fbpx

banner αεροδρομίου

Ο ψυχίατρος Λάμπρος Γιώτης συνομιλεί με την Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου για την παράστασή του «Juke Box».

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Κάποτε, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με το μεταναστευτικό, ήρθαν και ιστορίες όπου ελλόχευε η διάσπαση, ο στιγματισμός, οι ρατσιστικές τάσεις»

Κάθε Σαββατοκύριακο, στον 6ο όροφο ενός κτιρίου πίσω από το Δημαρχείο της Αθήνας, ανοίγει τις πόρτες του ο «Παλμός», χώρος έκφρασης και δημιουργίας. Με αφορμή αγαπημένα τραγούδια, μια ομάδα ηθοποιών, μουσικών και εικαστικών είναι έτοιμη να ακούσει ιστορίες από τη ζωή σας και να τις παίξει στη σκηνή με θεατρικό. Μια ιδιαίτερη συνάντηση μέσα από ιστορίες που θέλετε επιτέλους να ακουστούν.

Πρόκειται για θέατρο αυτοσχεδιασμού.

Η ομάδα «Playback Ψ» είναι η πρώτη επαγγελματική ομάδα Θεάτρου Playback στην Ελλάδα. Από το 2004 ως σήμερα δίνει παραστάσεις σε θέατρα, πλαίσιο θεραπείας και εκπαίδευσης, συνέδρια και φεστιβάλ, τόσο στην Ελλάδα, όσο και το εξωτερικό, προσφέροντας μια σκηνή για να παιχτεί κάθε ανθρώπινη ιστορία.

Ο ψυχίατρος Λάμπρος Γιώτης, σκηνοθέτης και συντονιστής της παράστασης βάζει σε λειτουργία το «Juke Box», όπως τιτλοφορείται η παράσταση, ειδικά  για σας στο Intownpost.com και μιλάει για το πρωτότυπο δρώμενο που έχει ετοιμάσει φέτος η ομάδα.

Σε ποιους απευθύνεται η Ομάδα θεάτρου Playback Ψ κ. Λάμπρο Γιώτη και τι προτείνει στον καταπιεσμένο ή στον διαφορετικό άνθρωπο της εποχής μας;

H Ομάδα Θεάτρου Playback Ψ απευθύνεται σε κάθε άτομο που επιθυμεί να συμμετάσχει σε ένα θεατρικό δρώμενο που προσφέρει στους θεατές μια ουσιαστική ανθρώπινη επικοινωνία μέσα από το μοίρασμα προσωπικών ιστοριών τους. Οι θεατές είτε γίνονται αφηγητές και μοιράζονται ιστορίες από τη ζωή τους, είτε απλά ακούνε τις ιστορίες που αφηγούνται άλλοι, ενώ οι καλλιτέχνες της ομάδας τις παρουσιάζουν στη σκηνή με θεατρικό αυτοσχεδιασμό. Το θέατρο Playback, γεννημένο στην Αμερική τη δεκαετία του ’70, εποχή της αμφισβήτησης, από τον Jonathan Fox και τη Jo Salas, δίνει την ευκαιρία να ακουστεί η φωνή του κάθε ατόμου, ιδιαίτερα μάλιστα εκείνου που δεν έχει τον τρόπο να ακουστεί, του αποκλεισμένου ατόμου. Του δίνει κοινωνική ταυτότητα και σημασία και ανοίγει ένα δίαυλο επικοινωνίας με τους άλλους. Γι’ αυτό και θεωρείται ένα είδος θεάτρου για την «κοινότητα» (community theatre).

Η ομάδα θεάτρου «Playback Ψ» έχει ασκηθεί στην σκηνική παράσταση των αφηγήσεων του κοινού μέσω θεατρικού αυτοσχεδιασμού. Είναι η πρώτη επαγγελματική ομάδα θεάτρου playback στην Ελλάδα και γεννήθηκε στο πλαίσιο της Εταιρείας Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός» (palmos.info). Στα 15 χρόνια της λειτουργίας της έχει μεταβεί εκτός από θεατρικές σκηνές σε διάφορους χώρους για να δώσει πρόσβαση σε ιστορίες ζωής που ζητούν ένα βήμα: ψυχιατρικές δομές, πυρόπληκτα σχολεία, φυλακές, κέντρα απεξάρτησης, φεστιβάλ διαφορετικότητας, επιστημονικά συνέδρια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Σε κάθε παράσταση Playback, όπως έχετε δηλώσει: «τόσο οι θεατές όσο και οι δημιουργοί, μπαίνουν στη διαδικασία να εκθέσουν ένα αληθινό κομμάτι του εαυτού τους και να συνομιλήσουν με αυτό». Πώς μπορεί η παράστασή σας να τους ξεκλειδώσει και να μοιραστούν ιστορίες από τη ζωή τους με πρόσωπα που δεν τους είναι οικεία;

Κάθε παράσταση έχει μια τελετουργία, μια σταδιακή εξοικείωση του κοινού από τον συντονιστή της παράστασης, ο οποίος «σκηνοθετεί» επί τόπου τη ροή των γεγονότων. Ένα αρχικό μοίρασμα των συντελεστών της ομάδας που υποδέχονται εγκάρδια το κοινό με προσωπικές τους ιστορίες, η σημασία και ο σεβασμός που δίνεται στη συνέχεια σε κάθε προσωπική κατάθεση από τους θεατές, δημιουργεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης, ώστε γρήγορα το νήμα των ιστοριών θα ξετυλιχτεί και θα φτάσει και σε πιο βαθιές ιστορίες. Έτσι σιγά- σιγά αναπτύσσεται μια οικειότητα ανάμεσα σε αγνώστους, καθώς βλέπουν ότι πολλές από τις ιστορίες τους έχουν κοινό τόπο με τις ιστορίες των άλλων.

Η οικονομική κρίση έχει φέρει κατάθλιψη στον Ελληνικό λαό, που μετράει τις πληγές του 10 και πλέον χρόνια. Τι θα συμβουλεύατε, με την ιδιότητά σας ως ψυχίατρος, τους εκατοντάδες χιλιάδες συνανθρώπους μας να πράξουν για να ορθοποδήσουν;

Να μιλήσουν, να εκφράσουν τη γνώμη τους, να διαμαρτυρηθούν, να μην μείνουν αποκλεισμένοι στο προσωπικό τους ζόφο, να ζητήσουν βοήθεια από τους άλλους, ή αν χρειάζεται και από ειδικούς, να εκμεταλλευτούν κάθε εξωτερική υποστήριξη και να πάρουν δύναμη και ελπίδα από τη συντροφιά, τη δημιουργικότητα κάθε είδους, την τέχνη.

Ποια ήταν η πιο συγκινητική ιστορία που ακούσατε κ. Λάμπρο Γιώτη μέσα από την ιδιαίτερη συνάντηση της ομάδας και του κοινού;

Κάθε ιστορία έχει το δικό της ειδικό βάρος και η συγκίνηση που μεταφέρει είναι μοναδική. Όπως φαντάζεστε έχουμε ακούσει χιλιάδες ιστορίες όλα αυτά τα χρόνια. Και ταξιδέψαμε μαζί τους με τη δική μας φαντασία. Τώρα που το σκέφτομαι, έρχεται μια εικόνα μαζί με μια μυρωδιά φαγητού, σε ένα κέντρο αποκατάστασης για άτομα με ειδικές ανάγκες, όπου είχαμε δώσει παράσταση πριν από πολλά χρόνια. Εκεί μια κοπέλα με ελάχιστο λόγο, λέξεις μόνο, μίλησε με λαχτάρα για μια μακαρονάδα που μοιράστηκε με τα μέλη του κέντρου αυτού σε μια έξοδο στην πόλη. Είχε μια λαχτάρα ζωής αυτή ιστορία, παρότι ειπώθηκε σε θραύσματα, που τη θυμάμαι ακόμη.

Η  παράστασή σας μπορεί να έχει και πολιτική διάσταση;

Μια παράσταση playback ως κοινωνικό φαινόμενο, έχει αυτόματα και πολιτική διάσταση. Ο ισότιμος σεβασμός για κάθε φωνή και ιστορία, η αποδοχή της διαφορετικότητας, η εμψύχωση και η ενστάλλαξη της ελπίδας, είναι από μόνες τους πολιτικές τακτικές «υπέρ του αδυνάτου». Ωστόσο κάθε ιστορία έχει το χώρο της και το λόγο της να ακουστεί. Κάποτε, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με το μεταναστευτικό, ήρθαν και ιστορίες όπου ελλόχευε η διάσπαση, ο στιγματισμός, οι ρατσιστικές τάσεις. Όμως υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης μέσα από την παράσταση, ώστε ακόμη και αυτές οι ιστορίες να μην γίνουν απειλητικές.

«Η τέχνη χτίζει γέφυρες. Σε μια παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα που να μπορεί να ορθώσει ανάστημα και όχι σε μια παγκοσμιοποιημένη, υποδουλωμένη κοινότητα από την κερδοσκοπία»

«Ο άνθρωπος είναι το προϊόν των τραυμάτων της παιδικής του ηλικίας», όπως ισχυρίζεται ο  Σίγκμουντ Φρόιντ. Εσείς ασπάζεστε την άποψη του θεμελιωτή της ψυχαναλυτικής σχολής στον τομέα της ψυχολογίας

Δεν θα αμφισβητήσω τον Freud, αλλά έχω διαπιστώσει ότι δεν είναι απαραίτητα δέσμιος των τραυμάτων του. Αρκεί να θελήσει να τα δει και να κάνει κάτι γι’ αυτά.

Ο ίδιος άνθρωπος που έβαλε τον κόσμο στο… ντιβάνι υπερασπίζεται , ότι «Κάποια μέρα κοιτάζοντας πίσω, τα χρόνια που αγωνίστηκες θα σου φαίνονται τα πιο ωραία». Κι όμως οι άνθρωποι σήμερα παρά τις πολύ δύσκολες καταστάσεις που βιώνουν κάθονται στον καναπέ. Γιατί πιστεύετε;

Δεν θεωρώ ότι οι άνθρωποι σήμερα κάθονται στον καναπέ. Παρατηρώ τη νέα γενιά, πόσο παλεύει με την καθημερινότητα με δύναμη και πείσμα. Κάνω μαθήματα τόσο σε δραματική σχολή όσο και σε εκπαιδεύσεις δραματοθεραπευτών και έρχομαι σε επαφή με πολλά νέα παιδιά που κάνουν δύο και τρεις δουλειές παράλληλα με τις σπουδές τους, προσπαθώντας να κυνηγήσουν το όνειρό τους. Υπάρχει έντονη ενημέρωση και επικοινωνία σήμερα, μια αδρότητα και ευθύτητα που δεν υπήρχε παλιότερα, οι μάσκες και οι περιττές νοσταλγίες αποτελούν πολυτέλεια. Λείπει η ποίηση στον λόγο, αλλά ίσως έχει μεταμορφωθεί σε πιο μαγικές εικόνες.

Εσάς κ. Λάμπρο Γιώτη σας έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση;

Άμεσα, από τη στιγμή που εργάζομαι και φορολογούμαι και αφού η δουλειά μου αφορά στο να αφουγκράζομαι την «κρίση» των συμπολιτών μου.

Πώς απεικονίζεται η γυναίκα στις θεατρικές δημιουργίες σας κι αν ναι, ποιοι προβληματισμοί αναδεικνύονται μέσα από αυτές;

Στο θέατρο playback η γυναίκα έχει τη θέση που έχει ακριβώς και ο άντρας αλλά και οποιοδήποτε άτομο, ανεξαρτήτως φύλου, χωρίς διακρίσεις ή προνόμια. Κάθε μορφή μιας ιστορίας είναι μια ψυχική αναπαράσταση που θα γίνει μια θεατρική παράσταση. Δεν μένουμε στην εξωτερική περιγραφή αλλά στην κοινότητα της επιθυμίας, της απώλειας, του πόνου, της χαράς. Κι αυτά δεν έχουν φύλο.

Αν υπάρχει καταπίεση ή ψυχαναγκασμός, τότε αυτό αφορά κάθε φύλο και παρουσιάζεται ανάλογα. Σε παραστάσεις έργων που ανέβασα παλιότερα, όπως τις «Ικέτιδες» του Αισχύλου, που αφορούσε τόσο το προσφυγικό όσο και το γυναικείο ζήτημα, εκεί αντιμετωπίστηκε σύμφωνα με τις ισορροπίες του έργου και τον προβληματισμό της εποχής, αλλά πάλι μέσα από την οπτική της ισότητας στη διαφορά.

Θεωρείτε πως η τέχνη μπορεί να αποτελέσει ένα κοινό πεδίο επικοινωνίας για όλους τους λαούς ;

Η τέχνη χτίζει γέφυρες. Η επικοινωνία μέσω της εικόνας, της σωματικής έκφρασης, του μεταφρασμένου λόγου, της μουσικής και των ηχητικών τοπίων, οι διεθνείς συνεργασίες καλλιτεχνών από διαφορετικές χώρες και φυλές, στοχεύουν στην οικουμενικότητα. Σε μια παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα που να μπορεί να ορθώσει ανάστημα και όχι σε μια παγκοσμιοποιημένη, υποδουλωμένη κοινότητα από την κερδοσκοπία. Το θέατρο playback συμβάλλει σε μια τέτοια προοπτική. Γι’ αυτό και υπάρχουν ομάδες σε διάφορα κράτη, που ασκούνται όλες στην κοινή θεατρική γλώσσα του θεατρικού αυτού είδους και διαφοροποιούνται ανάλογα με την πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα.

Ποια στάση  νομίζετε ότι πρέπει να κρατάει ένας δημιουργός, ένας καλλιτέχνης, ένας επιστήμων μπροστά στα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα του καιρού μας;

Δεν θα διαφοροποιήσω τη στάση του από τη στάση κάθε συνειδητού πολίτη που αντιστέκεται σε οτιδήποτε προσβάλλει τις προσωπικές του αξίες, σε ότι εμποδίζει την έκφραση της δικής του αλήθειας.

Το επόμενο βήμα σας που θα στραφεί;

Σε κάποια παραλία. Δεν γνωρίζω ακόμη ποιά και αυτό με συνεπαίρνει.