fbpx

«Μαίρη Σέλλεϋ»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(Mary Shelley)

 

  • Είδος: Βιογραφία εποχής
  • Παραγωγή: Λουξεμβούργο, Αγγλία, Η.Π.Α. (2017)
  • Σκηνοθεσία: Χάιφα αλ-Μανσούρ
  • Με τους: Ελ Φάνινγκ, Ντάγκλας Μπουθ, Μπελ Πόουλ, Τομ Στάριτζ
  • Διάρκεια: 121’
  • Διανομή: Odeon

Μόνο μια γυναίκα θα μπορούσε να γράψει ένα μυθιστόρημα όπως ο «Φρανκενστάιν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας», όπως είναι ο σωστός τίτλος του γνωστού βιβλίου με το ανθρωπο-τέρας της Μαίρη Σέλλεϋ. Μόνο η γυναίκα, διαθέτοντας φαντασία, γνώση και καλή πένα, έχει την δυνατότητα να αποκωδικοποιήσει φιλοσοφικά την ανθρώπινη ζωή και να την εντάξει στο σύνολο της δημιουργίας με το ανώτερο και το κατώτερο συναίσθημα, όπως το έθεσε ο Σωκράτης στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, βάσει των λεγομένων της Διοτίμα.

Ο Φρανκεστάιν, που είναι ο επιστήμονας θεός και το τρομακτικό δημιούργημά του, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της παγκόσμιας λογοτεχνίας (ας μην μορφάζουν απαξιωτικά οι κουλτουριάρηδες όταν διαβάζουν τούτες τις γραμμές, παρακαλώ θερμά), καθότι η ανάγνωση του (όχι οι ταινίες), ορθώνει πολλαπλά επίπεδα, όλα τους φιλοσοφικά γεφυρωμένα, χρησιμοποιώντας δομικά υλικά που μόνο η εσωτερικότητα της Θηλυκής Αρχής διαθέτει. Καμιά ταινία δεν κατόρθωσε, έστω να χαϊδέψει λίγο τις παρυφές του αναγνώσματος, ούτε αυτή του Κένεθ Μπράνα (Φρανκενστάιν της Μαίρη Σέλλευ – 1994), που προσπάθησε να δώσει από τις πιο σοβαρές μεταφορές του μυθιστορήματος. Ουδείς! Το βιβλίο παραμένει αλώβητο, κρυστάλλινο, αξεπέραστο αναμένοντας τον κάθε αναγνώστη να το επισκεφθεί με την ψυχή και το μυαλό του ανοιχτό.

Η Μαίρη Σέλλεϋ (30 Αυγούστου 1797 – 1 Φεβρουαρίου 1851) ήταν μεγάλη μορφή, αδιαχείριστου, πνευματικού μεγέθους, κάλλους και γνώσεων. Λογοτέχνης, αλκοολική (στην ταινία δεν αναφέρεται), αντιδραστική, σκηνοθετημένη από την Χάιφα Αλ-Μανσούρ, από την Σαουδική Αραβία. Εύγε στα κότσια της. Η Αλ-Μανσούρ, που μας αφηγείται την ζωή της μεγάλης, Αγγλίδας συγγραφέως και, δυστυχώς, ο φακός της «κολλάει» μονόμπαντα, εμμονικά και αβοήθητος στην φεμινιστική θέση της γυναικείας ελευθερίας. 

Η 16χρονη Μαίρη Γουόλστονκραφτ Γκόντγουιν (Ελ Φάνινγκ – καλή ηθοποιός και βγάζει ανάστημα στον ρόλο της Σέλλεϋ) ζει στο Λονδίνο στις αρχές του 19ου αιώνα με τον πατέρα της, τον πολιτικό φιλόσοφο και συγγραφέα Γουίλιαμ Γκόντγουιν (Στίβεν Ντιλέιν – καλός). Η μητέρα της, η Μαίρη Γουόλστονκραφτ ήταν η γνωστή Αγγλίδα, συγγραφέας, φιλόσοφος και φεμινίστρια της εποχής, η οποία έφυγε από την ζωή λίγες ημέρες αφότου γεννήθηκε η κόρη της Μαίρη. Η έφηβη Μαίρη βρίσκει ησυχία και ηρεμία στο νεκροταφείο που είναι θαμμένη η μάνα της, γράφοντας σκέψεις στο ημερολόγιο της. Σε ευκατάστατο οικογενειακό περιβάλλον μεγαλωμένη με τον πατέρα της ξαναπαντρεμένο, η εκπαίδευσή της ήταν κατ΄ οίκον και το απίστευτο μορφωτικό της εύρος προήλθε αποκλειστικά από τον κηδεμόνα της, που την ενθάρρυνε στο διάβασμα και τις φιλελεύθερες πολιτικές ιδέες. Ο εκδοτικός οίκος του πατέρα της φανερώνει οικονομικά προβλήματα από χρέη και η Μαίρη αναχωρεί για την Σκωτία σε έναν συγγενή, όπου εκεί γνωρίζει τον μποέμ, ριζοσπάστη ποιητή Πέρσι Σέλλεϋ (Ντάγκλας Μπουθ – αδύναμος να υποστηρίξει το ανένταχτο πνεύμα του ρομαντικού ποιητή Σέλλεϋ). Οι δυο νέοι ερωτεύονται (εν τω μεταξύ ο Πέρσι ήταν παντρεμένος και με παιδί), η Μαίρη εγκαταλείπει το σπίτι της μαζί με την ανάλαφρη και όχι τόσο διαβαστερή μηλαδελφή της Κλερ Κλερμόντ (Μπελ Πάουλι – καλή) και με τον Πέρσι, ζουν οι τρεις τους μια ξέγνοιαστη ζωή ταξιδεύοντας, διαβάζοντας, γράφοντας και φιλοσοφώντας επί παντός του επιστητού.

Η γνωριμία τους με τον ευγενή, πλούσιο Άγγλο ποιητή, πλήρους ελευθεριότητος άτομο, τον Λόρδο Βύρωνα (Τομ Στάριτζ – καλός), τους φέρνει για ένα καλοκαίρι του 1816 στο σπίτι του Λόρδου στην Ελβετία. Εκεί, και εν μέσω ενός παιχνιδιού, που παίρνει μέρος και ο Άγγλος-Ιταλός ιατρός και συγγραφέας Τζον Γουίλιαμ Πολιντόρι (Μπεν Χάρτνι – πολύ καλός), οι προσκεκλημένοι συγγραφείς και ποιητές καλούνται να γράψουν μια ιστορία τρόμου και φαντασμάτων. Με αφορμή το παιχνίδι η Σέλλεϋ δημιουργεί τον περίφημο Φρανκενστάιν. Μια από τις μικρές ανακρίβειες του σεναρίου είναι το κίνητρο, της συγγραφής του διάσημου λογοτεχνήματος της Σέλλεϋ.

Τα χρήματα τελειώνουν, ο εύπορος πατέρας του Πέρσι αποκληρώνει τον άσωτο γιο, η Μαίρη είναι έγκυος, το κοριτσάκι τους πεθαίνει από κακουχίες (στην πραγματικότητα η Σέλλεϋ έχασε τρία παιδιά), παντρεύεται, τελικά, τον Πέρσι και το μυθιστόρημα της εκδίδεται το 1818, αρχικά δίχως το όνομα της συγγραφέως, καθότι ήταν απαγορευτικό για μια γυναίκα της εποχής εκείνης να γράφει μυθιστορήματα και δη τρόμου. Το βιβλίο το προλογίζει ο άνδρας της Πέρσι Σέλλεϋ, γίνεται μεγάλη επιτυχία και άπαντες θεωρούν ότι εκείνος είναι ο ανώνυμος συγγραφέας. Η αλήθεια αποκαθίσταται σύντομα από τον ίδιο τον Πέρσι, για να εκδοθεί ξανά ο Φρανκενστάιν το 1823 με το όνομα της αυτή τη φορά, όπου η ιστορία του σύγχρονου Προμηθέα θα εκτοξευθεί στους επτά ουρανούς.     

 

Καλή η προσπάθεια της 44χρονης, βραβευμένης ντοκιμαντερίστριας Χάιφα αλ-Μανσούρ (Το Απαγορευμένο Ποδήλατο – 2012), που αποτυπώνει εύμορφα την ατμόσφαιρα του 19ου αιώνα με τον κύκλο των ρομαντικών ποιητών, αυτών που άφησαν βαρύ αποτύπωμα στην αγγλική λογοτεχνία. Η προσωπικότητα της Σέλλεϋ είναι χαμηλού εκτοπίσματος και δεν ντύνεται με τον δυναμισμό που διέκρινε την συγκεκριμένη συγγραφέα, η οποία απετέλεσε δέλεαρ πολλών εργασιών μεταγενέστερων μελετητών τόσο για το πνεύμα της, όσο και για την μεγαλειώδη προσωπικότητα της.

Η Φάνινγκ δίνει θετικό πρόσημο στο τελικό άθροισμα της αλ-Μανσούρ. Η σκηνοθέτις είναι φανερά γοητευμένη από το κίνημα του Ρομαντισμού και όλα όσα περιέβαλαν την εποχή. Η ταινία κρατάει το ενδιαφέρον λόγω της περιόδου, του ονόματος της συγγραφέως και της σύνδεσης της με το τρομακτικό μυθιστόρημα του Φρανκενστάιν. Το σημείο αναφοράς στην ταινία με τον ιατρό και συγγραφέα Τζον Γουίλιαμ Πολιντόρι και τους υπόλοιπους στο σπίτι του Βύρωνα είναι καλά κινηματογραφημένο. Εδώ να αναφέρουμε για την ιστορία, ότι ο Πολιντόρι στο παιχνίδι της συγγραφής μιας ιστορίας τρόμου εκείνο το βράδυ στο σπίτι του Λόρδου Βύρωνα, δημιούργησε μια γκόθικ ιστορία με βρικόλακες, το γνωστό «Vampyre», που εσφαλμένα πιστώθηκε στον Λόρδο Βύρωνα. Το συγκεκριμένο διήγημα του Πολιντόρι ήταν η πηγή έμπνευσης για τον συγγραφέα Μπραμ Στόκερ, ώστε να γράψει 60 χρόνια μετά τον γνωστό σε όλους «Δράκουλα».