fbpx

banner αεροδρομίου

« Ἡ Ζωή εἶναι Τέχνη καί Τέχνη εἶναι ἡ Ζωή», γράφει ο Ανδρέας Μπλαμούτσης, ο Ευπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης,  ο Εύπάτωρ

Ανδρέας Αθαν. Μπλαμούτσης, ο Εύπάτωρ

andblam@gmail.com

Πῆτε μου σᾶς παρακαλῶ, ὁ τίτλος, εἶναι ἤ δέν εἶναι  ἐξαιρετικά προκλητικός;;; 

Τό οὐσιῶδες εἶναι νά μήν δοῦμε μόνον τήν ρομαντική πλευρά τῆς ζωῆς, στήν ὁποίαν ἀδηρήτως μᾶς ὁδηγεῖ ἡ τέχνη, ἀλλά, καί στήν φιλοσοφική καί παιδαγωγική ὀπτική τῆς τέχνης.

Ἴσως κάποιες προσωπικές ἐμπειρίες εἶναι τά προσφορότερα παραδείγματα.

1951-52, εἶμαι 7,8 χρόνων παιδάκι, ἐσωτερικός στά Ἀνάβρυτα, βγαίναμε κάθε βδομάδα Σαββατοκύριακο, ἐκτός κι ἄν ἤμασταν τιμωρία, ὁπότε ἡ ἔξοδος ἀνεβάλλετο γιά μιά βδομάδα ἀκόμη.

Ὅπου ξαφνικά, ἔρχεται ἡ μάννα μου στό σχολειό καί ζητᾶ  εἰδική ἄδεια, νά μέ πάρη τό ἀπόγευμα μετά τήν μελέτη νά μέ πάη στό Θέατρο REX, τά μοναδικά δύο μαζί μέ τό ΠΑΛΛΑΣ ὑπάρχοντα τότε θέατρα κατάλληλα γιά συναυλίες και κονσέρτα.

 Ἤθελε νά μέ πάη νά δῶ τόν τυφλό πιανίστα Γιώργο Θέμελη. Μεγάλη μουσική προσωπικότης ὁ Θέμελης. 

Γεμάτο τό θέατρο, βγαίνει στήν σκηνή ὁ βιρτουόζος, ὑποκλίνεται καί κάθεται στό σκαμνί τοῦ πιανίστα.

Πέρασαν σχεδόν δέκα λεπτά ὅσο ἔφτιαχνε τήν θέσι του…ἕνα πόντο μπρός, ἕνα πίσω, ἕνα δεξιά, ἕνα αριστερά, μία άπίστευτη ἰεροτελεστία.  Κι ἀφοῦ βρῆκε τήν κατάλληλη θέσι, ἔτσι ὤστε τά δάκτυλα τῶν χεριῶν νά χαϊδεύουν τά πλῆκτρα μέ ἀπόλυτο ἀκρίβεια, ἄρχισε ἡ πανδαισία… Σοπέν, Λίστ, Μπετόβεν, οἱ δύσκολοι συνθέτες πιάνου, ἀλλά καί Τσαϊκόφσκι, Μουσόρσκι καί…καί…καί… μία γλυκειά αἴσθησις μουσικῆς καί ὄχι μόνον ἁρμονίας, καί ὁ κόσμος νά ἔχη άφεθῆ νά ὁδηγοῦνται οἱ αἰσθήσεις του σέ ἔναν χορό χαρᾶς καί εὐδαιμονίας… καί ξάφνου… τό πατατράκ… ἔσβησαν τά φώτα…πηχτό σκοτάδι στήν αἴθουσα…ἀλλά οὔτε κίχ δεν ἀκούστηκε άπό τούς θεατές ἀκροατές…,

κι ὁ Θέμελης, χωμένος  μέσα στό δικό του σκοτάδι, ἀγνοώντας τί εἴχε γίνει, συνέχιζε νά παίζη, νά μαγεύη…

Τό φῶς ἀπεκατεστάθη ἐντός ὁλίγου, χωρίς νά ἀλλάξη τίποτε ἄλλο στήν συναυλία.

Μόλις ὁ παγκοσμίου τότε φήμης πιανίστας τελείωσε το κομμάτι πού ἔπαιζε σηκώθηκε να ὑποκλιθῆ…τό πλῆθος, ὅλοι βουρκωμένοι, μέ δάκρυα στά μάτια, χειροκροτοῦσαν καί ἀλάλαζαν ἀπό ἐνθουσιασμό, κατά τρόπον ώστε ὁ καημένος ὁ Θέμελης νά  σηκώση τά φρύδια του από περιέργεια άλλά και εὐχαρίσστησι διότι τό ἀκροατήριο ὑπεδέχθη τήν μουσική προσφορά του μέ θαυμασμό.

Γιά σκεφθεῖτε ἀλήθεια, τί θα πῆ να ζῆς σέ μόνιμο σκοτάδι καί γιά μάτια νἄχης τά χέρια σου καί τήν ἀφή σου ἀλλά καί τήν ἀκοή σου…

Τί μεγάλη ἔμπειρία κι αὐτή γιά ἕνα παιδί ἑπτά, ὀκτώ χρόνων (κι ὅχι χρονῶν…ποτέ χρονῶν)…

Γιώργος Θέμελης. Φωτο αρχείου ΕΛΙΑ

Το παιδί θαύμα, ο πιανίστας David Barenboim.

Ναός Απτέρου Νίκης - φωτο Νέλλη (1930)
Ο Βίνσεντ Βαν Γκόχ ζωγραφισμένος από τον 16χρονο Ευπάτωρα

Ἡ μουσικοτρελλαμένη ἡ μάννα μου, δέν σταμάτησε ἐκεί. Tό 1954, μέ ξαναπῆρε, τότε στά δέκα μου,  νά μέ πάη να δῶ, νά ἀκούσω,  τό τότε δωδεκάχρονο παιδί θαῦμα David Barenboim.

Ξετρελλάθηκα βλέποντας ἕνα παιδάκι, σχεδόν σἄν καί μένα να παίζη μαγευτικό πιάνο. Σήμερα, το παιδί αύτό, εἶναι ἕνας ἀπό τούς σπουδαιοτέρους μαέστρους τοῦ κόσμου.

Τό πιάνο πού εἶχα ἀρχίσει νά μαθαίνω στά πέντε μου, ἔδειχνε νά ἐπηρεάζη τόν  ἐσωτερικό κόσμο τοῦ παιδιοῦ μέσα μου…

Μετά τό  βάπτισμα στήν μουσική καί τήν ἁρμονία ἦλθε κι ἡ σειρά καί τῆς ζωγραφικῆς καί τῆς γλυπτικῆς.

Δύο σπουδαῖοι δάσκαλοι μᾶς ἄνοιξαν τά μάτια. Ὁ ζωγράφος Μιχάλης Βερτέλης, καλλιτεχνικό ὄνομά τοῦ Βέρτ (Vert) μᾶς δίδαξε στά 7 καί 8 μας ζωγραφική, σχέδιο, προοπτική…καί ποῦ, ὧ, ναί !!!, στό μάθημα τῶν τεχνικῶν !!!… ἄν εἶναι ποτέ δυνατόν… Κι ὅμως, ἕνας παθιασμένος καί μορφωμένος δάσκαλος μπορεῖ νά κάνει τά ἀδύνατα δυνατά…

Ἄς ὁλοκληρώσω τίς μνῆμες μου μέ τόν μεγάλο, τόν  σπουδαῖο, φιλόλογο καί ἐμπνευσμένο δἀσκαλο, μετέπειτα καθηγητή Πανεπιστημίου Λίνο Μπενάκη. Ἐμένα τοὐλάχιστον, με ἐνέπνευσε λατρεία καί πάθος γιά τόν Ἑλληνισμό, τήν γλῶσσα καί τήν Ἱστορία.

Ὅταν μᾶς πῆγε, πρώτη Γυμνασίου, στήν Ἀκρόπολη, μᾶς γνώρισε τόν ἱερό χῶρο, τήν ἱερά ἱστορία μας (ἱερός ἀποκαλείται Ἑλληνιστί κάθε τί πού ἐμεῖς οἱ ἴδιοι προσδιορίζουμε ὅτι ἐπιθυμοῦμε νά σεβόμεθα, εἴτε ὡς ἄτομα εἴτε ὡς κοινωνία).

Κάτω λοιπόν ἀπό τόν Ναό τῆς Ἀπτέρου Νίκης ἔνας φαλακρός βράχος, καλυμμένος τώρα ἀπό ξύλινο ἰκρίωμα, σκάλες γιά τούς τουρίστες, μέ κάτι περίεργες γούβες ἐπάνω του… θυμᾶμαι καλά, μοῦ κίνησαν τό ἐνδιαφέρον καί ρώτησα τί νἆναι αὐτές.  Ἡ ἀπάντησις συγκλονιστική «τίς σκάλισαν οἱ ἀρχαῖοι Ἀθηναῖοι γιά νά μποροῦν νά σκαρφαλώνουν ἐπάνω πρός τόν Ἱερόν Ναόν τῆς Ἀθηνᾶς Σοφίας τά ζῶα, ἄλογα καί μουλάρια πού κουβαλοῦσαν τόν Πέπλο τῆς Θεᾶς κατά τά Μεγάλα Παναθήναια».

 Ὁ Πέπλος ἦταν 6 μέτρα πλᾶτος καί 60 μᾶκρος, δηλ. 360 τετραγωνικά μέτρα ὑφαντό ἔχει ἀπίστευτο βᾶρος. Φαντασθεῖτε ὅτι 60 μέτρα μῆκος εἶναι περίπου 3 ἑξαώροφες πολυκατοικίες ἡ μία πάνω στήν ἄλλη. Φυσικά κάθε τρία-τέσσερα μέτρα ἤθελε κι ἕνα ζῶο. Οὔτε λίγο-οὔτε πολύ κοντά 40 ἄλογα, εἴκοσι σέ κάθε πλευρά νά σηκώνουν τόν Πέπλο.

Θαυμασμός γιά τήν φαντασία καί πρακτικότητα. Και πάνω στον Βράχο, το μεγαλεῖο τῆς Ἀρχιτεκτονικῆς, ἡ χρυσή τομή τῶν Μαθηματικῶν, ἡ εὐθεῖα τῆς  Ὀπτικῆς πού εἶναι καμπύλη, ἡ τέχνη τοῦ να σκαλίζης τό μάρμαρο καί νά φτιάχνης πλαστικές μορφές, ἀποδίδοντας ὄχι μόνον τήν τέχνη τοῦ γλύπτου, μαρμαρᾶ ἀλλά καί τίς μορφές πού κρύβουν μέσα τους τά μάρμαρα καί τά ξύλα.

Κι ὅταν πῆγα στά 16 μου, σέ μία φίλη τῆς μανούλας μου,  μαθήτρια τοῦ μεγάλου ζωγράφου τῆς Σχολῆς τοῦ Μονάχο Σπύρου Βικάτου, στην Ματίλντε Ουντζιάν καί μοῦ ἔκανε τό πορτραῖτο μου, και μύρισα τίς μυρωδιές τῶν χρωμάτων καί τοῦ άτελιέ, ἔνοιωσα ὅλο τό πάθος πού μπορεῖ νά συνεπάρη ἔνα καλλιτέχνη… κι έτσι ἔνοιωσα, κατάλαβα καλά, την βιογραφία τοῦ μεγάλου Βίνσεντ Βαν Γκόχ.

Κι ἐπειδή περισσότερο ταλέντο εἶχα στήν ζωγραφική παρά στήν μουσική ζωγράφισα καί τόν Βαν Γκοχ καί μάλιστα μέ τούς τότε άκουσον, άκουσον, μαρκαδώρους!!!  Καί μιά Κυριακή πρωΐ, ἀκούγωντας τήν Ἐνάτη τοῦ Μπετόβεν, ζωγράφισα μέ μολύβι Faber No 2, την κεφαλή ένός σκεπτομένου ἀνδρός…

Θά μοῦ πῆτε, τί μᾶς τσαμπουνᾶς ρέ φίλε… τί μᾶς νοιάζει ἐμᾶς;;

Μάαα, τίποτε ἄλλο, παρά μερικές προσωπικές ἐμπειρίες πού εσφράγισαν τήν ζωή μου, τήν νοημοσύνη μου… καλύτερο παράδειγμα δέν εἶχα νά σᾶς προσφέρω.

Μεγαλώνοντας αἰσθάνθηκα ὅτι ἡ όμορφιά τῆς ζωῆς δέν εἶναι ὁ πλοῦτος ἀλλά τά πλούσια αἰσθήματα καί συναισθήματα… δέν γαληνεύεις μέ τά λεφτά… γαληνεύεις μέ τήν ὀμορφιά καί τήν ἁρμονία. Ἔτσι ἔμαθα νά ἐκτιμῶ καί ἀπολαμβάνω τόν μεγάλο ἀρχαῖο φιλόσοφο Ἐπίκουρο, τόν κατατρεγμένο ἀπό τήν ἐκκλησία καί τό κατεστημένο, πού ὑπέκυπτε πάντα στίς προσταγές τοῦ κλήρου, κομμάτι του καί σάρξ ἐκ τῆς σρκός του…

 Ἔλεγε ὁ σοφός αὐτός: «Δεν εἶναι κακόν ἡ μή ζωή. Τό εὖ ζῆν εἶναι ὁ στόχος τῆς ζωῆς, ἀλλά δέν νοεῖται χωρίς ἀρετές».

Κι ἐρχόμαστε αἰσίως στήν κατακλείδα τῶν σκέψεων μας.

Ἠ νόησις κι ἡ φιλοσοφία εἶναι συνδεδεμένες ἀρρήκτως μέ τήν τέχνη τοῦ ὀρθῶς σκέπτεσθαι.

Ὀρθῶς σκέπτεσθαι. Εἶναι δύσκολο μερικές φορές… εἶναι ἀνάγκη νά ἐκπαιδευθῆ ὁ ἄνθρωπος εἰς τό νά κατορθώνη να κάνη ριζοπαστικές σκέψεις ἔξω ἀπό συμβατικά ὅρια πού τό μυαλό βάζει μόνο του. Ἔχει τήν συνήθεια, νά βάζη περιορισμούς καί ὅρια πού ὁ προβληματισμός δέν βάζει. Πρέπει λοιπόν νἀ κάνη ὑπερβάσεις, γιά νά βρή τίς ἀναγκαῖες λύσεις.

Ὁπότε ἡ κατάληξις εἶναι ὄτι ἠ ζωή, γιά νά εἶναι εὐτυχής πρέπει νά μάθουμε τήν τέχνη νά τῆς φέρνουμε τήν εύτυχία…και εὐτυχία εἶναι ἡ ἁρμονία στην ζωή μας, στίς σχέσεις μας, ἡ χαρά στά αἰσθήματά μας ἡ ἀγάπη γιά τό καλόν καί τό ωραῖον.

Μ’ ἄλλα λόγια νά δίνουμε σάρκα καί ὀστά στόν τίτλο μας:

Επίκουρος

« Ἡ Ζωή εἶναι Τέχνη καί  Τέχνη εἶναι ἡ Ζωή»

Ευχαριστούμε θερμά τον Σύνδεσμο Αποφοίτων Εκπαιδευτηρίων Αναβρύτων για την φωτοφραφία στο εξώφυλλο του άρθρου