fbpx

banner αεροδρομίου

 

«Μη Χαμηλώνεις το Βλέμμα»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(Werk ohne Autor / Never Look Away)

 

 

  • Είδος: Δράμα ιστορικής περιόδου
  • Παραγωγή: Γερμανία (2018)
  • Σκηνοθεσία : Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ
  • Με τους: Τομ Σίλινγκ, Σεμπάστιαν Κοχ, Πόλα Μπίρ, Σάσκια Ρόζενταλ
  • Διάρκεια: 188’
  • Διανομή: Feelgood Entertainment

Ο μικρός Κουρτ μαζί με την αγαπημένη του, νεαρή και όμορφη θεία του, Ελίζαμπεθ (Σάσκια Ρόζενταλ – πολύ καλή), απολαμβάνουν την πολιτιστική εκδρομή τους στα μουσεία της όμορφης Δρέσδης του 1937. Το Τρίτο Ράιχ, ξεκινάει το πρόγραμμα ευγονικής και κάθε τι παράταιρο, ιδιαίτερο και μη Άρειο πρέπει να εξαφανιστεί. Η Ελίζαμπεθ, που εκφράζει την ομορφιά, την Τέχνη, την ευαισθησία μαζί και την τρέλα, κατά τους ναζιστές και δη από τον αλύγιστο ναζί γιατρό Καρλ Σίμπαντ (Σεμπάστιαν Κοχ – πολύ καλός) είναι ο προβληματικός φορέας ζωής. Η κοπέλα οδηγείται στο άσυλο και από εκεί στην εξόντωση.

Η Δρέσδη ισοπεδώνεται από τους συμμάχους το 1945, ο ναζισμός πέφτει, ο πόλεμος σταματάει, η Γερμανία χωρίζεται σε δυτική και ανατολική και ο έφηβος Κουρτ (Τομ Σίλινγκ – καλός) σπουδάζει ζωγραφική στην ανατολική πλευρά της χώρας. Ερωτεύεται την Έλι (Πόλα Μπίρ – πολύ καλή) και γνωρίζει τον αυστηρό πατέρα της που είναι ο γιατρός και πρώην ναζί Καρλ Σίμπαντ, ο οποίος απολαμβάνει τα οφέλη του ρώσικου σοσιαλισμού ως σπουδαίος μαιευτήρας του νέου, πολιτικού συστήματος, ενώ απεχθάνεται τον φίλο, ζωγράφο της κόρης του, καθώς ο νεαρός είναι χαμηλότερης κοινωνικής τάξης. 

Ο Κουρτ και η Έλι παντρεύονται και διαφεύγουν στην Δυτική Γερμανία για να αρχίσουν μια νέα ζωή στον αέρα της ελευθερίας και των Τεχνών.  

Είναι η τρίτη κατά σειρά ταινία μεγάλου μήκους του 46χρονου, βραβευμένου, Κολωνού σκηνοθέτη Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, που το 2006 ντεμπουτάρισε στην μεγάλη οθόνη, τινάζοντας την μπάνκα του καλλιτεχνικού σινεμά στον αέρα με το αριστούργημα: «Οι Ζωές των Άλλων» (Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας).

Τέσσερα χρόνια μετά και ενώ οι Αμερικάνοι έτριβαν τα χέρια τους, θεωρώντας πως κρατούν στα χέρια τους τον νέο Φρανκ Κάπρα ή τον Τζόζεφ Μάκιενβιτς, στάζουν μονέδα, προσφέρουν την άνεση και τα μέσα στον Ντόνερσμαρκ για να γυρίσει τον χλιαρό έως νερόβραστο, χολιγουτιανό «Τουρίστα» με τους σούπερ σταρ: Τζόνι Ντεπ και την Αντζελίνα Τζολί. Η έλλειψη του αέρα της Κολωνίας, η απουσία της αύρας του Ρήνου είναι αισθητά τόσο στην οπτική, όσο και στην διάθεση του Γερμανού κινηματογραφιστή στην «τουριστική» ταινία, που πιστέψαμε, ότι οι «Οι Ζωές των Άλλων» είναι το πυροτέχνημα ενός ακόμα σκηνοθέτη που θα συναντήσει τα έδρανα της λήθης.

Ξοδεύτηκαν οκτώ χρόνια, από τον «Τουρίστα» και ο πανύψηλος, αριστοκράτης Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, παρότι διαμένει μόνιμα στο Λος Άντζελες, επί τροχάδην επιστρέφει καλλιτεχνικά στην πατρίδα του και μας παρουσιάσει την ταινία «Μη Χαμηλώνεις το Βλέμμα». Φίνο σινεμά στο είδος του κοινωνικού δράματος ιστορικής περιόδου με έντονα βιογραφικά στοιχεία από την ζωή του μεγάλου εικαστικού της Αλεμάνης, του Γκέρχαρντ Ρίχτερ. Και ο σκηνοθέτης αρχίζει να βρίσκει τον εαυτό του, γράφοντας και το σενάριο.

Το κινηματογραφικό οικοδόμημα του Ντόνερσμαρκ στην ταινία του είναι η τέχνη και η πολιτική, να εκτυλίσσονται σε ισοδύναμα μέρη στο σενάριο. Μέσα στο πραγματικά όμορφο και ατμοσφαιρικό περιβάλλον (στην παραγωγή ξανά ο Κίριν Μπέργκ από τις «Ζωές των Άλλων»), ο Γερμανός σκηνοθέτης, που είναι ένας στρωτός story teller, οργανώνει την τραγική, ερωτική ιστορία δυο νέων αηδιασμένων από το πολιτικό γίγνεσθαι, καθότι έζησαν έναν μεγάλο πόλεμο, την ισοπέδωση της πόλης τους, τον απόηχο των συνεπειών των ναζιστικών εγκλημάτων, τον διαμελισμό της χώρας τους και την βίαιη αναμόρφωση από το σταλινικό καθεστώς.

Από την αρνητική προπαγάνδα του Τρίτου Ράιχ στην Τέχνη σε κάθε τι μοντέρνο και καινοτόμο, περνάμε στο ανατολικό, καλλιτεχνικό κύμα του σοβιετικού ρεαλισμού για να καταλήξουμε στην δυτικότροπη ελευθερία της όποιας καλλιτεχνικής έκφρασης.

Ο Ντόνερσμαρκ ταξινομεί σε τρεις σημαντικές δεκαετίες ιστορικά, πολιτισμικά πολιτικά και πολιτιστικά γεγονότα με ωραιότατο τρόπο, αισθαντικά δεμένα με την μουσική του εμπνευσμένου Γερμανού Μαξ Ρίχτερ («Ad Astra», «Ταξιδεύοντας με τον Εχθρό μου») και παρότι η ταινία είναι διάρκειας τριών ωρών, δεν κουράζει καθόλου.

Η πορεία του νεαρού καλλιτέχνη στο σενάριο είναι εμπνευσμένη και όχι βασισμένη, από την ζωή του σπουδαίου Γερμανού, εικαστικού Γκέρχαρντ Ρίχτερ, ενώ η κριτική που ασκείται στα δυο ολοκληρωτικά καθεστώτα, αυτό του ναζισμού και του κομουνισμού, θα έλεγα, ότι δεν ξεπερνάει τα ήδη γνωστά.

Το βαρύ σχόλιο από τον σκηνοθέτη προς την μεριά της βαθιάς Εσπερίας, καθώς είναι βέρος Γερμανός και από αριστοκρατική οικογένεια, καταφθάνει όταν αποτυπώνει σε ελάχιστα, νυχτερινά πλάνα, με την απίθανη φωτογραφία του βετεράνου, Αμερικανού Κέιλεμπ Ντεσανέλ (έξι φορές υποψήφιος για Όσκαρ) τον φρικιαστικό, άνευ πολεμικού ερείσματος, βομβαρδισμό, από τα «συμμαχικά» αεροπλάνα, της «Βενετίας του Έλβα» όπως αποκαλούσαν την πανέμορφη Δρέσδη (πόλη γέννησης του Γκέρχαρντ Ρίχτερ).

Ο γερμανικός λαός δεν θα ξεχάσει ποτέ, όσες γενιές κι αν περάσουν, την 13η και την 14η Φεβρουαρίου 1945, την διήμερη, εγκληματική ενέργεια από τα αγγλο-αμερικάνικα βομβαρδιστικά και τους 120.000 αμάχους νεκρούς, μιας πόλης ανυπέρβλητης πολιτιστικής αξίας. Η ισοπέδωση της Δρέσδης τοποθετήθηκε ιστορικά, ως κορυφαίο, έγκλημα πολέμου, ισότιμα με την Χιροσίμα, δίχως φυσικά να ανοίξει ρουθούνι και για τις δυο επονείδιστες πράξεις προς το τέλος του πολέμου. Ο συγγραφέας Κουρτ Βόνεγκατ στο βιβλίο «Σφαγείο Νο 5» αποτυπώνει ρεαλιστικά και πραγματικά το ιστορικό γεγονός, το οποίο γυρίστηκε και σε ταινία το 1972 σε σκηνοθεσία του Τζορτζ Ρόι Χιλ.

Το πρόσωπο του ναζί γιατρού που υποδύεται εξαιρετικά ο Σεμπάστιαν Κοχ («Οι Ζωές των Άλλων», «Ο Θεός Αγαπάει το Χαβιάρι») είναι η μεγάλη αλήθεια στην νεότερη ιστορία του πλανήτη, για το πόσα σε αριθμό φρικιαστικά, ναζιστικά κτήνη και εν γένει ανθρωποκτήνη, κατάφερνουν να την «βγάζουν λάδι» για τα εγκλήματα τους, απολαμβάνοντας, μάλιστα, μια ζωή δίχως να έχουν συνειδητοποιήσει το παραμικρό για το κακό που προκάλεσαν.

Το κτήνος είναι πάντα κτήνος ακόμα και στην ίδια την οικογένεια του και εξαιρέσεις δεν κάνει. Και εδώ ο Ντόνερσμαρκ αφήνει τα ίδια περιθώρια δράσης στο καθαρό οξυγόνο της λύτρωσης, χρησιμοποιώντας ξανά την Τέχνη, αυτή την φορά από την δύναμη ενός ζωγραφικού έργου, ως το μέσο της θεϊκής παρέμβασης, όπως συνέβη και στις  «Ζωές των Άλλων» με την μουσική του Γκαμπριέλ Γιαρέντ και την «Σονάτα Ενός Καλού Ανθρώπου».

Το ζευγάρι Τομ Σίλινγκ (Oh Boy) και Πόλα Μπίρ (Φράντς) δένει καλούτσικα στην οθόνη, ενώ τις εντυπώσεις τις κλέβει, σάνβουαρ, η παρουσία της πανέμορφης, Γερμανίδας Σάσκια Ρόζενταλ (Τα Παιδιά του Πολέμου).

Αξιολόγηση Ταiνιας

* * * * *  Αριστούργημα * * * * Εξαιρετική * * * Ενδιαφέρουσα * * Προβληματική * Αδιάφορη @ Κάκιστη