fbpx

«Ιωάννα Παπαντωνίου «Ντουλαμάς» ο μεγαλοπρεπής: Ένα πανωφόρι αλλιώτικο από τα άλλα», γράφει η Νότα Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

Νότα Διαμαντοπούλου

notadiamantopoulou@gmail.com

Πώς θα μπορούσα να λείπω, ως γνήσια Αναπλιωτοπούλα, από την ξενάγηση της κυρίας Ιωάννας Παπαντωνίου, την προηγούμενη Κυριακή, στην έκθεση «Ιωάννα Παπαντωνίου «Ντουλαμάς» ο μεγαλοπρεπής. Ένα πανωφόρι αλλιώτικο από τα άλλα» στο Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138;

Η ξενάγηση έγινε με αφορμή τη δωρεά της οικογένειας Γιαννοπούλου από το Ναύπλιο, ενός σπάνιου πανωφοριού («κοζόκα»), από γκριζογάλανο καμηλό ύφασμα, με περίτεχνα τερζήδικα κεντήματα, που σύμφωνα με τον δωρητή ανήκε στην προγιαγιά του, που ήταν σύγχρονη της βασίλισσας Αμαλίας.

Στη σημερινή Ελλάδα, που οι γυναίκες ντύνονται από γνωστά πολυκαταστήματα, η έκθεση αυτή μας πάει πίσω στον χρόνο, για να αναδείξει τις ρίζες μας, το περίτεχνο του ενδύματος, τα υλικά και τον κόπο για να φτιαχτεί ο «ντουλαμάς» και το αντίστοιχο «πιρπιρί» για τις γυναίκες.

Ιωάννα Παπαντωνίου

Στο εισαγωγικό της σημείωμα η κυρία Παπαντωνίου μας λέει: «Σκοπός της έκθεσης είναι να αναλύσει τις παραλλαγές στην ορολογία, τα αχνάρια, τα υλικά και τη διακόσμηση του ντουλαμά και τελικά να προτείνει νέους τρόπους χρήσης του στη μόδα και το θέατρο».

Η ξενάγηση άρχισε από τον διάσημο πίνακα του Γερμανού ζωγράφου Peter von Hess «Η άφιξη του βασιλιά Όθωνα στη Ναυπλία στις 6 Φεβρουαρίου 1833», που παρουσιάζει ιστορικά πρόσωπα της εποχής, πολλά από τα οποία φοράνε κόκκινο ντουλαμά.

Στον πίνακα υπάρχει και μια γυναίκα η οποία φοράει κοζόκα. Ήταν ένα ένδυμα που συνηθιζόταν στην Πελοπόννησο, και που θα πρέπει να φοριόταν με βράκα, φόρεμα ή αντερί, πουκάμισο και επιστήθιο.

Για την ιστορία, ο Όθωνας μετά από παραίνεση του πατέρα του Λουδοβίκου της Βαυαρίας, αποφάσισε να ντύνεται με τη φορεσιά των Ελλήνων και αναζήτησε τον καλύτερο ράφτη.

Ο δήμαρχος του Ναυπλίου Σπύρος Παπαλεξόπουλος του σύστησε τον Σταύρο Κρεμμύδα, που είχε το ραφείο του στο Ναύπλιο και ήταν γνωστός για την ικανότητα του να στολίζει με κεντήματα από χρυσή και ασημένια κλωστή τα ενδυματολογικά σύνολα της εποχής.

Ο Όθωνας φόρεσε την μπλε ενδυμασία με φουστανέλα για πρώτη φορά στις 25 Ιανουαρίου του 1836, από τότε δεν την έβγαλε και ζήτησε να ταφεί με αυτήν.

Ο ντουλαμάς έχει τη θέση του και στο σύγχρονο θέατρο, καθώς η κυρία Παπαντωνίου σχεδίασε πάνω στο αχνάρι του πολλές παραλλαγές, χρησιμοποιώντας υφάσματα της επιλογής της σε διάφορους συνδυασμούς, με εντυπωσιακά αποτελέσματα στις «Χοηφόρες», στους «Επτά επί Θήβας», την «Εκάβη», στον «Κύκλο με την κιμωλία», στους «Δραπέτες της σκακιέρας», όπου πειραματίστηκε με την ασύμμετρη χρήση υφασμάτων και διακόσμησης.

Στην έκθεση του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, που θα διαρκέσει μέχρι τις 26 Μαΐου του 2019, η κυρία Παπαντωνίου ζήτησε από Έλληνες σχεδιαστές μόδας να εμπνευστούν από τον ντουλαμά.

Στην έκθεση παρουσιάζονται δημιουργίες των: Angelos Bratis, Dimitris Dassios, Deux Hommes, Tina Karageorgi, Sophia Kokosalaki, Loukia, Maison Faliakos, Mi-Ro, Marcello Nyktas, Parthenis, Aristeides Tzonevrakis – «Aristotechnima», Daphne Valente, Zeus & Dione και Vassilis Emmanuel Zoulias.

Σημαντικές είναι επίσης οι δημιουργίες του Αριστείδη Τζονευράκη που δείχνουν τη δυναμική του ντουλαμά ακόμα και σε λευκό χρώμα.

Εν κατακλείδι, ο ντουλαμάς είναι ένα καταπληκτικό ένδυμα που έδωσε την αφορμή στην Ιωάννα Παπαντωνίου και τους συνεργάτες της να αρχίσουν μια μεγάλη έρευνα σχετικά.