας στο κόντραμπάσο.

Μουσική σκηνή Σφίγγα

Ακαδημίας και Ζωοδόχου Πηγής

(είσοδος στον πεζόδρομο Κιάφας 13)

Τηλέφωνο κρατήσεων: 2114096149, 6987844845

sfigamusic@gmail.com

Ώρα έναρξης: 21.00

Είσοδος σε τραπέζι: 12 ευρώ με μπύρα ή κρασί

«Το Ελληνικό Πάσχα της οικογένειας του Τομ Χανκς», γράφει η Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

Το 1988  ο Τομς Χανκς βαφτίστηκε Χριστιανός Ορθόδοξος πριν από το γάμο του με την Ελληνοαμερικανίδα ομότεχνό του Ρίτα Γουίλσον.

Από τότε τηρεί όλα τα ελληνικά ήθη και έθιμα και με κάθε ευκαιρία  εκφράζει την αγάπη του για την Ελλάδα και το λαό της:

«Είναι ωραίο να είσαι Έλληνας!» είχε πει ο διάσημος ηθοποιός σε ένα ελληνικό γλέντι και η φράση του αυτή έκανε το γύρο του κόσμου ανεβάζοντάς μας ψυχολογικά σε μια περίοδο, που μας είχαν σε καραντίνα.

Ο  σταρ του Χόλυγουντ από τότε που ασπάστηκε το Χριστιανισμό γιορτάζει τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα με κατάνυξη και δέος. Κρατά την νηστεία των σαράντα ημερών και τη Μεγάλη εβδομάδα πηγαίνει κάθε μέρα στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας στο Λος Άντζελες  για να παρακολουθήσει την ακολουθία των Παθών, ενώ τη Μεγάλη Παρασκευή σηκώνει  στους ώμους του τον Επιτάφιο μαζί με τον πρόεδρο της  20th Century Fox Τζιμ Γιαννόπουλο.

Ο ναός της Αγίας Σοφίας στο Λοσ Άντζελες

«Συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό και όμορφο είναι το να έχω την ευκαιρία να πηγαίνω στην εκκλησία και να στοχάζομαι πάνω σε ερωτήματα που ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός μου θέτει, προσφέροντας μου παράλληλα και τις απαντήσεις» είχε σχολιάσει  ο Τομ Χανκς σε συνέντευξή του στην εφημερίδα της Ρωσίας Argumenti με αφορμή τον Θάνατο του Χριστού επάνω στο Σταυρό για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Όσο για την αγαπημένη του σύζυγο σε άρθρο που φέρει την υπογραφή της δίνει με το δικό της τρόπο που αποπνέει αυθορμητισμό , το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης: «…Εμείς ψήνουμε αρνιά, τσουρέκια και βάφουμε τα αυγά μας πορφυρά. Το αίμα του Χριστού. Την μέρα της Ανάστασης τσουγκρίζουμε τα αυγά μας – όποιος κερδίσει θα έχει καλή τύχη. Για τους Έλληνες Ορθόδοξους, όλη η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η εβδομάδα που δεν προγραμματίζεις τίποτα άλλο. Γιατί θα είσαι κάθε μέρα στην εκκλησία. Και γιατί θα νηστεύεις. Στο σπίτι μας, εκτός από το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, η οικογένειά μας νηστεύει το αλκοόλ και τα αναψυκτικά – για όλη τη Μεγάλη Σαρακοστή. Είναι μία θυσία που σκέφτηκαν τα παιδιά μας – γιατί είμαστε όλοι εξαρτημένοι από τα αναψυκτικά….»

«Όπου κι αν βρισκόμαστε στον κόσμο», συνεχίζει η Ρίτα Γουίλσον, «πάντα γιορτάζουμε την Ανάσταση. Έχουμε κάνει Ανάσταση σε εκκλησίες στο Λος Αντζελες, στη Νέα Υόρκη, στο Παρίσι, στο Λονδίνο. Ξυπνούσα τα παιδιά μου όταν ήταν ακόμα βρέφη και τα πήγαινα μισοκοιμισμένα στην εκκλησία τα μεσάνυχτα. Ακόμα και σήμερα, θα κάνουμε όλο το έθιμο. Θα πάμε από τις 11 που αρχίζει η λειτουργία, θα πάρουμε το Άγιο Φως και θα το μεταφέρουμε σπίτι. Γελάω πολύ που μας προσπερνούν αυτοκίνητα στο δρόμο και βλέπουν τέσσερα  μέλη οικογένειας να κρατούν αναμμένα κεριά μέσα σ’ ένα αμάξι. Δεν έχουν ιδέα γιατί. Όπως και οι εργάτες που έρχονται να βάψουν το σπίτι απορούν με τους σταυρούς από καπνό στο κατώφλι της πόρτας μας. Είναι όμως ευλογία: να μας έχει ο Θεός γερούς και την επόμενη χρονιά…»

«Είναι η πιο σημαντική γιορτή της θρησκείας μας», καταλήγει, «κι όσα σας περιέγραψα δεν είναι παρά ένα μικρό δείγμα των ιεροτελεστιών. Η θρησκεία μας είναι ακόμα πιο βαθιά, πιο πλούσια. Είναι η παράδοσή μας και η ιστορία μας. Είναι μυστηριώδης, μεγαλειώδης και ταυτόχρονα ταπεινή. Κι έχει τη δύναμη να σου δώσει δύναμη. Έχει να κάνει με ανάσταση ψυχής και πίστης στη ζωή…  Σε όλους εσάς λοιπόν, αν και είναι ακόμα νωρίς: Χριστός Ανέστη!»

Στην Αγία Σοφία κάνει ανάσταση και η Ελληνοαμερικανίδα Νία Βαρντάλος, οι γονείς της Τζένιφερ Άνιστον, η Μαρία Μενούνος και πολλοί ομογενείς που έρχονται με τα παιδιά τους για να πάρουν το άγιο φως και εύχονται να κρατά πάντα φωτεινό το δρόμο της ζωής τους.

«Στην Σιωπή των… «Εκδικητών!», η ταινία της εβδομάδας από τον Γιώργο Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

Θα ήθελα ευχαρίστως να είχα την δυνατότητα να μεταφερθώ πίσω στον χρόνο, εκεί στις δεκαετίες του ’50, ’60, ΄70 και να έθετα ένα ερώτημα στον όποιο Φελίνι, στους όποιους Μπέργκμαν, Αντονιόνι, Ταρκόφσκι, ΝτεΣίκα, Τριφό, Παζολίνι, Γκοντάρ, κι σε ακόμα άλλους τόσους σπουδαίους δημιουργούς σκηνοθέτες  εκείνων των εποχών. Θα ρωτούσα το εξής απλό: «Αξιαγάπητοι, τρισμέγιστοι καλλιτέχνες μου, όταν φτιάχνατε τις ταινίες σας είχατε κατά νου, αυτό που εμείς σήμερα αποκαλούμε «σινεφίλ» κοινό;»

Με βαθιά σιγουριά όλοι εκείνοι οι τρανοί της 7ης Τέχνης θα με κοιτούσαν στα μάτια και στα επόμενα πέντε δευτερόλεπτα θα κυλιόντουσαν στα πατώματα από τα γέλια. Επίσης, θα μου ζητούσαν κάποιες διευκρινήσεις (πάντα ξεκαρδιστικά γελώντας), τι δαίμονα σημαίνει αυτό το «σινεφίλ», που με περισπούδαστο ύφος λανσάρουμε στα γραπτά μας σαν κάτι σημαντικό, σαν μια κατηγορία θεατών, άρτι αφιχθέντων, από το πλανητικό σύστημα Άλφα του Κενταύρου.

Θα προσπαθούσα να εξηγήσω γρήγορα σε εκείνους τους υπέροχους, πως είναι ένα κοινό κάπως «ψαγμένο» κινηματογραφικά, πιο «εκπαιδευμένοι» θεατές, ας πούμε, στις «καλλιτεχνικές» ταινίες, όπως οι δικές τους δηλαδή, που εκ πεποιθήσεως το εν λόγω «σινεφίλ» κοινό έχει εξορκίσει από τις σινε-επιλογές του τις «εμπορικές» παραγωγές και τις υπερπαραγωγές, υποκλινόμενο πειθήνια στον «ποιοτικό» κινηματογράφο. Διάολε, θα κοιταζόντουσαν μεταξύ τους αστεία και εκεί που θα έλεγες, ότι το πράγμα κάπως ηρέμησε, πάλι θα γελούσαν, πιο έντονα, μέχρι δακρύων αυτή την φορά, ειδικά στο άκουσμα «εμπορική ταινία».

Υποθετικό σενάριο το παραπάνω, αλλά πέρα για πέρα αληθινό. Όλοι εκείνοι οι «παλαιοί», που οι ταινίες τους μέχρι σήμερα μας συντροφεύουν, ήταν ενταγμένοι στην φιλοσοφία και τις τεχνικές του σινεμά για τους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους και όχι για μια συγκεκριμένη κάστα θεατών, που φιλοσοφεί άγονα πάνω στο φύκι.

Ο κοινωνικός, ο πολιτικός, ο ρομαντικός, ο φανταστικός, ο κινηματογράφος της δράσης και του μυστηρίου εμπεριείχαν αυτούσια λαϊκά σημεία εκκίνησης για τους απανταχού θεατές της Γης. Ο καθηγητής, ο υπάλληλος, η νοικοκυρά, ο έμπορος, ο φοιτητής, ο επιχειρηματίας, ο συνταξιούχος, ο βιομηχανικός εργάτης παρακολουθούσαν, με το ίδιο ενδιαφέρον και ανοιχτό συναίσθημα, πάντα, στις σκοτεινές αίθουσες, ταινίες του Φελίνι, του Μπέργκμαν, του Αντονιόνι, του Ταρκόφσκι, του ΝτεΣίκα, του Τριφό, του Παζολίνι, του Γκοντάρ, αλλά και του Κερτίζ, του Χιλ, του Κόρμαν, του Γκιούκορ, του Κάπρα, του Όλντριτζ, του Πολάνσκι, του Τζαβέλα, του Λάσκου και του Δαλιανίδη. Ουδέποτε υφίστατο ο αφοριστικός διαχωρισμός του «σινεφίλ» ή του εμπορικού ή μη εμπορικού σινεμά. Τότε έφτιαχναν ταινίες οι σκηνοθέτες για να δει ο κοσμάκης θέαμα, να ευχαριστηθεί, να ψυχαγωγηθεί και πάντα υπήρχαν οι πιο ποιοτικές και οι λιγότερο ποιοτικές παραγωγές (ένεκα προϋπολογισμού), άπασες όμως περνούσαν από το «λαϊκό» κριτήριο του θεατή.

Και ξαφνικά γεννήθηκαν κατηγορίες ανάμεσα στο φιλοθεάμον κοινό και ο κινηματογράφος, λύγισε, γονάτισε, ξέπεσε, κατακρεουργήθηκε και η αίσθηση, εκείνο το ουράνιο φίλιον συναίσθημα προς την Τέχνη της κινούμενης εικόνας δημιούργησε ακατανόητες «φυλές» στην ψυχαγωγία, πανάθεμά μας, ακριβώς στον φλέγοντα πυρήνα, του ωφέλιμου της ανθρώπινης σκέψης για να γράφουν σήμερα σε κείμενα για μια ταινία, το προχωρημένο, το απογειωτικό, φουλ ελιτίστικο: «…για εκπαιδευμένους σινεφίλ», αντί τού ορθού: «η ταινία είναι μια μάπα και δεν βλέπεται με τίποτα!»

Άλλοι καιροί οι σημερινοί, αγαπημένη μου Ελεονόρα, που πάνω στο βελόνι και στην κλωστή έραβες και το μικρό, βωβό σου δάκρυ, ενθυμούμενη σκηνές από τον «Κλέφτη Ποδηλάτων» του Ντε Σίκα, κι ας μην ήσουν «σινεφίλ»… τότε.           

 

  • Είδος: Επιστημονικής Φαντασίας Marvel Comics και σε 3D
  • Παραγωγή: ΗΠΑ (2019)
  • Σκηνοθεσία: Άντονι και Τζο Ρουσό
  • Με τους: Γκουίνεθ Πάλτροου, Σκάρλετ Τζοχάνσον, Πολ Ραντ, Κρις Έβανς, Ρόμπερτ Ντάουνι Τζ, Τζον Φαβρό, Σεμπάστιαν Σταν, Τζος Μπρόλιν, Τζέρεμι Ρένερ, Κρις Χέμσγουορθ, Εβάντζελιν Λίλι, Μπρι Λάρσον, Ελίζαμπεθ Ολσεν, Τομ Χόλαντ, Μπράντλεϊ Κούπερ, Μαρκ Ράφαλο, Νάταλι Πόρτμαν, Ρενέ Ρούσο, Μισέλ Πφάιφερ, Μάικλ Ντάγκλας
  • Διάρκεια: 182΄
  • Διανομή: Feelgood Entertainment

Άνευ spoilers για να απολαύσετε την ταινία, παραθέτω μια μικρή περίληψη της ιστορίας αυτών που θα δείτε, για να πάρετε μια γεύση:

Οι Εκδικητές έχουν ηττηθεί από τον Θάνος, που αφού απέκτησε τους έξι Λίθους της Αιωνιότητας στο «Infinity War», ολοκλήρωσε το διεστραμμένο του σχέδιο, σκονοποιώντας τον μισό έμβιο πληθυσμό του σύμπαντος, συμπεριλαμβανομένων και πολλών Εκδικητών σε Γη και διάστημα.

Οι εναπομείναντες Εκδικητές, ως ανθρωποθεϊκά ράκη παίρνουν την απόφαση να αντιμετωπίσουν πρόσωπο με πρόσωπο τον Θάνος, βοηθούμενοι από την Captain Marvel, αφού την είχε προσκαλέσει ο Νικ Φιούρι. Πάνω που συνάντησαν τον Θάνος αραχτό και ράθυμο σε έναν απομακρυσμένο πλανήτη, μόνο και έρμο σε μια καλύβα να διάγει βίο συνταξιούχου, ο ασυγκράτητος Θωρ με το νέο σφυρί του δίνει το μοιραίο τέλος.

Πέντε χρόνια μετά, οι Εκδικητές, διασκορπισμένοι στα πέρατα της Γης και του Σύμπαντος προσπαθούν να συμμαζέψουν τα κομμάτια τους. Αναζητούν  μια λύση για να μπορέσουν να επαναφέρουν την ισορροπία μετά την μεγάλη Κοσμική καταστροφή. Και αυτή έρχεται από τον Ant-Man, που όλα αυτά τα χρόνια ήταν χαμένος σε μια κβαντο-χρονική διάσταση και δεν είχε πάρει μυρωδιά για το τι συνέβη στην Γη και στο Σύμπαν.

Ο χρόνος θα γίνει το ιπτάμενο χαλί για να αντιμετωπίσουν οι Εκδικητές την πιο μεγάλη πρόκληση τους. Πρέπει να βρουν τη δύναμη πρώτα να ενωθούν ξανά, όσοι περίσσεψαν και να νικήσουν τον Θάνος μια για πάντα, αλλά και να φέρουν τους εαυτούς τους αντιμέτωπους με το παρελθόν τους.

«Where do they go, now that they gone?» (Πού πήγανε τώρα που έφυγαν;), διερωτάται το μότο του πόστερ που βρίσκεται αναρτημένο στην αίθουσα που συγκεντρώνεται η ομάδα αλληλοϋποστήριξης με ανθρώπους που έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα στο εκκαθαριστικό, συμπαντικό 50% του Θάνος. Επικεφαλής του group therapy o Captain American δίνει κουράγιο στους εναπομείναντες συντετριμμένους, μοναχικούς ανθρώπους, που έχασαν αγαπημένους συγγενείς και φίλους, με ενθαρρυντικές, υποστηρικτικές συμβουλές του στυλ: «Έχουμε χάσει, όλοι μας. Χάσαμε τους φίλους μας. Χάσαμε συγγενείς. Χάσαμε κομμάτι του εαυτού μας. Αυτή είναι η μάχη της ζωής μας. Και ΄γω 70 χρόνια ήμουν χαμένος, θαμμένος κάτω από τον πάγο. Όταν επέστρεψα όλοι οι δικοί μου άνθρωποι είχαν φύγει από την ζωή, ακόμα και η γυναίκα που αγάπησα. Κι όμως προχώρησα!»

Ω Τιτάνα Θάνος, το κακό που προκάλεσες στο αμερικανικό έθνος (αυτό μόνο βλέπουμε στην ταινία) με την ενσυνείδητη, «οικολογική» σου εκκαθάρισή είναι αβόλευτο, είναι τρισθεόρατο και η 11η Σεπτεμβρίου 2001 απέχει μόλις 18 χρόνια. Είναι Κοσμικός ο πόλεμος και οι απώλειες βαριές. Το ανθρώπινο δράμα, η συγκίνηση είναι οι βασικοί καταλύτες στο ρίξιμο της αυλαίας στο τέταρτο και τελευταίο μέρος της τετραλογίας των «Avengers» της Marvel-Disney.

Και βέβαια, το θέαμα στην ταινία είναι παρών και, βέβαια, ο ηρωισμός διαβαίνει την θεϊκή ατραπό των αρετών και της ανδρείας, πιο αποφασιστικά αυτή την φορά και, βέβαια, οι καλοί πάντα νικάνε και, βέβαια, οι ήρωες αυτοκαθάρονται από το παρελθόν τους επί της Γης και, βέβαια το δράμα, το χιούμορ, ο αλτρουισμός και φυσικά ο σαρκασμός (ο Θωρ ως απομίμηση του ρέμπελου «Big Lebowski» είναι πέρα του απίθανου) ενορχηστρώνουν το κινηματογραφικό μεγαλείο με συμμάχους τους δακρυϊκούς μας πόρους και, βέβαια, οι μεγάλες θυσίες έχουν την τιμητική τους. Άλλωστε, όταν η νέα τάξη πραγμάτων και η παγκοσμιοποίηση αυτοσαρκάζονται κινηματογραφικά, δια στόματος του μακελάρη, τιτάνα Θάνος, τότε η όποια απώλεια στο φινάλε, που ραγίζει καρδιές, κλείνει το μάτι μαγκιόρικα στον θεατή και με την φαντασμαγορία που διακρίνει το προϊόν απαντάει: «That’s, not, all folks…»  

Το Θέαμα και δη το υπερθέαμα είναι εδώ γενναίο, ανθηρό και τα 182 λεπτά διάρκειας της ταινίας ξοδεύονται αγόγγυστα, δεν σε κουράζουν και δεν νοιώθεις μηδέ συναισθηματική, μηδέ πνευματική κόπωση. Μια ταινία τριών ωρών, δίκαια μοιρασμένη σε τρία διαφορετικά μέρη με σκοπό, τι άλλο; Την γήινη ευημερία, την ελευθερία και ως διττή ερμηνεία, την αγάπη για όλους αυτούς που λατρέψαμε και τους χάνουμε, ρε γάμωτο!

Η Ντίσνεϊ και η Μάρβελ έφτιαξαν το μεγάλο τους έργο και τα αδέλφια Άντονι και Τζο Ρουσό από την βαριά καρέκλα του σκηνοθέτη, όπως στο προηγούμενο επεισόδιο έτσι και δω, αποκαλύπτουν πειθαρχεία, σωστή στόχευση και εύπεπτο αποτέλεσμα, ρίχνοντας μοβ πέπλο σε κάθε προηγούμενο του είδους.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Τρεις ώρες χρειάστηκαν  για να περάσουν σαν σε παιδικό view master oι 21 ταινίες των χάρτινων super heroes της επικής Marvel και σαν νυχτερινή ελεγεία στην καρδιά του φαντασμαγορικού δάσους των δρυίδων, τελέστηκε η συγκινησιακή μάζωξη μιας κινηματογραφικής περιόδου 11 χρόνων, αρχής γενομένης με τον «Iron Man» του 2008, που κράτησε το ενδιαφέρον των θεατών αμείωτο.

Οι «Avengers» του 2012 και του 2015, ειδικότερα όμως το οντολογικό «Infinity War» (το καλύτερο τους) και τώρα με το «Endgame» πέρασαν θριαμβευτικά το κατώφλι της ιστορίας της 7η Τέχνης, κερδίζοντας με τις μπέρτες, τα κολάν και τις σιδερένιες στολές τους τις άνετες σεζ λονγκ, πίνοντας δροσερές μαργαρίτες στην καταπράσινη back yard του σινε-οικοδομήματος του φανταστικού.          

Τάσος Ιορδανίδης, συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Στον παραλογισμό της μάχης δε χωράει το ανθρώπινο είδος. Είναι προορισμένο για ανώτερα πράγματα»

Ένα σπουδαίο ερμηνευτικό κατόρθωμα κάνει αυτή τη σαιζόν ο Τάσος Ιορδανίδης, που αναμετριέται με τον αντιπολεμικό μονόλογο «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» σε θεατρική απόδοση από το ομώνυμο βιβλίο του Ντάλτον Τράμπο της Σοφίας Αδαμίδου ακολουθώντας τις σκηνοθετικές οδηγίες της Θάλειας Ματίκα.

Ο πρωταγωνιστής αντεπεξέρχεται με επιτυχία στις δυσκολίες αυτού του συγκλονιστικού και τόσο απαιτητικού ρόλου, φθάνει σε σημεία έσχατης αντοχής και βγάζει την αντιπολεμική κραυγή του έργου του Τραμπο, που σπάει τα όρια του Altera Pars και την ακουμπά στα αυτιά των ανθρώπων. Eίναι ένας καγχασμός για τους ισχυρούς της γης, που όταν χάνουν το παιχνίδι έναντι λαών, καταφεύγουν σε πολέμους για να τους γονατίσουν.

O Τάσος Ιορδανίδης από το ξεκίνημά του έως σήμερα δεν εφθάρει σε κάτι δευτεροκλασάτο.

Για το ταλέντο μίλησαν και μιλούν πολλοί. Κυριαρχεί πάνω στο θεατρικό σανίδι σε ρόλους – κλειδιά, που ενσαρκώνονται στο σώμα του και γίνονται για μεγάλο διάστημα υπαρξιακοί του σύντροφοι. Κι εμείς συγκινούμεθα με την έκβαση του ωραίου και νιώθουμε ευγνωμοσύνη για όσα μας χάρισε και μας χαρίζει.

Μετά από 14 χρόνια και τόσες επιτυχίες στο ενεργητικό σας, αγαπητέ κ. Ιορδανίδη, που σας κατέταξαν στους πιο ξεχωριστούς ηθοποιούς του Ελληνικού Θεάτρου και στους σκηνοθέτες των μεγάλων επιτυχιών,  ξανασυναντάτε επί σκηνής το Τζόνυ, σε ένα νέο κείμενο που υπογράφει η εξαιρετική Σοφία Αδαμίδου και είναι  εμπνευσμένο από το ομώνυμο βιβλίο του Ντάλτον Τράμπο «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του».Mια παράσταση, που  σκηνοθέτησε η  σύντροφός σας στη ζωή, η Θάλεια Ματίκα από τις καλύτερες ηθοποιούς της γενιάς της. Τι συναισθήματα σας γέννησε αυτή η νέα εκδοχή;

Αρχικώς,σας ευχαριστώ πολύ για τα κολακευτικά σας λόγια που δε σας κρύβω ότι με φέρνουν σε αμηχανία…Ο στόχος μου όλα αυτά τα χρόνια είναι να προσπαθώ να κάνω με όσο το δυνατόν καλύτερο τρόπο τη δουλειά μου, ώστε να μην αισθανθεί κάποιος θεατής ότι επιχειρώ να τον κοροϊδέψω. Όπως είπατε, πρόκειται για τη δεύτερη συνάντησή μου με τον ήρωα του Τράμπο.

Τα συναισθήματα είναι τα ίδια, αλλά πιο ώριμα και πιο βαθιά. Τα φορτία ζωής διαθέτουν ηλεκτρισμό υψηλότερης τάσης και παράγουν μεγαλύτερο σεβασμό για τα μηνύματα του έργου. Χαίρομαι που έχω τη δυνατότητα μίας ακόμα προσέγγισης. Αισθανόμουν ότι υπήρχαν ανοιχτοί λογαριασμοί αφού ο συμβολικός στρατιώτης χτυπάει συχνά και πυκνά την πόρτα της συνείδησης και απαιτεί να βρει οχήματα για να αποστείλει την απέχθειά του απέναντι σε οτιδήποτε μιλιταριστικό, υπερασπίζοντας την αντιστασιακή δύναμη του ανθρώπινου νου και το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.

«Στρατηγέ, ο άνθρωπος είναι χρήσιμος πολύ. Ξέρει να πετάει, ξέρει και να σκοτώνει. Μόνο  που έχει ένα ελάττωμα: Ξέρει να σκέφτεται». Η παραπάνω ρήση του Μπ. Μπρεχτ αντιπροσωπεύει επάξια τον ήρωα του έργου ή πιο σωστά το κατακρεουργημένο από τον πόλεμο σώμα, το οποίο είναι καθηλωμένο στο κρεβάτι της φρίκης, αφού του λείπουν σχεδόν τα πάντα, αλλά έχει διατηρήσει το πιο σημαντικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό: την ικανότητα της σκέψης. Εκτός από αντιπολεμικό το έργο, θέτει υπαρξιακά ζητήματα και κυριολεκτικά σου δίνει γροθιά στο στομάχι. Πώς αντέχετε το βάρος αυτού του ρόλου; Δεν σας σμπαραλιάζει ψυχικά;

Δε σας κρύβω ότι πρόκειται για το πιο δύσκολο, το πιο απαιτητικό σκηνικό μου πεπραγμένο. Αντλώ όμως μία ακατανόητη δύναμη από το κείμενο και από το σκοπό του εγχειρήματος που είναι ιερός. Η επιθυμία όλων των συντελεστών ήταν να ξεχάσουμε ότι παράγουμε ένα καλλιτεχνικό προϊόν με τις συνήθεις απαιτήσεις και προσδοκίες. Η ανάγκη όλων μας καθοδηγήθηκε από την τόσο εκκωφαντικά ηχηρή κραυγή του ήρωα και την αδάμαστη ανθρώπινη θέληση για το δώρο της ζωής. Μπορώ να σας πω με το χέρι στην καρδιά ότι η διαδικασία είναι λυτρωτική. Καθαρτική.

«Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» από τα πιο συγκλονιστικά αντιπολεμικά έργα όλων εποχών και όπως πολύ σωστά σχολιάσατε, μπορεί ο εχθρός να μην είναι ορατός, αλλά είναι δίπλα μας, έτοιμος να μας κατακρεουργήσει είτε στο πεδίο  της μάχης, είτε σε αυτά της καθημερινότητας, που «όταν οι πλούσιοι κάνουν πόλεμο, είναι οι φτωχοί που πεθαίνουν», όπως σημειώνει ο Ζαν Πολ Σαρτρ. Ποια είναι τα μηνύματα που δίνει στο υποψιασμένο και ευαίσθητο κοινό που γεμίζει ασφυκτικά το Altera Pars κ. Ιορδανίδη;

Πολλά τα γραπτά για τη  φρίκη του πολέμου και τα καρκινώματά του. Το όπλο του συγγραφέα στην περίπτωσή μας είναι τόσο ισχυρό που το καθιστά πάντα επίκαιρο.

Οι σκέψεις ενός ζωντανού που είναι νεκρός, ενός νεκρού που είναι ζωντανός. Η ανθρώπινη σκέψη κυριαρχεί. Η ενσυναίσθηση πάντα σε εγρήγορση. Η ματαιότητα των επιχειρημάτων της εχθροπραξίας απογυμνώνεται. Στον παραλογισμό της μάχης δε χωράει το ανθρώπινο είδος. Είναι προορισμένο για ανώτερα πράγματα. Για να αισθάνεται τη γεύση, για να φυλακίζει την ομορφιά των χρωμάτων της ίριδας, για να αφουγκράζεται τους ήχους, για να κινείται, για να εκτιμά τις μικρές χαρές της καθημερινότητας, ώστε να στροβιλίζεται η γη και εν συνεχεία να μεγαλουργεί. Αυτή είναι η δύναμή μας. Η επιβεβαίωση του υφίσταμαι κάθε στιγμή. Αυτό αγιοποιεί τον ήρωα και τον καθιστά διαχρονικό.

«…Θα αναφερθώ ξεχωριστά στο Γιώργο Μιχαλακόπουλο γιατί μου έκανε το μεγάλο δώρο να με ανεβάσει επί σκηνής μαζί του σε ένα έργο για δύο υποκριτές και να καταλάβω μέσα από την τριβή μαζί του, ότι το να είσαι ηθοποιός είναι ευθύνη και προνόμιο»

Τάσσος Ιορδανίδης και Θάλεια Ματίκα

Πώς ήταν η συνεργασία σας με την κα. Ματίκα; Υπήρξαν στιγμές δημιουργικής έντασης μεταξύ σας κατά τη διάρκεια των προβών; Πως θα χαρακτηρίζατε την ανάγνωσή της;

Άψογη. Είναι η πρώτη φορά που συνεργαστήκαμε και δεν διαφωνήσαμε για το παραμικρό. Η Θάλεια ενορχήστρωσε με απόλυτο σεβασμό-επακόλουθο μοναχικής μελέτης- τους συνεργάτες της και η ανάγνωσή της που ακουμπά στους κανόνες ενός τραγωδιακού κώδικα έγινε ολοκληρωτικά αποδεκτή από τους συντελεστές. Η Σοφία Αδαμίδου με τη θεατρική της απόδοση, ο Σάκης Μπιρμπίλης με τους φωτισμούς του, η Ηλένια Δουλαδήρη με το σκηνικό κοιστούμι της και ο Τάσος Σωτηράκης με την πρωτότυπη μουσική του αγκάλιασαν την πρόθεση της Θάλειας και περιφρούρησαν με συγκινητικό τρόπο τη ματιά της πάνω στο έργο.

Παρότι έμπειρος πια και εμπνευσμένος δημιουργός είχατε το τρακ του πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού στην πρεμιέρα;

Πάντα έχω αγωνία και χαίρομαι για αυτό γιατί σημαίνει ότι δεν πάσχω από αναισθητοποίηση.

Πώς χειριστήκατε το μονόλογο, που είναι από τα δυσκολότερα θεατρικά είδη;

Σαν ένα παιδί που μαθαίνει να περπατάει. Που μπορεί να σταθεί στα πόδια του για κάποια δευτερόλεπτα, που θα πέσει, θα ξανασηκωθεί…

Πιστεύετε, ότι «Τη μέρα που η δύναμη της αγάπης θα υπερνικήσει την αγάπη της δύναμης, ο κόσμος θα γνωρίσει την ειρήνη», όπως ισχυρίζεται ο Μαχάτμπα Γκάντι;

«Αγάπης δε ουδέν μείζον ούτε ίσον εστί», είπε επίσης ο Μένανδρος. Ποιος είμαι εγώ για να αμφισβητήσω δύο τόσο σπουδαία πνεύματα;

Κάνετε τέχνη αναζητώντας την ουσία και όχι το περιτύλιγμα αφήνοντας το αποτύπωμα μιας δουλειάς με διαπιστώσεις, επισημάνσεις και προβληματισμούς που εκφράζεται μέσα από το ρεπερτόριο που επιλέγετε. Ποιοι ήταν οι σημαντικοί σταθμοί και τα ερεθίσματα που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής σας προσωπικότητας;

Οι συνάδελφοι, οι συντελεστές, οι εργαζόμενοι του θεάτρου…Όλοι. Ακόμα κι αν έχω έρθει σε αντιπαράθεση με κάποιους τους είμαι ευγνώμων γιατί με έκαναν να σκεφτώ, να προβληματιστώ, να εμπνευστώ και να γίνω εμπειρικά πλουσιότερος. Θα αναφερθώ ξεχωριστά στο Γιώργο Μιχαλακόπουλο γιατί μου έκανε το μεγάλο δώρο να με ανεβάσει επί σκηνής μαζί του σε ένα έργο για δύο υποκριτές και να καταλάβω μέσα από την τριβή μαζί του, ότι το να είσαι ηθοποιός είναι ευθύνη και προνόμιο. Οι συμβουλές του με ακολουθούν σε κάθε μου βήμα και αισθάνομαι ευλογημένος για αυτή τη συνεργασία.

«…Από τον Οκτώβριο, θα βρίσκομαι στο θέατρο Αποθήκη για τον «Πατέρα» του Στρίντμπεργκ. Ο Βασίλης Μπισμπίκης έχει αναλάβει τη σκηνοθεσία, ακολουθώντας τη μέθοδο που ακολούθησε στο πρόσφατο ανέβασμα του «Άνθρωποι και ποντίκια» του Στάινμπεκ»

Αν  δεχθούμε την άποψη, ότι ο καλλιτέχνης είναι πιο ευαίσθητος και ίσως πιο ευάλωτος, από τον μέσο πολίτη, ποιες μπορεί να είναι οι  επιπτώσεις, που μπορεί να έχει η καθημερινότητα και ο αγώνας επιβίωσης στον ίδιο και στο έργο του;

Οφείλει να είναι για να απορροφά τα σημεία των καιρών, για να αποκωδικοποιεί τις νόρμες και να υπερασπίζεται τα συγγραφικά πνεύματα.Η καθημερινότητα και το θέατρο είναι συγκοινωνούντα δοχεία και η σκηνική κατάθεση ενδυναμώνεται από τις ευκολίες αλλά και από τις δυσκολίες.

Εσείς κ. Ιορδανίδη είσθε ένας καλλιτέχνης με κοινωνικές και πολιτικές ανησυχίες. Αν δεν είχατε αυτή την πλευρά πιστεύετε ότι θα είχατε παράξει τόσο σημαντικό έργο;

Δεν ξέρω αν έχω παράξει σημαντικό έργο, σίγουρα όμως ό, τι έχω παράξει αποτελεί την εξέλιξη μίας κοινωνικής στάσης και μίας πολιτικής θέσης.

Ταξιδεύετε στην καρδιά των θεατών ξυπνώντας τους αναμνήσεις και συναισθήματα μέσω της τέχνης του εφήμερου που με πάθος και αγάπη υπηρετείτε. Το θέατρο είναι ένα κοινός τόπος για προβληματισμό;

Κάθε μορφή τέχνης θέτει τον άνθρωπο έναντι των ευθυνών του αλλά και της ακατέργαστης σκέψης του. Πόσο μάλλον το θέατρο που είναι μία παραστατική τέχνη που έχει την ικανότητα να αγγίζει τα όρια μίας συναισθηματικής και νοητικής ταύτισης.

Μπορούμε να συνδέσουμε, νομίζετε, με έναν τρόπο την τέχνη με την πραγματικότητα που βιώνουμε όλοι σήμερα στην Ελλάδα;

Φυσικά. Και πιο εμπεριστατωμένα σε 10 ή σε 20 χρόνια. Η τέχνη πέρα από τις άλλες ιδιότητες της έχει και- τη μη αμφισβητήσιμή-του πολιτιστικού ιστορικού.

«Οι άνθρωποι πραγματικά αλλάζουν, και η αλλαγή έρχεται σαν ένα ελαφρύ αεράκι που ανακατεύει τις κουρτίνες την αυγή, και έρχεται σαν το ανεπαίσθητο άρωμα ενός αγριολούλουδου κρυμμένου στη χλόη», όπως αναφέρει ο Τζον Στάινμπεκ. Σε εσάς πώς ήρθε η αλλαγή στο πέρασμα του χρόνου;

Επιμελώς αφηρημένα.

Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί τα όνειρά σας για το μέλλον;

Το καλοκαίρι «Ο Τζόνι» θα περιοδεύσει και νοιώθω ευτυχής που θα επικοινωνήσει και με άλλες περιοχές εκτός της πρωτεύουσας. Από τον Οκτώβριο, θα βρίσκομαι στο θέατρο Αποθήκη για τον «Πατέρα» του Στρίντμπεργκ. Ο Βασίλης Μπισμπίκης έχει αναλάβει τη σκηνοθεσία, ακολουθώντας τη μέθοδο που ακολούθησε στο πρόσφατο ανέβασμα του «Άνθρωποι και ποντίκια» του Στάινμπεκ.

Είμαι πολύ χαρούμενος για τη συνεργασία με το Βασίλη, για τη σκηνική συνάντηση με τη Μαρίνα Ασλάνογλου που θαυμάζω και εκτιμώ απεριόριστα, αλλά και την παραγωγική πραγμάτωση από τα Αθηναϊκά θέατρα που έχουν περιφρουρήσει με πολλή θέρμη την καλλιτεχνική αυτή προοπτική.

Η βραβευμένη ηθοποιός Κάθριν Χάντερ στο ρόλο του Προμηθέα Δεσμώτη στην Επίδαυρο

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Πάτρας συμμετέχει φέτος στο Φεστιβάλ Επιδαύρου με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου. «Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών», όπως σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., Σταύρος Τσακίρης, ο οποίος υπογράφει τη σκηνοθεσία.

Ο Σταύρος Τσακίρης είδε στο πρόσωπο και την ερμηνευτική δεινότητα της Kathryn Hunter (Κάθριν Χάντερ) τον ιδανικό Προμηθέα και η διεθνούς φήμης ελληνικής καταγωγής ηθοποιός, αποδέχτηκε με θέρμη την πρόσκλησή του να ενσαρκώσει τον ομώνυμο ρόλο.

Η βραβευμένη με Olivier Award, ως καλύτερη ηθοποιός, Κάθριν Χάντερ θα βρεθεί  για πρώτη φορά στην Επίδαυρο, στις 9 και 10 Αυγούστου 2019 ερμηνεύοντας αυτό τον εμβληματικό χαρακτήρα.

Η συνάντηση του Σταύρου Τσακίρη με τη μεγάλη Βρετανίδα ηθοποιό έγινε πέρυσι το καλοκαίρι, οπότε και συμφωνήθηκε να παρουσιαστεί η τραγωδία του Αισχύλου και μάλιστα στα Ελληνικά.

«Η Κάθρυν Χάντερ είναι Ελληνικής καταγωγής αλλά δεν είχε ερμηνεύσει έως τώρα κάποιον ρόλο στα Ελληνικά», τονίζει ο Σταύρος Τσακίρης. «Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου κι έχει αναγνωρισθεί παντού σαν μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς της εποχής μας. Και μάλιστα η Χάντερ έχει ενσαρκώσει πληθώρα ανδρικών ρόλων, ενώ ήταν η πρώτη γυναίκα ηθοποιός που ερμήνευσε το ρόλο του Βασιλιά Ληρ (1977)».

Ο Σταύρος Τσακίρης έχει παρουσιάσει έως τώρα 19 παραστάσεις τραγωδιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο «Προμηθέας» είναι η πέμπτη παρουσία του στο Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Η Κάθριν Χάντερ στον ρόλο του βασιλιά Ληρ
Νικήτας Τσακίρογλου
Δημήτρης Πιατάς
Πέγκυ Τρικαλιώτη
Γεράσιμος Γεννατάς
Αλέξανδρος Μπουρδούμης
Περικλής Βασιλόπουλος

Στην παράσταση τον κεντρικό ρόλο του «Αφηγητή» κρατά ο πλέον εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός στο Αρχαίο Δράμα Νικήτας Τσακίρογλου, ο οποίος έχει υποδυθεί ο ίδιος τον Προμηθέα στο παρελθόν δυο φορές.

Στο ρόλο του Ήφαιστου είναι ο Δημήτρης Πιατάς που για πρώτη φορά ερμηνεύει έναν τραγικό ρόλο, παρά την πλούσια παρουσία του στο φεστιβάλ Επιδαύρου.

Η Πέγκυ Τρικαλιώτη υποδύεται την Ιώ. Ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης στο ρόλο του «Κράτους» και ο Γεράσιμος Γεννατάς κρατά τον ρόλο του Ωκεανού.

Τέλος, το ρόλο του Ερμή μοιράζονται τρεις από τους πιο πολλά υποσχόμενους ηθοποιούς της νεότερης γενιάς: η Ηλιάνα Μαυρομάτη, η Αντιγόνη Φρυδά και ο Κωσταντίνος Νικούλι.

Ο εννεαμελής χορός έχει ως Κορυφαίο το παλαιό στέλεχος του ΔΗ. ΠΕ. ΘΕ Πάτρας Περικλή Βασιλόπουλο.

Η μετάφραση, που έγινε ειδικά για τη παράσταση, είναι του Δημήτρη Δημητριάδη, τα σκηνικά του διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη Κώστα Βαρώτσου και τα κοστούμια του σημαντικού ενδυματολόγου Γιάννη Μετζικώφ που έχει «ντύσει» περισσότερες από 80 παραγωγές Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.

Την ευθύνη για την κίνηση έχει ο Ιταλός Marcello  Magni, ένας εκ των συνιδρυτών του διεθνώς γνωστού θιάσου Complicite.    

Σκηνοθετικό Σημείωμα:

«Ίσως η αρχαιότερη τραγωδία. Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών. Ίσως το πιο κρυπτικό κείμενο του κόσμου.

Ίσως το πιο βλάσφημο που γράφτηκε ποτέ. Ίσως το πιο ευσπλαχνικό κείμενο γι’ αυτό το ον που σπαράζει ανάμεσα στο πολύ φως του σύμπαντος και το βαθύ σκοτάδι που προσπαθούν να του επιβάλουν στο μυαλό.

Μέγας τυραννισμένος ο Άνθρωπος και νυν και αεί.

Αναρωτιέσαι αν η ζωή που βιώνουμε είναι μια τιμωρία που ακολούθησε το προπατορικό αμάρτημα ή μια επιλογή του ανθρώπου να ορίσει ο ίδιος τη γήινη μοίρα του.

Η φωτιά που έκλεψε ο Προμηθέας είναι το φως που συνεχίζει να καίει» (Σταύρος Σ. Τσακίρης)

Σταύρος-Σ.-Τσακίρης
Κάθριν Χάντερ
Προμηθέας Δεσμώτης - Ο Θίασος

Προμηθέας Δεσμώτης

Ο αφηγητής αφού εξιστορήσει τη μάχη των θεών για την εξουσία των ουρανών και την επικράτηση του Δία, παρακολουθεί την πτώση του ανθρώπου και του μόνου υποστηρικτή του, του Προμηθέα, στη γη.

Στην κορυφή του Καυκάσου, ο Ήφαιστος και οι συνοδοί του στήνουν ένα ψηλό στύλο όπου δένουν τον τιμωρημένο Προμηθέα. Αυτός, μόνος πια, θρηνεί για την άδικη έκπτωσή του και μέμφεται την αχαριστία του Δία.

Μόνοι του συμπαραστάτες οι άνθρωποι που νίκησαν τον φόβο τους. Κάποια στιγμή φτάνει ο Ωκεανός. Πλάσμα της φαντασίας του Προμηθέα ή πραγματικός ευσπλαχνικός Θεός; Άγνωστο. Του προτείνει να συμβιβαστεί με τον Θεό και να ζητήσει συγνώμη. Ο Προμηθέας δεν τον εμπιστεύεται και τον διώχνει. Μόνος στα δεσμά του συνεχίζει.

Μετά φτάνει η Ιώ, που φέρνει την Άνοιξη στον έρημο τόπο. Ο Προμηθέας χαίρεται, αλλά γνωρίζει ότι σύντομα η Ιώ θα χαθεί μέσα στους μεγάλους δρόμους, όπως είναι η μοίρα που της έδωσε η κατάρα της Ήρας. Έτσι και θα συμβεί. Καταχνιά σκεπάζει τα πάντα και πάλι.

Ο Προμηθέας πιο απελπισμένος από ποτέ τριγυρνά, όσο του επιτρέπουν οι αλυσίδες του σαν φυλακισμένο θηρίο. Τότε εμφανίζεται ο τρισυπόστατος και ερμαφρόδιτος Ερμής που του ανακοινώνει την τελική καταδίκη του. Ο Προμηθέας χάνεται στο παντοτινό σκοτάδι.

«Γιατί εμένα Θεέ μου;», αναρωτιέται για πολλοστή φορά.

Η Ιστορία εξελίσσεται σαν ένας παλιός λαϊκός μύθος με συνεχείς ανατροπές, όπου το πραγματικό και το υπερβατικό εναλλάσσονται διαρκώς. Οι μορφές των ονείρων μιλούν, άνθρωποι πουλιά τιμωρούν και ο Ουρανός με τ’ άστρα κατεβαίνει στη γη. Οι εποχές αλλάζουν και μόνο ο αλυσοδεμένος άνθρωπος (μέχρι και σήμερα) περιμένει τη σωτηρία του από κάθε σκλαβιά, κάθε προκατάληψη.

Γιατί όμως μια γυναίκα να ενσαρκώσει έναν ανδρικό ρόλο;

Ο Προμηθέας είναι ο άνθρωπος – Θεός. Ένας εκπεπτωκώς άγγελος. Δεν είναι ούτε άντρας, ούτε γυναίκα. Είναι αυτός/αυτή που αρνήθηκε τον όποιον διαχωρισμό ανάμεσα στους ανθρώπους. Τους αγάπησε και τους υπερασπίστηκε. Θρηνεί για τη γήινη μοίρα τους, που είναι ο Θάνατος. Μια μοίρα κοινή για όλους.

Ο Σκηνικός Χώρος

Ένα έρημο, παγωμένο τοπίο όπου δεσπόζει ένας κόκκινος στύλος πάνω στον οποίο είναι δεμένος ο Προμηθέας. Γύρω του ένας δεκαοχταμελής θίασος με προεξάρχοντα έναν αφηγητή, αναβιώνει τα πάθη του ήρωα με ελπίδα να κρατήσει ζωντανό το μύθο του.

Μουσικές λαϊκές από τον Καύκασο, την Ελλάδα, την Ανατολή, αλλά και σύγχρονες. Συντεθειμένες και αυτοσχεδιαστικές, σταχυολογημένες σαν μια κιβωτός, απόηχος ενός κόσμου που επιμένει να υμνεί τη ζωή.   

«Η Μυθιστορική Εξέλιξη: (Γραικός – Έλλην – (Ρωμιός Έλλην) – Ελλάς» γράφει ο Μιχάλης Μπατής (Β΄ Μέρος)

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Η Ελληνική Μυθολογία είναι ένα από τα πιο αξιόλογα και αντιπροσωπευτικά δείγματα του λαμπρού πολιτισμού που δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες. Περιέχει την δική τους εξήγηση και διήγηση για την δημιουργία του Κόσμου και του ανθρώπινου γένους, καθώς και την παραπέρα εξέλιξη και πορεία των Ελλήνων μέσα στους αιώνες που κύλησαν.

Οι  αρχαίοι  Έλληνες ανέφεραν  ένα  φυλετικό  μύθο, με τον οποίο «ερμήνευαν» την εθνική τους ονομασία «Έλληνες» συνδέοντάς τη με το όνομα του μυθικού βασιλιά και γενάρχη «Έλληνα» (θεωρία  του  κοινού  προγόνου – γενάρχη) απ’ τον οποίο προήλθαν όλα τα ελληνικά φύλα. Την ύπαρξη του Έλληνα δέχονταν ακόμη και οι μεγάλοι ιστορικοί της αρχαιότητος όπως ο Ηρόδοτος ή ο Θουκυδίδης οι οποίοι με την σειρά τους επανέλαβαν, χωρίς συστηματικό έλεγχο, το «μυθικό αξίωμα» και στις επίσημες πλέον ιστορίες των  Ελλήνων. Έτσι συνδέθηκε άμεσα η εθνική ονομασία με τον γενάρχη, βασιλιά της Φθίας, (τον Έλληνα), ο οποίος είχε γιούς τούς υπολοίπους «γενάρχες» των ελληνικών φύλων: τον  Αίολο, τον Δώρο και τον Ξούθο.

Το δεύτερο μέρος της Μυθιστορικής εξέλιξης (Διαβάστε το πρώτο μέρος)

Ο  ποιητής Όμηρος πράγματι χρησιμοποιεί 147 φορές το όνομα «Δαναοί», ενώ δεν χρησιμοποεί δεύτερη φορά το «Πανέλληνες». Παντού επιλέγει ονομασίες από το σχήμα  «Αχαιοί, Δαναοί, Παναχαιοί, Αργείοι», ενώ πουθενά δεν προσθέτει την ονομασία «Έλληνες» ή «Πανέλληνες».

Άραγε ο συγκεκριμένος στίχος αποδεικνύει περίτρανα ότι ενώ υπήρχε λέξη με φυλετική σημασία, που ήδη λειτουργούσε ως συλλογική επωνυμία, εντούτοις δεν χρησιμοποιείται συνειδητά δεύτερη φορά. Ίσως οι «Πανέλληνες» να ήταν οι λαοί νοτιοανατολικά της κοιλάδας του Σπερχειού στους  οποίους ανήκε ο Αίας ( Λοκροί) γειτονική περιοχή της  Φθίας, ίσως είναι η περιοχή που υπονοεί στο δρομολόγιό του ο Φοίνικας (η Ελλάς) (Αμφικτύονες;)

Ας εξετάσουμε όμως για λίγο σε βάθος χρόνου τις ονομασίες (τοπωνύμια – φυλετικά  ονόματα).

Εάν ο ποιητής χρησιμοποίησε κείμενα παλαιότερα, κυρίως του Αριστέα του Προκοννήσιου, κάτι που θεωρείται σίγουρο, λόγω των συχνών στερεοτύπων, που έχουν  εντοπισθεί και μελετηθεί στο έπος, αυτό σημαίνει με βεβαιότητα, ότι όχι μόνο οι λέξεις  «Ελλάς – Έλληνες» αλλά και πολλές άλλες ονομασίες είναι γνωστές στη παλαιότερη ποίηση  του έπους, κατά  συνέπεια ήδη χρησιμοποιούνταν, είτε ως τοπωνύμια, είτε ως ονομασίες – επωνυμίες πριν τον 12ο αι. πΧ.

Συνεπώς οι όροι «Ελλάς» και «Έλληνες» υπήρξαν πριν τον 12ο αι πΧ. ενώ ο υπόλοιπος  φυλετικός κορμός (οι  ελληνόγλωσσοι) έφερε κάποιο άλλο  εθνωνύμιο (Δαναοί ; Αργείοι). Βέβαια είναι όντως παράδοξο πως συμβαίνει τα ελληνόγλωσσα φύλα, ενώ άκμασαν  πολιτιστικά, δημιούργησαν σταθερές εγκαταστάσεις, οικονομία, διοίκηση και πνευματικά  προϊόντα (τέχνη-γραφή- μύθους-λογοτεχνία), η επική τους παράδοση που ψάλλει τα θέματα, πριν τα τρωικά, να μην προκρίνει γι’ όλα αυτά τα φύλα ένα και μόνο κοινό όνομα, αλλά διατήρησε τα τοπικά ονόματα, παρ’  ότι άσκησαν ενιαία δράση στο Αιγαίο και στην Μεσόγειο, με στρατηγικούς στόχους εκτός συνόρων;

Μάλιστα αυτή η πρακτική στην ποίηση δεν σταμάτησε ούτε με την παρέλευση των μυκηναϊκών χρόνων, αφού η ονομασία «Έλληνες» που καταγράφεται πριν τα τρωικά  υπαρκτή, αλλά  ανίσχυρη, (Κατάλογος  νυών) κατά τον 9ο ή τον 8ο αι π.Χ.. που ζει ο  Όμηρος, ακόμη δεν έχει επικρατήσει σε όλους τους Έλληνες, αντίθετα φαίνεται ακόμη το  ίδιο  ανίσχυρη και περιορισμένη γεωγραφικά (και η  ονομασία Ελλάς.

Κατά τον Ιάκωβο Θεοδωρακόπουλο, οι δύο ανωτέρω παράγραφοι επιβεβαιώνουν τον Αριστέα τον Προκοννήσιο ο οποίος στα Αρμάσπεια έπη αναφέρει ότι οι Έλληνοπελασγοί κατά την Βασιλεία του Ουρανού αποίκησαν την Μεσοποταμία ιδρύοντας τη πόλη Θεόπετρα (το 8.500 πΧ.) πλησίον του όρους Ζακρου της Σουσιανής χώρας με τοπάρχη τον Κάσο.

Το γεγονός αυτό ανάγεται σε εποχή προγενέστερη των Σουμερίων, οι οποίοι, ηρήστω εν παρόδω, έχουν Ελληνικές ρίζες (θα αναφερθώ σε ιδιαίτερο άρθρο περί της καταγωγής των Σουμερίων). Συνεπώς το όνομα Γραικοί ανάγεται χρονικά πολύ πιο πίσω.

Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι, τι συνέβη άραγε ώστε να αδρανοποιήσει την δυναμική της λέξης Ελλάς – Έλληνες ή να παγώσει την διαπιστωμένη έξοδό της από την  κοιλάδα του Αχιλλέα (Πανέλληνες) διαιρωτάται ο Ευθύμιος Αδάμης; Ίσως η «Κάθοδος των  Δωριέων», ίσως οι μεγάλες αναστατώσεις των λαών, η εκδίωξη των αιολικών πληθυσμών, ίσως ο πνευματικός μεσαίωνας, που θεωρητικά ακολούθησε με την άγνοια της γραφής. Κανείς δεν μπορεί να δώσει μια πειστική απάντηση διότι δεν υπάρχει μια απάντηση  πειστική, παρά  μόνο  υποθέσεις.

Θουκιδίδης

Την ορθότητα της μαρτυρίας του Ομήρου κατά τον Ευθύμιο Αδάμη αποδεικνύεται και στο  έργο  του  Ησιόδου, ενός  άλλου  αρχαίου ποιητή, ο οποίος δεν επιλέγει να μιλήσει για την  μυκηναϊκή εποχή, αλλά κυρίως για την εποχή του, μια χρονική περίοδο αρκετά κοντινή  στον Όμηρο.

Ο  Ησίοδος, έζησε το 750 π. Χ στην Βοιωτία μια περιοχή «κοντινή» της κοιλάδας του Σπερχειού, με μεγάλη μυκηναϊκή παράδοση. Αυτός γνωρίζει λοιπόν τους όρους «Ελλάς» και «Πανέλληνες», εντούτοις αναφέρει τους Μυκηναίους ως Αχαιούς και ο τρόπος που  χρησιμοποιεί τις λέξεις αποδεικνύει μια περιορισμένη τους εξάπλωση.

Ο   Θουκυδίδης  αναφέρεται  στο  συγκεκριμένο  ζήτημα και η γνώμη του μεγάλου ιστορικού της αρχαιότητας έχει μεγάλη σημασία: «δοκεί δε μοι ουδέ τούνομα τούτο ξύμπασα η  Ελλάς πω είχεν, αλλά  τα μεν  προ  του  Έλληνος του Δευκαλίωνος και πάνυ ουδέ είναι η  επίκλησις  αύτη….» (πιστεύω  δε  ότι   ούτε  το  όνομα  αυτό  είχε  ολόκληρη  η  Ελλάδα, αλλά  στην  εποχή  προ  του  Έλληνα,  του  γιου  του  Δευκαλίωνα, δεν  υπήρχε  καθόλου  η  ονομασία  αυτή….).

Ο μεγάλος ιστορικός δέχεται, ότι η ονομασία  «Έλληνες», όπως άλλωστε πιστοποιεί και το Ομηρικό κείμενο εμφανίζεται στην Φθία και από εκεί κατόπιν εξαπλώθηκε στην υπόλοιπη  Ελλάδα: «Όταν ο Έλληνας και οι γιοι του έγιναν ισχυροί στην Φθιώτιδα και τους καλούσαν στις άλλες πόλεις για βοήθεια, τότε ο καθένας ξεχωριστά από τους άλλους λαούς άρχισαν να ονομάζονται «Έλληνες» λόγω της συχνής συναναστροφής μαζί τους, αλλά το όνομα αυτό για μεγάλο διάστημα δεν είχε την δύναμη να επικρατήσει σε όλους..»

Συνεπώς αιτία  της εξάπλωσης της ονομασίας, ήταν η αύξηση της στρατιωτικής δύναμης του ομώνυμου ελληνόγλωσσου φύλου, με συνέπεια την στρατιωτική του παρέμβαση και τις στενές σχέσεις με τα υπόλοιπα αδύναμα φύλα της περιοχής, που τα υποστήριζε ενεργά.

Αυτή η λογική θεώρηση που υπερκαλύπτει τον μύθο χωρίς να τον αποσιωπά πλήρως, δείχνει να έχει ερείσματα ιστορικά στον θεσμό των Αμφικτυονιών.

Όμως στο ίδιο ζήτημα, της ονομασίας των Ελλήνων, αναφέρθηκε και ο Αριστοτέλης  διατυπώνοντας την άποψη πως υπήρξε και ένα άλλο, αρχαιότερο όνομα (το οποίο όμως  δεν διατηρεί κανένα ίχνος στον Όμηρο).

Ο Αριστοτέλης στα (Μετεωρολογικά 1,352α) αναφέρει ότι οι Έλληνες ονομάζονταν «Γραικοί» πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, ο οποίος συνέβη: «περί την Ελλάδα την αρχαίαν, αύτη δ’ εστίν η περί την Δωδώνη και τον Αχελώο… Ώκουν γαρ οι Σελλοί ενταύθα και οι καλούμενοι τότε μεν Γραικοί νυν δε  Έλληνες…»

Η πληροφορία του Αριστοτέλη και η γενικότερη παράδοση της αρχαιότητας συγκλίνουν στο ότι τόσο οι ονομασίες Γραικοί και Έλληνες όσο και η περιοχή της αρχικής εγκατάστασης των Ελλήνων τοποθετούνται στην περιοχή της Ηπείρου, γύρω από τη Δωδώνη και τα σημερινά Ιωάννινα.

Ο Ησίοδος μεταθέτει τον Γραικό μετά τον κατακλυσμό  και τον θεωρεί «ανιψιό» του  Έλληνα, αναγνωρίζοντας ότι έχει κάποια θέση στον φυλετικό μύθο, όμως και ο Απολλόδωρος  θεωρεί πως πρώτο όνομα των Ελλήνων ήταν το «Γραικοί» και επί βασιλείας Έλληνα άλλαξε. Ο Έλλην έδωσε το όνομά του στους Έλληνες που ως τότε λεγόντουσαν Γραικοί. Η άποψη του Απολλόδωρου είναι η σωστή καθόσον την αυτή άποψη έχουν Αριστέας ο Προκοννύσιος, ο Ωλήνας και ο Πάμφος οι οποίοι είναι προ-Ομηρικοί ποιητές.

Η πληροφορία του Απολλοδώρου και του Αριστοτέλη δεν βρίσκει βέβαια, απήχηση στον  Όμηρο, ο οποίος δεν γνωρίζει τους Γραικούς, μνημονεύει όμως στον κατάλογο των νηών  την πόλη Γραία, στην επικράτεια των Βοιωτών .

«Γραικός» αρχαιότερο του «Έλληνος» βρίσκουν σημαντικούς μάρτυρες των απόψεών τους, όπως είναι για παράδειγμα η αρχαία επιγραφή σε μάρμαρο, που βρέθηκε το 1627 στην  Πάρο, το «Πάριο  Χρονικό», το οποίο αναφέρει γεγονότα από το 1581 π.Χ (όταν βασίλεψε ο  Κέκροπας), εκεί αναφέρεται πράγματι  ο Γραικός, ως γιός του Θεσσαλού, κάτι που   αναφέρει και ο  Στέφανος ο Βυζάντιος (στη  λέξη  Γραικός).

Η σύντομη ανάλυση που κάναμε αποδεικνύει πως η ονομασία  Έλληνες έχει χρονική αφετηρία, δηλαδή εμφανίζεται από ένα χρονικό σημείο και μετά στον λαό των Ελλήνων, μάλιστα εδραιώνεται σε χώρο που σχετίζεται με τους Μυρμιδόνες και γενικότερα με το βασίλειο του Αχιλλέα.

Πολλοί λοιπόν θεωρούν ως  τόπο εμφάνισης του ονόματος «Έλλην» την Δωδώνη και το  φύλο που μετέδωσε την ονομασία είναι ένα μικρό φύλο που ζούσε εκεί, το οποίο  ονομαζόταν «Ελλοί»  ή «Σελλοί». Όταν αυτοί(οι  Σελλοί) σταδιακά χάνονται, απέμεινε εκεί, στον  χώρο  της  Δωδώνης, μια μικρή ιερατική ομάδα, που ζούσε με ασκητικούς κανόνες  και λάτρευε όπως αναφέρει ο  Όμηρος (Π – 233) τον Δία: «Δία  θεέ  Πελασγικέ, προστάτη  της Δωδώνης, της κακοχείμωνης, που από σένα οι ανιφτόποδες και  χαμόκοιτοι «Σελλοί»  προφέρουν τα θεία λόγια.»

Αυτός ο χώρος που ονομαζόταν Ελλοπία και οι Ελλοί, μετέδωσαν το όνομα σ’ όλους τους υπολοίπους με μια διαδικασία σταδιακή(;).

Η συγκεκριμένη άποψη ενώ φαίνεται πειστική δέχεται πολλές ενστάσεις ανάμεσα στις οποίες, ότι ο  Όμηρος, που αναφέρει τους Σελλούς, δεν χρησιμοποιεί τίποτε το προσδιοριστικό γι’ αυτούς, που να τους συνδέει με την ονομασία «Έλληνες», όπως στους Μυρμιδόνες (ως δεύτερη ονομασία), αλλά τους αναφέρει «Σελλούς» ως διαφορετική  επώνυμη ομάδα, χωρίς να κάνει κάποιο σχόλιο. Δείχνει λοιπόν να τηρεί κάποια απόσταση, παρ’ ότι τη μνεία γι’ αυτούς την κάνει (μόνο) ο βασιλιάς των Ελλήνων, ο Αχιλλέας!!

Άλλοι υποστήριξαν ότι η ονομασία «Ελλάς» προήλθε από  τον «Έλλοπα» τον γιό του Ίωνα, απ’ τον οποίο ονομάσθηκε «Ελλοπία» η χώρα της Δωδώνης, όπως κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με ένα μέρος της Εύβοιας. (κατ’  άλλους ο Έλλοπας και ο Πελασγός είναι  αδέλφια του Αχαιού).

Η  άποψη αυτή που συνδέει τους Έλληνες με την Ήπειρο βρίσκει σύμφωνους πολλούς  επιστήμονες, που θεωρούν ότι, «Έλληνες» ονομάστηκαν μια ομάδα, ένα φύλο ελληνικό  αιολόφωνο, το οποίο ζούσε στην  Ήπειρο και μετανάστευσε στην Φθία, πριν τον Τρωϊκό  πόλεμο (άλλοι το θεωρούν γλωσσικά συγγενικό των Δωριέων, δυτική διάλεκτο).

Στο όλο ζήτημα της εμφάνισης του ονόματος των Ελλήνων και της επικράτησής του πάνω στα υπόλοιπα ελληνόγλωσσα φύλα, σημαντική είναι η άποψη εκείνων που παρατήρησαν, πολύ σωστά, ότι το όνομα συνδέεται με την «Αμφικτυονία  των Δελφων», δηλαδή την  ένωση των ελληνικών πόλεων γύρω από το Δελφικό  ιερό.

Όμηρος

Είναι γεγονός ότι οι συνασπισμένοι λαοί σε μια πολιτικό- θρησκευτική ένωση, μόνο αυτοί ονομάζονταν «Έλληνες» και πραγματικά μόνο αυτοί είχαν το δικαίωμα να συμμετάσχουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και να δέχονται την διαιτησία των Ελλανοδικών (δωρικά) ή των Ελληνοδικών (Ιωνικά).

Όσοι λοιπόν συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς αγώνες, ονομάζονταν «Έλληνες», όπως π.χ. οι Σπαρτιάτες, ενώ οι Αθηναίοι που δεν συμμετείχαν αρχικά δεν ονομάζονται Έλληνες, ούτε  στα χρόνια του Σόλωνα, αλλά θα ονομαστούν Έλληνες μετέπειτα.

Η συγκεκριμένη άποψη η οποία αποτελεί μια ιστορική θεώρηση, επιβεβαιώνεται από την  περίπτωση των Μακεδόνων, οι οποίοι όταν επί βασιλείας του Φιλίππου του Β΄ έγιναν μέλη  της Δελφικής Αμφικτυονίας, τότε ονομάστηκαν «Έλληνες», ενώ παλαιότερα ήταν απλά «Φιλλέλληνες».

Στο επόμενο το τρίτο και τελευταίο μέρος.

Βιβλιογραφία

  • T. Hägg, Το αρχαίο μυθιστόρημα, μετάφρ. Τζ. Μαστοράκη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992.
  • Burkert Walter, Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία Μ.Ι.Ε.Τ., (Αθήνα, 1993).
  • Kerenyi, Karl, The Heroes of the Greeks 1959.
  • Κερενυϊ, Κάρολος, Η μυθολογία των Ελλήνων
  • Ελληνική Μυθολογία PDecherme
  • G. Gournot Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας 1979
  • C. Scitt Littleton (2005). Godes, Goddesses and Mythology, Volume 6. Marshall Cavendish. p 829
  • James Bartley : Ερπετοειδείς Άρχοντες 2004
  • Emmy PatsiGrin : Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδόσεις Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Ελληνική Μυθολογία LBernard
  • Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης : Οι διαφορές μεταξύ Μύθων – Μυθολογίας – Θρύλων
  • Buxton Richard (2002) Όψεις του φαντασιακού στην αρχαία Ελλάδα, η μυθολογία και τα συμφραζόμενά της, Εκδ. University studio press
  • Μανώλης Δανέζης και Στράτος Θεοδοσίου, «Το Σύμπαν που Αγάπησα, Εισαγωγή στην αστροφυσική»
  • Καρακάντζα Ε.Δ. (2004) Αρχαίοι Ελληνικοί μύθοι, ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους, Εκδ. Μεταίχμιο
  • Κερένυϊ Κ. (2005) Η μυθολογία των Ελλήνων, ενδέκατη έκδοση, Εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • Καρττοδίνη Ε.-Δημητριάδη, Πελοπόννησος, Εκδ. Αθηνών, Αθήνα 1993
  • Πασσά I., Η Αληθινή Προϊστορία, Εκδ. Εγκυκλ. Ηλίου.
  • Γεωργαλά Γ., Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίον;, Αθήνα 1996.
  • Ομήρου, Ιλιάς. Εκδ. Γεωργιάδη
  • Μητσοποΰλου Τερέζα, Ελλάδα-Κίνα, ένας πολιτισμός, Αθήνα 1998
  • Τσατσόμοιρος Ηλίας, Αιγαίο βουνό, Αθήνα 1991
  • Άρθρα Χριστοδουλάκη Σταΰρου «Ιστορικά λάθη των σχολικών βιβλίων της πρωτοβάθ¬μιας εκπαιδεύσεως» στο περιοδικό «Αέροπος», τ. 32, 33, 35
  • Μητσοπούλου Τερέζα, Η Κοινή καταγωγή της Ελληνικής και της Κινεζικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
  • Σίτου Σπυρ., Ιστορία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, γ’ έκδοσις, Ιωάννινα 1984
  • Mylonas G., Mycenae, A Guide to its ruins and its History, Athens, 1967
  • Hutchinson R., Prehistoric Crete, Peng. Books
  • Higgins R., Minoan and Mycenaean Art, London 1967
  • Ηροδότου Ιστορία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Μάριου Δημοπουλου: Oι Πελασγοί στην Μεσοποταμία
  • Ιωάννης Τζέτζης: Ιλιακά . Εκδ Ιχώρ
  • Πλίνιου Φυσική Ιστορία Χ, XXXIII, XXI, LXX 7.174
  • Μάξιμος ο Τύριος Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Αισχύλος : Προμηθέας Δεσμότης. Εκδόσεις Κάκτος
  • Στέφανου Βυζάντιου : Εθνικά Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Δαμάστης στο «Περί εθνών Εκδόσεις Κάκτος
  • Ξενοφών : Κύρου παιδία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Φιλόστρος περί Απολλωνιου του Τυαναία. Εκδόσεις Κάκτος
  • Ο Κλαύδιος Αιλιανός «Περί Ζώων Εκδ. Γεωργιάδης
  • Κτησίας ο Κνίδιος: Ινδικά, Εκδ Ακάδημος
  • Νόννος : Διονυσιακά. Εκδ. Κάκτος
  • Παυσανίας Ἀττικά. Εκδ. Κάκτος
  • Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: , Εὐσταθίου Παρεκβολαί . Εκδόσεις Ηλιοτρόπιο
  • Όμηρος, Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια Εκδ Ηλιοτρόπειο.
  • Γεώργιος Α Πλάνας. Αρχαία Ελλάδα, Φιλοσοφικός Σύλλογος ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ : Ο ζωδιακός κύκλος στην παγκόσμια μυθολογία. Εκδόσεις Νέα Α
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου , Αθηνα 2010 Ακρόπολη
  • Αιλιανός, Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Σουίδας, Λεξικόν.
  • Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, Επιτομή. Εκδόσεις Κάκτος
  • Διόδωρος, ‘Ιστορική Βιβλιοθήκη 4.Εκδόσεις Δοδώνη
  • Φιλόστρατος, ‘Ηρωικός. Εκδόσεις Γεωργιάδη’
  • Ηρόδοτος, Ε’, Ζ’.
  • Παυσανίας, 2, 7.
  • Ευριπίδης, ‘Εκάβη, Τρωάδες.
  • Πάριο Χρονικό.
  • Codino F. Εισαγωγή στον Όμηρο, μετ. Γ. Βανδώρος, Δ Παπαδήμας, Αθήνα 2008
  • Griffin J 1999, Ο Όμηρος για τη ζωή και το θάνατο, μετ. Π. Ανδρικόπουλος. Εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2010
  • Groot J de 1996, Ομηρικό Λεξιλόγιο των Λεξημάτων που απαντούν από 10000 έως 10 φορές στα δύο ‘επη, εκδ. Ακκάδιμος
  • Holscher U. 1939 Utersuchungen zur Form der Odyssee, Hermes, Einzelshriften Κακρίδης Φ. Ι. 1981 ¨ Προβλήματα Ομηρικής θεολογίας
  • Κυρτάτας Δ. & Ράγκος Σ. 2013, Η Ελληνική Αρχαιότητα
  • Στράβων, Η. Εκδόσεις Άγρα
  • Διονύσιος Άλικαρνασσεύς. Εκδ. Κάκτος
  • Δίκτης ό Κρητικός, ‘Εφημερίδα τοϋ Τρωϊκού
  • πολέμου, έκδόσεις ΑΓΡΑ.
  • Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως, Βιβλιοθήκη. Εκδ Άγρα
  • Ίωάνννης Μαλάλας, Χρονογραφία.Εκδ Λιβάνης
  • Ιωάννης Άντιοχεύς, Λόγος Δεύτερος.Εκδ Ιχώρ
  • Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών.
  • Σοβιετική ‘Εγκυκλοπαίδεια, ‘Ομηρικό ζήτη¬μα, Συμπλήρωμα ‘Ελλ. «Εκδοσης.
  • Πρόκλος. Χρηστομάθεια ‘Ομηρικά. Επικός Κύκλος.
  • Περί ‘Ομή¬ρου καϊ Ησιόδου και τοϋ γένους και τοϋ άγώνος αύτών Όμηρος. Ίλιάδα, ‘Οδύσσεια. Φώτιος Κών/λεως. Βιβλιοθήκη. Λεξικό Σουίδα.
  • Κλαύδιος Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία. Εκδόσεις Ακάδημος
  • Ιάκωβος Πολυλάς, Ομήρου Ιλιάς, 1923. Εκδ Ακάδημος
  • Αλέξανδρος Πάλλης. Ηλιάδα 1904
  • Νίκος Καζαντζάκης & Ι. Θ Κακρίδης, Ομήρου Ιλιάδα 1955. Εκδόσεις Πάλλη
  • Θεόδωρος Γ. Μαυρόπουλος, Ομήρου Ιλιάδα, (εισαγωγικά στον Όμηρο, ευρεία περίληψη του έπους, μετάφραση, σχόλια, αναλύσεις και διδακτική επεργασία κατά ραψωδίες), Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2004, ISBN: 960-8437-26-1
  • Κόραβος, Ιωάννης και Δρόσου, Χρυσάνθη. Ομήρου Ιλιάδα (2008). Μετάφραση σε σύγχρονα νέα ελληνικά. Εκδόσεις Σοκόλη.
  • Μαρωνίτης Δ. ,Ομήρου Ιλιάς Μετάφραση σε νέα ελληνικά. Εκδόσεις ΑΓΡΑ
  • Κακριδής Φ. (2005), Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα νεοελληνικών σπουδών, σ. 106
  • Μπερενίς Ζοφρουά: Ο Όμηρος και το ελληνικό ιδεώδες, Οι φορείς της γνώσης
  • Αναστασία Πετράκη. ΙΛΙΑΔΑ «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΩΣ ΜΗΤΕΡΑ»
  • Τάκη Σινόπουλου . Ο ποιητικός μύθος της Ελένης
  • Ορφέως, Αργοναυτικά – Λιθικά, Εκδόσεις Ιδεοθέατρον, Αθήνα 1998
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Πρώτος Τόμος, Αργοναυτικά, Ύμνοι, τ. 616, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Δεύτερος Τόμος, Λιθικά, Λιθικά κηρύγματα, (Σωκράτους και Διονυσίου Περί λίθων), Όσοι των λίθων εις ανακωχήν ζάλης και τρικυμίας θαλάσσης, τ. 617, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Εξ αρχαιοτέρων έργων, Αρπαγή Περσεφόνης, Ιερωνύμου και Ελλανίκου Θεογονία, Ιεροί λόγοι εν Ραψωδίαις κδ’, τ. 1208, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Ορφικά, Αποσπάσματα: Διαθήκαι ή Παλινωδία, Αστρολογικά (Δωδεκαετηρίδες, Εφημερίδες, Γεωργία, Περί δραπετών, Περί σεισμών, Περί επεμβάσεων, Περί καταρχών), [Αστρονομία], [Αμμοσκοπία], Δίκτυον, Επιγράμματα, Θρονισμοί Μητρώοι, Θυηπολικόν, Ιερός λόγος Αιγύπτιος, Ιεροστολικά, Καθαρμοί, Εις Άιδου κατάβασις, Καταζωστικόν, [Κλήσεις κοσμικαί], [Κορυβαντικόν], Κρατήρ, Μικρότερος Κρατήρ, [Νεωτευτικά], [Ονομαστικόν], Όρκοι, [Πέπλος], Σφαίρα, [Σωτήρια], Τελεταί, [Τριαγμοί], Ύμνοι, Εις τον Αριθμόν Ύμνος, Φυσικά, Περί φυτών, βοτάνων και ιατρικής, Χρησμοί, Ωιοθυτικά, Ωιοσκοπικά, τ. 1209, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2003 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»,
  • Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, τ. 618, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1999 Κωνσταντίνου Κουρτίδου,
  • Τα Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια ήτοι τα Καβείρια – Διονύσια Ορφικά και Ελευσίνια, Εν Αθήναις 1934
  • Τα Καβείρια Μυστήρια, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, Αθήνα, 1993 Ευσταθίου Η. Λιακόπουλου,
  • Τα Ορφικά Μυστήρια και η Αρχαία Ελληνική Μεταφυσική (Εξωτερικά, Εσωτερικά και Μυστικά Τελέσματα), Εκδόσεις «Έλλην», Αθήνα, 1999
  • Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί, Ενδέκατος τόμος
  • Εμπεδοκλής, τ. 814, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 2000
  • Στεφάνου Α. Παϊπέτη, Η Βασιλική Αψίδα και ο Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης
  • Νόννος Διονυσιακά Εκδόσεις Κάκτος

Ο συγγραφέας Μανώλης Ανδριωτάκης σε μια κουβέντα με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Δυστυχώς, σε μεγάλο μέρος της η δημοσιογραφία είναι υπόλογη κι αντί να είναι με το μέρος της κοινωνίας, διαλέγει το μέρος της εξουσίας, που τη χρηματοδοτεί και την καθοδηγεί. Υπάρχουν φυσικά και τα φωτεινά παραδείγματα»

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1974. Είναι συγγραφέας, σκηνοθέτης και δημοσιογράφος. Έχει συνεργαστεί με πλήθος Μέσων ενημέρωσης, παραδοσιακών και νέων, έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία κι έχει σκηνοθετήσει 5 ταινίες ντοκιμαντέρ.

Εργήστηκε, επίσης, σε πλήθος εκδοτικών οίκων και βιβλιοπωλείων. Από τον Νοεμβρίο του 2011, διατηρεί τη διαδικτυακή εκπομπή βιβλίου GarageBOOKS. Έχει εμφανιστεί ως performer σε παράσταση χοροθεάτρου στο Φεστιβάλ Αθηνών, το 2008. Ασχολείται ενεργά με την Οδική Ασφάλεια.

Το «δεξί σας χέρι» είναι στην ουσία ένα βιβλίο για την εξουσία και δη την αφτιασίδωτη, τη σκληρή, την αποτρόπαια, σαν αυτή που βιώνει στο πετσί του όλος ο κόσμος και όχι μόνο εδώ εμείς στη μικρή μας πατρίδα;

Η εξουσία, αν δεν είναι ταπεινή, αν δεν αναγνωρίζει τα όρια, τα λάθη, τις καταχρήσεις και τους καταναγκασμούς που επιβάλλει στους πολίτες, γίνεται εύκολα τυραννία και παραλογισμός. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε θεσμούς, διαδικασίες, δικλίδες ασφαλείας. Όταν οι θεσμοί είναι αδύναμοι, ο μεγαλύτερος ρόλος παίζεται απ’ τα πρόσωπα, απ’ τους χαρακτήρες και τις προσωπικότητες και τότε το μείζον αίτημα είναι η αξιοκρατία. Όμως ακριβώς επειδή δεν λειτουργούν οι θεσμοί, αξιοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει. Το βιβλίο μου αναφέρεται σ’ αυτή τη συνθήκη. Όταν από καθαρή τύχη φτάνει ένας ανεπαρκής άνθρωπος να παίξει ρόλο δίπλα από μια πρωταγωνίστρια, που επίσης από τύχη βρίσκεται στην ηγεσία της χώρας, έρχονται το παρελθόν αλλά και η ίδια η ανεπάρκεια να πάρουν τα ηνία με καταστροφικά αποτελέσματα.

Το βιβλίο σας: Είναι ένα μυθιστόρημα που μιλάει για την πολιτική που τραβά πάνω της σαν μαγνήτης συμπλεγματικούς εγωμανείς και αριβίστες που δεν δίνουν δεκάρα για τον συνάνθρωπο, αλλά μόνο για την «πάρτη» τους;

Όταν η εξουσία από μέσο γίνεται σκοπός, τότε μεταμορφώνεται σε κάτι αποκρουστικό και τερατώδες και μαζί παραμορφώνει και τους ανθρώπους που ασχολούνται με την άσκησή της. Όσο το πολιτικό παιχνίδι γίνεται όλο και πιο βρόμικο, οπορτουνιστικό, αυτοαναφορικό κι ανεξέλεγκτο, όσο η ιδεολογία γίνεται όλο και πιο προσχηματική, όσο οι πολίτες ψηφίζουν μόνο με το συναίσθημά τους, τόσο η εξουσία θα έλκει εκείνους που δεν έχουν ειλικρινή διάθεση να βοηθήσουν τους άλλους, αλλά να εξουσιάσουν, να επιβληθούν, να ικανοποιήσουν τον εγωισμό τους.

Και αναρωτιέμαι γιατί γράψατε αυτή τη συγκεκριμένη ιστορία, τούτη τη συγκεκριμένη εποχή; Από πού κυρίως αντλήσατε υλικό;

Άντλησα το υλικό από προσωπικές εμπειρίες, από συνεντεύξεις και ρεπορτάζ που έκανα κι από στενή παρακολούθηση της επικαιρότητας επί μακρόν. Υπάρχει καθημερινά τεράστιος όγκος πληροφορίας για την πολιτική, αλλά πολύ σπάνια μας επιτρέπεται να παρακολουθήσουμε μια πολιτική ιστορία απ’ την αρχή ως το τέλος της. Έγραψα ένα πολιτικό θρίλερ για να δώσω την ευκαιρία στον αναγνώστη να δει έστω και λοξά την πολιτική με έναν πιο συνεκτικό τρόπο, να κρυφοκοιτάξει στα παρασκήνια, όχι με την ηδονοβλεπτική διάθεση του μικροπολιτικού κουτσομπολιού, αλλά με τη γνήσια περιέργεια που έχουμε για τα δημόσια πρόσωπα και την ενδεχόμενη διαφορά που έχει η δημόσια εικόνα τους απ’ τα κίνητρά τους.

Θα ήθελα το «δεξί χέρι» να συμβάλει μ’ έναν τρόπο σε μια πιο ώριμη σχέση με την πολιτική, κι όχι να κάνει τους αναγνώστες πιο κυνικούς, όπως το κάνει η παρακολούθηση της πολιτικής επικαιρότητας. Θα ήθελα να κατανοήσουν την περιπλοκότητα των ανθρώπινων κινήτρων και δράσεων, και να αρχίσουν να γίνονται πιο κριτικοί με όσα βλέπουν κι ακούν σε σχέση με την πολιτική. Θεωρώ ότι αυτή η εποχή είναι κατάλληλη για πολλούς λόγους. Έχουμε υποστεί μια τεράστια κρίση κι είμαστε έτοιμοι να ορθοποδήσουμε. Κάποια πρώτα δείγματα υποδεικνύουν ότι έχουμε αρχίσει ήδη να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη. Γι’ αυτό χρειάζεται εγρήγορση.

Εργάζεστε ως δημοσιογράφος σε μέσα παραδοσιακά, αλλά και ηλεκτρονικά εδώ και χρόνια. Είστε αυτό που λέμε, λαϊκά, μέσα στα πράγματα. Αναρωτιέμαι λοιπόν: Βγαίνει προς τα έξω, έστω ελάχιστες φορές, όλη αυτή η δυσωδία, το νοσηρό παρασκήνιο ή στη δημοσιογραφία όλα αυτά  ήταν  ρομαντικές πρακτικές του παρελθόντος;

Κάποια πράγματα απλά δεν μαθαίνονται ποτέ ή μαθαίνονται πολύ αργότερα. Η εξουσία έχει από φυσικού της την τάση να κρύβει, γιατί νιώθει ευάλωτη απέναντι στους εχθρούς της. Αυτό μπορεί να φτάσει σε παρανοϊκά επίπεδα στα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Αλλά και στη δημοκρατία, η εξουσία έχει ισχυρό κίνητρο να ενεργεί στα παρασκήνια. Είμαι αναφανδόν υπέρ της διαφάνειας. Θα ήθελα να ξέρω ανά πάσα στιγμή με ποιους συναντιέται ο εκάστοτε πρωθυπουργός, υπουργός, βουλευτής, δήμαρχος, πολιτευτής, ποιο είναι το αντικείμενο των συναντήσεών του κι ακόμα τα περιεχόμενα των συνομιλιών του. Θεωρώ ότι αυτό θα έπρεπε να είναι δικαίωμα των πολιτών. Η διαφάνεια είναι το μόνο αντίδοτο, το μόνο προληπτικό μέτρο ενάντια στην ασυδοσία της εξουσίας.

Ένας απ’ τους βασικούς ρόλους τώρα της δημοσιογραφίας είναι ακριβώς αυτό: να αποκαλύπτει ό,τι μένει στην αφάνεια. Δυστυχώς, σε μεγάλο μέρος της η δημοσιογραφία είναι υπόλογη κι αντί να είναι με το μέρος της κοινωνίας, διαλέγει το μέρος της εξουσίας, που τη χρηματοδοτεί και την καθοδηγεί. Υπάρχουν φυσικά και τα φωτεινά παραδείγματα. Η μεγαλύτερη απογοήτευση όμως είναι η διαδικτυακή δημοσιογραφία, που δεν έχει επιβεβαιώσει τις υποσχέσεις και τις προσδοκίες που μας καλλιέργησε στην αρχή του διαδικτύου.

«…Ναι, ίσως λίγη επιπολαιότητα και λίγη ελαφρότητα, κατά περίπτωση και σε κατάλληλες δόσεις, να είναι θεραπευτικές μέσα στον μεγάλο παραλογισμό και τη σκληρότητα που μας περιβάλλει»

«Το Δεξί Χέρι» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο

Η πρωταγωνίστριά σας, η Σωτηρία, ένα φωτεινό, χαρισματικό κορίτσι κατορθώνει με υγιείς μεθόδους και συμπεριφορές ανθρώπινες, να ηγηθεί της χώρας. Νομίζετε ότι στην πραγματικότητα μια τέτοια καλής πάστας γυναίκα θα έφτανε τόσο ψηλά ή τα τσακάλια κάθε είδους θα την κατασπάρασσαν πριν αλέκτωρ….;

Είναι και πολύ τυχερή βέβαια. Σας θυμίζω ότι αναλαμβάνει την ηγεσία, όταν πεθαίνει ο αρχηγός του κόμματός της. Όμως όντως της αξίζει να βρίσκεται σ’ αυτή τη θέση. Είναι αλήθεια ότι πολύ δύσκολα μια γυναίκα φτάνει στα ψηλά κλιμάκια της εξουσίας κι αυτό θεωρώ ότι είναι δείγμα της καθυστέρησης της κοινωνίας μας.

Υπάρχει έντονος μισογυνισμός στην πολιτική, όπως και παντού. Μπορεί να εξηγείται και ψυχολογικά, πάντως εξηγείται ιστορικά και οικονομικά. Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ αυτονόητη την ισοτιμία όλων των ανθρώπων, όποιο κι αν είναι το φύλο τους, και πιστεύω ότι μια γυναίκα στην εξουσία φέρνει ποιότητες που πιθανώς έχουμε ξεχάσει εντελώς ως πολίτες αυτής της χώρας. Δυστυχώς, όπως λέτε κι εσείς, και περιγράφω στο βιβλίο, φαίνεται ότι ακόμη δεν είμαστε έτοιμοι για μια τέτοια προοπτική.

Στην ιστορία σας μεγάλη σημασία δίνετε όμως και στη φιλία την αγνή. Στη δική σας ζωή έχετε  την τύχη ή την ευλογία να συμπορευόσαστε με μια φίλη σαν την Σωτηρία, να είναι εκεί  δίπλα σας, έστω εκ του μακρόθεν;

Οι σχέσεις των ανθρώπων, ακόμα και οι φιλικές, είναι περίπλοκες. Θέλω να πω ότι μπορεί οι καλές φιλίες να μην κοιτάζουν φύλο, αλλά ορισμένες φορές το φύλο του φίλου ή της φίλης μπορεί να περιπλέξει τα πράγματα.

Ακόμα: Τον  ήρωα σας τον κεντρικό, τον Πέτρο Χρήστου, έναν μέτριο άνθρωπος –με επιμελώς κρυμμένα πάθη– τον βάζετε στο φινάλε να καθαρίζει με δυο κουβέντες σταράτες, με μια συγγνώμη, έτσι δεν είναι; Ως κάθαρση ίσως;

Ομολογώ ότι τον Πέτρο τον συμπαθώ πάρα πολύ. Δεν θα οικοδομούσα ένα ολόκληρο βιβλίο πάνω σ’ έναν χαρακτήρα που δεν συμπαθώ. Παρά την επιπολαιότητά του, την ανεπάρκεια και τις αδυναμίες του χαρακτήρα του, βρίσκει όντως το θάρρος να δει το πρόσωπό του στον καθρέφτη όπως είναι, και να κάνει το ανήκουστο για τα ελληνικά δημόσια πράγματα: να ζητήσει μια ξεκάθαρη δημόσια συγγνώμη και να εξιστορήσει τα πράγματα όπως έγιναν. Είναι καθαρτήριο αυτό. Η κάθαρση, η δικαιοσύνη είναι απ’ τις πιο σημαντικές προϋποθέσεις προόδου.

Αλλάζοντας σελίδα: Γράψατε ένα δυνατό πολιτικό σύγχρονο θρίλερ. Εσείς ως αναγνώστης αγαπάτε  ανάλογα ελληνικά ή ξένα αναγνώσματα και ποιο το πιο αγαπημένο σας;

Αν και γράφονται πραγματικά σπουδαία βιβλία στη χώρα μας, το είδος του πολιτικού θρίλερ και της πολιτικής φαντασίας δεν είναι ιδιαίτερα προσφιλές στους έλληνες συγγραφείς για λόγους που δεν μου είναι προφανείς. Νομίζω ότι ένα αξεπέραστο μυθιστόρημα που συνδέεται διαχρονικά με τα πολιτικά μας πράγματα είναι το «Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου.

Και κάτι ακόμα: Κλείνετε την ιστορία σας με τη φράση: «όλοι έχουμε ανάγκη ορισμένες φορές από λίγη τρέλα». Και συμπληρώνω: Μήπως όχι μόνο λίγες στιγμές, αλλά πολύ περισσότερες; Τι λέτε; Ως γιατρικό;

Αυτό που θέλει να πει ο ήρωάς μου έπειτα απ’ την πολύ σοβαρή περιπέτειά του, έπειτα απ’ την τεράστια επιπολαιότητά του είναι ότι δεν γίνεται, δεν είναι βιώσιμο να παίρνουμε πάντα στα σοβαρά τα πράγματα. Ναι, ίσως λίγη επιπολαιότητα και λίγη ελαφρότητα, κατά περίπτωση και σε κατάλληλες δόσεις, να είναι θεραπευτικές μέσα στον μεγάλο παραλογισμό και τη σκληρότητα που μας περιβάλλει.

Σας ευχαριστώ πολύ για τις ερωτήσεις και το ενδιαφέρον.

Ευχαριστώ κι εγώ  για τον χρόνο σας.