26
Παρ, Φεβ
Tο διάβασαν 170 άτομα (170 Views)

Στη «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» παρέα με τον Ένκε Φεζολλάρι: «Αγωνιώ, θυμώνω, συγκινούμαι…»

Ο Ένκε Φεζολλάρι είναι αναμφισβήτητα ένας απόλυτα συνεπής σκηνοθέτης. Συνεπής σε στόχους και προθέσεις, αφού αν κανείς παρατηρήσει το μέχρι τώρα έργο του στο ελληνικό θέατρο θα διαπιστώσει όχι μια απλή παράθεση και διαδοχή παραστάσεων αλλά έναν κοινό παρανομαστή σε όλες: τη βαθιά κοινωνική και πολιτικοποιημένη ματιά, τον ορίζοντα ενός ιδεολογικού σύμπαντος ευφορούμενο από τον Άνθρωπο και την Κοινωνία του.  Ο Ένκε Φεζολλάρι κάνει θέατρο για τον Άνθρωπο με τα όλα τα ανθρώπινα.

Σε αυτό ακριβώς το ίδιο κάδρο τοποθετείται και η παράστασή του που «τρέχει» αυτήν την περίοδο στο Vault «Η Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» του Νικολάι Λεσκόφ: Η όμορφη αλλά άπορη Κατερίνα Ισμαήλοβα παντρεύεται έναν πλούσιο έμπορο, δεν αποκτά παιδιά, υποφέρει κάτω από την πατριαρχική εξουσία του συζύγου και τελικά υποκύπτει στον έρωτα ενός αγρότη που εργάζεται στην περιουσία του άνδρα της. ο οποίος  με τη σειρά του τυφλωμένος από τη δίψα για ανέλιξη την παρασύρει στο έγκλημα και σε μια σειρά από φόνους.

Η γυναίκα και η θέση της στην κοινωνία, θέμα στο οποίο με προσήλωση επιμένει ο σκηνοθέτης να ανοίγει διάλογο τα τελευταία χρόνια μέσα από τις παραστάσεις του, βρίσκεται και πάλι σε πρώτο πλάνο. Τι είναι αυτό που συνδέει για παράδειγμα τη Χλόη από «Το τελευταίο ψέμα», την «Ορκισμένη Παρθένα» του Φεστιβάλ Αθηνών, την Δήμητρα Πέτρουλα, η την κατά δήλωσή της «Επάγγελμα Πόρνη» Λιλή Ζωγράφου  και τις γυναίκες της στο «Η αγάπη άργησε μια μέρα;»

«Επιλέγω γυναικείες μορφές και προσωπικότητες της δραματουργίας που μου επιτρέπουν να εισέλθω στον κόσμο τους σε ένα κλίμα μυσταγωγικό, που μοιράζονται μαζί μου ένα μυστικό, μια αλήθεια.. είναι ηρωίδες που ταυτίζομαι ή συγκρούομαι μαζί τους» θα μου απαντήσει. «Πολλές φορές αγωνιώ, θυμώνω, συγκινούμαι μαζί τους.. οι ηρωίδες που επιλέγω είναι γυναίκες γήινες, χωμάτινες, που αφορούν κάθε εν δυνάμει θεατή, όσα χρόνια κι αν περάσουν».  

Αυτήν την αίσθηση του γήινου και του χωμάτινου είναι το πρώτο που εισπράττει κανείς από την παράσταση στο Vault. ‘Ενας καναπές και ένα χαλί από άχυρα, αναδεικνύουν την πραγματικότητα μιας άνισης κοινωνίας  με δύο κόσμους: Αυτόν της ευμάρειας και του πλούτου και αυτόν της ανέχειας και της φτώχειας.  Μέσα από αυτήν την βασική αντίθεση, επηρεάζονται και καθοδηγούνται όλες οι ανθρώπινες συμπεριφορές, τα πάθη, τα λάθη, οι αισθήσεις και τα συναισθήματα. Καθορίζονται οι θέσεις και οι συνθήκες ζωής, οι όροι διαβίωσης, καθιστώντας την ταξική πάλη σημείο αναφοράς της εξέλιξης της ίδιας της κοινωνίας. Ο Σοστάκοβιτς, ο οποίος διασκεύασε την δεκαετία του 30 τη νουβέλα του Λεσκόφ σε όπερα έγραψε: «στη Λαίδη Μάκβεθ ήθελα να ξεσκεπάσω την πραγματικότητα και να προκαλέσω ένα αίσθημα μίσους απέναντι στην τυραννική και εξευτελιστική ατμόσφαιρα που επικρατεί στο σπιτικό του Ρώσου εμπόρου». Ο Ένκε Φεζολλάρι θα μας πει για την ηρωίδα του: «Η Κάτια Ισμαήλοβα είναι μια γυναίκα καταπιεσμένη σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, παντρεμένη με έναν άντρα που δεν αγαπά. Είναι παγιδευμένη στους ρόλους που της έχουν επιβάλλει , πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτή, με κατανόηση, υποστηρικτική σύζυγος, υπάκουη, αφοσιωμένη. Ζει  σε μια εποχή και μια κοινωνία όπου τονίζεται η συσσώρευση στερεότυπων γύρω από το γυναικείο δράμα της μη χειραφετημένης συζύγου. Αυτά όλα σε ένα ελεύθερο πνεύμα είναι καταδικαστικά, είναι αποκαρδιωτικά. Κάθε ελεύθερος άνθρωπος μπορεί να ταυτιστεί με την ανάγκη της Κάτιας Ισμαήλοβα να δραπετεύσει. Οι φόνοι είναι προφανώς ένα δραματικό στοιχείο που αλλάζει την εικόνα της απέναντι στο μέσο θεατή. Αλλά τελικά ο Λεσκώφ αφήνει τον ίδιο το θεατή να αποφασίσει αν είναι θύτης η Ισμαήλοβα ή όχι, και σε πού ξεκινά η δική της ευθύνη και που τελειώνει ο κοινωνικός καταναγκασμός». Εξαιρετικές μουσικές, καλοζυγισμένες «ανθρώπινες» ερμηνείες από τους ηθοποιούς οι οποίοι κρατούν αποστάσεις από ερμηνευτικές υπερβολές που ελλοχεύουν στους ρόλους, και μια διάχυτη σκοτεινή ατμόσφαιρα, όπου φωτίζονται ψυχές και κίνητρα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της παράστασης.

Στιγμές-στιγμές έχεις την αίσθηση ότι  γίνεσαι μάρτυρας ενός πολιτικού θρίλερ που εξελίσσεται μπροστά σου ενώ ταυτόχρονα βλέπεις μια γυναίκα να προσπαθεί μέσα από τον έρωτα να αποποιηθεί τον όρο «αντικείμενο» με τον οποίο την προσδιορίζει ο περίγυρός της. Και τελικά «Η Λάιδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» είναι ερωτικό δράμα, ηθογραφία ή πολιτικό θρίλερ; Η απάντηση από τον Ένκε Φεζολλάρι έρχεται καταλυτική: «Δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα σε αυτά τα θέματα στα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας και του  θεάτρου. Σαφώς ηθογραφία, γιατί η ηθογραφική μυθοπλασία έλκεται από το κοινωνικό γίγνεσθαι, αναζητά τον άνθρωπο και ζωγραφίζει αντιπροσωπευτικούς χαρακτήρες. Στη Λαίδη Μάκβεθ υπάρχει το τοπικό χρώμα και ο χαρακτήρας, τα ήθη και τα έθιμα, οι νοοτροπίες και οι συμπεριφορές. Όλα αυτά τα στοιχεία είναι και έντονα πολιτικά. Ο Λεσκώφ, μας ζητά να ανακαλύψουμε πού βρίσκεται η αλήθεια; Κάπου στη μέση όπως συχνά λέγεται; Ποιος είναι ο θύτης, ποιος το θύμα; Πού αντιστρέφονται οι ρόλοι και κατά πόσο η κοινωνία της εποχής οδηγεί τις αποφάσεις ενός ανθρώπου; Πολιτικό θρίλερ λοιπόν ναι, αλλά και ερωτικό, γιατί πάνω και πέρα από όλα, το ερωτικό πάθος και το συναίσθημα είναι κινητήριος αλλά και καταστροφική δύναμη». Φεύγοντας από την παράσταση, υπό τους ήχους του τραγουδιού που ερμηνεύει η Σοφία Παπάζογλου, δεν θα μπορούσα να μην θέσω (στον εαυτό μου πρώτα  και κύρια) εάν τελικά αυτή η περίφημη πάλη των τάξεων (για την οποία εκτός από τόνους μελάνι έχουν χυθεί και τόνοι αίματος στην κυριολεξία) υφίσταται σήμερα. Κάνοντας το δικηγόρο του διαβόλου, την έθεσα ωμά και τον Ένκε. Η πάλη των τάξεων είναι μια πραγματικότητα στο σήμερα ή ένα ξεπερασμένο μαρξιστικό στερεότυπο και μια ιδεοληψία της Αριστεράς; Η απάντηση, παρατίθεται αυτούσια και αποτελεί ίσως το καλύτερο κλείσιμο για ένα αφιέρωμα σε μια παράσταση που έρχεται να θυμίσει ότι ουσιαστικά κανένα από τα μεγάλα και άλυτα ζητήματα και προβληματισμούς που η ανθρώπινη σκέψη είχε θέσει από τον 19ο αιώνα, ουσιαστικά δεν έχουν λυθεί. Όλα είναι εδώ, με άλλη όψη ίσως, αλλά πάντα εδώ μαζί μας.

«Η πάλη των τάξεων δεν έχει καταργηθεί, απλά αλλάζει χαρακτήρα με την πάροδο των ετών. στον καπιταλισμό, το οικονομικό στοιχείο διατηρεί για τον εαυτό του τον κυρίαρχο ρόλο και έτσι ενώ στην πρώτη περίοδο της ανάπτυξης του καπιταλισμού η αστική τάξη ήταν προοδευτική τάξη, στη σημερινή εποχή του ιμπεριαλιστικού σταδίου ανάπτυξης του καπιταλισμού η αστική τάξη είναι μια συμβιβασμένη τάξη, που φρενάρει την κοινωνική πρόοδο. Βλέπουμε ότι ακόμα και σήμερα, στη Γαλλία για παράδειγμα που πάντα πρωτοστατούσε σε κοινωνικές επαναστάσεις, υπάρχει μεγάλος αναβρασμός οικονομικός και κοινωνικός με μεγάλες συγκρούσεις –μπορεί εμείς στην Ελλάδα να μην τα μαθαίνουμε γιατί υπάρχει σαφές πρόβλημα με τα ΜΜΕ μας, αλλά η πραγματικότητα είναι δύσκολη.  Η κοινωνική ανισότητα (ή ακόμα η κοινωνική αντιπαράθεση, πέρα από το άμεσο ταξικό ζήτημα) είναι  φυσικά-και όχι κοινωνικά-καθορισμένη συνεπώς χρήζει διαρκούς ρύθμισης. Η δημοκρατία προτείνει ως προς την ουδετερότητα του κράτους, την ρητή αναγνώριση όλων των ταξικών συγκρούσεων και την αναγωγή τους μέσω της πολιτικής διαμεσολάβησης σε μια αφηρημένη πολιτική σφαίρα, κοινωνικών δικαιωμάτων και επί ίσοις όροις πρόσβαση στο κράτος. Όταν αυτό δεν υπάρχει, οι λαϊκές μάζες είναι η αποφασιστική δύναμη στην ιστορική εξέλιξη. Αυτό δεν θα τελειώσει όσο υπάρχει ο καπιταλισμός.» Πληροφορίες για την παράσταση ΕΔΩ

«Πήγαμε στο θέατρο Παραμυθίας και πήραμε μαθήματα ...
«Το όραμα του Λουκά Θάνου πήρε σάρκα και οστά στο ...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://intownpost.com/