fbpx

banner αεροδρομίου

«Τραγούδια και μουσικές που ταυτίστηκαν με ταινίες, αλλά δεν γράφτηκαν για ταινίες» (Μέρος Β΄), του Γιώργου Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 

Ανοίγουμε διάλογο με ταινίες που απόλαυσαν και οι μη φανατικοί της σκοτεινής, αίθουσας προβολής.  Κοινώς, αναφερόμαστε όχι μόνο σε «καλλιτεχνικές» δημιουργίες του είδους, αλλά και σε blockbusters. Καταλαβαίνεται, λοιπόν, πως θα ακολουθήσω, άλλοτε τραγουδιστά, άλλοτε χορευτικά και άλλοτε απολαυστικά τον μαγικό δρόμο με τα κίτρινα τουβλάκια που οδηγεί, όσο γίνεται, στην σιγουράντζα της εμπορικής ουράς της 7ης Τέχνης.

Ένα αφιέρωμα για την μουσική και τα τραγούδια που δεν γράφτηκαν, κατά παραγγελία, για κάποια ταινία, αλλά άφησαν το αποτύπωμα τους στην αιωνιότητα με αφορμή μια ταινία, καθώς εύστοχα τοποθετήθηκαν στο play list της κινηματογραφικής παραγωγής. Η μουσική, ο στίχος και η εικόνα σε μια τέλεια εναρμόνιση.  Άκου, λοιπόν, να δεις!

1955

«Στην Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» (Blackboard Jungle)

Η δύναμη του στοχοποιημένου, κινηματογραφικού marketing ρίχνει τους πρώτους σπόρους του στην νεανική, ασπρόμαυρη ταινία «Στην Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» (Blackboard Jungle – 1955) του σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Μπρουκς, σε σενάριο του ίδιου και του συγγραφέα, Ίβαν Χάντερ που έγραψε και το βιβλίο.

Η ταινία αφηγείται ρεαλιστικά τις μεταπολεμικές, εφηβικές ανησυχίες, τον νεανικό θυμό στην χώρα του «ονείρου». Το εκπαιδευτικό σύστημα στα μεσαία και κατώτερα κοινωνικά στρώματα διάγει κρίση. Η εκπαίδευση, το σχολείο, οι μαθητές, οι συμμορίες, οι απειλές στους εκπαιδευτικούς καθοδηγητές του συστήματος, η ένταση, οι συμπλοκές, η βία  στον πυρήνα των κοινωνικών και των φυλετικών συγκρούσεων  να πυρακτώνονται στις σχολικές αίθουσες. Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Ντέιντερ (Γκλεν Φορντ) προσπαθεί μόνος του να στρώσει το πράγμα, αντιμετωπίζοντας οργίλους νεολαίους στα μέσα της φλογερής δεκαετίας.

Οι σημαντικές, πολιτισμικές αλλαγές ξεκινούν και τα «πυρομαχικά», όπως πάντα συμβαίνει, είναι η νεολαία.  

Υπαίθριος χώρος Ζαππείου: 1956

Ένας θάνατος φέρνει στη ζωή

την καινούργια μουσική

Τα πράγματα επιδεινώθηκαν στους νέους εκείνης της εποχής, όταν έξι ημέρες μετά την προβολή της ταινίας, πέφτει η βαριά σκιά στις καρδιές του κάθε δυτικού εφήβου και νεολαίου από την είδηση του ξαφνικού θανάτου του απόλυτου νεανικού ειδώλου τους, του «Επαναστάτη Δίχως Αιτία», Τζέιμς Ντιν.

Ο 24χρονος ηθοποιός στις 30 Σεπτεμβρίου 1955 και ώρα 17:45 συγκρούεται θανάσιμα με το αυτοκίνητο του στο Κόλεμ της Καλιφόρνιας. Το σώμα του ανασύρεται άπνοο από τις τσαλακωμένες λαμαρίνες της Porsche Spyder convertible με το όνομα «little bastard».

Η νεολαία χάνει την κινηματογραφική της εικόνα της και αναζητά στη θέση της μια καινούργια όχι απαραίτητα στο πρόσωπο ενός ακόμα σταρ, αλλά στην ξεσηκωτική μουσική πρόταση ενός νέου ηλεκτρισμένου και νευρικού ήχου.

Το τραγούδι «Rock Around the Clock» του Bill Haley & His Comets, στην πρώτη πλευρά του δίσκου των 45 στροφών με label της δισκογραφικής εταιρείας Decca ανοίγει την ταινία «Στην Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» (Blackboard Jungle – 1955) και γίνεται κυριολεκτικά ο χαμός.

Στην Ευρώπη η ταινία οδήγησε πολλούς τινέιντζερς να δημιουργήσουν σοβαρά επεισόδια εντός των κινηματογραφικών αιθουσών κατά την διάρκεια της προβολής της.

Στην Ελλάδα «Η Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» φιλοξενήθηκε στις σκοτεινές αίθουσες των κινηματογράφων τον Φεβρουάριο του 1956, με την ανάλογη φυσικά διαφήμιση, προκαλώντας πανζουρλισμό στην νεολαία της χώρας μας. Τόσο το επαναστατικό περιεχόμενο του σεναρίου, όσο και η μελωδία της νέας χορευτικής μόδας, είχαν καταλάβει αμαχητί την πληγωμένη, μεταεμφυλιακή, μελαγχολική και πεινασμένη γη της καραγκούνας, της Βέμπο, του Τσιτσάνη, του βαλς και του Αττίκ.

Οι νεαροί Έλληνες μετά το επικό άκουσμα του τραγουδιού του Bill Haley, μετασχηματίστηκαν σε εύφορους αποδέκτες μυθικών αφηγήσεων της βαθιάς Εσπερίας για τον χορό Rock & Roll, αλλά χορό Rock & Roll δεν έβλεπαν.

Για πρώτη φορά οι δικοί μας έφηβοι και νεολαίοι έγιναν αυτήκοοι και αυτόπτες μάρτυρες των «αεροπλανικών» και «διαβολικών» φιγουρών του νεόφερτου χορού, που μοιάζει αρκετά με το swing, τον Οκτώβριο του 1956 όταν στον υπαίθριο χώρο του Ζαππείου η ορχήστρα του αμερικανικού στόλου κάθε Κυριακή πρωί, αργότερα και απογεύματα μέσα στην εβδομάδα, έπαιζε «ροκενρόλια», όπως τα αποκαλούσαν, με τους Αμερικανούς ναύτες να τα δίνουν όλα παίζοντας ζωντανά μουσική, αλλά και χορεύοντας.

Τα ωραία αμερικανάκια, άλλα ντυμένα με τζιν, άσπρα μακό και φουλ μπριγιαντίνι στα μαλλιά και άλλα ένστολα, αφού χόρεψαν στην αρχή μόνοι τους, στην συνέχεια άρχισαν να παίρνουν κοντά τους τις «μαγεμένες» Ελληνίδες κοπελιές για να τις διδάξουν τα σωστά βήματα, τα «λικνίσματα» και τα «πιασίματα» που απαιτούσε η πιο αισθησιακή πλευρά του χορού.

Λένε, μάλιστα, πως κάποιο από εκείνα τα ξέφρενα απογευματόβραδα στον ευάερο χώρο του Ζαππείου, προς το τέλος της εκδήλωσης, κάτω από τον βραδινό, Αττικό ουρανό και κατά την πυκνόφυτη μεριά, εκσφενδονίστηκαν μερικά ξεγυρισμένα γιαούρτια στα clean cut προσωπάκια των μοδάτων Αμερικάνων, από τους αγανακτισμένους δικούς μας νεολαίους, γιατί δεν άντεχαν να βλέπουν τα ναυτάκια να παίρνουν την τροφή μέσα από το στόμα τους.

Το ροκενρολικό κλίμα της ταινίας «Στην Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» άρχιζε ταχύτατα να «μυρώνει» το παρθένο, επαναστατικό δέρμα της ελληνικής εφηβείας και νεολαίας. Ο «νόμος 4000» περί τεντιμποϊσμού βρισκόταν ante portas.

Το Τραγούδι

Το τραγούδι «Rock Around the Clock», που ακούγεται ακριβώς στην έναρξη της ταινίας «Στην Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» (Blackboard Jungle) γράφτηκε το 1952 από τον Μαξ Φρίντμαν και τον Τζέιμς Μάγιερς (αργότερα χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Τζίμι δε Νάιτ) και παραδόθηκε στον Μπίλι Χάλεϊ και τους Κομήτες του για να ηχογραφηθεί στο στούντιο της Decca, με παραγωγό τον επιτυχημένο και διάσημο Μιλτ Γκάμπλερ (θείος του γνωστού, κωμικού ηθοποιού Μπίλ Κρίσταλ), ο οποίος είχε αναλάβει τις μουσικές παραγωγές των μαύρων τραγουδιστών Λούις Τόμας Τζόρνταν και της Μπίλι Χόλιντεϊ.

Ο Γκάμπλερ επέμενε άκαμπτα το τραγούδι «Rock Around the Clock» να είναι το flipside (δεύτερη πλευρά) στο 45άρι και στην πρώτη πλευρά του δίσκου να ηχογραφηθεί ένα τραγούδι του τζαζίστα Ντίκι Τόμσον, που η εταιρεία ήθελε να προωθήσει.

Έπειτα από μεγάλες περιπέτειες, αλλά και μικρές ατυχίες του συγκροτήματος το «Rock Around the Clock» πέρασε τελικά στην πρώτη πλευρά του δίσκου στις 20 Μαΐου 1954.

Κανείς, όμως, δεν του δίνει την δέουσα προσοχή.

Το «Rock Around the Clock» επιλέχθηκε να ακουσθεί στην ταινία «Η Ζούγκλα του Μαυροπίνακα», όταν ο νεαρός Πίτερ Φορντ, ο γιός του πρωταγωνιστή της ταινίας Γκλεν Φορντ, ακολούθησε τον πατέρα του στο κινηματογραφικό studio, κουβαλώντας μαζί του και τα πολύτιμα 45άρια του για να ακούει μουσική, όσο ο κηδεμόνας του θα εργαζόταν στο παλτό.

Όταν ο γιος του ηθοποιού πληροφορήθηκε το σενάριο της ταινίας πρότεινε το συγκεκριμένο, άγνωστο τραγούδι για να συμπεριληφθεί στην παραγωγή. Το άκουσε ο σκηνοθέτης Ρίτσαρντ Μπρουκς και μαζί με τους υπεύθυνους της εταιρείας συμφώνησαν να το τοποθετήσουν στους τίτλους της έναρξης.

Το «Rock Around the Clock» εκτινάχθηκε στο Νο 1 της λίστας των μουσικών επιτυχιών της εποχής, πουλώντας 25 εκατομμύρια δίσκους. Έναντι ενός, εντελώς, ευτελούς ποσού για ένα άσημο ροκαμπίλι, η κινηματογραφική M.G.M. δεν κατοχύρωσε πλήρως τα δικαιώματα του τραγουδιού.

Οι υπεύθυνοι της κινηματογραφικής παραγωγής αγνόησαν αυτοκρατορικά τις συμβουλές του σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Μπρουκς στο να αγοραστούν τα πνευματικά δικαιώματα του τραγουδιού και απλά κατέβαλαν, τυπικά, το ακριβές αντίτιμο μόνο για την χρήση του στην κινηματογραφική παραγωγή, χάνοντας την ευκαιρία, κυριολεκτικώς, να θησαυρίσουν από ένα μεγαλειώδες, μουσικό hit με όχημα το φιλμ.

Έπειτα από το συγκεκριμένο πάθημα οι κινηματογραφικές εταιρείες ανάπτυξαν ειδικά, διοικητικά και νομικά τμήματα για να διαχειρίζονται αποκλειστικά τα περί πνευματικών δικαιωμάτων και της σωστής κατοχύρωσης στα «υιοθετημένα» και εκτός των studios τέτοιου είδους θεμάτων.

Η ταινία «Στη Ζούγκλα του Μαυροπίνακα» προτάθηκε για 4 Όσκαρ (Σκηνικών, Μοντάζ, Ασπρόμαυρης Φωτογραφίας και Σεναρίου για τον Ρίτσαρντ Μπρουκς) για να αποχωρήσει από την τελετή της απονομής με άδεια χέρια.

Ο Μπίλι Χάλεϊ, γεννημένος στις 6 Ιουλίου 1925 στο Μίτσιγκαν και χρισμένος με δόξα και τιμές ως ο πατέρας του Rock & Roll (βασιλιάς έγινε ο Έλβις εκ των υστέρων) με τεράστια προβλήματα αλκοολισμού και όγκο στον εγκέφαλο (η τελευταία από τις τρεις γυναίκες του, η Μάρθα Βελάσκο, συμπαθητικά διέψευδε στον Τύπο τα περί καρκίνου), καταρρέει στον κήπο του σπιτιού του στο Χάρλινγκεν του Τέξας για να εγκαταλείψει τα εγκόσμια τις πρωινές ώρες της 9ης Αυγούστου του 1981 σε ηλικία 56 χρόνων, σχεδόν, αγνοημένος.

Το «Rock Around the Clock» δεν είναι απλά ένα τραγούδι που άρεσε. Είναι το τραγούδι που  οριοθέτησε σε απόλυτο βαθμό την έναρξη μιας νέας εποχής, λειτουργώντας ως σαρωτική χιονοστιβάδα κατευθυνόμενη ορμητικά προς το εύφορο, νεολαιίστικο λιβάδι.

Η αφετηρία της rock n` roll επανάστασης ξεκίνησε με την νευρική μουσική του Μπίλι Χάλεϊ, άρρηκτα ταυτισμένη με την κινηματογραφική ταινία του Ρίτσαρντ Μπρουκς.

Ένας εκ των βασικών πρωταγωνιστών της, ο 28χρονος, τότε, ηθοποιός Σίντεϊ Πουατιέ «προβιβάζεται» στη τάξη των μεγάλων αστέρων.

Μπίλι Χάλεϊ

στο InTownPost.com θα διαβάσουμε για την διαχρονική ταινία μύθο, που άλλαξε τα δεδομένα στην σχέση ανθρώπου και διαστήματος, στη δεκαετία του ΄60, ακούγοντας και την μουσική που σημάδεψε καίρια την κινηματογραφική παραγωγή.

Διαβάστε στο InTownPost.com

Το Α΄ Μέρος (Καζαμπλάνκα)