fbpx

«Περί Λόγου, Γλώσσης καί Παιδείας», γράφει ο Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης, ὁ Εὐπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης,  ο Εύπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης, ο Εύπάτωρ

andblam@gmail.com

Επί 40 συναπτά έτη  ἀσχολούμαι μέ τον Λόγο και διάφορα ερωτήματα για τά οποία αναζητῶ απαντήσεις πού θά διευκολύνουν εμένα  καί – μάλλον προφανώς – δι’ εμού καί τούς λοιπούς συνανθρώπους μου.

Έτσι, θά χρειασθή νά ἐνεργοποιήσετε την ανοχή σας διά να μπορέσετε να δεχθήτε έναν ανατρεπτικό πολλές φορές λόγο. Βέβαιον είναι ότι υπάρχουν πάντοτε καί άλλες απόψεις από τήν αρχική, πού δεν είναι απαραιτήτως και η ορθή. Τό ἄν θα αναθεωρήση ο καθείς τίς δικές του απόψεις, αυτό είναι ένα απολύτως προσωπικό καί αναφαίρετο δικαίωμα τού καθενός καί φυσικά επ’ ουδενί υπεισέρχομαι ή εμπλέκομαι στό θέμα αυτό.

Η αναζήτησις λοιπόν αυτή μέ έχει οδηγήσει σέ δύο θέματα πού νομίζω ότι απασχολούν κάθε άνθρωπο πού επιζητεί νά ψάξη και ψάχνοντας νά βρή τά πρό καί τά μετά τής ζωής του. Από πού έρχεται καί πού πάει.

Τό ένα βασικό εργαλείο μέ τό οποίο εργάζεται καί μέ τό οποίο προσπαθεί νά δώση λύσεις στά ερωτήματά του είναι η πίστις του.

Τό άλλο εργαλείο είναι ο Λόγος.

Η πίστις του, έτσι όπως ορίζεται καί περιγράφεται, αναφέρεται είς τήν έννοιαν τής πιστότητος (fidelity καί όχι faith), έν τούτοις θεωρείται ή έχει εκληφθή ότι αφορά είς ένα συγκεκριμένον Θεόν,  τόν οποίον μάλιστα υποχρεούται ο πιστός νά αποδέχεται a priori ως Ένα, Αληθή, Ζώντα, καί Τρισυπόστατον, δηλ. τελικώς ως τόν Τριαδικόν Θεόν τού Χριστιανισμού (από την στιγμή πού είναι κομμάτι τής Διδασκαλίας και η Παλαιά Διαθήκη η ορθή ονομασία θα έπρεπε να είναι Εβραιοχριστιανισμός). Υπάρχει πάντοτε ο «κίνδυνος» νά παρασυρθή κανείς από τά θρησκευτικά βιβλία, καί έτσι νά θεωρήση κανείς τήν δημιουργία ως αποτέλεσμα τής «δημιουργική-κατασκευαστικής» διαθέσεως τού Θεού.

Πράγμα πού κατά άλλην άποψιν δέν ευσταθεί.

Η προσωπική μου ιδιαιτέρα κλίσις αλλά και «λατρεία» είναι πρός τόν Λόγον, γραπτόν καί προφορικόν, ο οποίος εκφράζεται διά τής γλώσσης, δεδομένου ότι θεωρώ ότι η νόησις έχει ανάγκη τής γλώσσης γιά νά εξωτερικευθεί καί νά αποκτήση υπόστασιν. Για νά μετατραπή σέ έργο ανθρώπινο καί δημιουργικό.

Ο Λόγος είναι τό βασικώτερο εργαλείο διά τού οποίου μετατρέπεται η επιθυμία σέ πράξη, τό συναίσθημα σέ έργο, τό αφηρημένο σέ συγκεκριμένο, τό νοερό καί νοητό σέ πραγματικό.

Κατά συνέπειαν, είναι χρήσιμον καί αναγκαίον νά αποκτήσουμε μεγαλυτέρα καί καλλιτέρα επαφή μέ τό απιστεύτου κάλλους αυτό εργαλείο πού λέγεται Γλώσσα.

Άς ξεκινήσουμε τήν μελέτη μας αυτήν μέ τήν αναζήτησι τών ριζών της.

Έτσι, όπως μάθαμε από τήν σύγχρονη χημεία καί μοριακή βιολογία, γιά νά γίνη ένα μόριο μιάς ύλης, χρειάζονται νά συντεθούν δύο τουλάχιστον επί μέρους στοιχεία, πχ. γιά νά έχουμε ένα μόριο νερού πρέπει νά έχουμε δύο άτομα υδρογόνου καί ένα οξυγόνου, γιά νά έχουμε αλάτι χρειαζόμαστε ένα άτομο νατρίου καί ένα χλωρίου. Καί πάει λέγοντας. Είναι λοιπόν ανάγκη τά στοιχεία νά είναι διατεταγμένα κατά μίαν συγκεκριμένη τάξιν γιά νά έχουν συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Κατά τόν ίδιο τρόπο λειτούργησε καί λειτουργεί η γλώσσα. Η συγκεκριμένη διάταξις τών γραμμάτων αποφέρει συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Μία έννοια εκφράζεται μέ λέξι, καί ο συνδυασμός λέξεων σέ λόγο.

Τό φυσικό συνταγολόγιο πού καθορίζει τήν σειρά καί τόν αριθμό τών γραμμάτων, έχει νομοθετηθεί από τήν ίδια τήν φύσι.

Πρώτοι οι Ορφικοί αντελήφθησαν καί διετύπωσαν τόν νόμον, ότι η φύσις τά πάντα τεύχει μούνη,  ότι δηλαδή η φύσις κατασκευάζει τά πάντα μόνη της.

Ο άνθρωπος, ο ιθαγενής κάτοικος τού Ελληνικού χώρου, όταν άρχισε νά κωδικοποιή τήν φωνητική συνεννόησι σέ ιδεογράμματα, καί μετά σε γράμματα, ρίζες, λέξεις, προτάσεις καί λόγο εν τέλει, έπρεπε, ή μάλλον δεν μπορούσε παρά νά, παραδειγματισθή από τήν φύσι, συνειδητά ή ασυνείδητα.

Υπήρξε, έτσι, είτε ιδιοφυής είτε αναπόδραστος, η σκέψις νά προσκολληθή στήν φύσι καί νά προσπαθήση νά τήν μιμηθή. Όπερ καί εγένετο.

Πρώτιστο ενστικτώδες καθήκον κάθε υπάρξεως είναι η επιβίωσις.

Καί επιβίωσις σημαίνει πάλη γιά τήν επικράτηση τού ισχυροτέρου. Αυτό όμως λέγεται πόλεμος. Από αυτό, λοιπόν, τό πεδίον μάχης, ο πρωτόγονος αυτόχθων άνθρωπος τού Ελλαδικού χώρου θά πρέπη νά ενεπνεύσθη καί γι’ αυτό η αρχική δομή τής Ελληνικής γλώσσης ορίζεται από έννοιες πού η ιδία η φύσις δίδει μέ εικόνες στό πεδίον τής μάχης.

Η μαγιά τής κλασικής καί διεθνώς ανεγνωρισμένης γλώσσης τών Ελλήνων, πρέπει νά στηρίχθηκε θεωρητικώς σέ 24  λέξεις-κλειδιά, κατά τό πλείστον ρήματα, (από τά 24 τά 21 είναι ρήματα) πού παρήχθησαν στό πεδίον τής μάχης. Ίσως εδώ θά πρέπη νά αναζητηθή καί ο αριθμητικός καθορισμός τών γραμμάτων τής Ελληνικής Αλφαβήτου σέ 24.  Άλλωστε κάθε λέξις πού παράγεται από τόν πόλεμο αντιστοιχεί σέ ένα γράμμα τής αλφαβήτου.

Οι λέξεις αυτές είναι οι εξής:

  1. (Α) άγω =  οδηγώ
  2. (Β) βάλλω = βάλλω
  3. (Γ) γίγνομαι =  γί(γ)νομαι
  4. (Δ) δαίω = δένω, συγκρατώ
  5. (Ε) έλκω = σύρω, σέρνω
  6. (Ζ) ζέω = βράζω, καίω
  7. (Η) ηγέομαι = ηγούμαι
  8. (Θ) θέρω = θερμαίνω
  9. (Ι ) ίστημι = γνωρίζω
  10. (Κ) κόπτω = κόπτω
  11. (Λ) λέγω = λέγω
  12. (Μ) μένω = μένω
  13. (Ν) νάω = ρέω
  14. (Ξ) ξέω = ξύνω
  15. (Ο) όρνυμι = στολίζω
  16. (Π) πτολεμίζω, πτολίεθρον = κτίζω πόλιν, πόλις
  17. (Ρ) ρέω/ρήγνυμι = ρέω /διασπώμαι
  18. (Σ) σβέω = διατρυπώ
  19. (Τ) τύπτω = κτυπώ
  20. (Υ) υπέρ, υπό = υπέρ, υπό
  21. (Φ) φαίνω = υφαίνω
  22. (Χ) χέω ἤ χάζω = χύνω
  23. (Ψ) ψἀω = τρίβω
  24. (Ω) ώψ = οφθαλμός

Προφανώς γίνεται αντιληπτόν διά ποίον λόγον η Ελληνική αποκαλείται «σημαντική» γλώσσα, ενώ τά παράγωγά της, οι παραφθορές της, (όπως πχ. η Λατινική καί εξ αυτής άλλες γλώσσες: Ιταλική, Γαλλική, Αγγλική Γερμανική κλπ), εμπλουτισμένες μέ έννοιες καί ήχους πού έχουν σχέσιν μέ τό κλίμα καί τίς συνθήκες ζωής άλλων λαών, σέ άλλες  περιοχές, θεωρούνται γλώσσες «συμβατικές», διότι χρησιμοποίησαν παρεφθαρμένην τήν Ελληνικήν, χρησιμοποίησαν τό Ελληνικόν Κυμαϊκόν αλφάβητον (από τήν Κύμην Ευβοίας) διά νά συγκροτήσουν τήν δικήν τους γλώσσα, διά νά αποτυπώσουν μέ σαφήνεια τά διανοήματά τους.

Αναφέρω τίς κατ’ εμέ ένδεκα (11) διαφορετικές έννοιες-σημασίες τής λέξεως Λόγος.

Θα ξεκινήσω με τήν ερμηνεία τής λέξεως ΛΟΓΟΣ. Κι όταν λέμε ερμηνεία εννοούμε τήν άλλην εσωτερικήν σημασίαν μιά λέξεως. Η λέξις ερμηνεία προέρχεται από τό όνομα τού Ερμού τού Τρισμεγίστου, σπουδαίου φιλοσόφου, τού οποίου  η φιλοσοφία είχε πάντοτε και δευτέρα ανάγνωση, διότι πάντα κάτι άλλο εκρύβετο από πίσω. Καί ωσάν τήν ΑΛΗΘΕΙΑ, εχρειάζετο και η αποκάλυψις τής δευτέρας εννοίας-σημασίας.

Ο Λόγος λοιπόν έχει τίς έννοιες:

  1.  τής λέξεως,
  2. τού συνόλου τών λέξεων ενός κειμένου ή μιάς ομάδος κειμένων,
  3. τής προφορικής εκφοράς τού γραπτού κειμένου,
  4. τής προφορικής εκφοράς τής γνώσεως καί εμπειρίας ενός άλλου  ανθρώπου,
  5. τής σχέσεως μεταξύ δύο συνόλων,
  6. 6. τής υποσχέσεως, τής αναλήψεως υποχρεώσεως, τού όρκου, ως σχέσις πρός τήν ιδίαν μας  τήν τιμήν
  7. τού μαθηματικού κλάσματος, ( ο λόγος αριθμητού προς παρονομαστήν)
  8. τής αντωνυμίας ( ελόγου μου, ελόγου σου κλπ)
  9. τής λογικής ως ορθός λόγος,
  10. τής αιτίας και κατά συνέπειαν,
  11. τής Δημιουργού Αιτίας, όπου με τόν όρον Αιτία δέν νοούμε τίποτε άλλο από τήν Αιτίαν τής Δημιουργίας, δηλαδή τήν μή εκδηλωμένην εισέτι πρόθεσιν τού Δημιουργού πρός δημιουργίαν.

 

Υπάρχουν λοιπόν, πολλές έννοιες τής λέξεως Λόγος πού μπορούν να κεντρίσουν τό φιλοσοφικόν ενδιαφέρον μας.

Εκείνο πού ιδιαιτέρως μάς ενδιαφέρει είναι η ανεύρεσις τού καταλλήλου μέσου  διά τήν οικοδόμησιν τού πνευματικού ανθρώπου», είναι αναγκαία καί παρούσα η παιδεία, εν τή ευρεία αυτής εννοία.

Η λέξις προέρχεται από τόν παίδα  (τό παιδί), οπότε, παιδεία σημαίνει τήν γονική υποχρέωση νά εξοπλίση τό παιδί του μέ γνώσεις ικανές νά τού προσφέρουν τήν δυνατότητα νά «πολεμίση» εις τήν καθημερινότητα τής ζωής του, νά αντιμετωπίση τίς δυσκολίες καί τά προβλήματα καί νά βγή νικητής. Τό σύνολον αυτών τών γνώσεων αποκαλείται παιδεία. Και επειδή η μετάδοσις τών γνώσεων απαιτεί κόπο καί προσπάθεια δι’ αυτό καί η λέξις παιδεύω έχει πέραν τής εννοίας εκπαιδεύω-μορφώνω καί τήν έννοιαν ταλαιπωρώ καί βασανίζω.

Ο παιδοτρίβης τής αρχαιότητος, ο σύγχρονος «προπονητής», δέν ασκούσε τά παιδιά μόνον εις τήν άθλησιν, αλλά εδίδασκε αυτά. Τα «έτριβε» μέ τήν παιδεία, μέ τίς γνώσεις, καί τούτο είναι πολλές φορές «επώδυνο». Όπως θέλει αρετήν καί τόλμην η ελευθερία έτσι θέλει κόπον καί θυσίαν η παιδεία.

Η εμπειρία μου από τήν γενεά τών σαραντάρηδων, μού έχει επιβεβαιώσει τό παράδοξον καί αντιφατικόν τής συγχρόνου παιδευτικής πολιτικής ανά τόν κόσμον καί ιδίως εις τήν Ελλάδα.

Προτιμούν νά μετατρέψουν τούς νέους «επιστήμονες» σέ παπαγάλους περιορισμένης εμβελείας παρά σέ πραγματικά ευρύνοες πεπαιδευμένους ανθρώπους.

Διότι μέ τήν έννοιαν ΠΑΙΔΕΙΑ δέν ἐννοούμε τήν τεχνική έκπαίδευσν καί τίς λοιπές θετικές, ονομαζόμενες, επιστήμες, αλλά ἐννοούμεν τίς άνθρωπιστικές, τίς οὑμανιστικές ἐπιστήμες, φιλοσοφία, φιλολογία, ἱστορία, λογική, ψυχολογία κ.ἄ. Μέ ἄλλα λόγια ἐπιστήμες πού ἐπιρρεάζουν και ἀφορούν στόν ἄνθρωπο, στήν καλλιέργειά του, στήν βελτίωσίν του.  Προσοχή δεν αποκλείω τά Μαθηματικά ή την Μουσική, εφ’όσον από αυτά διδάσκεται η αρμονία.

Ασφαλώς θά τεθή τό θέμα εάν πρέπει ή όχι στήν εποχή μας νά υπάρχη εξειδίκευσις. Θά ήμουν αφελής καί ανόητος εάν απαντούσα ότι δεν χρειάζεται. Αλλά θέτω τό ρητορικόν ερώτημα:  δηλαδή τί θα πάθη ένας εκπαιδευόμενος μηχανικός εάν μάθη γεωγραφία, ή ένας γιατρός πώς στηρίζεται μιά γέφυρα, ή ένας ηλεκτρολόγος αυτοκινήτων ποίος ήταν ο Πλούταρχος. Μήπως θά κουραζόταν ο εγκέφαλός του;   Μήπως δεν  θά χωρούσε τήν επί πλέον γνώσι; Ή μήπως θά τόν «βάραινε» η «υποχρέωσις» νά θυμάται κάτι άλλο, πέρα από τήν καθημερινή ενασχόλησίν του μέ κάποιο επαγγελματικό αντικείμενο;

Η δική μου απάντησις στά ερωτήματα αυτά είναι πολύ απλή. Οι πολιτικές ηγεσίες μας επεδίωξαν τήν επικράτησιν τού χαμηλού μέτρου κρίσεως, τής ήσσονος προσπαθείας, τής δημιουργίας λαού μέ λίγες γνώσεις καί συνεπακόλουθο τήν αδυναμία αντιστάσεως.

 Έτσι φρόντισαν νά δημιουργήσουν χαμηλής ποιότητος διδασκάλους. Σ’ αυτούς τούς αμορφώτους δασκάλους οφείλεται τό ότι, λόγω τής προσωπικής τους αδυναμίας νά εισαγάγουν τούς μαθητάς καί φοιτητάς των μέσα στόν εντυπωσιακό χώρο τών γνώσεων, τούς διδάσκουν μέ τρόπο ανιαρό καί απομονωτικό, χωρίς νά συνδέουν τά πράγματα μεταξύ τους καί έτσι νά δημιουργείται ένα πλούσιο πλέγμα πολλών γνωστικών αντικειμένων. 

Δύο πολύ απλά παραδείγματα μπορούν νά υποστηρίξουν τόν προβληματισμό μου, π.χ.  τό ότι όταν διδάσκεται στήν τάξη η μάχη τού Αθανασίου Διάκου στήν Αλαμάνα δέν μπορεί, δέν κάνει, νά διδάσκεται απομονωμένα. Εάν πής στόν μαθητή ότι, τήν ώρα πού ο Αθανάσιος Διάκος καί οι σύντροφοί του πολεμούσαν μέ τσαρούχια ή ξυπόλητοι, μέ σπαθιά καί  γκράδες, αντιστοίχως οι Γάλλοι στρατιώτες τού Ναπολέοντος πολεμούσαν μέ μπότες καί κόκκινη ρεντιγκότα – κόκκινη γιά νά μήν τρομάζουν στήν εμφάνιση αίματος πάνω στούς τραυματίες – τούς εντυπωσιάζεις. Τούς διδάσκεις… (Από τήν ρίζα: δίδω γνώσεις, ασκώ τό δίδειν (γνώσεις…)

Γνώσεις κατά βάθος επουσιώδεις, αλλά προσφέρουν στόν διδασκόμενο ποικιλία σκέψεων, συνδυαστική σκέψη καί ενδιαφέρον γιά περαιτέρω αναζητήσεις. Είναι τό αλατοπίπερο τών γνώσεων. Ιδίως στήν εποχή μας πού τό Διαδίκτυο προσφέρει απλόχερα όλες τίς πληροφορίες οι οποίες μπορούν νά μετατραπούν σε γνώσεις δι’ αυτούς πού θα κατανοήσουν τόν τρόπο μετατροπής τής πληροφορίας σέ γνώσιν.

Εάν μάθη ο αρχιτέκτων εκτός από τόν σχεδιασμό κατοικιών, τήν λειτουργικότητα καί τήν εργονομία ενός κτιρίου, καί γεωγραφία καί κλιματολογία, είναι αμέσως σέ θέση, άς πούμε, ένας Έλληνας ταλαντούχος αρχιτέκτων, νά σχεδιάση, εδώ στήν Ελλάδα, ένα κτίριο προοριζόμενο γιά τό Ταλλίν τής Εσθονίας, όπου φυσικά οι κλιματολογικές συνθήκες αλλά καί η ύπαρξις άλλων πρώτων υλών δίδουν τό περίγραμμα τών κατασκευαστικών περιορισμών, δυνατοτήτων αλλά καί υποχρεώσεων.

Τά παραδείγματά μου σκοπόν έχουν νά διευκρινήσουν ακόμη καλλίτερα τίς σκέψεις μου αλλά καί τίς πεποιθήσεις μου περί τής αναγκαιότητος τών αλλαγών πού πρέπει νά υιοθετήση η κοινωνία μας διά νά προαγάγη τήν ποιότητα τής εκπαιδεύσεως τών νέων καί τήν ευρύτερη παιδεία τού λαού μας.

Τό μέλλον είναι αρκετά σκοτεινό και δια τούτο πρέπει νά ηγηθούμε τής προσπαθείας διά τήν αναζήτησιν  πρακτικών τρόπων νά βελτιωθή τό περιβάλλον για τά παιδιά καί τά εγγόνια μας.

Μελετών προσφάτως ένα εξαιρετικόν κείμενον, μίαν μελέτην μέ τίτλον  «Μία προσεγγιστική θεώρησις τών Ηθικών Αρετών τών αναφερομένων εις τά «Ηθικά Νικομάχεια» ως καί τής περί Ψυχής θεωρήσεως εις λοιπά έργα τού Σταγειρήτου Φιλοσόφου Αριστοτέλους» τού Ομοτίμου Καθηγητού τού Πανεπιστημίου Δόκτορος Εμμανουήλ Κορκιδάκη, διάβασα τό εξής θαυμαστόν κείμενον: «… η Αρετή είναι διδακτή καί ο επιθυμών τήν κτήσιν αυτής αναζητητής έχει τήν δυνατότητα, κατ’ Αριστοτέλην, «μεριμνών» περί αυτής, νά επιλέξη, τόν Διδάσκαλον καί να μετάσχη, βιωματικώς κυρίως, τής αναλόγου παιδευτικής αγωγής, περί τήν «σπουδήν, άσκησιν καί εθισμόν» πρός κατανόησιν καί έμπρακτον εφαρμογήν της, μέσω τής καταλλήλου γνωσιακής καταρτίσεως, ήτοι μέσω «ευπαιδείας», ώστε, βελτιούμενος καί ανελισσόμενος, νά εγκαταλείψη τό απλώς κληρονομημένον «φυσικόν» του πρόσωπον καί, μεταποιούμενος, νά πολιτογραφηθή εις τόν «Κόσμον τών Ιδεών.

»Ο Αριστοτέλης, εν προκειμένω, προσδιορίζει μόνον τάς εννοίας τών Ηθικών Αρετών, ώστε νά τονισθή τό γεγονός ότι ο φιλόσοφος-συγγραφεύς επιχειρεί μίαν απ’ αρχής σαφή διάκρισιν μεταξύ τών συγκεκριμένων ηθικών ποιοτήτων καί τών υπό τού ιδίου αποκαλουμένων «διανοητικών» ικανοτήτων-Αρετών. Εξ αυτών, βεβαίως, ως ο ίδιος αναφέρει, εμμέσως εντοπίζεται ως πρωταρχική η «φιλομαθής περιέργεια», όπως εκτιμάται ότι δύναται νά αποδοδθή τό εννοούμενον εις τήν διαπίστωσιν αυτού ότι ο «άνθρωπος φύσει τού ειδέναι ορέγεται», η εκδηλουμένη καί ενεργοποιουμένη μέσω τής ερευνητικής παρορμήσεως δι’ ο,τιδήποτε τό «έτερον», αλλά καί τό «ταυτόν», πρός τόν άνθρωπον.

»Διανοητικάς βεβαίως ικανότητας-Αρετάς κατονομάζει καί ο Διδάσκαλος αυτού Πλάτων, αλλά καί ο ίδιος ο φιλόσοφος-συγγραφεύς κατονομάζει αρκετάς άλλας, όπως, τήν «Φρόνησιν» (διά τόν άνθρωπον ως «πολιτικόν όν»), τήν «Σύνεσιν» (διά τόν διαθέτοντα νοητικήν συγκρότησιν καί εμπειρίαν) καί τήν «Σωφροσύνην» (διά τόν «πνευματικόν» άνθρωπον, τόν διανοητήν καί στοχαστήν), η οποία αποτελεί καί «ηθικήν αρετήν», ομού μετά τής σκεπτικώς αρτίας συνδυαστικής νοητικής ικανότητος, εκ τής οποίας η παραγομένη καί εμπλουτιζομένη εκάστοτε Γνώσις έχει ως αποτέλεσμα είδος τι «Σοφίας».

Επιπροσθέτως, όμως, παραθέτομεν καί άλλας νοητικάς δεξιότητας-αρετάς, όπως: τήν οξείαν αντιληπτικότητα, τήν εγρήγορσιν, τήν ευχέρειαν επικεντρώσεως τής προσοχής, τήν ευθικρισίαν, τήν περίσκεψιν, τήν μετριοφρσύνην, τήν αναλογικήν συλλογιστικήν καί τήν ευρυμάθειαν, αι οποίαι αναφέρονται κυρίως εις τό στοιχείον τού «Νού», τού εδρεύοντος εις τό «Λογιστικόν ή Νοητικόν» κέντρον τού όλου ανθρωπίνου ψυχικοφυσικού οργανισμού, ως καί τής διανοητικής ενεργητικής λογικής ικανότητος τού ανθρώπου καί μόνον.

Επομένως αι αναφερόμεναι εις τήν αρχήν τής παρούσης παραγράφου Αρεταί χαρακτηρίζονται «Ηθικαί», ως αναφερόμεναι εις τό  ΉΘΟΣ, τούτου δέ όχι απλώς σημαίνοντος τόν σταθερόν τρόπον σκέψεως καί συμπεριφοράς τού ανθρώπου, αλλ’ ομού καί τήν εγκάρδιον βουλητικήν προαίρεσιν καί νοήμονος καλοκαγαθίας πηγάζουσαν ενέργειαν, ως «ποιητικόν αίτιον» τής εκάστοτε επωφελούς πράξεως, πρός επιτέλεσιν τού χρηστού καί δικαίου καί υπέρ τού δρώντος ατόμου, αλλά καί χάριν τού συνόλου….»

Επιθυμών να καταλήξω σέ ένα συμπέρασμα δέν μού μένει τίποτε άλλο από τό να παραθέσω, διάφορες λέξεις οι οποίες προφανώς εκπροσωπούν συμβολικές πράξεις καί αρετές αναγκαίες για κάθε στοχαστή καί ερευνητή:

Σοφία, Ομορφιά,  Αρμονία, Ελευθερία, Ορθός Λόγος, Δικαιοσύνη, Αγάπη.

Θεωρώ ότι έχει ιδιαιτέρα σημασία νά επιδιώκουμε νά αποκτήσουμε αρετές οι οποίες δέν είναι συνδεδεμένες μέ τήν λεγομένην ηθικήν η οποία είναι μεταβλητή και πιθανότατα και διαβλήτή, εξηρτημένη από τόπο,  χρόνο καί πάμπολλες άλλες εξωτερικές συνθήκες, ενώ οι αρετές πρέπει νά είναι, Και είναι, σταθερές καί αμετάβλητες.

Οι αναζητήσεις μέσα σέ αυτό τό πλαίσιο θά είναι πολύ γόνιμες καί βελτιωτικές αυτού πού επιδιώκουμε νά βελτιώσουμε δηλ. τού χαρακτήρος καί τού έσω εαυτού μας, τουτέστιν τού πνευματικού εαυτού μας.

Ἀναγκαία λοιπόν πρός τούτο είναι η παιδεία ὄπως τήν προσδιωρίσαμε προηγουμένως, η οποία μάς δίδει τήν πνευματική δυνατότητα νά μορφωθούμε, καί όπως λέγει η λέξις, νά αποκτήσουν οι διάσπαρτες σκέψεις καί ιδέες μία πλέον συγκεκριμένη μορφή.

Καί άς μήν ξεχνούμε ποτέ τήν σοφή ρήση :

«Ουκ επ’ άρτον ζήσεται άνθρωπος μόνον».

Ο δεξιοτέχνης της κιθάρας Δημήτρης Καλογεράς για δυο μόνο εμφανίσεις «Recital Guitar Virtuoso»

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Ο Μουσικός Δημήτρης Καλογεράς ξετυλίγει το κλασικό, το συνοδευτικό, το κιθαριστικό, την κιθαρωδία με τη φωνή. Οι ήχοι της κιθάρας, άλλοτε σαν καλπασμός (flamenco διάσταση) και άλλοτε σαν χάδι, συναντιούνται με τη φωνή, στο έντεχνο, στο δημοτικό τραγούδι, στη Βυζαντινή μουσική και στους αυτοσχεδιασμούς οι οποίοι ντύνουν σχεδόν όλο του το πρόγραμμα.

Ο Δημήτρης Καλογεράς, μουσικός με πτυχίο κλασικής κιθάρας και δίπλωμα Βυζαντινής μουσικής, παρουσιάζει τη μουσική του δημιουργία, συνδυάζοντας όλα τα μουσικά είδη που τον έχουν συνοδεύσει κατά τη διάρκεια της ζωής του.Γεννήθηκε στο Νεοχώρι Καρδίτσας το 1962. Επηρεάστηκε από την παραδοσιακή μουσική του τόπου του καθώς και από τους καλλίφωνους πατέρα και θείο του. Η μεγαλύτερή του νοσταλγία είναι τα ωραία χρόνια όπου όλο το χωριό βίωνε μουσικά και τραγουδούσε τις χαρές και τις λύπες της ζωής, εικόνες που χάθηκαν στο χρόνο.
Πτυχιούχος Κιθάρας του Πινδαρείου Ωδείου Αθηνών με καθηγητή τον Γιώργο Κερτσόπουλο (Σολίστ και καθηγητή της κλασικής και φλαμένκο κιθάρας, ερευνητή της μουσικής, κατασκευαστή μουσικών οργάνων και χορδών , εφευρέτη των μαθηματικών αναλογιών της κιθάρας )
Διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής του Ωδείου Αθηνών «Ρωμανός ο Μελωδός»
Πτυχιούχος Βυζαντινής Μουσικής του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας
Κάτοχος Συστατικής Επιστολής του καθηγητή κιθάρας Γιώργου Κερτσόπουλου
Παραδοσιακός Κλαρινιτετίστας
Παραδοσιακός Τραγουδιστής
Πτυχιούχος Παιδαγωγικού Τμήματος Αθηνών
Πτυχιούχος Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ιωαννίνων
Διπλωματούχος Ασυρματιστής (Α.Δ.Σ.Ε.Ν. Πρέβεζας)

«Recital Guitar Virtuoso»

Ο Δημήτρης Καλογεράς παρουσιάζει τη μουσική του δημιουργία συνδυάζοντας όλα τα μουσικά είδη που τον έχουν συνοδεύσει κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Στον πολυχώρο «ΑΙΤΙΟΝ» το Σάββατο 3 και 10 Νοεμβρίου 2018 ( Τζιραίων 8-10 – Μετρό Ακρόπολις )

Ώρα: 21.00

Ο ηθοποιός Χάρης Μαυρουδής συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…ο κίνδυνος της αναβίωσης του φασισμού, είναι εντονότερος από ποτέ και ο κυνισμός με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπό του είναι το ίδιο αποκρουστικός και παράλογος»

Aπό την θεατρική παράσταση "Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0" στο θέατρο Olvio

Σπανίζουν  οι νέοι ηθοποιοί που έχουν φιλοσοφήσει πάνω στο εφήμερο της τέχνης του θεάτρου και στη σύμβαση ανάμεσα στη σκηνή και στην πλατεία.

Αυτό συμβαίνει σε εκείνους που έχουν εξαιρετική μόρφωση, όπως ο Χάρης Μαυρουδής, με την έννοια της κατεκτημένης γνώσης διαβάζοντας, που πήγε παραπέρα με την παιδεία που προσφέρει. Θαυμάζω το παίξιμό του και πιστεύω, ότι δεν έχει ξεδιπλώσει όλο το ταλέντο του, παρότι  βγήκε από μικρός στο θέατρο. Αλλά είναι πολύ νέος ακόμα  και θα το επιτύχει.

Το θέμα είναι, ότι ο Χάρης Μαυρουδής κάνει θέατρο με ελπίδα και υπηρετεί την ουσία. Τον θαυμάζω ακόμα γιατί εξεγείρεται και αγανακτεί, όταν βλέπει γύρω του την αδικία, αλλά πολύ περισσότερο γιατί εκδηλώνει φωναχτά τα πιστεύω του. Και αυτή τη θεατρική περίοδο ο Χάρης Μαυρουδής «κατοικεί» στην  «Οδό Αβύσσου, αριθμός 0». Πρόκειται για το ομώνυμο βιωματικό έργο του Μενέλαου  Λουντέμη, που συνεχίζει για δεύτερη χρονιά την πορεία του στο Olvio Theater. Στο έργο αυτό ο Λουντέμης γράφει για το κολαστήριο της  Μακρονήσου, όπου έζησε ως πολιτικός κρατούμενος εκεί και ο ίδιος.

Το θέμα φρικάρει τον Χάρη Μαυρουδή, αλλά βρίσκει τις ισορροπίες του. Τον ευχαριστώ γι΄ αυτή τη συζήτηση, γιατί μου δημιούργησε σκέψεις και προβληματισμούς, ενώ πολύ συχνά με τη στάση του έφερε στο νου μου το απόφθεγμα του συγγραφέα: «Η λακωνικότερη ιστορία του κόσμου είναι η ιστορία των δειλών ανθρώπων».

 

Κύριε Μαυρουδή θα ενσαρκώσετε επί σκηνής τον Παναγή, κάτοικο της οδού Αβύσσου, στον αριθμό μηδέν, ένα  από κεντρικά πρόσωπα της φρίκης της Μακρονήσου, που μαζί με το Γιώργο και το Μενέλαο Λουντέμη μετρούσατε τ΄ αστρα στην εξορία. Πώς βιώνετε την ωμή βία, τον τρόμο και την απελπισία που κυριαρχούσε τότε στο  στρατόπεδο των βασανιστηρίων;

Παρόλο που είμαι γνώστης της Ιστορίας, αφού μεταξύ άλλων είναι και μέρος των σπουδών μου στο Πανεπιστήμιο, όσο περισσότερες μαρτυρίες μέσα από τον Λουντέμη αλλά και από την έρευνα που έκανα για την περίοδο της Μακρονήσου, μόνο φρίκη και έκπληξη βιώνω. Έκπληξη και φρίκη για την φύση του ανθρώπου, ο οποίος τον 20ο αιώνα, αποκτηνώθηκε και οδήγησε την ανθρωπότητα σε εγκλήματα που δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία μας. Θεωρώ πως αυτά που συνέβησαν στη Μακρόνησο, αγγίζουν ό,τι πιο απάνθρωπο έχει να επιδείξει ο Έλληνας.

«Εθελοντής ενός δικαιότερου κόσμου, για τον οποίο πρόσφερε την ψυχή του», όπως τον χαρακτήρισε ο Νικηφόρος Βρεττάκος, γράφει ο Λουντέμης, καταγγέλλοντας και αναδεικνύοντας, από τη μια μεριά το αίσχος της Μακρονήσου και από την άλλη τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των ανθρώπων. Είναι προτιμότερος ο θάνατος όταν η ζωή γίνεται ανυπόφορη;

Ο ήρωας τον οποίο υποδύομαι, αυτό πιστεύει και μπορώ να πω, ότι ταυτίζομαι μαζί του! Όσο όμως οι δυνάμεις μας το επιτρέπουν, οφείλουμε στον εαυτό μας και στις ιδέες μας, να αγωνιζόμαστε ώστε να αλλάξουμε την ζωή μας και τον κόσμο μας προς το καλύτερο και δικαιότερο. Ανοίγει όμως με αυτό το ερώτημα και ένα κεφάλαιο που δεν έχει να κάνει μόνο με τις απάνθρωπες συνθήκες τις οποίες επιβάλει ένας βασανιστής. Η συζήτηση μπορεί να επεκταθεί και στο δικαίωμα της ευθανασίας στην περίπτωση ανίατης ασθένειας η οποία έχει ως μοναδικό αποτέλεσμα τον εκφυλισμό του πνεύματος και του σώματος. Είμαι υποστηρικτής αυτής της λύσης, φτάνει να υπάρχουν θεσμοθετημένες δικλίδες ασφαλείας. Η θρησκεία και η εκκλησία, έχει συμβάλλει αρνητικά με την στάση της ως προς αυτό το ζήτημα και η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει με μεγάλο ταμπού την όποια συζήτηση.

Εσείς σε ποια ηλικία διαβάσατε το έργο «Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0» του συγγραφέα, του επονομαζόμενου και Μαξίμ Γκόργκι της Ελλάδας;

Πριν μου προταθεί ο ρόλος αυτός από τη σκηνοθέτριά μας, την Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη και την Σοφία Αδαμίδου, η οποία υπογράφει την θεατρική διασκευή, δεν είχα διαβάσει το βιβλίο. Φρόντισα όμως πρώτα να το διαβάσω και μετά να καταπιαστώ με την θεατρική του απόδοση. Και με την ευκαιρία που μου δίνεται, θέλω να τονίσω πως η Σοφία Αδαμίδου, κατάφερε το αδιανόητο: Να χωρέσει σε 100 λεπτά όλη η ουσία του βιβλίου και να μην χαθεί κάτι από το σπουδαίο αυτό έργο!

«Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0»: Κείνο το βράδυ σώπαιναν οι λύκοι γιατί ουρλιάζανε οι άνθρωποι. Σήμερα κ. Μαυρουδή;

Σήμερα σωπαίνουν οι λύκοι και ακούνε χαιρέκακα τους ανθρώπους να συνεχίζουν το ουρλιαχτό! Φυσικά πολλά έχουν συμβεί από τότε στη χώρα μας και δεν είναι ίδιες οι συνθήκες, όμως η ανθρώπινη μισαλλοδοξία και τα κατώτερα αισθήματα δεν έχουν εκλείψει. Ο κίνδυνος της αναβίωσης του φασισμού, είναι εντονότερος από ποτέ και ο κυνισμός με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπό του είναι το ίδιο αποκρουστικός και παράλογος.

Σκηνές από την θεατρική παράσταση «Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0» με τους:  Χάρης Μαυρουδής, Δημήτρης Μαύρος, Χριστόδουλος Στυλιανού, Νότης Παρασκευόπουλος, Στέλιος Γεράνης.

«Η έλευση της αριστεράς στην κυβέρνηση έφερε μια αισιοδοξία, γρήγορα όμως η συνθηκολόγηση που έγινε απέδειξε πως η χειραφέτηση είναι δύσκολη υπόθεση»

Ξεφυλλίζοντας μια ποιητική συλλογή  βρήκα ένα ποίημα που είχε αφιερώσει ο Γιάννης Ρίτσος στο Λουντέμη και  σας παραθέτω ένα απόσπασμα:

«Εδώ είναι το σπίτι του Μενέλαου.

Όχι οδός Αβύσσου, αριθμός Μηδέν.

Οδός Ανθρώπου, αριθμός 1.

Δε χρειάζεται να χτυπήσεις.

Η πόρτα ανοιχτή. Μπορείς να μπεις.

Μ’ αναμμένο το φανάρι της καρδιάς μου μες στη νύχτα

φωτίζω την πόρτα σου, Μενέλαε. Σε βρήκα.

Περάστε, αδέρφια. Το σπίτι του όλους μας χωράει.

Εδώ μένει ένας άνθρωπος που καίγεται απ’ τον ήλιο

της καρδιάς του και φωτίζει». Το είχατε υπόψη σας; Τι σας λένε αυτοί οι στίχοι;; Αντιπροσωπεύουν τον Λουντέμη;

Ναι γνώριζα τους στοίχους αυτού του Ρίτσου και μπορώ να πω πως αντιπροσωπεύουν απόλυτα τον Λουντέμη. Ο Λουντέμης μέσα από το έργο του, κι ενώ είχε βιώσει ο ίδιος τις απάνθρωπες συνθήκες που επέβαλαν οι βασανιστές του εμφυλίου, δεν είναι εκδικητικός, δεν είναι σκοτεινός! Λάμπει το έργο από ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο και την ελπίδα, πως ο άνθρωπος μπορεί και δικαιούται να αλλάξει προς το καλύτερο. Ο Λουντέμης συγχωρεί, αλλά συγχρόνως αναδεικνύει και μια αλήθεια πως «ο καθένας διαλέγει τον δρόμο του» και είναι υπεύθυνος για την στάση του! Δύσκολα μπορείς να βρεις συγγραφέα που να έχει αναλύσει τόσο εύστοχα την ανθρώπινη ψυχή όπως ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας.

Η φρίκη της Μακρόνησου χωράει σε βιβλία;

Η φρίκη της Μακρονήσου δεν χωρά πουθενά! Μήτε στα βιβλία αλλά μήτε και στη φαντασία μας! Αυτά που συνέβησαν εκεί δεν τα χωράει ο ανθρώπινος νους. Τόσο σε σωματικές δοκιμασίες, βασανιστήρια, αλλά κυρίως σε ψυχολογικές τακτικές. Κλείνανε ανθρώπους σε σακιά με άγριες γάτες και τους ρίχνανε στην θάλασσα για να τους πετσοκόψει η γάτα, τους αφήναν κάτω από συρματοπλέγματα μέρες ατελείωτες, τους σακάτευαν στο ξύλο και τους άφηναν μόνιμες αναπηρίες, κατασκεύαζαν ψεύτικες ειδήσεις για την οικογένειά τους, τους υποβάλλανε σε εικονικές εκτελέσεις και φυσικά πάρα πολλοί άνθρωποι δολοφονηθήκαν και πετάχτηκαν στο πέλαγος. Ακόμα και η επιλογή της Μακρονήσου ήταν το ιδανικό τοπίο βασανισμού και εξορίας. Με σύμμαχο τα ισχυρά ρεύματα, ώστε κανείς να μην μπορεί να αποδράσει και ένα μέρος χωρίς δέντρα, για να μην μπορείς να καταφύγεις ούτε σε σκιά.

Ο Λουντέμης αναρωτιέται και σχολιάζει:  «Διαβάζεται μόνο μες στα μάτια των τρελών της. Μόνο τ’ αυτιά του Λαυρίου πρόφτασαν στην αρχή ν’ αρπάξουν κάτι ξεφτίδια απ’ τις φωνές… Στην αρχή, γιατί αργότερα ράγισαν κι αυτά και δεν άκουαν πια τίποτα. Κι έτσι απόμειναν μόνο οι σκύλοι -με το προφητικό τους ένστικτο- να σκορπούν απ’ τους καρβουνοσωρούς τις οιμωγές τους, σα μαύρους χρησμούς». Οι χρησμοί αυτοί έπαιξαν συμβουλευτικό ρόλο στο μέλλον;

Ο άνθρωπος ξεχνά γρήγορα! Αυτό δεν είναι από άμυνα, είναι από έλλειψη κοινωνικής συνείδησης. Έχουμε αποδείξει πως δεν διδασκόμαστε από την Ιστορία. Αν συνέβαινε το αντίθετο, δεν θα ζούσαμε σήμερα την αναβίωση του φασισμού, δεν θα είχαμε κοινωνική ανισότητα, δεν θα είχαμε αποδεχτεί την κατάρρευση του εργατικού δικαίου. Μιλάω για κεκτημένα που αποχτήθηκαν με αίμα και τα οποία, αντί να τα διαφυλάξουμε με κάθε τρόπο, τα παραδώσαμε στη λήθη. Αν οι άνθρωποι αφουγκραζόντουσαν, ο κόσμος μας θα ήταν διαφορετικός και σίγουρα καλύτερος.

«Προτιμώ να ζήσω εκπατρισμένος και ελεύθερος παρά επαναπατρισμένος και επιτηρούμενος» είχε πει ο Λουντέμης όταν βρέθηκε στη Ρουμανία. Πιστεύετε το ίδιο θα έλεγε και σήμερα με όλα αυτά που βιώνει ο λαός μας;

Λουντέμης υπήρξε ένας ελεύθερος άνθρωπος! Τίποτα δεν μπορούσε να σιγάσει την δίψα του για ελευθερία. Σήμερα το ζήτημα της ελευθερίας έχει να κάνει με τον άνισο αγώνα για επιβίωση. Ο Λουντέμης δεν ήθελε να επιστρέψει διότι γνώριζε πως κινδύνευε η ελευθερία του, ακόμα και η ζωή του. Σήμερα οι ξενιτεμένοι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα, δεν επιστρέφουν γιατί γνωρίζουν πως η οικονομική τους ελευθερία διακυβεύεται. Επειδή όμως ο Λουντέμης πάνω από όλα ήταν και ένας αγωνιστής, ίσως να έλεγε στους νέους να παλέψουν εδώ, ώστε να αλλάξουν την μοίρα τους και να συμβάλουν σε ένα καλύτερο μέλλον για αυτούς και την πατρίδα μας.

Το όνειρο του Λουντέμη για ένα δικαιότερο κόσμο θα μείνει όνειρο;

Το θέμα δεν είναι αν ο κόσμος θα γίνει δικαιότερος. Το ζήτημα είναι η κατάκτηση της δικαιοσύνης. Δικαιοσύνης σε όλα τα κοινωνικοπολιτικά πεδία. Αν απαντήσω λογικά θα απαντήσω πως όχι ο κόσμος δεν θα γίνει δίκαιος. Όμως μια τέτοια απάντηση – παραδοχή, θα σηματοδοτούσε και μια αποδοχή αυτής της κατάστασης. Αντιλαμβανόμενος πως η διεκδίκηση της δικαιοσύνης θα είναι αέναη και άνιση, πιστεύω πως είναι μονόδρομος και οφείλουμε να το προσπαθούμε.

Και μια επίκαιρη ρήση  του: «Η Ελλάδα που γεννήθηκε για να προσφέρει την ελευθερία στους άλλους ν’ αρνείται να την προσφέρει στα παιδιά της». Πώς τη σχολιάζετε;  

Είναι αλήθεια δυστυχώς. Όμως σηκώνει μεγάλη συζήτηση η κοινή ρίζα του νεοέλληνα με την αρχαία Ελλάδα που δίδαξε την Δημοκρατία στον υπόλοιπο κόσμο. Από τότε πέρασαν πολλά και κυρίως πολλοί! Ρωμαίοι, Βάρβαροι, Χριστιανισμός, Βαλκάνιοι, Οθωμανοί… Δεν νομίζω πως υπήρξαν και πολλά χρόνια Δημοκρατίας στην Ελλάδα ώστε να είναι «φύση» μας. Στα χρόνια του Λουντέμη ήταν άγνωστη λέξη, σήμερα είναι ένα όνειρο εφικτό αλλά μακρινό!

Ελπίζω να μην σας κούρασα, αλλά θα επανέλθω με ένα ακόμα απόφθεγμα  του λογοτέχνη της καρδιάς μας:  «Κείνος που στ’ αληθινά αγαπά το Λαό δε γίνεται ποτέ αρχηγός του, γίνεται υπηρέτης του». Υπήρξε άραγε ποτέ Έλληνας πολιτικός που ανέβηκε στην εξουσία για να υπηρετήσει το λαό;

Πιστεύω, πως την απάντηση δεν μπορούμε να την γνωρίζουμε αληθινά! Μπορούμε να κρίνουμε το αποτέλεσμα και όχι την πρόθεση. Σίγουρα η Ελλάδα και λόγω της γεωγραφικής της θέσης υπήρξε μήλο της έριδος από την αρχαιότητα έως και σήμερα, με δοτούς βασιλείς και  πρωθυπουργούς, μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν μας. Η έλευση της αριστεράς στην κυβέρνηση έφερε μια αισιοδοξία, γρήγορα όμως η συνθηκολόγηση που έγινε απέδειξε πως η χειραφέτηση είναι δύσκολη υπόθεση. Όμως παραμένω αισιόδοξος πως θα έρθουν καλύτερες μέρες και πως η κρίση του λαού είναι η μόνη διέξοδος και ο μόνος τρόπος για να υπηρετήσει η πολιτική τον λαό.

Από τις πρόβες για την ταινία ΟΜΕΡΤΑ ο Χάρης Μαυρουδής και η Μαρίνα Σαμάρκου υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Θοδωρή Καζή (φωτογραφία Γιάννης Πρίφτης)
Ο Χάρης Μαυρουδής ως 2ος Ένορκος στην θεατρική παράσταση "Οι 12 Ένορκοι"

«…τα όνειρά μου ξεπερνάνε τα όρια του θεάτρου. Θέλω να είμαι ευτυχισμένος. Αυτό ονειρεύομαι»

Ο Χάρης Μαυρουδής με τον πατέρα του, τον σπουδαίο συνθέτη και κιθαρίστα Νότη Μαυρουδή.

Ζούμε σε μια εποχή έντονης κοινωνικής ανισότητας. Εσείς, κ. Μαυρουδή, άνθρωπος με πολιτικές ανησυχίες και ευαισθησίες, ελπίζετε, ότι αυτό κάποτε θα αλλάξει και θα ΄χουν μια θέση όλοι οι άνθρωποι κάτω από τον ήλιο;

Όπως είπα και πριν, δεν χάνω την αισιοδοξία μου. Πιστεύω πως η κοινωνική ανισότητα δεν είναι κάτι το οποίο αλλάζει με βελούδινο τρόπο. Η ιστορία έχει αποδείξει πως χρειάζεται ρήξη με την εξουσία, αγώνας διαρκείας, σύγκρουση και επιβολή των αιτημάτων αυτών που θα επιφέρουν την κοινωνική ισότητα. Όταν ο κόσμος φτάνει να απωλέσει και την ελπίδα, τότε αρχίζει και κάτι να αλλάζει. Αυτό έχει συμβεί στο παρελθόν, αυτό θα συμβεί και στο μέλλον.

Συζητάτε με τον πατέρα σας, τον σπουδαίο συνθέτη, δάσκαλο και κιθαρίστα Νότη Μαυρουδή τους ρόλους σας; Του ζητάτε τη γνώμη του;

Συζητάμε τα πάντα εκτός από αυτά. Ο τρόπος όμως της σκέψης του εν πολλοίς, συνυπάρχει στην ευαισθησία μου που είναι ο κύριος μοχλός της υποκριτικής και της καλλιτεχνικής μου προσέγγισης.

Μπορείτε να σκιαγραφήσετε το Χάρη Μαυρουδή και τη σχέση του με τον κόσμο της υποκριτικής;

Δεν μου είναι εύκολο να μιλάω σε τρίτο πρόσωπο για εμένα. Μπορώ να πω όμως πως είμαι ένας ρομαντικός τύπος, γήινος όποτε δεν πετάω στα σύννεφα, πολυσχιδής με πολλά ενδιαφέροντα, απαιτητικός από τους άλλους και δοτικός με αυτούς που αγαπάω, μου αρέσει να δουλεύω, να ονειρεύομαι και να παίζω. Είμαι αρκετά ανασφαλής αλλά εμπιστεύομαι και τις δυνάμεις μου. Έχω άγνοια κινδύνου και προσπαθώ να ανακαλύπτω και να εμπιστεύομαι τους ανθρώπους. Ο κόσμος της υποκριτικής, ήταν για εμένα από μωρό το δεύτερο σπίτι μου. Γνώρισα από μικρός την τέχνη, συμμετέχω από 10 χρονών σε θεατρικές ομάδες, έβγαλα τα πρώτα μου χρήματα από το θέατρο σε ηλικία 15 χρονών και από τότε δεν έχω σταματήσει να εργάζομαι. Προσπαθώ να κάνω επιλογές και φοβάμαι την δημοσιότητα την οποία την αποφεύγω.

Παλιοί συνάδελφοί σας εκφράζουν την άποψη, ότι το θέατρο έχει γίνει ξέφραγο αμπέλι από τότε που καταργήθηκε η άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος. Εσείς τι λέτε;

Και εγώ πιστεύω πως ήταν μεγάλο λάθος της Μελίνας Μερκούρη που κατήργησε την άδεια. Το ζητούμενο, δεν είναι μόνο το αν κάποιος έχει τα τυπικά προσόντα και το ταλέντο να γίνει ηθοποιός. Αυτό το έχουμε δει σε σπουδαίους ηθοποιούς να συμβαίνει που δεν έχουν περάσει ποτέ έξω από σχολή. Όπως έχουμε δει να βγαίνουν από σχολές άνθρωποι που δεν μπορούν να σταθούν στο σανίδι… Η άδεια όμως εξασκήσεως, έβαζε ένα πλαίσιο, δημιουργούσε τις συνθήκες που εν μέρει χρειάζονται για να μπορέσει να στηριχθεί ο κλάδος και το επάγγελμα. Θα μπορούσε να είναι περισσότερο οχυρωμένο από την ματαιοδοξία.

Είσθε αρνητικός σε κάθε συμβιβασμό;

Καθόλου αρνητικός. Είμαι μετριοπαθής άνθρωπος και θεωρώ πως η ζωή προχωράει μέσα από καθημερινούς συμβιβασμούς και ζυμώσεις. Φτάνει αυτοί οι συμβιβασμοί να είναι αμοιβαίοι και να μην είναι συμβιβασμοί με τους οποίους καταπατώνται οι αξίες και οι ηθικές μιας κοινωνίας ή ενός ατόμου. Από τη στιγμή που κάποιος επιλέγει να ζήσει μέσα σε μια κοινωνία, ή να δημιουργήσει την δική του κοινωνία-οικογένεια, είναι αυτονόητο πως θα χρειαστεί να συμβιβαστεί με τις επιδιώξεις και των υπολοίπων μελών.

Υπάρχουν ρόλοι που ονειρεύεστε να παίξετε;

Μου αρέσει η κωμωδία και θα ήθελα πολύ να υποδυθώ έναν κωμικό ρόλο. Δεν έχω μια συγκεκριμένη επιθυμία. Και τα όνειρά μου ξεπερνάνε τα όρια του θεάτρου. Θέλω να είμαι ευτυχισμένος. Αυτό ονειρεύομαι.

Ρούλα Γεωργακοπούλου, μια κουβέντα με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Μου είπε ένα πουλάκι, ότι ο μη καταστροφικός θυμός είναι το χιούμορ. Και το πίστεψα»

Η Ρούλα Γεωργακοπούλου γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1955. Σπούδασε Γαλλική φιλολογία στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε για δέκα χρόνια σε σχολεία της περιφέρειας. Στη συνέχεια ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία, στα περιοδικά Ένα, Ταχυδρόμος, Marie Claire και στις εφημερίδες Το Ποντίκι, Το Βήμα και Τα ΝΕΑ. Σήμερα αρθρογραφεί στην Athens Voice και στα ΝΕΑ. Πέντε θεατρικά της έργα έχουν ανεβεί σε αθηναϊκές σκηνές από το 1986 ως σήμερα.

Κυκλοφορούν η συλλογή χρονογραφημάτων της «Γυναίκα μετρίου αναστήματος» (εκδ. Πατάκη) και δύο θεατρικά της έργα σε ενιαία έκδοση με τον τίτλο «Καρφίτσες στα γόνατα» (εκδ. Το Ροδακιό). Τα τελευταία χρόνια κάνει μεταφράσεις για τις εκδόσεις Πόλις και το «Δέντρα, πολλά δέντρα» είναι η πρώτη της πεζογραφική απόπειρα.

 

Κα Γεωργακοπούλου δεν θα ήταν στις προθέσεις σας ασφαλώς, αλλά –για δικούς μου λόγους– κατασυγκινήθηκα, από τη πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Πράγματι δεν ήταν καθόλου στις προθέσεις μου να κάνω τους αναγνώστες να κλαίνε. Απεναντίας. Ήθελα να χαμογελάνε και καμιά φορά να σκάνε και κανένα δυνατό γέλιο. Με νίκησε το θέμα μου, φαίνεται. Είναι κι αυτό ένα είδος δικαιοσύνης.

Αλήθεια σκέπτομαι κα Γεωργακοπούλου, πόσο επώδυνο θα ήταν για σας να μοιραστείτε με αγνώστους- εμάς- μια τόσο καταδική σας ιστορία; Δεν υπήρξαν στιγμές που κι εσείς η ίδια να δακρύζατε ανακαλώντας;

Δεν νομίζω ότι η ιστορία αυτή είναι κατάδική μου. Όλοι έχουν μητέρες. Γι αυτό κλάψατε αντί να γελάσετε με τα Δέντρα, πολλά δέντρα.  Όσο για τις σελίδες στις οποίες αναφέρεστε, χρειάστηκε να επιστρατεύσω κάτι σαν σκληρότητα για να τις γράψω. Εννοώ λογοτεχνική σκληρότητα. Ένα υπερφωτισμένο πλάνο, που να τα αφήνει όλα γυμνά και να απορρίπτει τις υποφωτισμένες, τις «ατμοσφαιρικές» λήψεις  που εκβιάζουν τη συγκίνηση ψευτίζοντας την. Δέος, αυτό ένοιωθα παρακολουθώντας τη μητέρα μου να πεθαίνει. Και ταυτόχρονα τεράστια τρυφερότητα και απέραντο σεβασμό. Ο θάνατος είναι η πιο επίσημη στιγμή της ζωής, πόσο μάλλον μιας μακράς και καλής ζωής. Αυτό ήθελα να γράψω.   

Πόσο δύσκολο είναι να γράφει κανείς για πρόσωπα υπαρκτά, εν ζωή, χωρίς τον φόβο της παρερμηνείας, της παρεξήγησης;

Πάρα πολύ δύσκολο, έχετε δίκιο. Πρέπει να περπατάς στα νύχια μην ξυπνήσεις τη δυσπιστία. Ευτυχώς, οι δικοί μου άνθρωποι είναι πολύ πιο ποιητικά πρόσωπα από μένα, οπότε κατάλαβαν το βιβλίο, ίσως γιατί με ξέρουν καλύτερα απ’ όσο με ξέρω εγώ.

Είπατε κάπου ότι το ο γράψιμο είναι  για σας κάθαρση. Η αίσθηση λοιπόν όταν βάλατε τελεία στα Δέντρα σας -πολλά δέντρα – ποια ήταν; Κάθαρση μαζί με ανακούφιση, ίσως; Ότι έφυγε από τη ψυχή σας λίγος πόνος;

Έτσι ακριβώς. Μου έφυγε ένα τεράστιο βάρος. Με τη βοήθεια της μητέρας μου κατάφερα να δω και τη δική μου ιστορία, να της δώσω μορφή, να ολοκληρώσω κι εγώ κάτι. Αυτή η ανακούφιση κράτησε λίγες μέρες  κι ύστερα το πένθος μου επανέκαμψε αγριότερο αλλά καθόλου λογοτεχνικά διαχειρίσιμο. Να μην τα ζητάμε όλα από τη λογοτεχνία γιατί έτσι την ευτελίζουμε.

Δεν παύω να  αναρωτιέμαι κι ας μεγαλώνω: Η σχέση μάνας κόρης γιατί άραγε να είναι τόσο, συγκρουσιακή, σύνθετη, σκληρή ενίοτε «άρρωστη» και όχι μόνο αγαπησιάρικη, απλή;

Και γιατί να μην είναι έτσι όπως την περιγράφετε; Εμένα μου άρεσε που ήταν έτσι. Πίσω απ αυτά τα «αποτρόπαια» πράγματα υπάρχει μια μαθητεία αγάπης και ωρίμανσης. Ένα παιχνίδι γνωριμίας, μια περιέργεια της μικρής για την μεγάλη, ένας αντικατοπτρισμός. Θα γίνω αυτό που έγινες. Ήμουν αυτό που είσαι. Και ποιος δεν γρατσουνίζεται σ’ ένα τέτοιο  παιχνίδι;  

Μεγαλώσατε σε ένα  αστικό σπίτι στην Καλαμάτα την  δεκαετία  του ΄50, ‘60 Ο πατέρας σας ήταν όντως αύστηρος και λίγο τετράγωνος ή απλά ένας κλασικός μπαμπάς της εποχής.

Δεν ξέρω πώς ήταν οι άλλοι μπαμπάδες. Έχω την εντύπωση ότι πολλοί ήταν απείρως πιο ευκολοδιάβατοι από τον δικό μου, αλλά κατά βάθος τον προτιμούσα. Γιατί ένοιωθα ότι κι αυτός με προτιμούσε ανταποδίδοντας μου ίσως μια ασυνείδητη επικοινωνία που είχαμε μεταξύ μας.

Πέραν του βιβλίου σας αυτό καθ εαυτό, αρθρογραφείτε σε δυο αθηναϊκές εφημερίδες Από πού αντλείτε τα θέματα σας; Παρατηρώντας; Διαβάζοντας;

Το δημοσιογραφικό γράψιμο είναι το παιχνίδι μου. Με βοηθάει να βγάλω το ελαφρύ κομμάτι του εαυτού μου, να μην σκάσω, να σταθώ υπόλογη απέναντι σε όλους τους αναγνώστες. Όχι μόνον σ’αυτους που πάνε στο βιβλιοπωλείο αλλά και σ’ αυτούς που πάνε στο περίπτερο ή καίγονται στο ίντερνετ. Ναι, ασφαλώς παρατηρώ, διαβάζω, ακούω, θυμώνω. Μου είπε ένα πουλάκι, ότι ο μη καταστροφικός θυμός είναι το χιούμορ. Και το πίστεψα.

Η Ρούλα Γεωργακοπούλου και η Σοφία Φιλιππίδου

«Χάνω ώρες κερδίζοντάς τες. Το λέω αλλά κανείς δεν με πιστεύει…»

Αν σας  έλεγαν να ξεχωρίσετε ένα μόνον έναν από τους σύγχρονους ομότεχνους σας; Αυτός ή αυτή ποιος θα ήταν;

Στη λογοτεχνία είμαι αναγνώστρια και από αυτή τη θέση θα ξεχώριζα από τους νεότερους τον τεράστιο Σωτήρη Δημητρίου, την Κάλλια Παπαδάκη και τον Δημοσθένη Παπαμάρκο. Δεν τους ξεχωρίζω απλώς. Τους ευγνωμονώ.

Μεταφράζετε παράλληλα έργα άλλων. Πόσο δύσκολη είναι κι αυτή η δουλειά, αλλά και πόσο ελαφρά «υποτιμημένη», έτσι δεν είναι;

Υποτιμημένη; Εγώ νομίζω ότι οι έλληνες εκδότες έχουν μακράν καλύτερα αντανακλαστικά από τους εκδότες άλλων χωρών. Είναι αξιοθαύμαστη η επιμονή τους να εκδίδουν αμέσως τα καλύτερα βιβλία της σύγχρονης παγκόσμιας παραγωγής, μέσα σ’ αυτή την κρίση  που τους έχει τσακίσει. Σκεφτείτε τι δεν θα είχαμε διαβάσει αν κάποιος δεν έβγαζε τα μάτια του μεταφράζοντας; Ούτε που θέλω να το σκεφτώ. Θα πέσει η βιβλιοθήκη μου να με πλακώσει. Όσο για μένα, η μετάφραση είναι πανηγύρι! Κάτι σαν άσκηση Ειρήνης και Φιλίας, όπως λέει κι ο ευφημισμός του γνωστού σταδίου. Μπαινοβγαίνεις σε δυο γλώσσες, αφήνεις έναν άλλον άνθρωπο να σε διηθήσει. Θα χοροπηδούσα αν δεν είχα πάθει αυχενικό, τόσες ώρες καρφωμένη στον υπολογιστή μεταφράζοντας.

Τις ώρες που αφήνετε τα γραψίματα κατά μέρος τι σας αποφορτίζει κ Γεωργακοπούλου;

Χαζεύω πάρα πολύ. Είναι το καλύτερό μου. Χάνω ώρες κερδίζοντάς τες. Το λέω αλλά κανείς δεν με πιστεύει. Λένε ότι απλώς τεμπελιάζω.

Ευχαριστώ για την συνεργασία. Κι ευχαριστώ  περισσότερο για τα Δέντρα σας.

Εγώ πρέπει να σας ευχαριστήσω  που ενδιαφερθήκατε για το βιβλίο μου

 

Το βιβλίο «Δέντρα, πολλά δέντρα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πόλις».

Η παρουσίαση του θα γίνει την Δευτέρα 5 Νοεμβρίου 2018 στις 19:30 στο βιβλιοπωλείο Πλειάδες (Σπ Μερκούρη 62 Παγκράτι). Με την συγγραφέα θα μιλήσουν οι Κατερίνα Ευαγγελάκου , Κάλλια Παπαδάκη, ενώ αποσπάσματα των Δέντρων θα διαβάσει η Αμαλία Μουτούση.

«Μυστήρια: Η Χαμένη Κιβωτός της Αρχαίας Ελληνικής Διανόησης» (Μέρος Α΄), γράφει ο Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

«Το βύθισμα εντός του αιωνίου είναι το τέλος της φιλοσοφίας,

 όπως ακριβώς το τέλος της θρησκείας είναι

το βύθισμα εντός των μυστηρίων». (Πλούταρχος)

Μυστήρια ονομάζονταν στην αρχαιότητα οι ιερατικές εκείνες σχολές που λειτουργούσαν σε κλειστούς χώρους (τα ιερά), οι ιερείς των οποίων διατίνοντο ότι κατείχαν μυστικές υπερβατικές γνώσεις που προέρχονταν από υπέρτερες του ανθρώπου συνειδήσεις, οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να αποκαλυφθούν σε αμύητους. Οι περισσότεροι -αν όχι- όλοι οι αρχαίοι Φιλόσοφοι ήταν μυημένοι σε αυτά.

Η Αρχαία Ελλάδα υπήρξε το κέντρο μυστηριακής λατρείας που άνθισε από την Πελασγική εποχή και προσέλκυσε αλλά και γαλούχησε ανθρώπους από όλα τα μέρη του τότε πολιτισμένου κόσμου. Τα μυστήρια δια των συμβόλων τους προηγήθηκαν των ιερογλυφικών. Ήταν η αιτία για τη δημιουργία τους, επειδή απαιτούνταν μόνιμες καταγραφές των αλληγορικών μύθων για να διατηρήσουν και να διαιωνίσουν την γνώση. Η αρχέγονη μυστηριακή φιλοσοφία χρησίμευσε ως θεμέλιος λίθος για τη σύγχρονη φιλοσοφία. Μόνο που ο απόγονος, ενώ διαιώνισε τα χαρακτηριστικά του εξωτερικού σώματος, έχασε στη πορεία την ψυχή και το πνεύμα του.

Ο μυστηριακός πυρήνας των αρχαίων Ελληνικών Μυστηρίων ήταν πάντα ένας αλληγορικός θιασικός μύθος  που δεν αποκαλύφθηκε ποτέ σε μη μυημένους καθώς ίσχυε ο νόμος της σιγής. Ο μύθος εμπεριείχε τις αρχετυπικές αλήθειες, η διήγηση του οποίου ελάμβανε χώρα μέσω αλληγορικού λόγου ο οποίος έβριθε συμβόλων. Γι’ αυτό στην αρχαιότητα οι μυστηριακές τελετές ήταν πάντοτε σε σχέση με κάποιο μύθο και με αυτόν παρέδιδαν στον μύστη τα κλειδιά του αποσυμβολισμού του μύθου, τα οποία του απεκάλυπταν τις ιερές επιστήμες και τις ανώτερες γνώσεις της διήγησή του. Γνώσεις που ακόμη και σήμερα, πολλές από αυτές είναι άγνωστες στο δικό μας πολιτισμό.

Ο σημερινός τεχνολογικός πολιτισμός μας αποκάλυψε ένα μέρος των γνώσεων που υπήρχαν χιλιάδες χρόνια πριν. Οι αρχαίοι Έλληνες για παράδειγμα, θεωρούσαν τον κόκκινο πλανήτη Άρη σαν θεό του πολέμου, και υπογράμμιζαν, ότι δύο άτια έσερναν το άρμα του στους Ουρανούς, δίνοντας τους το όνομα «Φόβος» και «Δείμος», μέχρι που το 1877 ξανακάλυψε ο Άσαφ Χολ τους δορυφόρους του Άρη. Ο μύθος επίσης λέει ότι ο Ουρανός έτρωγε τα παιδιά του, και πράγματι όταν ανακαλύφθηκαν τα τηλεσκόπια, παρατηρήσαμε ότι πράγματι κατάπινε τους δορυφόρους του, οι οποίοι γίνονταν ξανά ορατοί μόλις εμφανίζονταν ξανά από την άλλη μεριά κατά την περιφορά του πλανήτη. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι πόσα ακόμα δεν ξέρουμε και ιδιαίτερα τη σχέση του ανθρώπου με την φύση;

Όμηρος

Στα αρχαία μυστήρια δεν δίνονταν εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, όπως αυτές που αποκτά σήμερα ο φοιτητής στα Πανεπιστήμια, αλλά βιωματικές, τις οποίες για να τις κάνει κτήμα του ο υποψήφιος έπρεπε να περάσει τις συμβολικές δοκιμασίες της Μύησης. Επρόκειτο για συνθετικές γνώσεις που επέτρεπαν μέσω μιας τελετουργικής μεθόδου, μέσα από ένα σύνολο βασικών αρχών, συμβόλων και εμβλημάτων, να μπορεί να συνδυάσει τις γνώσεις πολλών επιστημών ταυτόχρονα.

Γι’ αυτό στα έργα πολλών μυημένων σοφών της αρχαιότητας βρίσκουμε τη σύνθεση πολλών κλάδων γνώσης, όπως π.χ. στον Όμηρο, στα έπη του οποίου βρίσκουμε μέσω συμβολισμού και εσωτερικής έρευνας, στοιχεία για την εξέλιξη του ανθρώπου, απόκρυφη γεωγραφία, γνώση των αόρατων κόσμων, αστρονομικές και αστρολογικές γνώσεις, ηθικές και φιλοσοφικές αξίες, εσωτερικά μαθηματικά, λεξαριθμητικά και γλωσσολογικά στοιχεία, ψυχολογία και αναρίθμητους άλλους κλάδους γνώσης, που μας κάνουν ν’ αναρωτιόμαστε πραγματικά πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να μπορεί να συνδυάζει ένα τόσο πολυδιάστατο πλέγμα γνώσης και μάλιστα να το δίνει στον πολύ κόσμο με μία ποιητική γλώσσα, κατανοητή και ευχάριστη από όλους.

Για την αρχαία Ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη άρρηκτα συνδεδεμένες με τα μυστήρια, ο κόσμος δημιουργήθηκε κατά τέτοιο τρόπο, ώστε η ίδια του η δομή, περιείχε το μυστικό μιας ιερής και αιώνιας τάξης, που αποκαλύπτεται στον μύστη διαμέσου της κατανόησης των απλών αλλά δυσνόητων ως προς τη συμπαντική προβολική τους αξία εργαλείων, ως κοσμική και πλανητική αρμονία, και εν τέλει εξατομικεύεται στην ανθρώπινη ύπαρξη. Όταν κατανοηθεί αυτή η θέση στον μυημένο, του αποκαλύπτονται τα κλειδιά για τη κατανόηση τόσο του εαυτού του, όσο και του σύμπαντος.

 Όσα γνωρίζουμε για τα Μυστήρια είναι αυτά που διαδόθηκαν, ανά τους αιώνες, στους αμύητους, με τις μυθιστορηματικές διηγήσεις της μυθολογίας, η οποία αποτελεί την εξωτερική και λαϊκή όψη των μυητικών τελετών. Τα Μυστήρια είναι τόσο παλαιά όσο και οι απαρχές της ιστορίας της αρχαίας Ελλάδος. O Όμηρος τα υπαινίσσεται στο έργο του (Ιλ. Β 696 και ΣΤ 130· Oδ. ε 125), αλλά και ο Ησίοδος φαίνεται πως τα γνωρίζει καλά (Θεογονία 969-974).

Στα μυστήρια όλων των εποχών και όλων των θρησκειών οι άνθρωποι επιδιώκουν την βοήθεια του θεού ή των θεών. Και την επιδιώκουν από την στιγμή που μπόρεσαν να συλλάβουν την ιδέα των πανίσχυρων θεών και του υπερβατικού τους κόσμου. Τα μυστήρια εμφανίζονται σε ένα αρκετά αναπτυγμένο πολιτιστικό στάδιο του ανθρώπου. Η σύλληψη της έννοιας των θεών, των πνευμάτων και ενός υπερβατικού κόσμου που υπάρχει πέρα από τις αισθητές δυνατότητες του ανθρώπου, αποτελούν την αναγκαία προϋπόθεση για την ύπαρξη των μυστηρίων.

 Εκεί μπορούσαν να λάβουν μέρος μόνο όσοι πετύχαιναν μετά από προετοιμασίες δοκιμασιών και υποσχέσεων (πχ περί εχεμύθειας) και μόνο τότε γίνονταν δεκτοί στο χώρο των μυημένων. Στους χώρους εκείνους που υπήρχε εξωτερική και εσωτερική λειτουργία ιδιαίτερη έμφαση δινόταν στην ψυχική ανύψωση του ανθρώπου προς την πνευματική του ολοκλήρωση και τελειοποίηση μέσω του καθαρμού και του εξαγνισμού, για να κατακτήσει ο μυημένος με την ψυχή του την αγάπη και την πνευματική ελευθερία.

Το κυριότερο μέρος από την εξωτερική μύηση ήταν οι καθαρμοί και οι εξαγνισμοί, όπου το μέρος αυτό των Μυστηρίων ονομαζόταν καθάρσια ή και καθαρμοί, ακολουθούσαν πιο μυστικοί εξαγνισμοί και μετά γίνονταν οι συναθροίσεις για τις καθαυτό τελετές. Οι ηθικές και πολιτικές αρετές αντιστοιχούσαν στους δημόσιους καθαρμούς, οι εξαγνιστικές αρετές που μας απελευθερώνουν από τον εξωτερικό κόσμο, στους μυστικούς εξαγνισμούς, οι αρετές πνευματικής ενατένισης στις συναθροίσεις, οι ίδιες αρετές, με σκοπό την ενότητα, στις μυήσεις. Τέλος, η άμεση και σαφής γνώση των ιδεών, στην άμεση και σαφή μυστικιστική γνώση.

Τα μυστήρια είχαν πάντοτε ως σκοπό να αποκαλύψουν την τέλεια διδασκαλεία υπό τριπλή αντίληψη, δηλαδή των αισθήσεων, της ψυχής και του πνεύματος. Δηλαδή σκοπό να λάμψει το αόρατο πίσω από το ορατό και η αλήθεια πίσω από το σύμβολο. Μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων και την ιδέα της αναζήτησης καλύπτεται μία παγκοσμιότητα, είτε σαν τον μύθο του Αγίου δισκοπότηρου και των Ιπποτών του βασιλιά Αρθούρου, είτε σαν Οδύσσεια ή Αργοναυτική εκστρατεία. Η μάνα Γη για παράδειγμα αποτέλεσε για όλους τους αρχαίους λαούς το Σύμβολο της ύλης, της μήτρας του ανθρώπου.

Παραβολές κατά αντιστοιχία με τον συμβολισμό των μύθων, χρησιμοποιούσε κατά κόρον και ο Ιησούς. Όταν οι μαθητές του τον ρώτησαν γιατί τις χρησιμοποιεί απάντησε: «Γιατί σε εσάς έχει αποκαλυφθεί το βασίλειο των ουρανών, ενώ σε αυτούς ακόμα όχι, γιατί ενώ έχουν μάτια δεν βλέπουν και ενώ έχουν αφτιά δεν ακούν..»

Κάτι παρόμοιο δηλαδή πού είχε πει και ο Ηράκλειτος «οι οφθαλμοί και τα αφτιά είναι κακοί σύμβουλοι για βάρβαρες ψυχές», δηλαδή τις ψυχές που δεν καταλαβαίνουν την γλώσσα του Νου.

Σχέση μύθου και Μυστηρίων

Ο μύθος γενικά είναι μια ζωντανή αλλά κωδικοποιημένη διδασκαλία που εμπεριέχει τις βιωμένες εμπειρίες από την αυγή της ιστορίας και όλα τα Αρχέτυπα που καθορίζουν τις ατομικές ή συλλογικές μας μεταμορφώσεις μέσα στους αιώνες.

Είναι εν μέρει ένας συμβολικός τρόπος ερμηνείας των δυνάμεων που ελέγχουν τον κόσμο και σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να είναι καταγραφή – με τη μορφή του θρύλου – ιστορικών γεγονότων με συγκεκριμένες χωροχρονικές αναφορές ή συνήθως χωρίς αυτές.

Ο Μυστηριακός Μύθος αποτελεί ένα πρότυπο της πραγματικότητας. Ένα ιδανικό πρότυπο ή μοντέλο θείας προέλευσης, που εξηγεί μια ιερή, ανώτερη πραγματικότητα, τη δομή της και το πώς και το γιατί ήρθε σε ύπαρξη. Χρησιμοποιεί όμως μία συμβολική γλώσσα, αλληγορική, που απαιτεί αποκρυπτογράφηση. Για τον αμύητο, που δεν έχει τα κλειδιά της αποκωδικοποίησης, ο Μύθος δεν είναι παρά ένα παραμύθι, μία ψεύτικη ιστορία. Για τον μυημένο γνώστη του κλειδιού ερμηνείας, ο Μύθος αποκαλύπτει μια αληθινή πραγματικότητα, μία ανώτερη γνώση, μια ιερή ιστορία. Ο Μύθος είναι ένα μήνυμα από το θείο μέσα σε μια κλειστή θήκη. Αποτελείται από αλληγορίες, οι αλληγορίες από εμβλήματα, τα εμβλήματα από σύμβολα, όλα σε κίνηση, τα οποία διηγούνται ένα Μυστήριο, μια Σοφία, ένα Μήνυμα… που όλοι μπορούν ν’ ακούσουν, αλλά πολύ λίγοι μπορούν να καταλάβουν πραγματικά.

Οι περισσότεροι μυστηριακοί μύθοι παραπέμπουν σ’ ένα ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ΧΡΟΝΟ, στον οποίο αναφέρονται ασταμάτητα σαν να είναι η μήτρα των τωρινών χρόνων. Τα ονόματα των θεών έχουν εκεί τη θέση των ιδεών ή κατ’ άλλη έκφραση τα ονόματα των θεών αντιστοιχούν σε έννοιες, οι περιπέτειές τους είναι τύποι, πρότυπα συμπεριφοράς, γεγονότων.

Ο ιερός μυστηριακός μύθος μοιάζει με ένα φως σταθερό και ακίνητο στον χρόνο και στον χώρο, εκεί όπου υπάρχουν οι μεγάλες πραγματικότητες του πνεύματος, και από εκεί στέλνει το φως του πάνω στον τοίχο της ιστορίας.

Οι μύθοι πάντα βιώνονταν άμεσα μέσα στο πλαίσιο των μυστηρίων και κυρίως μέσα από το μυητικό θέατρο το οποίο ήταν μέρος των μυστηρίων. Απαιτούνταν σύνθετες διαδικασίες συμμετοχής όλων των όψεων της ύπαρξης, που μαζί με την επέμβαση άλλων παραγόντων οδηγούσαν τον άνθρωπο σ’ έναν εξαγνισμό του γήινου εαυτού του. Οι μυήσεις στα αρχαία μυστήρια περιείχαν ανθρωπομορφικές παραστάσεις της λειτουργίας του πνευματικού κόσμου και των νόμων του, δεσμοί ανάμεσα στον μικρόκοσμο και τον μακρόκοσμο. Ο μυημένος αναγνώριζε την ύπαρξή του μέσα στην ζωή του ήρωα ή (των ηρώων), γινόταν γνώστης και κυβερνήτης της ύπαρξής του, και γυρνούσε στον κόσμο της καθημερινότητας με μια αίσθηση ευθύνης και μια φλόγα δημιουργικότητας.

Κoσμογονικά ο μύθος προσπαθεί να ερμηνεύσει τον μακρόκοσμο και την σχέση του ανθρώπου με αυτόν. «Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε Μύθο και αυτόν τον ίδιο τον Κόσμο, καθώς μέσα του τα σώματα και τα πράγματα είναι φανερά» λέει ο Σαλλούστιος στο έργο του «Περί Θεών και Κόσμου». Όλοι οι κοσμογονικοί μύθοι δημιουργίας μιλούν για την πρωταρχική αιτία που εκδήλωσε την ζωή και για εκείνες τις δυνάμεις (θεούς) που την εξελίσσουν. Έτσι ένας κοσμογονικός μύθος με συμβολική γλώσσα μπορεί να ενώσει την ανθρώπινη διάνοια με την αποκάλυψη του μυστηρίου.

Κατά τον Δημόκριτο (μύστη των Ελευσίνιων μυστηρίων), ο άνθρωπος είναι μικρογραφία του κόσμου, η αντανάκλαση του Μακρόκοσμου, ένα μικρό σύμπαν καθώς αποτελείται από εκατομμύρια μικρότερες ζωές, οι οποίες αποτελούν όχι μόνο το φυσικό σώμα, αλλά όλη του την ύπαρξη και στις υπόλοιπες διαστάσεις.

Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχαν επιφανείς μύστες, οι οποίοι κατείχαν αφάνταστες γνώσεις. Γνώριζαν πολλά από τα μυστήρια της Δημιουργίας, από τις υπερβατικές έννοιες των αριθμών, από τις μυστικές δυνάμεις της φύσεως και πλείστα άλλα, που ακόμη και σήμερα είναι αδύνατο να διανοηθούμε. Τα στοιχεία της γνώσεως αυτής πιθανόν να τα πήραν από τον Προκατακλυσμιαίο Πολιτισμό, που προϋπήρξε.

Η κοσμογονία του Ησιόδου αρχίζει με την γένεση του Χάους και της Γαίας. Μετά γεννήθηκε ο ‘Ερως και με διαδοχική σειρά, το’Ερεβος, η Νύχτα, ο Αιθήρ, η Ημέρα, ο Ουρανός, οι Τιτάνες, Γίγαντες, Εκατόγχειρες κλπ. Ο Ησίοδος τίμησε με σιγή την Πρώτη Αρχή των πάντων. Την υπαινίχθηκε όμως λέγοντας ότι έγινε το Χάος, αφού, όπως επεσήμανε και ο Πλάτων, κάθε τι που γίνεται οφείλει την γένεσή του σε κάποιο αίτιο. Πέρασαν τόσες χιλιετίες για να ανακαλύψει η επιστήμη ότι όσα αναφέρει η κοσμογονία των Ελλήνων εφάπτονται των πλέον ανεπτυγμένων επιστημονικών παρατηρήσεων και θεωριών για την δημιουργία του Σύμπαντος-Κόσμου (προ δισεκατομμυρίων ετών).

Τα Μικρά Προπύλαια του Ναού της Δήμητρας στην Ελευσίνα
Κάβειροι
Ορφέας
Θεά Δήμητρα

Με τα Μυστήρια ο άνθρωπος εισέρχεται στη σφαίρα των Θεών. Εκείνη η πανάρχαια  εποχή, που ο άνθρωπος ζούσε σε συμφωνία με τη φύση, γυρίζει πάλι πίσω και ο μύθος γίνεται παρών και πραγματικός. Ο μύθος πλέον είναι προϊόν ανάμνησης της μακραίωνης εξέλιξης, μία αναπαράσταση του παγκόσμιου αρχέτυπου.

Τα Αρχετυπικά σύμβολα και οι εικόνες των οποίων η καθορισμένη διάταξη επενεργούσε καθοριστικά στο ασυνείδητο, έλκοντας την αποθηκευμένη γνώση που υπάρχει στον άνθρωπο. Ο μύθος σε αντίθεση με το παρά-μυθι, κρύβει μέσα του μια συγκαλυμμένη ιστορική αλήθεια.

Σύμφωνα με τον Γιούνγκ τα «Αρχέτυπα» παίζουν σπουδαίο ρόλο στην ζωή μας τη υλική αλλά και την διανοητική. Είναι οι πηγές της ψυχικής μας ενέργειας και αυτή η πηγή ενέργειας βρίσκεται στο υποσυνείδητο μέσα στα αρχέτυπα που περιέχονται στο ομαδικό ασυνείδητο της ανθρωπότητας. Ένας μύθος μπορεί να απελευθερώσει την ψυχική αυτή ενέργεια που περικλείεται στα αρχέτυπα. Οι μύθοι των μυστηρίων αποκαλύπτονταν δια μέσου της μύησης που χρησιμοποιούσε σύμβολα και εικόνες, έτσι ώστε οι μυημένοι ήταν ικανοί να γνωρίσουν και να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με τη ζωή, το θάνατο, τη μετενσάρκωση, την αθάνατη φύση του ανθρώπου, καθώς και διδασκαλίες σχετικές με την ανθρωπογένεση.

Στο επόμενο δεύτερο μέρος θα ασχοληθούμε με το τι τελικώς είναι το Μυστήριο και τι είναι η Μύηση.   

Βιβλιογραφία – Πηγές

  • Σημαντικοί σταθμοί του ελληνικού πολιτισμού, τόμος Β’, ΕΑΠ 2000.
  • Κλοντ Μοσέ, Επίτομη Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
  • Σ.Ι. Ράγκος, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ψυχανάλυση και αρχαία ελληνική θρησκεία
  • Ελλάς, ΠΛΜ, τόμος Α’.
  • Ζαν-Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ,
  • 2000]
  • ancilla Religionis
  • Rohde
  • Richter
  • Δανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, «Το Σύμπαν που αγάπησα-Εισαγωγή στην Αστροφυσική». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2000.
  • Αγκαλιάζοντας το Έρεβος” του Μάριου Δημητριάδη
  • Γιώργος Μεταξάς : Ελληνισμός και Χριστιανισμός Εννοιες σντίθετες ή αλληλένδετες
  • Περί Πρώτων Αρχών, Δαμάσκιου, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Σ. Παττακός: Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα
  • Μυστική Θεολογία V (Περί Θείων Ονομάτων), του Διονύσιου Αρεοπαγίτη
  • Θεογνωσία, του Π.Γκράβιγγερ, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Ο Πυθαγόρας και η Μυστική Διδασκαλία του Πυθαγορισμού, του Π.Γκράβιγγερ. Εκδόσεις Σφιγγός
  • Αριθμοσοφία, του Γουίλιαμ Γουέστκοτ, Πύρινος Κόσμος
  • Ο Αριθμός και η Αρίθμησις ανά τους Αιώνας, Κωνστ. Λουκάς, 1935
  • Μαρκ Χέλλινγκ και ο Χρήστος Οικονομόπουλος – «Οι Ααδρόγυνοι και Σιαμαίοι – Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους – Ο Διγενής Ακρίτας και τα σπήλαια»
  • Πλάτων, Κρατύλος, 438 d.
  • Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7, 65-86.
  • Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα,
  • Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του
  • Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα.
  • Πλάτων, Φαίδρος, 278 a.
  • Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ. 99-105.
  • Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ. 433.
  • Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b 7-10.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 187-190.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α:
  • Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ. 167- 170.
  • Heidegger Martin (1997), Plato’s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ. 15-16.
  • Ο Δημ. Γληνός πρί του μη- οντος κατά τον Αριστοτέληπ
  • Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις».
  • Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον».
  • Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης
  • Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ. 448.
  • Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ. 165-171.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 238-242.
  • Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ. 55.
  • Περί των Πατρών Θεών, Βλάση Ρασσιάς,
  • Ζευς, Βλάση Ρασσιά,
  • Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων, Θ. Μανιά, Πύρινος Κόσμος
  • Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 7.2.3=LS 55Κ. στο Sharples, ( 2002),
  • Κρατύλος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Σταύρος Οικονομίδης : Γνώση θανάτου
  • Φίληβος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Κ. Τσιλιμαντού Το κάλλος στους αρχαίους έλληνες
  • Παρμενίδης, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Η Δονητική των Γραμμάτων, Ε.Ο.Α.Μ, Δίον
  • Η Γένεση κατά τους Αρχαίους Έλληνες, Α. Γονιδέλλης, Πύρινος Κόσμος
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο
  • P. Nilsson: Η πίστη των Ελλήνων
  • K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • Αλέκος Χαραλαμπόπουλος Η έννοια του τριαδικού θείου, της αρχαιας φιλοσοφιας
  • Lesky: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997 ¬
  • Τσαρτσαράκη Ελευθερία : ΤΑ ΤΡΙΤΤΑ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΙΜΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΤΙΜΑΙΟΣ,
  • Jonas, Hans, The Gnostic Religion, Beacon Press, Boston 1963 ¬
  • Snell: Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»: Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Θ. Μ. Χρηστίδης: Ηράκλειτος: Ο «Σωκράτης» των Προσωκρατικών: Περιοδικό
  • Ομήρου, Επικός Κύκλος.
  • Ησίοδου, Θεογονία.
  • Αλκμάνα, Θεογονία.
  • Μουσαίος, Άπαντα.
  • Μ. Καλόπουλος, «Αβραάμ ό Μάγος».
  • Sextus Empiricus, «Αdversus Mathematicos «, 5.86.
  • Αριστοξένου, Άπαντα
  • Αριστοτέλους, Περί Ψυχής, Ελάσσονα 2, Περί  Ερμηνείας, Ηθικά .
  • Νόννος, Διονυσιακά : Ραψωδίες Ζ έως ΙΒ.
  • Ορφικά, Άπαντα.
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία.
  • Ιώσηπος, Άπαντα, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία Α, Β.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Ρόμπερτ Γκρέιβς, Οι Ελληνικοί Μύθοι Αλχημεία, το Κλειδί των Μυστηρίων.
  • Εγκυκλοπαίδεια Britannica.
  • Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιου.
  • Τhomas Doane, Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
  • Charles Lastings, Encyclopaedia of Religion and Ethics.
  • Barbra Walker, Woman’s Encyclopaedia of Myths and Secrets.
  • George MacDonald, Lillith.
  • Gimbutas, the language of the Goddes
  • Ε. Παππά: Ο Πλάτωνας στην εποχή μας
  • Ιστορία της Φιλοσοφίας Από τον Ηράκλειτο στον Αριστοτέλη Δημήτρη Παπαδή εκδ. ΖΗΤΡΟΣ
  • J. Adler: Ο Αριστοτέλης για όλους
  • De Romilly: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
  • Ε. Δ. Καρακάντζα: Αρχαίοι Ελληνικοί Μύθοι – Ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους.
  • «Αστρολογία & Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο», Κωνσταντίνος Γραβάνης, έκδόσεις Πύρινος Κόσμος
  • Μουζάλα Γ. Μελινα . Περι του καθ’ ετερότητα του μη- οντος στον «σοφιστή» του Πλατωνος
  • Αβραάμ Μάσλοου, Ψυχολογία της ύπαρξης, έκδ. Δίοδος
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Ό ζωδιακός κύκλος στήν παγκόσμια μυθο¬λογία.
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Παγκόσμια Μυθολογία, έκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο
  • P. Nilsson: Η πίστη των Ελλήνων
  • K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997
  • Snell: Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»: Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Αλκμάνα, Θεογονία
  • Ορφικά, Άπαντα
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Kυρτάτας Δημήτρης, Η Aποκάλυψη του Iωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994 B΄
  • The Gods of the Egyptians, by E.A. Wallis Budge, Dover Publications, 1969Δημήτριος Ευαγγελόπουλος
  • Αρχύτα Θεωρείαι – Ι. Λάζαρης Δημήτριος Περετζής : Στην αρχαία Ελλαδα Φιλοσομια και Μυστήρια είναι τα ιδια
  • Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47
  • Νικόλαος Χαρακάκος : Tα Μυστικά διδαγμάτων των Καβειρίων Μυστηρίων
  • Βασίλειος Χλέτσος : Τα Μυστήρια στη ν Αρχαία Ελλάδα
  • Γεώργιος Σιέττος ¨Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια
  • Στέλιος Νικολαίδης : Ο μύθος και η πύλη προς τον εαυτό μας
  • Κ. Χ. Κωνσταντινίδης : Η Αρχαία Ελληνική Κοσμοθέαση
  • Αρχαίοι Έλληνες μύστες», Διαμαντής Κούτουλας, εκδόσεις Εσοπτρον.
  • Αναστάσιος Ντίνος : Ορφικά μυστήρια
  • Κωνσταντίνος Τσοπάνης : Ορφικά μυστήρια οι Ελληνικές ρίζες του Χριστιανισμού 
  • Δήμητρα Λιάτσα : Ελευσίνια μυστήρια

«Οι πρωταγωνιστές της πρώτης γραμμής στον πόλεμο του ΄40» της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

Πέρασαν 78 χρόνια από το έπος του Σαράντα, «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» της γενιάς του 30, όπως το χαρακτήρισε ο λογοτέχνης Ανδρέας Καραντώνης.

Από τότε που η μικρή Ελλάδα ύψωσε το ανάστημά της ενάντια στην παντοδύναμη φασιστική Ιταλία κάνοντας τον ξένο Τύπο να δημοσιεύει διθυράμβους για τον ηρωισμό των Ελλήνων. Ο λαός μας τίμησε το ΌΧΙ , που στα χρόνια μας οι πολιτικοί το αγνόησαν, και πολέμησε για την ελευθερία, την ειρήνη, την αξιοπρέπεια  και  τα ιδανικά του γράφοντας στα βουνά της Πίνδου μία από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας μας. Στο κάλεσμα για το μέτωπο ενάντια στις δυνάμεις του άξονα έσπευσαν χιλιάδες ανώνυμοι, αλλά και επώνυμοι Έλληνες, που βρέθηκαν μάλιστα και στην πρώτη γραμμή του Ελληνοϊταλικού πολέμου.

Λόγιοι, άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης, που πολέμησαν με γενναιότητα  κι ήταν αποφασισμένοι ακόμα και να πέσουν στο πεδίο της μάχης για την πολυπόθητη τη λευτεριά. Ανάμεσά τους οι Οδυσσέας Ελύτης.  Γιώργος Σαραντάρης, Γιώργος Θεοτοκάς, Νίκος Καββαδίας, Στρατής Δούκας, Στρατής Μυριβήλης, Άγγελος Τερζάκης, Λουκής Ακρίτας , Ανδρέας Καραντώνης,  οι ηθοποιοί Μάνος Κατράκης, Παντελής Ζερβός, Λυκούργος Καλλέργης,  Θάνος Κωτσόπουλος, Στέλιος Βόκοβιτς,  Λάμπρος Κωνσταντάρας, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος , Γκίκας Μπινιάρης, Νάσος Χριστογιαννόπουλος,  Φροίξος Θεοφανίδης, Μάκης Τζίνης, Στέφανος Πήλιος, Νίκος Αυγείας, Νίκος Σταυρίδης,  ο σπουδαίος ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος και οι ομότεχνοί του  Σπύρος Βασιλείου και ο Γιάννης Τσαρούχης.

Ο Οδυσσέας Ελύτης , και ο Γιώργος Σαραντάρης υπήρξαν συμπολεμιστές. Κατά την διάρκεια του πολέμου προσβλήθηκαν από τύφο. Ο Σαραντάρης όμως δεν τα κατάφερε κι έφυγε στις 25 Φεβρουαρίου του 1941. Λέγεται μάλιστα, ότι ο Ελύτης το έργο του «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας»  το έγραψε για τον φίλο του Σαραντάρη, αλλά και για να τιμήσεις όλους τους ανθυπολοχαγούς που χάθηκαν στα βουνά της Αλβανίας και κατά την άποψη του ποιητή κράτησαν στους ώμους τους όλο το βάρος αυτού του πολέμου.

Ένα σφίξιμο στην καρδιά φέρνει η εικόνα θανάτου από την ελεγεία που συνέθεσε ο Νομπελίστας.

«…Εκεί που πρώτα εκατοικούσε ο ήλιος

Που με τα μάτια μιας παρθένας άνοιγε ο καιρός

Kαθώς εχιόνιζε απ’ το σκούντημα της μυγδαλιάς ο αγέρας

Kι άναβαν στις κορφές των χόρτων καβαλάρηδες

Τώρα κείτεται απάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη

M’ ένα σταματημένο αγέρα στα ήσυχα μαλλιά

M’ ένα κλαδάκι λησμονιάς στ’ αριστερό του αυτί

Mοιάζει μπαξές που τού ’φυγαν άξαφνα τα πουλιά

Mοιάζει τραγούδι που το φίμωσαν μέσα στη σκοτεινιά

Mοιάζει ρολόι αγγέλου που εσταμάτησε

Mόλις είπανε «γεια παιδιά» τα ματοτσίνορα

Kι η απορία μαρμάρωσε…

Κείτεται απάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη.

Αιώνες μαύροι γύρω του

Aλυχτούν με σκελετούς σκυλιών τη φοβερή σιωπή

Kι οι ώρες που ξανάγιναν πέτρινες περιστέρες

Aκούν με προσοχή·

Όμως το γέλιο κάηκε, όμως η γη κουφάθηκε

Όμως κανείς δεν άκουσε την πιο στερνή κραυγή

Όλος ο κόσμος άδειασε με τη στερνή κραυγή

Και η μία συγκίνηση διαδέχεται την άλλη».

Ο Οδυσσέας Ελύτης στο κέντρο της φωτογραφίας σε μια στιγμή ενώ επιστρέφουν από το μέτωπο
Ο ανθυπολοχαγός Οδυσσέας Αλεπουδέλης

Η συμμετοχή του κατά κόσμον Οδυσσέα Αλεπουδέλη  σε αυτό τον πόλεμο, τον βοήθησε να αποκτήσει πλήρη επίγνωση , του τι σημαίνει αγώνας: «Η Αλβανία για τη σωματική μου υπόσταση ήταν μια περιπέτεια αβάσταχτη. Για την ψυχική μου όμως ιστορία είναι μια βαθιά τομή. Λίγοι ξέρουν ότι το κύριο βάρος του πολέμου το σήκωσαν οι ανθυπολοχαγοί και συμβολικά αυτό θέλησα να δείξω, ηρωοποιώντας έναν από αυτούς με το « Άσμα» που έγραψα. Από το άλλο μέρος ο πόλεμος έγινε η αιτία να συνειδητοποιήσω τι είναι ο αγώνας. Ομαδικός πλέον και όχι προσωπικός. Κατάλαβα τι σημαίνει να μάχεσαι ενταγμένος σε μια ομάδα που έχει ορισμένα ιδανικά και μάχεσαι και συ γι’ αυτό» [2]ξημέρωνε το φως….»

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ο ποιητής του Αιγαίου  επιστρατεύεται με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού στην Υπηρεσία του Στρατηγείου του Α’ Σώματος Στρατού. Τον Νοέμβριο το Στρατηγείο μετακινείται στην Καλαμπάκα και στο Μέτσοβο. Στις 11 Δεκεμβρίου ο ποιητής μετατίθεται στη ζώνη πυρός. Την επομένη των Χριστουγέννων προωθείται στη γραμμή Καλλαράτες – Μπολένα, όπου τραυματίστηκε και μόλις, ανάρρωσε, ζήτησε να επιστρέψει στη θέση του .

Σε συνέντευξή του λίγο καιρό μετά απαντώντας στην ερώτηση, τι ήταν αυτό που τον συγκίνησε το έπος του Σαράντα, συγκλονίζει: «…ήταν ό, τι διάβαζα στην πράξη, και μ’ ένα σφίξιμο στην καρδιά μην τύχει και δακρύσω, αυτά που με ανία και δυσφορία διάβαζα ως τότε στα βιβλία και για την ιστορία της χώρας μου. ‘Ηταν μια βίαιη φορά προς τα εμπρός του λαού που είχε κάποτε ηττηθεί, όχι εξ αιτίας του, στη Μικρασία, και που τώρα θα έπαιρνε την εκδίκησή του. ‘Ετσι το έβλεπα εγώ. Σαν άχτι μακροχρόνιο που έβγαινε και ξεθύμαινε. Δεν έπαιζε ρόλο που ο εχθρός ήταν διαφορετικός. Ο εχθρός ήτανε η Τυραννία, ήτανε η μορφή του Άδικου, που την είχαμε υποστεί κάτω από διαφορετικές μορφές επί αιώνες και είχε γίνει μοίρα μας. Αυτή η εξέγερση εναντίον της Μοίρας, χωρίς υπολογισμό, μες στα όλα, αυτή η «όμορφη αφροσύνη», όπως λέω κάπου αλλού, ήτανε που ανέβαζε το γεγονός σε μιαν άλλη σφαίρα, ποιητική. Μέσα μου έγινε μια αναπαρθένευση των τριμμένων εννοιών. Οι λέξεις ξεφουσκώνανε και ξαναγεμίζανε με καθαρή ουσία. Με τη βοήθεια της ουσίας αυτής βρήκα το θάρρος να ξαναπροφέρω λόγια που ώς τότε φοβόμουνα επειδή τα συναντούσα μόνο στα χείλη των κούφιων πολιτικών και των πατριδοκαπήλων».

Στο πλευρό του Οδυσσέα Ελύτη πολέμησε με τον βαθμό του έφεδρου αξιωματικού και ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, που ήταν αδελφικός του φίλος. Ο γιός του αξέχαστου ηθοποιού ο Δημήτρης Κωνσταντάρας είχε δηλώσει σχετικά  στην κάμερα του Mega:  «Ήταν ήρωας. Όταν ήμουν μικρός 7-8 χρονών και μου διηγούταν με μεγάλη περηφάνια τη συμμετοχή του στο αλβανικό μέτωπο. Θυμάμαι μου έλεγε: «έλα εδώ να δεις τι έγινε. Βάλε το χέρι σου, πιάσε το πλευρό μου. Βλέπεις κάτι που πετάει από κάτω; Αυτό είναι από όλμο!»

Σύμφωνα με στοιχεία,  που αντλήσαμε  από την ιστοσελίδα της επιτυχημένης τηλεοπτικής εκπομπής η «Μηχανή του Χρόνου», ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, είχε λάβει το μετάλλιο τραυματία πολέμου. Λέγεται ότι αφού τραυματίστηκε και έγινε καλά στα μετόπισθεν, ζήτησε να ξαναγυρίσει στην πρώτη γραμμή.

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας σώθηκε χάρη στον Οδυσσέα Ελύτη, που τον μετέφερε έγκαιρα στο νοσοκομείο.Ο ίδιος είχε εκμυστηρευτεί  σε συνέντευξή του: «Στον πόλεμο είχα τραυματιστεί στο κεφάλι και μου ζήτησαν την υπογραφή μου, για να μου κάνουν διάτρηση στο κρανίο. Δεν υπέγραψα και γλίτωσα!».

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας λίγο πριν τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο
Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας στο μέτωπο

Με την κήρυξη του πολέμου, ο Μάνος Κατράκης κίνησε για το μέτωπο και σώθηκε από θαύμα. Το ατίθασο άλογο που ίππευε .όταν τον είχε στείλε ο  διοικητής του να βοηθήσει τον οδηγό μιας κλινάμαξας, δεν υπάκουσε στα κελεύσματά του, όταν πέρασε με μεγάλη ταχύτητα ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο και τον έριξε στο χείλος του γκρεμού.

Ο Κατράκης καταπλακώθηκε από το άλογο που είχε τραυματιστεί βαριά. Πέρασαν πολλές ώρες και οι συμπολεμιστές του τον είχαν κηρύξει αγνοούμενο. Ευτυχώς όμως στάθηκε τυχερός. Τον βρήκαν κάποιοι διερχόμενοι φαντάροι και τον μετέφεραν στο Μέτσοβο ένα ράκος, γιατί σκότωσαν το άλογο για να το γλιτώσουν από τα όρνια που το περιτριγύριζαν να το κατασπαράξουν.

Έλληνας στρατιώτης το 1940
Έλληνες στρατιώτες στα χιονισμένα βουνά του πολέμου

Ζωντανός βγήκε από φωτιά του πολέμου και ο ηθοποιός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος. Λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωσή του είχε παραδεχτεί δημόσια: «Δεν ξεχνιούνται όσα χρόνια και αν περάσουν. Πώς να σβήσει από τη μνήμη μου η εξόρμησις στο ύψωμα του Αγ. Αθανασίου στη Χειμάρα; Ανεβήκαμε με χέρια και πόδια, πολεμώντας με πέτρες. Είχα, θυμάμαι, πέντε φυσίγγια επί 20 ώρες. Εκεί που είχαμε σκαρφαλώσει, δεν μπορούσαν να μας φτάσουν τα μεταγωγικά. Κι εμείς πολεμούσαμε με πέτρες».

Στον Γιώργο Θεοτοκά αρνήθηκαν την κατάταξη , όταν εμφανίστηκε ως εθελοντής στο Γουδί στις 22 Νοεμβρίου 1940. Ο λογοτέχνης έβαλε μέσον στο στρατηγό Σέργιο Γυαλίστρα, αλλά δεν κατάφερε κάτι. Στις 3 Δεκεμβρίου του 1940 κατατάχθηκε στο Έμπεδο (μονάδα με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της) και στις 17 Ιανουαρίου 1941 αποστρατεύθηκε. Τον Φεβρουάριο του 1941 κατατάχθηκε εκ νέου στον 12ο λόχο του ΓΕΑ, όπου εκπαιδεύτηκε στους όλμους.

Ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος το 40
Ο Γιώργος Θεοτοκάς με τη στολή του εθελοντή και ο Γιώργος Σεφέρης το 1941

Ο Νίκος Καββαδίας υπηρέτησε στην Αλβανία αρχικά ως ημιονηγός τραυματιοφορέας και αργότερα, λόγω της ειδικότητάς ως ασυρματιστής, στο σταθμό υποκλοπής της Γ΄ Μεραρχίας.

Ο Στρατής Δούκας πήρε μέρος στον πόλεμο ως αξιωματικός , καθώς στην Εθνική Αντίσταση και αντιμετωπίστηκε με βιαιότητα  από τους Γερμανούς κατακτητές για τη δράση του.

Ο λογοτέχνης Άγγελος Τερζάκης
Ο Άγγελος Τερζάκη στο μέτωπο

Στο βιβλίο του  Άγγελου Τερζάκη «Ελληνική εποποιία 1940-1941», που παρέμεινε στη ζώνη του πυρός ως το τέλος του πολέμου, ο αναγνώστης συναντά συγκλονιστικές σελίδες από τον αγώνα των Ελλήνων στην Αλβανία. Παραθέτουμε ένα σχόλιο του συγγραφέα , που δείχνει το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής: «…Δεν είχαμε απαντήσει «όχι» στους Ιταλούς, επειδή πιστεύαμε πως θα τους νικούσαμε. Είχαμε απαντήσει έτσι γιατί αυτή ήταν η επιταγή της ελληνικής ψυχής και της ελληνικής Ιστορίας. Πίστεψε άραγε κανένας, εκείνες τις στιγμές, στο ενδεχόμενο μιας νίκης; Λογικά, όχι βέβαια. Στιγμές τέτοιες δεν μοιάζουν με τίποτα. Όταν η Ιταλία τον περασμένο Οκτώβριο, είχε επιτεθεί, όλοι θαρρούσαν πως ο αγώνας θα γίνει για την τιμή των όπλων και μόνο. Η ομορφιά εκείνης της ώρας δεν ήταν η προσδοκία της νίκης, ήταν η απόφαση για τέλος ταιριαστό. Η νίκη είχε έρθει από τον αποχαιρετισμό ακριβώς στη ζωή, από την απόφαση να κοπούν όλες οι γέφυρες που φέρνουν πίσω. Τώρα που η Γερμανία βροντούσε με ατσαλόφραχτη γροθιά την πόρτα της χώρας, κανένας δεν γελιόταν, η ώρα ήταν πολύ δραματική για κομπασμούς. Κι όμως, ένας άνεμος τρελής ελπίδας φύσηξε για μια στιγμή: – Πού ξέρεις! Οι νίκες της Αλβανίας ήταν ολοζώντανες, το έθνος είχε αποκτήσει μια καινούργια επίγνωση γι’ αφανέρωτες δυνατότητές του, το θαύμα έμοιαζε χώρος οικείος… Ο επιπόλαιος παρατηρητής θα υποθέσει εδώ πως ήταν υπερτίμηση φαντασμένη κι άκριτη. Λάθος. Ήταν χαμογέλασμα φρεναπάτης. Η τραγική περηφάνεια έχει αντιδράσεις που μπορούν να ξεγελάσουν τον απρόσεκτο…»

Έλληνες στρατιώτες πριν την μάχη
Γυναίκες μεταφέρουν πυρομαχικά στα βουνά της Ηπείρου

Στον απελευθερωτικά αγώνα των Ελλήνων αφιέρωσε ο Νίκος Εγγονόπουλος το ποίημά του «Μπολιβάρ»:

 «Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους,

για τους γενναίους, τους δυνατούς,

Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα,

 τα γενναία, τα δυνατά».

 Ο Εγγονόπουλος πολέμησε, συνελήφθη από τους Γερμανούς, μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, από όπου δραπέτευσε και επέστρεψε στην Αθήνα με τα πόδια.

Στο ελληνοαλβανικό μέτωπο έδωσε το παρόν και ο Γιάννης Τσαρούχης. Στη φωτογραφία που τον απεικονίζει με τη χλαίνη και κάνει τον γύρο του διαδικτύου κάθε εθνική επέτειο ο εικαστικός καλλιτέχνης κρατά την εικόνα της Παναγίας. Την ζωγράφισε μετά από διαταγή του διοικητή για να κοσμήσει το τέμπλο της εκκλησίας, που επρόκειτο να ανεγερθεί σε έναν γκρεμισμένο μύλο, εκεί που εμφανίστηκε η Μεγαλόχαρη και εμψύχωσε τους στρατιώτες.

Ο Νίκος Εγγονόπουλος
Ο Γιάννης Τσαρούχης και η Παναγιά που ζωγράφισε στον πόλεμο του 40

Όπως και νάχει…

«Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα

που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι

να πούνε…

Ο αρνηθείς δεν μετανιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,

«όχι» θα ξαναέλεγε.»

Κι εμείς κλείνουμε ευλαβικά το γόνυ αφιερώνοντάς τους  παραπάνω στίχους του Αλεξανδρινού Κ. Π. Καβάφη στους ήρωες Έλληνες αλλά και σε όλους τους λαούς της γης που δεν δείλιασαν, όταν χτύπησαν  τα τύμπανα του πολέμου να μπουν στη μάχη, για να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους.

Βασίλης Παπακωνσταντίνου – Γιώτα Νέγκα στο Stage Live

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Γιώτα Νέγκα συναντιούνται για πρώτη φορά επί σκηνής και γιορτάζουν για όλα εκείνα τα φαινομενικά ετερώνυμα  που κρύβουν μέσα τους τις πιο αλληλένδετες δυνάμεις. Οι δυο τους δίνουν τα χέρια και ξεκινούν να μαθαίνουν ο ένας τον άλλον κάνοντας μια κυκλική πορεία που ενώνει τις κοινές τους καταβολές. «Όλα για όλα» που παίζονται στην καθημερινότητα μας, στα όνειρα μας, στην ίδια σκηνή.

Οι δισκογραφίες τους, οι συνεργασίες τους, οι δρόμοι που τόσα χρόνια περπατούσαν γίνονται ένα. Ξεκινούν από τα ερεθίσματα που έγιναν οι προσωπικές τους αφορμές, περνούν μέσα από τα διαφορετικά για τον καθένα τους ταξίδια, που τους έκαναν να ανακαλύψουν ποιοι είναι πραγματικά και καταλήγουν ξανά στην αρχή τους. Εκεί που εντοπίζουν την αιτία που τους έφερε μέχρι το σήμερα αλλά και τις κοινές κλωστές, που τους ένωσαν στην ίδια σκηνή. Ένα παιχνίδι με το πριν και το τώρα, μια αναδρομή στη συναισθηματική μνήμη.

Ο Βασίλης γίνεται η Γιώτα. Η Γιώτα γίνεται ο Βασίλης. Ανακαλύπτουν μαζί το λαϊκό τραγουδιστή που κρύβει εκείνος μέσα του και τη ροκ φιλοσοφία που ακολουθεί τη ζωή εκείνης. Διαβάζουν ο ένας στον άλλο τα σημάδια που αποδεικνύουν πως η ρίζα τους είναι μία και κοινή.

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Γιώτα Νέγκα ξεκινάνε τις χειμερινές εμφανίσεις τους από την Θεσσαλονίκη στο Stage Live (26ης Οκτωβρίου 27) σε ένα παιχνίδι που τα παίζει «Όλα για όλα».

 

Μαζί τους οι μουσικοί:

Πιάνο – keyboards: Ανδρέας Αποστόλου

Μπουζούκι: Νίκος Κατσίκης

Ηλεκτρικό Μπάσο: Βαγγέλης Πατεράκης

Τύμπανα: Στέφανος Δημητρίου

Ακορντεόν: Dasho Κurti

Βιολί: Μαίρη Μπρόζη

Ηλεκτική Κιθάρα: Γιάννης Αυγέρης

Ακουστική Κιθάρα: Βασίλης Κετεντζόγλου

Επιμέλεια ήχου: Αλέξανδρος  Μπίτος, Βασίλης Μιχαηλίδης, Λυσιέν Κλίμης

Επιμέλεια φώτων: Γιάννης Δίπλας

Ενορχήστρωση: Ανδρέας Αποστόλου

Φωτογραφίες: Γιάννης Μαργετουσάκης

Γραφιστική επιμέλεια:  Μάνος Σαλούστρος

Πότε

Από Σάββατο 3 Νοεμβρίου και κάθε Σάββατο στις 22:30

Πού

Stage Live – 26ης Οκτωβρίου 27, τηλ  2310.566768

«Η Γραμματική της Παρηγοριάς», της Νότας Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

notadiamantopoulou@gmail.com

Μόλις είχαν αποφάει. Ήτα 11, 11 και το βράδυ. Η Ελένη τον περίμενε όσο αργά και να ταν. Ήταν η μόνη ώρα, μισάωρο καλύτερα που μπορούσαν να πουν κάτι μαζί. Εκείνη οικιακά και εκείνος συνεργείο  αυτοκινήτων. Την αγάπαγε ακόμα την Ελένη, αλλά να, είχαν πιάσει από μια άκρη της μέσης της ζωής τους.

Εκείνος σηκώθηκε απ το τραπέζι για να της φέρει το τσιγάρο μετά το φαί. Αντί γι αυτό, γεμάτος χαρά της αφήνει δίπλα στο πιάτο ένα βιβλίο: «Ο καιρός της παρηγοριάς», εκδόσεις τάδε. «Μου το έφερε σήμερα, εκείνος ο τζιπάτος,  ο γυαλάκιας ντε, ο κουλτουριάρης που σε βλέπει καμιά φορά στο μαγαζί στο συνεργείο να διαβάζεις, όταν λείπω. Για τη γυναίκα σου μου είπε, καινούργια έκδοση». Ο Φώτης είχε χαρεί πολύ που ο τζιπάτος θυμήθηκε τη γυναίκα του, τη διαβαστερή κι ας την είχε δει κανα δυο φορές. Αυτός μόνο αθλητικές και φρέντο.

«Παρηγοριά» της λέει. «Θυμόταν για τη μάνα σου που πέθανε εδώ και δέκα μήνες» Εννέα μήνες και δώδεκα μέρες σκέφτηκε αυτή και σηκώθηκε να ανάψει τσιγάρο.. Ξανάκατσε και φυλλομέτρησε το βαρύ πόνημα των 182 σελίδων. Γυρνάει στο οπισθόφυλλο και το μάτι της παίρνει, πως σε πρώτη φάση προτείνεται στους αναγνώστες η γραμματική της παρηγοριάς.

Γελάει από μέσα της και σκέφτεται, ρε μπας και έχει και κανα καλό λυσάρι συντακτικού η παρηγοριά;

«Ε, Ελένη, καλό δεν είναι για τη φάση που περνάς; Να το διαβάσεις. Να τιμήσουμε και τον άνθρωπο, σε σκέφτηκε» Ήπιε την τελευταία γουλιά απ το κρασί του και προχώρησε στην κρεβατοκάμαρα. «Ελενίτσα πάω για ύπνο. Σε περιμένω, πολύ δουλειά σήμερα….»

Όταν η κόρη τους πήρε το πτυχίο, η Ελένη ξανάρχισε το κάπνισμα. Τώρα πια δεν την είχε ανάγκη κανείς. Η μικρή μένει και με το γκομενάκι, όλα μέλι γάλα.

Μα, να..τόσες ώρες μόνη στο σπίτι, να μιλάει μόνο με τα κορίτσια του σούπερ μάρκετ.. και τι να πει δηλαδή. Δύο γάτες μέσα στο σπίτι. Να τις ταίζει και να τις ξεσκατίζει. Σε λίγο θα νιαούριζε κι η ίδια.

Ο Φώτης όλη μέρα στο συνεργείο. Καλή ζωή περάσανε, μέχρι να βρει ο ένας το χνώτο του άλλου. Αλλά με τούτο το βιβλίο της έστριψε η βίδα.

Η παρηγοριά δεν θέλει ρετσέτες, θέλει ανθρώπους και φωνές. Θέλει το λόγο του λυτρωμού. Θέλει λίγο περίσσεμα ψυχής από φίλους, πιοτί και κουβέντα.

Πάνω στο μεταμεσονύχτιο ζάπινγκ της, έπεσε πάνω στο αιώνιο κορίτσι. Επανάληψη έλεγε πάνω στην οθόνη. Το Αλικάκι, όταν ντύθηκε Σίρλεϊ Βαλεντάιν, έχοντας ένα γάμο σαν το κυπριακό, έκανε την επανάσταση της και βγήκε κυβέρνηση.

Στα πενήντα και κάτι –κρύβοντας και 2, 3 χρονάκια – όλες οι φίλες της, μικροπαντρεμένες, με παιδιά για γάμο, είχαν βαρεθεί τη ζωή τους και κάθε μια ήθελε να τραβήξει για το βουνό και άλλη για τη θάλασσα.

Η Σίρλεϊ που είδε μέχρι το τέλος, τα κατάφερε. Έπαψε να μιλάει με το ντουβάρι της, άφησε άντρα και παιδιά, όχι με φοβερές σοφίες και αναλύσεις, όχι όχι, απλά ερωτεύθηκε την ιδέα του να ζεις.

Στις 5.23 π.μ. η Ελένη επιβιβαζόταν στο πλοίο της γραμμής.

Η «Κοσμοπλάστρα μουσική» του Ζμπίκνιου Πράισνερ (Zbigniew Preisner) Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Ο συνθέτης Ζμπίκνιου Πράισνερ των ταινιών του Κριστόφ Κισλόφσκι «Μπλε», «Κόκκινη», «Λευκή» ταινία, «Η διπλή ζωή της Βερόνικα», «Δεκάλογος», έρχεται στην Αθήνα για να μας θυμίσει, ότι η αληθινή μουσική αναβλύζει αγάπη, αναβλύζει με την μόνη δύναμη που μπορεί να ενώσει τους ανθρώπους και τους λαούς.

«Η μουσική μου δεν είναι κλασική όμως ταυτοχρόνως δεν είναι και μουσική ταινιών με τη στενή του όρου έννοια. Φτιάχνω δημιουργίες. Γράφω δημιουργική μουσική με την καρδιά. Όπως έλεγε ο Αριστοτέλης: Ζούμε με συναισθήματα, όχι με τις ώρες στο ηλιακό ρολόι. Θα έπρεπε να μετράμε το χρόνο με τους χτύπους της καρδιάς…» Έτσι περιγράφει την μουσική του ο σπουδαίος συνθέτης Ζμπίκνιου Πράισνερ που έρχεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει στις 3 και στις 4 Νοεμβρίου 2018 δύο εφ’ όλης της ύλης συναυλίες, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Συμμετέχουν:

Lisa Gerrard

Μαρία Φαραντούρη

Edyta Krzemien: Σοπράνο

Konrad Mastylo: Πιάνο

Zbigniew Paleta: Βιολί

Νέα Συμφωνική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης Μεικτή Χορωδία «Νίκος Αστρινίδης»

Οι συναυλίες θα περιέχουν όλες τις διάσημες μελωδίες από τις ταινίες που αγαπήσαμε, καθώς και αποσπάσματα από την συνεργασία του με την διεθνούς φήμης τραγουδίστρια Λίζα Γκέραρντ των Dead Can Dance. Η μυσταγωγική ατμόσφαιρα, η αψεγάδιαστη αισθητική και η μοναδική φωνή της Λίζα Γκέραρντ έρχεται να μας συστήσει ερμηνείες από τα soundtracks ταινιών “ Lies We Tell”  και “  Valley  of Shadows” (το οποίο έχει προταθεί και για το 2018 World soundtrack Public Choice Awards), όπως και απόσπασμα από το έργο  που έχει τίτλο «Ημερολόγια Ελπίδας»-βασισμένο στα ημερολόγια και τα ποιήματα των παιδιών θυμάτων του Ολοκαυτώματος.

Μια άλλη σπουδαία συμμετοχή είναι αυτή της μεγάλης Ελληνίδας ερμηνεύτριας Μαρίας Φαραντούρη που ο διεθνής Τύπος την ονόμασε Μαρία Κάλλας του λαού (The Daily Telegraph), Joan Baez της Μεσογείου (Le Monde), ενώ χαρακτήρισε τη φωνή της Δώρο των Θεών του Ολύμπου (The Guardian). Η Μαρία Φαραντούρη θα ερμηνεύσει το σπουδαίο «Κοντσέρτο για την Ενωμένη Ευρώπη», τον «Ύμνο της Αγάπης» από την επιστολή του Απόστολου Παύλου προς Κορινθίους με την εκπληκτική φράση: «Η αγάπη πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει…»

Ο ίδιος ο Preisner έχει πει χαρακτηριστικά : “θα είναι για μένα μια μεγάλη και αξέχαστη εμπειρία που θα συνεργαστώ  με μία τόσο Μεγάλη Μορφή και ερμηνεύτρια του Ελληνικού τραγουδιού, κάτι που ήταν άλλωστε και μεγάλη επιθυμία μου από παλιά”

Στις δύο συναυλίες συμμετέχουν επίσης η σπουδαία σοπράνο Εντίτα Κρζεμιέν, ο διάσημος πιανίστας Κοντράντ Μαστίλο, ο εξαιρετικός βιολιστής Ζμπίκνιου Παλέτα αλλά και η Νέα Συμφωνική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης – διδασκαλία , προετοιμασία Καμπάνης Σαμαράς και η Μεικτή Χορωδία «Νίκος Αστρινίδης» –  διδασκαλία, προετοιμασία Βασιλική Κατσούκα- Σαμαρά.

Μελωδίες όπως το «Lacrimosa», «Concerto in e minor», «Tango», « Requiem for my friend» «To Know» αλλά και τόσα άλλα αγαπημένα μουσικά θέματα του Πράισνερ θα ακουστούν και πάλι, για να μας θυμίσουν την ανυπέρβλητη αξία της μουσικής που μιλάει στην ψυχή μας.

Lisa Gerrard
Μαρία Φαραντούρη
Edyta Krzemien
Zbigniew Paleta
Konrad Mastylo
Κριστόφ Κισλόφσκι και Ζμπίκνιου Πράισνερ

Ο Πράισνερ ανήκει στη νέα γενιά Πολωνών συνθετών που συνεχίζουν την πλούσια μουσική παράδοση της χώρας τους. Σπούδασε φιλοσοφία και ιστορία, αλλά η αγάπη του ήταν για τη μουσική κι έτσι στα είκοσι του χρόνια άρχισε να μαθαίνει μόνος μουσική, γράφοντας τις νότες καθώς άκουγε τους δίσκους. Έτσι αυτοδίδακτος ξεκίνησε να γράφει σιγά σιγά την μουσική του επηρεασμένος από τους συμπατριώτες του συνθέτες του 19ου αιώνα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μελωδία, καλλιεργώντας ένα πρωτοποριακό στιλ. Και κατάφερε να γίνει ο μεγαλύτερος Πολωνός συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής και ένας από τους σημαντικότερους στην Ευρώπη.

Έχει υπογράψει τη μουσική σε πάνω από 40 ταινίες, κατά κύριο λόγο Ευρωπαίων σκηνοθετών. Τον γνωρίσαμε κυρίως μέσα από τη δουλειά του για την ταινία του Κριστόφ Κισλόφσκι «Η διπλή ζωή της Βερόνικα», όταν με το ψευδώνυμο Βαν ντε Μπαντεμάγερ υπέγραφε ένα από τα ομορφότερα κινηματογραφικά θέματα όπως είναι το «Concerto in e minor, Version 1798». Ο Ζμπίγκνιου Πράισνερ έκτοτε έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον των κινηματογραφόφιλων, και όχι μόνο βεβαίως, με τις περίφημες συνεργασίες του και στις άλλες ταινίες του Κισλόφσκι («Ο δεκάλογος», «Μικρή ιστορία για ένα φόνο», «Τα τρία χρώματα: Μπλε, Λευκό, Κόκκινο»), καθώς και σε ταινίες άλλων σημαντικών σκηνοθετών, όπως το «Europa Europa» της Ανιέσκα Χόλαντ, το «Μοιραίο πάθος» του Λουί Μαλ, το «Όταν ένας άντρας αγαπά μια γυναίκα» του Λούις Μαντόκι καθώς και το «Κουαρτέτο σε τέσσερις κινήσεις» της Λουκίας Ρικάκη.

Απέρριψε δεκάδες προτάσεις να γράψει μουσική για ταινίες του Χόλιγουντ και επιμένει να πιστεύει ότι ο ιδανικός τρόπος για να γράψεις μουσική για μια ταινία είναι να είσαι συνεχώς στα γυρίσματα και να συνεργάζεσαι με τον σκηνοθέτη, ακριβώς όπως έκανε με όλα τα soundtracks που έχει δημιουργήσει. Όπως λέει: “Η μουσική γεννιέται μόνο όταν δεις και αισθανθείς κάθε φορά τις εικόνες. Επομένως, απ’ αυτό που βλέπεις και αντιλαμβάνεσαι, έρχεται και η μουσική έμπνευση. Αυτή είναι και η μεγάλη διαφορά της Ευρωπαϊκής κινηματογραφικής μουσικής από την Αμερικάνικη..» Ο  Ζμπίγκνιου Πράισνερ ήταν ένας από τους στενότερους συνεργάτες του σπουδαίου σκηνοθέτη Κριστόφ Κισλόφσκι, όπως ήταν ο Φελίνι με τον Νίνο Ρότα, ο Σέρτζιο Λεόνε με τον Μορικόνε, ο Χίτσκοκ με τον Χέρμαν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ηχογραφήσεις της μουσικής του Πράισνερ για τον κινηματογράφο έχουν κάνει ρεκόρ πωλήσεων: η «Διπλή ζωή της Βερόνικας» έχει πουλήσει πάνω από 300.000 CD ενώ η τριλογία «Τα τρία χρώματα» έχει ξεπεράσει τις 700.000 αντίτυπα. Έχει βραβευθεί για τις συνθέσεις του για τον κινηματογράφο, με την Αργυρή Άρκτο (Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου), δύο βραβεία César (Γαλλική Ακαδημία Κινηματογράφου) και έχει λάβει τρεις συνεχόμενες μνείες ως “o καλύτερος συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής” από την Ένωση Κριτικών του Λος Άντζελες. Επιπλέον είναι επίτιμο μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

Όμως ο Πράισνερ δεν έχει γράψει μόνο κινηματογραφική μουσική. Μετά τον θάνατο του αγαπημένου του φίλου και συνεργάτη Κριστόφ Κισλόφσκι έγραψε το «Requiem for my Friend» ενώ έχει γράψει μουσική και τραγούδια που έχουν ερμηνεύσει σπουδαίοι τραγουδιστές με τελευταίο το «Diaries Of Hope» που ερμηνεύει η Λίζα Γκέραρντ. Επίσης συνέθεσε τη μουσική για το  People’s Century, μία σειρά 26 επεισοδίων του BBC και του WGBH-Boston, για την ιστορία του 20ου αιώνα. Η σειρά προβλήθηκε στη Μ. Βρετανία, στις Η.Π.Α., καθώς και σε περισσότερες από 30 χώρες. Μια από τις σημαντικότερες συνεργασίες του είναι αυτή με τον David Gilmour από τους Pink Floyd, όπου συγχρόνως τους δένει και μια χρόνια φιλία. Τη τελευταία κοινή τους συναυλία το 2016 στο  Wroclaw της Πολωνίας την παρακολούθησε πάνω από 200.000 θεατές .

Αγαπάει την Ελλάδα και για αυτό πλέον μεγάλα διαστήματα του χρόνου μένει στο σπίτι του  στην Ρόδο. Λατρεύει την ποίηση του Κωστή Παλαμά και του Κωνσταντίνου Καβάφη. Έχει μελοποιήσει άλλωστε το ποίημα του Παλαμά «Κοσμοπλάστρα μουσική..» για την ταινία της Λουκίας Ρικάκη «Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις» ενώ στα επόμενα σχέδιά του είναι η μελοποίηση ποιημάτων του Καβάφη.

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης

Σάββατο 3 Νοεμβρίου 2018, στις 20:30΄

Κυριακή 14 Νοεμβρίου 2018 στις 20:30΄

Τιμές Εισιτηρίων:

Ε ΖΩΝΗ:

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 28 ΕΥΡΩ, ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ, 65+ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΩΝ: 22 ΕΥΡΩ

Δ ΖΩΝΗ:

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 36 ΕΥΡΩ

Γ ΖΩΝΗ:

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 44 ΕΥΡΩ

Β ΖΩΝΗ:

KANONIKO ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 54 ΕΥΡΩ

Α ΖΩΝΗ:

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 64 ΕΥΡΩ

ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΖΩΝΗ :

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ: 80 ΕΥΡΩ 

ΙΣΧΥΟΥΝ ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΓΙΑ ΟΜΑΔΙΚΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ – Πληροφορίες: 210 7282367

Προπώληση Εισιτηρίων: 2107282333, PUBLIC

Και Ηλεκτρονικά: www.megaron.gr

«Απόλυτος τρόμος και ψυχροπολεμικός έρωτας ενσταλάζουν αίμα, νοσταλγία και ρομαντισμό», οι ταινίες της εβδομάδας από τον Γιώργο Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

Αρκετοί είναι οι φανς των splatter films που πιστεύουν ότι ο μετρ Τζον Κάρμπεντερ είναι ο γεννήτωρ των κινηματογραφικών psychο – serial killers με την δημιουργία του άλαλου μαχαιροβγάλτη Μάικλ Μάιερς στη «Νύχτα με τις Μάσκες» (Halloween) του 1978. Αμ δε! Τέσσερα χρόνια νωρίτερα ο σκηνοθέτης Τόμπι Χούπερ εξαπολύει στην μεγάλη οθόνη τον πρώτο σφαγέα, ανθρωπο-τέρας με το παρατσούκλι Leatherface, που ως σύγχρονος Αρμαγεδδών μετατρέπει τα ανθρώπινα σώματα σε κρεάτινα τεύχη, με την βοήθεια του αχώριστου αλυσοπριόνου του, φτιάχνοντας κομμάτια ικανά να ταΐσουν την κανιβαλο-οικογένεια του, κάπου στο Τέξας. «Ο Σχιζοφρενής Δολοφόνος με το Πριόνι» (The Texas Chain Saw Massacre) του 1974, βασισμένο σε μια αληθινή ιστορία, σηκώνει την αυλαία σε ένα νέο είδος σινε τρόμου, ικανό να γεμίζει τα ταμεία με χρήμα, αξιοποιώντας την χρυσοφόρο φλέβα σε πολλές συνέχειες.

Ακολούθησε το «Παρασκευή και 13» (Friday the 13th) στην αυγή των eighties του Σον Κάνινγκαμ με τον, επίσης, άηχο μακελάρη Τζέισον, για να ολοκληρωθεί το καρέ του τρόμου το 1984 με την πιο εφιαλτική, κυριολεκτικώς, φιγούρα του είδους, τον λαλίστατο, αιμοσταγή χιουμορίστα Φρέντι Κρούγκερ στον «Εφιάλτη του Δρόμου με τις Λεύκες» (A Nightmare on Elm Street), του, επίσης, μέγα Γουές Κρέιβεν.

Κοινό ενδιαφέρον των τεσσάρων, διάσημων κινηματογραφικών psychο – serial killers, ο «μεζές» τους δηλαδή, είναι τα ανυποψίαστα σχολιαροκόριτσα όχι πως κιοτεύουν στα αρσενικά εφηβάκια που θα μπουν εμπόδιο στο διάβα τους, αλλά στοχεύουν αποκλειστικά στο νεανικό, ανυπεράσπιστο θηλυκό – γυναίκα, ένεκα των αθεράπευτων συμπλεγματικών οιδιπόδειων με τις μαμάδες τους. Ηλεκτρικό πριόνι ο Leatherface, μαχαίρια, μπαλτάδες ο Μάιερς και ο Τζέισον, αιχμηρά, μεταλλικά ακροδάχτυλα ο Φρέντι είναι τα αναγκαία εργαλεία τους στην σκοτεινή περιοδεία τους. Μετρημένα jump scares, αμέτρητα ουρλιαχτά, τσιρίδες των θεατών επενδύουν ηχητικά την σκοτεινή αίθουσα κατά την διάρκεια των προβολών τους.

Βωβοί οι τρεις πρώτοι (με κάποια μουγκρητά ο θορυβώδης Leatherface, συντροφιά με τον ανατριχιαστικό ήχο του βενζινοκίνητου πριονιού), απαράδεκτα φλύαρος, πλακατζής για το είδος του τρόμου, ο Κρούγκερ. Μάσκες καλύπτουν τα πρόσωπα των τριών πρώτων (βαθιά σχισματικά άτομα, που δεν θέλουν την μορφή τους εκτεθειμένη στα ανθρώπινα βλέμματα), καμένο, φρικτό πρόσωπο φόρα παρτίδα με πλατύγυρο καπέλο, στιλ Ιντιάνα Τζόουνς, φορεμένο στο σκαμμένο κεφάλι του ο Φρέντι.

Τα πρώτα κινηματογραφικά επεισόδια αυτής της κολασμένης συντροφιάς είναι κορυφαία, τα δεύτερα κάπως ανεκτικά για να καταλήξουν, έπειτα, από πολλές κινηματογραφικές συνέχειες, παρωδίες που μόνο τον χαβαλέ και το κράξιμο προκαλούσαν. Το σπλατερικό είδος των psychο – serial killers από ένα σημείο και έπειτα κρεμιέται στο μανταλάκι του φαιδρού και οι νοσταλγοί καταπονούν τα βίντεο, τα dvd’s στη συνέχεια, από τα αμέτρητα παιξίματα των πρώτων εμφανίσεων της στοιχειωμένης τετράδας, βλέποντας ξανά και ξανά τις αρχικές ταινίες τους. Ώσπου το 1996 ο Γουές Κρέιβεν ανασταίνει το είδος από τον τάφο της μετριότητας με την «Κραυγή Αγωνίας» (Scream) και τον μαυροφορεμένο ρομπάτο serial killer με την σουρεαλιστική σκελετομουτσούνα, που θυμίζει λεπτομέρεια από έργο του Σαλβατόρ Νταλί. Ελπιδοφόρα η αναβίωση του είδους τρόμου με το αίμα των κολεγιοκόριτσων να ποτίζει, για μια ακόμα φορά, την μεγάλη οθόνη. Οι τσιρίδες βρίσκουν την φόρμα τους στην σκοτεινή αίθουσα, αλλά μηδέ Leatherface και Μάικλ Μάιερς, μηδέ Τζέισον και Φρέντι Κρούγκερ είναι. Το σκοτεινό υπόβαθρο, ο τρόμος και η τελετουργική ψυχασθένεια παρέδωσαν την σκυτάλη στην προβληματική λήξη της εφηβείας, για να ισορροπήσουν κάπως τα πράγματα το 2001 με το απόκοσμο, φτερωτό ον στην ταινία του Βίκτορ Σάλβα «Jeepers Creepers» σε παραγωγή του Φράνσις Φορντ Κόπολα.

Οι πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις που πλαισιώνουν τις παραπάνω ταινίες, χαράχτηκαν βαθειά στις ακουστικές μνήμες των σινεφίλ του cult movie, καταλήγοντας ως η διαλεκτική και ο εσωτερικός ήχος των άλαλων πρωταγωνιστών ανθρωπο-τεράτων. Όταν οι πρώτες μουσικές συλλαβές εισβάλλουν με θράσος στα ώτα μας, αίφνης, η πρώτη εικόνα που βγαίνει στην οθόνη του μυαλού μας είναι…

 

  • Είδος: Τρόμου
  • Παραγωγή: Η.Π.Α., Καναδάς (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πάνος Κοσμάτος
  • Με τους: Νίκολας Κέιτζ, Αντρεα Ράιζμπορο, Λάινους Ρόουτς, Μπιλ Ντιούκ
  • Διάρκεια: 121’
  • Διανομή: Feelgood Entertainment

Ένα απλό είδος τρόμου αριστοτεχνικά ειπωμένο. Τα γνωστά στοιχεία που περιλαμβάνει μια ταινία του είδους (ψυχεδέλεια, αποκρυφισμός, θάνατος, οργή και εκδίκηση) απλώνονται τόσο περίτεχνα στην δεύτερη σκηνοθετική δουλειά του Πάνος Κοσμάτος, που πραγματικά σε μαγνητίζει. Είναι ο ρυθμός της ταινίας που σε υποβάλλει, είναι η χρωματική της, είναι η φωτογραφία της, είναι η gothic φόρμα της ιστορίας, είναι η ίδια η αφήγηση, χέρι χέρι  με την υποβλητική μουσική του  Γιόχαν Γιόχανσον,  είναι η απόγνωση του Νίκολας Κέιτζ, που έχει καιρό να παίξει σε κάτι της προκοπής, είναι η μουσική έναρξη με το «Starless» των King Crimson, η «Μάντι» κατορθώνει να σταθεί στον αφρό της διαφορετικότητας του cult και να ξεχωρίσει όχι απλά ως ταινία γκορ τρόμου, αλλά ως τρομακτικό έργο τέχνης. Αναφέρω με παρρησία τις λέξεις «έργο τέχνης» για μια ταινία του είδους, για να κρατήσω ίσες και δίκαιες αποστάσεις σε όσους γράφουν και αναφέρονται περισπούδαστα περί «έργων τέχνης» μόνο στις ταινίες της ρεαλιστικής μυθοπλασίας, γιατί και αυτό το είδος σινεμά, του τρόμου δηλαδή, διαθέτει ένα ευρύ πεδίο δυνατοτήτων, που η εικόνα του – εάν και εφόσον είναι μάστορας ο σκηνοθέτης – αποτελεί «έργο τέχνης». Άλλωστε ο εξπρεσιονισμός ως καλλιτεχνικό κίνημα, εκτός της έντονης χρωματικής του, αγκάλιασε ασφυκτικά την καρδιά του ανθρώπινου τρόμου. Τρανό παράδειγμα η γνωστή σε όλους μας «Κραυγή» του Νορβηγού Έντβαρτ Μουνκ, που απεικονίζει την παραμορφωμένη και αγωνιούσα μορφή με φόντο τον ουρανό σε χρώμα άλικο, όπως του αίματος. Το ανθρώπινο είδος συντρίβεται από τον υπαρξιακό τρόμο. Για αυτό αφήστε κατά μέρος την σνομπαρία και τον ελιτισμό, γιατί η γόνιμη έκφραση του σινεμά διαθέτει Κάλλος και στις ταινίες φρίκης, καθώς το Κάλλος ενυπάρχει παντού, ορατόν και αόρατον.

Αναφέραμε πως το σενάριο είναι απλό ως προς την πλευρά της πλοκής. Το 1983 (κομβική η χρονολογία, καθώς στην δεκαετία του ογδόντα ρυθμίστηκαν με την ακρίβεια ελβετικού ρολογιού όλες οι οικονομικο-κοινωνικο-πολιτικές δυνάμεις σε κοινό μέτωπο ως προς την σταδιακή εξόντωση του ανθρώπινου είδους), η Μάντι (Αντρεα Ράιζμπορο – πολύ καλή) και ο Ρεντ (Νίκολας Κέιτζ- επιτέλους ξύπνησε από τον λήθαργο της ανοησίας) είναι ένα ερωτευμένο ζευγάρι με διαφορετικές απόψεις και θέσεις από τους υπόλοιπους (η Μάντι διαβάζει μεσαιωνικά, ρομαντικά μυθιστορήματα της Tor Books), ζουν απομονωμένοι στο ξύλινο σπίτι τους στην καρδιά του δάσους. Ευαίσθητη, αλαφροΐσκιωτη και καλλιτέχνης η Μάντι αγαπάει τον σύντροφό της Ρεντ, που είναι εργαζόμενος σε μια τοπική εταιρεία ξυλείας. Στο φυσικό ήρεμο τοπίο το ζευγάρι βιώνει την ελευθερία μακριά από τα τοξικά, αστικά προϊόντα υποκουλτούρας. Ξαφνικά μια ολιγομελής αίρεση παραφρόνων, φουλ στην ντρόγκα, με αρχηγό τον Τζερεμάια (Λάινους Ρόουτς  – άψογος), που είναι περαστικοί και επιδίδονται σε αποκρυφιστικές τελετές συνοδευόμενες από διάφορα ψυχόρτοπα, βάζουν στο μάτι την Μάντι και την απάγουν από το σπίτι μαζί με τον Ρεντ, βοηθούμενοι από μια απόκοσμη ομάδα μοτοσυκλετιστών.

Ο Τζερεμάια ως δαιμονικός Χριστός θέλει να κάνει δική του την Μάντι, νύφη και εξ΄ αριστερών του ιέρεια, αλλά η γυναίκα υπό την επήρεια ουσιών τον χλευάζει και ο αιρεσιάρχης την καίει ζωντανή μπροστά στα μάτια του άνδρα της. Η σέκτα που αποτελείται από εντελώς άρρωστους και υποταγμένους οπαδούς εγκαταλείπει το δάσος, την Μάντι νεκρή και τον Ρεντ πληγωμένο και δεμένο με αγκαθωτό σύρμα σε ένα δένδρο. Ο άνδρας απελευθερώνεται και συντετριμμένος από την απώλεια της αγαπημένης του, αλλά και την ανθρώπινη φρίκη ξεκινάει το οδοιπορικό της εκδίκησης σαν μαύρος ιππότης εξολοθρευτής, σαν ημίθεος τιμωρός βυθισμένος στο βασίλειο τού προσωπικού του σκότους.

Οκτώ χρόνια μετά από το φουτουριστικό «Beyond the Black Rainbow», ο 44χρονος Ιταλο-Καναδός, με την ελληνική καταγωγή σκηνοθέτης και σεναριογράφος Πάνος Κοσμάτος (γιός του σκηνοθέτη Τζόρτζ Κοσμάτος – «Το Πέρασμα της Κασσάνδρας», «Απόδραση στην Αθήνα», «Κόμπρα», «Ράμπο 2»), καταπιάνεται με το θέμα της εκδίκησης, φιλμαρισμένο από μια ιδιαίτερη οπτική. Ενώ η ταινία αναφέρεται στον σύγχρονο κόσμο (1983), όλη η δομή της είναι η ιστορία ενός ανθρώπου εναντίον τεράτων που έχουν ανθρώπινη μορφή. Μοιάζει με καλοστημένο γοτθικού τύπου μυθιστόρημα, που ο χαροκαμένος ήρωας μετασχηματίζεται σε ανελέητο τιμωρό δίχως αύριο να τα βάζει με τον κακό δαίμονα. Το σκηνικό είναι άψογα προσαρμοσμένο στις κινηματογραφικές οπτικές του Κάρπεντερ, του Κρόνεμπεργκ και του Αρτζέντο, που προφανώς είναι και το σινεμά με το οποίο μεγάλωσε και τράφηκε καλλιτεχνικά ο Κοσμάτος. Η φωτογραφία του Μπέντζαμιν Λόεμπ μετασχηματίζεται συνεχώς από την γαλήνια και ήρεμη διάσταση της συνύπαρξης του χίπικου ζεύγους σαν μεσαιωνική καρτ ποστάλ με νεράιδες και ξωτικά του δάσους, σε μια άνευ προηγουμένων κατάβαση στο έρεβος, παίζοντας με τις διαβαθμίσεις του εκτυφλωτικού, κόκκινου χρώματος. Ο σχεδιασμός παραγωγής του Χιούμπερτ Πουίλ άψογος, που με το χαμηλό budget των έξι εκατομμυρίων δολαρίων έβγαλε λαγούς από το καπέλο. Η μονομαχία με τα αλυσοπρίονα, επί παραδείγματι, είναι άψογη, σημείο αναφοράς στο σινεμά του τρόμου.

Η πρωταγωνιστική τριάδα:  Ο Νίκολας Κέιτζ, που εγέρθηκε εκ του βαθέως ύπνου και είναι πολύ καλός, η Άντρεα Ράιζμπορο («Η Μάχη των Φύλων», «Birdman», «Oblivion») υπέροχη στον ρόλο της αέρινης, εύθραυστης, απαλής, αλλά ουράνιας Μάντι και ο Άγγλος Λάινους Ρόουτς («Non-Stop», «Batman Begins»), εντελώς μεταμορφωμένος στον ρόλο του Τζερεμάια, σκίζουν. Ο Κοσμάτος σε σενάριο δικό του (αρκετά διαβασμένος στην αποκρυφιστική αθέατη πλευρά της ιστορίας, όπως το  princep με την πέτρα-βούκινο Αμπράξας, βγαλμένο από τον ελληνικό, μαγικό πάπυρο, που προσκαλεί τους μακελάρηδες δαίμονες, ας πούμε τώρα), χειρίζεται την κάμερα δεξιοτεχνικά, φιλμάροντας το σινεμά που γουστάρει και το κάνει μαστόρικα, ραντισμένο με νοσταλγικές στάλες μιας δεκαετίας που άφησε έντονο το στίγμα της. Εξαιρετική, βίαιη και παραμυθένια η Μάντι του Κοσμάτου. Η ηλεκτρονική μουσική του Γιόχανσον απίθανη. Να γράψω, πως η ταινία είναι ειδικά φορμαρισμένη για τους λάτρεις του είδους; Όχι, το καλό σινεμά είναι για όλους, ακόμα κι αν υπάρχουν σε αυτό στιγμές που σε ανατριχιάζουν.        

 

  • Είδος: Τρόμου
  • Παραγωγή: Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Ντέιβιντ Γκόρντον Γκριν
  • Με τους: Τζέιμι Λι Κέρτις, Τζούντι Γκριρ, Αντι Μάτιτσακ, Χαλούκ Μπιλίντζερ, Γουιλ Πάτον, Νικ Καστλ
  • Διάρκεια: 105’
  • Διανομή: Tulip Entertainment

Η «Νύχτα με τις Μάσκες» ή γνωστότερο ως «Halloween», εκείνο το πρώτο του «αρχηγού» Τζον Κάρπεντερ, που πλαγιοδρόμησε αριστοτεχνικά, τοποθετώντας το σινεμά τρόμου στην διάσταση «τα έκανα επάνω μου από τον φόβο μου» άφησε εποχή. Έτος 1978 και η εμφάνιση του Μάικλ Μάιερς στο άσπρο πανί μαύρισε τα όνειρα μας. Είχε προηγηθεί, βέβαια το 1974 ο Leatherface με το ηλεκτρονικό πριόνι, αλλά εκείνος ζούσε στα βαλτοτόπια και τα δάση του Τέξας. Ο Μάιερς του Τζον Κάρπεντερ ξεπήδησε γιορτινή ημέρα από το διπλανό, αστικό σπίτι με την απωθητική μάσκα, την φόρμα εργασίας του βενζινάδικου και το μπουγατσομάχαιρο στο χέρι για να κτίσει τον εφιάλτη μιας ολόκληρης γενιάς, κυνηγώντας την 20χρονη Λόρι. Ακολούθησε ένα δεύτερο καλούστικο «Halloween» το 1981, με το ίδιο καστ (Τζέιμι Λι Κέρτις – Ντόναλντ Πλέζανς) σκηνοθετημένο από τον Ρικ Ρόζενταλ  αλλά η απουσία του καρπεντερικού πνεύματος ήταν αισθητή. Ο Μάιερς συνέχισε να τρομοκρατεί και να σφάζει σε, περίπου, έξι franchise, κανένα όμως δεν έφτασε να αγγίξει το δυσθεώρητο ύψος εκείνου το πρώτου.

Ο σκηνοθέτης της «Φούντας Εξπρές» (Pineapple Express – 2008) και του «Joe: Μια δυνατή Φιλία» (Joe – 2013), Ντέιβιντ Γκόρντον Γκριν με μονοκοντυλιά διαγράφει όλα τα φαιδρά, ενδιάμεσα, κινηματογραφικά επεισόδια «Halloween», ξεκλειδώνοντας την πόρτα του 1978, για να βγει στην πιάτσα, 40 χρόνια μετά, ο ψυχοπαθής Μάιερς. Θήραμα του, η ώριμη πια και τζαζεμένη Λόρι. Το πέρασμα του γεμάτο πτώματα. Η φωνή του μακελάρη με το ανέκφραστο, φοβικό προσωπείο ανύπαρκτη. Ο ήχος του, η αναπνοή του είναι η μοναδική μουσική της ταινίας, τι άλλο, φτιαγμένη ξανά από τον δημιουργό του, τον σύγχρονο «δόκτορα Φράνκενσταϊν», τον Τζον Κάρπεντερ και του υιού του, Κόντι Κάρπεντερ, απόλυτα προσαρμοσμένη στην γνωστή διαλεκτική του «Halloween», αλλά εν έτη 2018. Το κινηματογραφικό αποτέλεσμα κολασμένα εξαίσιο. Το στοίχημα κερδήθηκε… Νέτα σκέτα!

Σενάριο απλό, βατό, κατανοητό πέρα για πέρα ατμοσφαιρικό να κτυπά μέσα του ρυθμικά, φοβικά και καλά αιματωμένη η καρδιά του «Halloween» του 1978. Δυο Άγγλοι δημοσιογράφοι ενδιαφέρονται για το φαινόμενο Μάικλ Μάιερς σε μια έρευνα τους και επισκέπτονται το ίδρυμα φυλακή ύψιστης ασφάλειας που είναι έγκλειστος ο δολοφόνος 40 χρόνια. Τον παρακολουθεί ο αντικαταστάτης του γιατρού Λούμις (τότε ήταν ο ηθοποιός Ντόναλντ Πλέζανς), ο δρ. Σαρτάιν (Χαλούκ Μπιλίντζερ – καλός), ο οποίος θεωρεί τον Μάικλ έργο της ζωής του και σχεδόν γοητευμένος από τα κτηνώδη ένστικτα του δολοφόνου προσπαθεί να κατανοήσει την πηγή των ορέξεων του ψυχάκια για σφαξίματα.

Με κρατική διαταγή αποφασίζεται να μεταφερθεί ο Μάιερς σε άλλο σωφρονιστικό ίδρυμα, όπου κατά την μεταφορά του προκύπτει ατύχημα στο λεωφορείο των φυλακών και ο ψυχοπαθής δολοφόνος απελευθερώνεται. Φοράει την μάσκα του και αρχίζει να σκορπά τον θάνατο μέχρι να φτάσει στην Λόρι. Η εξηντάχρονη Λόρι Στρόουντ (Τζέιμι Λι Κέρτις – χάρμα οφθαλμών) με άσπρα μαλλιά, νοητικά ψιλοσαλεμένη από την τραυματική εμπειρία της νιότης της με τον Μάικλ Μάιερς, ζει απομονωμένη, κάργα οπλισμένη και ετοιμοπόλεμη σε περίπτωση που θα εμφανισθεί ξανά στην ζωή της ο ψυχάκιας.  Εντελώς αντικοινωνική η Λόρι, έχει παντρεμένη κόρη, την Κάρεν (Τζούντι Γκριρ – καλή) και εγγονή, την έφηβη Άλισον (Αντι Μάτιτσακ – καλή), αλλά λόγω της «γεια σου» συμπεριφοράς της η οικογένεια – εκτός της εγγονής που αγαπάει την γιαγιά της – την έχει απομακρύνει από τα πολλά πάρα δώσε. Άλλωστε η ιστορία μας αφηγείται πως η κόρη της Λόρι υπέφερε από την μανία της υπερπροστατευτικής μάνας με αποτέλεσμα η πρόνοια να απομακρύνει την θυγατέρα από την μητέρα.

Ο Μάικλ Μάιερς είναι ελεύθερος, γεμίζει ξανά πτώματα το Χάντοφιλντ και ψάχνει για την grandma Λόρι για να κλείσει την εκκρεμότητα. Ο τοπικός σερίφης Χόουκινς (Γουίλ Πάτον – που εξαφανίστηκες υπέροχε ηθοποιέ;) βρίσκεται στο κατόπι του serial killer και είναι ο μοναδικός που συντονίζεται άψογα στο ίδιο μήκος κύματος με τις ανησυχίες της Λόρι.

Η πόλη διασκεδάζει γιορτινά το Halloween και ο Μάικλ με το μαχαίρι μπαινοβγαίνει από σπίτι σε σπίτι κατακρεουργώντας γυναίκες, άνδρες, κορίτσια. Η μεγάλη συνάντηση θα γίνει στο σπίτι-φρούριο της Λόρι, εκεί όπου το παρελθόν θα ανταμώσει το παρών σε μια φιέστα αγωνίας και αίματος, όπως την παλιά καλή εποχή. Ω ναι, θα τσιρίξετε αρκετά!!!      

 

  • Είδος: Ερωτικό, κοινωνικό, πολιτικό
  • Παραγωγή: Πολωνία, Γαλλία, Αγγλία (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πάβελ Παβλικόφσκι
  • Με τους: Τζοάνα Κούλιγκ, Τόμας Κοτ, Μπόρις Σικ, Αγκάτα Κουλέζα, Σεντρίκ Καν, Ζαν Μπαλιμπάρ
  • Διάρκεια: 88’
  • Διανομή: Seven Films – StraDa Films
  • Διακρίσεις: Βραβείο Σκηνοθεσίας Φεστιβάλ Καννών 2018

Άριστός κινηματογραφιστής ο Πολωνός σκηνοθέτης Πάβελ Παβλικόφσκι (Ida), δίνοντας έμφαση στο στιλ και την γοητεία του ασπρόμαυρου πλάνου, μας κρατάει και εδώ, όπως και στην προηγούμενη ταινία του, στην πατρίδα του, την Πολωνία, ζωγραφίζοντας μια μεταπολεμική, μοιραία, ερωτική ιστορία με πολιτικές προεκτάσεις. Ένα όμορφο χτένισμα μνημών, μια καλαίσθητη αποτύπωση των πέτρινων χρόνων του σταλινισμού, διατηρώντας το επίκεντρο του ολέθριου έρωτα ανάμεσα σε δυο διαφορετικούς και σφόδρα ερωτευμένους ανθρώπους της μουσικής τέχνης, ο «τυπάς» Πολωνός  auteur συντηρεί αναμμένο τον πυρσό της κινηματογραφικής σχολής των σπουδαίων ομοεθνών του:  Αντρέι Βάιντα, Αντρέι Ζουλάφσκι, Ρομάν Πολάνσκι, Κριστόφ Κισλόφσκι.

Αν και το κινηματογραφικό ύφος του διακρίνεται από μια δωρική αυστηρότητα, και πολλές φορές η αντιμετώπιση των θεμάτων που πραγματεύεται επιδεικνύει μια αφ΄ υψηλού οπτική, η μελαγχολική ζεστασιά που εκπέμπει σε αρκετά σημεία του σεναρίου, οπότε και στην κινηματογράφηση του σε οδηγούν να συνεχίσεις να ακολουθείς την αφηγηματική του πορεία, που κρατάει μια δεκαπενταετία, ταξιδεύοντας σε Παρίσι, Ανατολικό Βερολίνο και Σπλιτ. Έχει ενδιαφέρον ο Παβλικόφσκι, παρ΄ ότι η προηγούμενη του «Ida» δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε, ούτε το «Τελευταίο Καταφύγιο» του 2000 θα το χαρακτήριζα κάτι το εξαιρετικό. Ο Πολωνός σκηνοθέτης είναι τεχνίτης σε σημείο άκρατου ναρκισσισμού, κάτι που προσωπικά το θεωρώ προτέρημα και όχι μειονέκτημα, καθώς για τον κάθε καλλιτέχνη το κάθε ξεχωριστό έργο του είναι και ο προσωπικός του καθρέπτης. Η ταινία περιστοιχίζεται από υπέροχες διασκευές τζαζ μουσικής και πολωνικά, λαϊκά τραγούδια επιμελημένα από τον συνθέτη Μαρσίν Μασέσκι και τόσο η πρωταγωνίστρια Τζοάνα Κούλιγκ – πραγματικά φέρνει στην Ζαν Μορό – , όσο και ο Τόμας Κοτ είναι ένα κινηματογραφικό ζευγάρι που ο φακός της κάμερας τους λατρεύει.

Το σενάριο, όπως ο ίδιος ο σκηνοθέτης αναφέρει που το έγραψε, είναι εμπνευσμένο από τους γονείς του (κρατάει τα ίδια όνομα στους ήρωες του), που έφυγαν από την ζωή το 1989 λίγο πριν γκρεμιστεί το Τείχος του Βερολίνου. «Ήταν δύο δυνατοί, υπέροχοι άνθρωποι, αλλά σαν ζευγάρι ήταν ολοκληρωτική καταστροφή» αναφέρει ο ο Πάβελ Παβλικόφσκι. Έτσι, ο νυμφευμένος πιανίστας Βίκτορ (Τόμας Σκοτ – πολύ καλός) και η νεαρή, τραγουδίστρια – χορεύτρια Ζούλα (Τζοάνα Κούλιγκ –επίσης πολύ καλή) γνωρίζονται στα συντρίμμια της μεταπολεμικής Πολωνίας, εν μέσω μιας ακροάσεως ως προς την αναζήτηση νέων, ταλαντούχων καλλιτεχνών, που θα αποτελέσουν ένα διάσημο μουσικοχορευτικό σχήμα κάτω από την ομπρέλα της κομουνιστικής προπαγάνδας.

Οι δυο εραστές παγιδεύονται σε έναν μοιραίο έρωτα που τους καταδικάζει να βρίσκονται δεμένοι ο ένας με τον άλλον, αλλά και λυτοί, καθώς στην ευκαιρία για να αυτομολήσουν στην Δύση, η Ζούλα αρνείται, προβληματισμένη, ότι ο δυτικός κόσμος ίσως να μην είναι αυτός που θα της προσφέρει την ασφάλεια, την οποία απολαμβάνει στην Πολωνία. Οι πολιτικές συνθήκες, τα ελαττώματα τους, αλλά και μια σειρά από ατυχείς συγκυρίες χωρίζουν και ενώνουν τους δυο ανθρώπους σε έναν έρωτα διαχρονικά αδύνατο.      

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Παραγωγή: Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Ντέζιρε Άκαβαν
  • Με τους: Κλόι Γκρέις Μορέτς, Τζον Γκάλαγκερ Τζ., Σάσα Λέιν, Φόρεστ Γκούντλακ, Τζένιφερ Ιλι
  • Διάρκεια: 91’
  • Διανομή: Weird Wave
  • Διακρίσεις: Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής Φεστιβάλ Σάντανς 2018

Στην δεύτερη σκηνοθετική απόπειρα της 34χρονης Νεοϋρκέζας, ιρανικής καταγωγής Ντέζιρε Άκαβαν καταπιάνεται με τις εφηβικές λεσβιακές σχέσεις και την αντιμετώπιση αυτών από το χριστιανικό, οικογενειακό περιβάλλον και την ίδια την κοινωνία. Η ίδια η Άκαβαν αυτοπροσδιορίζεται ως αμφιφυλόφιλη γυναίκα και οι ταινίες της, όπως και οι δουλειές της στην τηλεόραση περιστρέφονται στην συγκεκριμένη θεματολογία.

 

Η μελαγχολική παρουσία της 21χρονης ηθοποιού Κλόι Γκρέις Μορέτς («Carrie», «The Equalizer», «Αν Μείνω», «Kick-Ass 1 & 2»), την οποία εκτιμώ, ως πολύ καλό ταλέντο, που σύντομα θα λάμψει δίνει την απαραίτητη ώθηση στην ιστορία της Άκαβαν σε μια εκπληκτική ερμηνεία της. Το σενάριο βασίζεται στο νεανικό μυθιστόρημα της καθηγήτριας Έμιλυ Μ. Ντάνφορτ. Με συμβατική και νοικοκυρεμένη την σκηνοθετική της γραφή η Άκαβαν, παρατηρώντας και ταυτόχρονα συμμετέχοντας θέτει την ενηλικίωση στον φακό της, αφηγούμενη την ιστορία της ορφανής, έφηβης, λεσβίας Κάμερον, που οι θείοι της την οδήγησαν σε ένα χριστιανικών μεθόδων campus για να «διορθώσει» τις σεξουαλικές της προτιμήσεις. Το αιώνιο πρόβλημα, βέβαια, της άρνησης των ανθρώπων να αποδεχθούν την σεξουαλική διαφορετικότητα των ανθρώπων, και δη των εφήβων, είναι αρκετά παιγμένο στην μεγάλη οθόνη, αλλά πάντα επίκαιρο, καθώς ο έφηβος δεν έχει την δυνατότητα της όποιας αντίδρασης ή αντίρρησης στις τυραννικές επιλογές των κηδεμόνων, που αποσκοπούν στην εναρμόνιση του με τα κοινωνικά πρότυπα. Όπως άδει και ο Γιάννης Μηλιώκας, «για το καλό μου…».

Η Κάμερον Ποστ (Κλόι Γκρέις Μορέτς – πολύ καλή) είναι, φαινομενικά, το πρότυπο της μαθήτριας λυκείου. Ορφανή και τοποθετημένη στην φροντίδα των θείων της προσπαθεί να ενηλικιωθεί. Τα πράγματα αλλάζουν όταν την πιάνουν στα πράσα με μία συμμαθήτριά της στο πίσω κάθισμα ενός αυτοκινήτου τη βραδιά του σχολικού χορού. Η θείτσα με τον θείτσο αποφασίζουν «για το καλό της» να την στέλνουν σε ένα κέντρο επαναπροσδιορισμού και θεραπείας για έφηβους που «πάσχουν» από ερωτική έλξη για άτομα του ίδιου φύλου, που ο εκεί πάστορας είναι πρώην ομοφυλόφιλος και νυν θεραπευμένος.

Στο κέντρο αναμόρφωσης, η Κάμερον υπόκειται σε εξωπραγματική πειθαρχία, αμφίβολες μεθόδους «απo-ομοφυλοποίησης», φουλ προσευχή και τραγούδια χριστιανικής ροκ. Όμως, αυτό το παράδοξο μέρος της προσφέρει, ταυτόχρονα, τη δυνατότητα να συμμετέχει σε μια γκέι κοινότητα, αποτελούμενη από νέους, που θέλουν να αρπάξουν την ζωή στα χέρια τους. Για πρώτη φορά, η Κάμερον έρχεται σε επαφή με άτομα που της μοιάζουν και καταφέρνει να βρει τη δική της θέση ανάμεσα σε άλλους «απόβλητους».        

 

  • Είδος: Κοινωνική σάτιρα, δράμα
  • Παραγωγή: Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Κάρλος Λοπέζ Εστράδα
  • Με τους: Ραφαέλ Καζάλ, Νταβίντ Ντιγκς, Τζανίνα Γκαβανκάρ
  • Διάρκεια: 95’
  • Διανομή: Odeon

Θρησκείες, πολιτικές ιδεολογίες, ευρύτερες κοσμοθεωρίες, κοινωνικές πεποιθήσεις, οικονομική σταθερότητα άπαντα αποδυναμωμένα μέχρι αυτοκτονίας. To the point, δηλαδή, οι γειτονιές αλλάζουν, οι άνθρωποι που μεγάλωσαν σε αυτές βιώνουν το μοδάτο, την πρόοδο, τον λαϊκισμό και την κατάρρευση των κάποτε γερών θεμελίων που ένωνε οικογένειες, νοοτροπίες, φιλίες σε μερικά οικοδομικά τετράγωνα. Όλα μεταμορφώθηκαν στο αλλόκοτο και στο φινάλε του ονείρου που μετατράπηκε σε εφιάλτη είναι το οπλισμένο περίστροφο στο χέρι του αναλώσιμου, έγχρωμου ανθρώπου να σημαδεύει τον πραιτοριανό δολοφόνο, που την έβγαλε λάδι. Τα λόγια της απόγνωσης βγαίνουν ποιητικά με θυμό, ραπάροντας σαν ελεγεία για τα γεγονότα του ηττημένου αγαθοδαίμονα.

Ο λευκός συγγραφέας και ποιητής Ράφαελ Κασάλ και ο Αφρο-Αμερικανός ράπερ και ηθοποιός Νταβίντ Ντίγκς, χρόνια φίλοι οι δυο τους, γράψανε το σενάριο και πρωταγωνιστούν στην ταινία, που αναφέρεται στην φιλία, που άνθισε στην αγαπημένη τους πόλη, την παιδική τους γειτονιά, όταν αυτή μετασχηματίστηκε άρδην σε ένα άνευρο σουλάτσο politically correct μικροαστών, που τρέφονται με υγιεινές τροφές και συζητούν σαν ζόμπι, λαμβάνοντας ταυτότητες που δεν τους ανήκουν και δεν μπορούν να υπερασπιστούν. Εύστοχα προβοκατόρικη και η στάμπα στο μακό του Καζάλ, «Kill the Hipsters» (Σκοτώστε τους χιπστεράδες), που το φοράει προσκεκλημένος σε ένα ξενέρωτο πάρτι με μοδάτες βίγκαν διατροφικές επιλογές, που οργάνωσε ένας βουτυράτος μικροαστούλης, θύμα της ποπ κουλτούρας. 

Η ισοπεδωτική ερημιά του παρόντος, εν ονόματι της γαμημένης «προόδου» προσπαθεί να αγκιστρωθεί στις μνήμες του παρελθόντος μιας πόλης που κάποτε είχε ρυθμό, ένταση, ψυχή και ανθρωπιά. Όπως άλλωστε όλες οι πόλεις πια, όλες οι γειτονιές που αλλοτριώθηκαν από κάθε είδους βαρβαρίλα και μοντερνισμού.  

Αυτό που προσωπικά θεωρώ δύσκολο και χρειάζεται μαστοριά για να επιτευχθεί είναι όταν κάτω από τις φτερούγες της καλής διάθεσης, του χαβαλέ, της πλακίτσας και της άνεσης ανάμεσα σε επιστήθιους φίλους, ζεσταίνεται το δράμα για να ξεπηδήσει σαν πεινασμένη κόμπρα έτοιμη να καταπιεί τα πάντα. Κι αυτό οι δυο σεναριογράφοι το διαχειρίζονται κάπως αδέξια, ενώ η κάμερα του μικρομηκά σκηνοθέτη Κάρλος Λοπέζ Εστράδα, που με το «Τυφλό Σημείο» ντεμπουτάρει στην μεγάλη οθόνη, δεν μπορεί να το κεντράρει κατάλληλα στο δια ταύτα.  

O Κόλιν (Νταβίντ Ντίγκς – πολύ καλός) είχε καταδικαστεί για ξυλοδαρμό και προσπαθεί να περάσει τις τελευταίες τρεις ημέρες της αστυνομικής του επιτήρησης όσο πιο ομαλά γίνεται, στην ύστατη προσπάθειά του να κάνει ένα νέο ξεκίνημα. Μαζί με τον καλύτερο, παιδικό του φίλο τον Μάιλς (Ραφαέλ Κασάλ, επίσης πολύ καλός), που έχει μαύρη σύντροφο και παιδί μαζί της, εργάζονται σε μια εταιρεία μετακομίσεων στο Όουκλαντ της Καλιφόρνιας, μιας μικρή πόλης του κόλπου, που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Μια νύχτα ο Κόλιν οδηγώντας το φορτηγό της εταιρείας και ενώ περιμένει να ανάψει το κόκκινο φανάρι γίνεται αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυρας ενός λευκού αστυνομικού (Ίθαν Έμπρι – καλός) να δολοφονεί εν ψυχρώ έναν κυνηγημένο, άοπλο, μαύρο πολίτη, που παρακαλάει τον αστυνομικό να μην πυροβολήσει. Το περιστατικό στοιχειώνει τον Κόλιν και αρχίζει να έχει εφιάλτες και ψευδαισθήσεις.

 Ο λευκός Μάιλς το αντιμετωπίζει ως λογικοφανές γεγονός που συμβαίνει στο Όουκλαντ από το 1960. Εν τω μεταξύ αγοράζει ένα παράνομο όπλο από έναν φίλο για αυτοπροστασία, κάτι που αποδοκιμάζει έντονα ο Κόλιν. Οι δύο παιδικοί φίλοι έρχονται σε ρήξη, τα πράγματα σοβαρεύουν μεταξύ τους, ώσπου μια δουλειά της εταιρείας μετακομίσεων στέλνει το δίδυμο στο σπίτι του αστυνομικού που δολοφόνησε τον μαύρο.

Ωραία ταινία, σύγχρονη και μοντέρνα ματιά στις κοινωνικές αλλαγές που επηρεάζουν συθέμελα την ανθρώπινη ψυχοσύνθεση, καλλιτεχνική καταγγελία στην άσκοπη βία των αστυνομικών αρχών προς τους αφρο-αμερικανούς πολίτες και στακάτο ανάθεμα στην οπλοκατοχή και την οπλοχρησία. Ο Ραφαέλ Καζάλ και ο Νταβίντ Ντιγκς, που είναι φίλοι εκτός κινηματογραφικών πλατό (βγαίνει αέρα στην ερμηνευτική τους απόδοση αυτή η σχέση), είναι ένα δίδυμο πρόταση στα καλλιτεχνικά πράγματα και ελπίζω να έχουν εύφορη συνέχεια και να τους συναντήσουμε ξανά.   

 

  • Είδος: Περιπέτεια
  • Παραγωγή: Αγγλία (2018)
  • Σκηνοθεσία: Τζέιμς Μαρς
  • Με τους: Μάικλ Κέιν, Τζιμ Μπρόουντμπεντ, Τομ Κόρτνεϊ, Τσάρλι Κοξ, Πολ Γουάιτχαουζ, Μάικλ Γκαμπόν, Ρέι Γουίνστοουν, Φραντζέσκα Άνις
  • Διάρκεια: 108’
  • Διανομή: Spentzos Film

Είναι η δεύτερη ταινία του Άγγλου σκηνοθέτη Τζέιμς Μαρς μέσα στο 2018. «Η Μέρα της Επιστροφής μου» με τον Κόλιν Φερθ στον ρόλο του ιστιοπλόου και τώρα οι «Εντιμότατοι Κλέφτες». Η αλήθεια είναι το μεγάλο ριφιφί τον Απρίλιο του 2015, πάνω στην τριήμερη αργία του Καθολικού Πάσχα, στο θησαυροφυλάκιο του Λονδίνου, το γνωστό και σιδερόφρακτο Χάτον Γκάρντεν με λεία, περίπου, τα 14 εκατομμύρια στερλίνες. Την χαρακτήρισαν ως την ληστεία του αιώνα. Η αλήθεια είναι, ότι οι ληστές δεν ενοχλήθηκαν καθόλου κατά την διάρκεια του έργου τους και μάλιστα διέκοψαν για λίγες ώρες, λόγω βλάβης ενός υδραυλικού γρύλου, έφυγαν, ψώνισαν έναν καινούργιο και επέστρεψαν την επόμενη μέρα για να ολοκληρώσουν απρόσκοπτα την δουλειά τους. Το αστείο της υπόθεσης είναι, ότι ο ιθύνων νους της ληστείας είναι ένας 77χρονος «συνταξιούχος» ληστής και οι συνεργοί του, βετεράνοι ληστές, ηλικίας εβδομήντα φεύγα. Το πικρό της υπόθεσης, με αυτό που ασχολείται, τέλος πάντων, ο σκηνοθέτης Τζέιμς Μαρς είναι, ότι τα γερούνδια, καθότι παράνομοι στα νιάτα τους, έχουν σκατοχαρακτήρα, που καλύπτεται από τις ηλικιωμένες, συμπαθητικές, ρυτιδιασμένες φατσούλες τους και την σωματική τους ανυμποριά με τα δεκάδες προβλήματα και παθήσεις.

 

Ο Μπράιαν Ρίντερ (Μάικλ Κέιν – τα λόγια είναι φτώχεια) πρώην ληστής απολαμβάνει τα ώριμα χρόνια της ζωή του μαζί με την αγαπημένη του γυναίκα Λιν (Φραντζέσκα Άνις – καλή), ξοδεύοντας χρήμα από τις λείες των ληστειών που είχε διαπράξει στο παρελθόν. Δυστυχώς η λατρεμένη του Λιν φεύγει από την ζωή ξαφνικά κτυπημένη από καρκίνο, δίνοντας την υπόσχεση ο Μπράιαν να μην μπλέξει ποτέ. Ο νεαρός κομπιουτεράς Μπάζιλ (Τσάρλι Κοξ –καλός) προσφέρει στον Μπράιαν την πληροφορία, ότι έχει την δυνατότητα να μπει στο θησαυροφυλάκιο Χάτον Γκάρντεν, εκεί που οι περισσότεροι κοσμηματοπώλες φυλάνε σε θυρίδες πολύτιμες πέτρες, κοσμήματα και μετρητά. Ο 77χρονος άνδρας, μόνος και δίχως την Λιν υποκύπτει στον πειρασμό να ληστέψει το θησαυροφυλάκιο.

Συγκεντρώνει την συμμορία, με τους ηλικιακά κοντοκληρούχες τους, τον Κένι Κόλινς (Τομ Κόρτνι – καλός) , τον Τέρι Πέρκινς (Τζιμ Μπρόουντμπεντ, παρότι έχει γλυκιά φάτσα και δύσκολα σκοτεινιάζει σε ρόλο καθάρματος, δυσκολεύεται εδώ κάπως να το παίξει κακός), τον Καρλ Γουντ (Πολ Γουάιτχαουζ – καλός) και τον νεαρότερο όλων κατά μια δεκαπενταετία, τον Ντάνι Τζόουνς (Ρέι Ουίνστοουν – τρελή, μπρουτάλ αγγλόφατσα που την γουστάρω απεριόριστα). Σε ένα διήμερο γεμάτο γκάφες, απροσεξίες και πειράγματα μεταξύ τους, τελικά, τα γερόντια αποψιλώνουν τις θυρίδες του Χάτον Γκάρντεν και στο τραπέζι της μοιρασιάς αρχίζουν τα παρατράγουδα, οι καυγάδες και οι αποχωρήσεις, ενώ περιμένει ο γηραιός, αφασίας τύπος Μπίλι δε Φις Λίνκολν (Μάικλ Γκαμπόν – μικρός ρόλος αλλά όπως πάντα υπέροχος) να «σπρώξει» τα τιμαλφή στους κατάλληλους ανθρώπους και να γίνουν ρευστό. Οι διαρροές αρχίζουν και η Σκότλαντ Γιάρντ ξεκινάει την αλιεία των μαραμένων «μπουμπουκιών». Η έκπληξη όμως είναι άλλου, που θα την απολαύσετε παρακολουθώντας την ταινία.

 

«Είναι πολλά τα λεφτά, Άρη», κραυγάζει ο αείμνηστος Σπύρος Καλογήρου και πάνω εκεί αρχίζουν να αναδύονται οι απατεωνιές, οι λαμογιές, τα ψέματα, οι κατηγόριες μεταξύ τους και φυσικά το ρίξιμο στην μοιρασιά. «Μια φορά κλέφτης, πάντα κλέφτης», έγραφε ο Νίκος Τσιφόρος και ελάχιστοι είναι οι στιλάτοι, έντιμοι ληστές, όπως καλή ώρα ο εγκέφαλος του ριφιφί Μάικλ Κέιν, ο πάντα υπέροχος Άγγλος, από τους τελευταίους εναπομείναντες της μεγάλης κινηματογραφικής σχολής της αυτοκρατορίας.

Αγγλική υπόθεση η ταινία με τον Μαρς να διαχειρίζεται το στόρι σε δυο σκηνοθετικές ταχύτητες: Ράθυμα και ενδοσκοπικά στην αρχή, με αγωνία και ένταση στην συνέχεια, συντονίζοντας το δυναμικό made in England καστ σαν φίνο, αγγλικό κασμίρι. Παίζει και με όμορφα σκηνοθετικά κολπάκια, φέρνοντας το παρελθόν των ληστών, νέοι τότε, στο σήμερα με καλομονταρισμένες, εμβόλιμες σφήνες. Κοσμοπολίτικη λονδρέζικη φινέτσα στιλ Γουέστ Εντ, αλλά και λαϊκούρα από το εργατικό Ίστ Έντ του Τσιπσάιντ με μπόλικη κόκνι προφορά παντρεύονται περίτεχνα σε αυτό το «γουρμασμένο» μάτσο ληστών. Ωραία ταινία, απολαυστική και παρά την «γέρικη» εικόνα, είναι ολόφρεσκια, δροσερή και ολοζώντανη.          

 

  • Είδος: Πολεμική περιπέτεια
  • Παραγωγή: Κίνα, Αγγλία, Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Ντόνοβαν Μαρς
  • Με τους: Τζέραρντ Μπάτλερ, Γκάρι Ολντμαν,
  • Διάρκεια: 125’
  • Διανομή: Odeon

Τα γνωστά και μη εξαιρετέα του κινηματογραφικού είδους: Η Αμερική σώζει ξανά τον κόσμο από έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Οι Αμερικανοί στρατιωτικοί με σθένος, ψυχραιμία και εμπειρία δίνουν λύσεις σε κρίσιμες για την υφήλιο στιγμές. Οι Η.Π.Α. διασώζουν τον Ρώσο πρόεδρο από τα χέρια υδροκέφαλου Ρώσου στρατάρχη πραξικοπηματία. Τέσσερις Αμερικανοί κομάντος, σούπερ εκπαιδευμένοι μπουκάρουν σε σούπερ ναυτική, ρώσικη βάση χωρίς να τους πάρει πρέφα κανείς, τα κάνουν γης μαδιάμ, απαγάγουν τον Ρώσο πρόεδρο και τον μεταφέρουν σε αμερικανικό υποβρύχιο, το οποίο έχει μπει υποβρυχίως στην ρώσικη ναυτική βάση με την βοήθεια Ρώσου κυβερνήτη υποβρυχίου. Τι άλλο; Α, ναι, ξέχασα, η Αμερική είναι χώρα που μάχεται για την δημοκρατία, την ειρήνη και έχει γυναίκα πρόεδρο. Όλα τα παραπάνω ανήκουν στην σφαίρα της φαντασίας, που θέλουν να πιστεύουν ότι μπορεί να είναι αληθινά, ενώ το τελευταίο με την γυναίκα πρόεδρο φαντάζει πιο ρεαλιστικό… σύντομα, μάλλον. Παίζει ο Τζέραλντ Μπάτλερ στον ρόλο του αποφασιστικού και έξυπνου κυβερνήτη Τζο Γκλας και ο Γκάρι Όλτμαν στον ρόλο του αντιναυάρχου – πολιτικάντη Τσαρλς Ντόνεγκαν.

Βασισμένο το σενάριο στο βιβλίο «Firing Point» του πρώην υποβρυχιατζή, στρατιωτικού Τζορτζ Γουάλας και του  Ντον Κιθ, σκηνοθετεί ο Νοτιοαφρικανός Ντόνοβαν Μαρς και στην καλοραμμένη, πλούσια παραγωγή είναι χωμένοι οι Κινέζοι. Αυτά!

Ο κυβερνήτης του σύγχρονου, επιθετικού, αμερικάνικου υποβρυχίου «Hunter Killer» Τζο Γκλας (Τζέραλντ Μπάτλερ – καλός) αποστέλλεται να διαγνώσει τα αίτια που χάθηκε από τα ραντάρ ένα άλλο αμερικανικό υποβρύχιο. Διαπιστώνει ότι τορπιλίστηκε και χάθηκε στα βάθη του ωκεανού αύτανδρο, ενώ ένα ακόμα ρώσικο υποβρύχιο έχει κτυπηθεί και αυτό και βρίσκεται βυθισμένο με μοναδικούς επιζώντες τον κυβερνήτη και δυο ακόμα του πληρώματος. Ο Γκλας διασώζει τους Ρώσους ναυτικούς, συγχρόνως όμως στην Ρωσία ο στρατιωτικός υπουργός άμυνας δημιουργεί πραξικόπημα, αιχμαλωτίζει τον Ρώσο πρόεδρο σε ναυτική βάση και ετοιμάζεται να ξεκινήσει τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Το υποβρύχιο «Hunter Killer», λαμβάνει την διαταγή να μεταφέρει τον Ρώσο πρόεδρο σώο και αβλαβή στην Μόσχα για να επαναφέρει την τάξη.

  Προβάλλονται επίσης:

  • Το ντοκιμαντέρ μυθοπλασίας για την ζωή και το έργο του Έλληνα μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη: «Ταξιδεύοντας με τον Μίκη», του Αστέρη Κούτουλα (New Star)
  • Το ντοκιμαντέρ για την ζωή του Μανώλη Γλέζου: «Ο Τελευταίος Παρτιζάνος», του Ανδρέα Χατζηπατέρα (Filmtrade)
  • Το αγγλικο-μεξικανικό animation: «Ο Γκρινιάρης», του Αντρές Κουτουριέρ, βασισμένο στην τηλεοπτική σειρά κινουμένων σχεδίων «Here Comes the Grump» (Tanweer)