fbpx

banner αεροδρομίου

 

Η Πέρσα Κουμούτση σε μια κουβέντα με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…. Ο άνθρωπος γενικότερα ανεξαρτήτως φύλου άγχεται και μάχεται για μια καλύτερη ζωή, άλλοι τα καταφέρνουν κι άλλοι όχι, αυτή είναι η νόρμα της ζωής»

Η Πέρσα Κουμούτση γεννήθηκε στο Κάιρο. Ήρθε στην Ελλάδα αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη Φιλοσοφική Σχολή του Αιγυπτιακού Πανεπιστημίου του Καΐρου. Τα πρώτα χρόνια δίδαξε στην ανώτερη εκπαίδευση, ενώ από το 1993 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη λογοτεχνική μετάφραση από τα αραβικά και τα αγγλικά. Εκτός από έργα αγγλόφωνων συγγραφέων, έχει μεταφράσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Αιγύπτιου νομπελίστα λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ από τα αραβικά, καθώς και έργα άλλων σημαντικών Αράβων δημιουργών, όπως και αραβική ποίηση.

Το 2001, τιμήθηκε για το σύνολο των μεταφράσεών της με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη, ενώ το αιγυπτιακό κράτος την έχει βραβεύσει δύο φορές για τη συνεισφορά της στην προώθηση και προβολή της αιγυπτιακής και αραβικής λογοτεχνίας γενικότερα, Ελλήνων Αιγυπτιωτών. Από το 2002 μέχρι σήμερα έχει εκδώσει πέντε μυθιστορήματα.

Διόλου δεν του χαριστήκατε του ήρωά σας, του Αλέξανδρου Στασινόπουλου, που έχει φαινομενικά τις χάρες όλες, αλλά είναι ένα ράκος στην ουσία; Μα γιατί;

Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που διαθέτουν όλες τις χάρες, όπως λέτε, αλλά που όμως δεν μπορούν να τις αναγνωρίσουν ή να τις αξιοποιήσουν. Βλέπουν πέρα από αυτές. Άλλες φορές πάλι, είναι τόσο επικεντρωμένοι στο παρελθόν και τα παλιά τους τραύματα που ξεχνούν ή κι αδυνατούν να βιώσουν το παρόν.

Είναι πρόσωπο ίσως υπαρκτό ο πρωταγωνιστής σας;

Όχι, αλλά διαθέτει ψήγματα από υπαρκτά πρόσωπα, διαθέτει ψήγματα κι από εμένα την ίδια. Νομίζω ότι όλοι περνάμε περιόδους στη ζωή μας που λίγο ως πολύ νιώθουμε αδύναμοι να αντιδράσουμε στα συγκλονιστικά γεγονότα που μας συμβαίνουν, είτε σε προσωπικό, είτε σε συλλογικό επίπεδο και συχνά   παραλύουμε σαν τον Αλέξανδρο Στασινόπουλο.

Αλλά ούτε του αδελφού του, του Παντελή, του φερθήκατε διαφορετικά. Δύο εκ διαμέτρου αντίθετοι «αρνητικοί» ανδρικοί  χαρακτήρες;

Ήθελα να αποτυπώσω τον σύγχρονο άνθρωπο, οι χαρακτήρες αυτοί των δύο ανδρών στην ουσία απαρτίζουν δύο όψεις του σύγχρονου ανθρώπου. Και παρότι τους τοποθετώ σε μια παλαιότερη εποχή, περισσότερο θα έλεγα ότι ανήκουν στη σημερινή. Ο πρώτος, αδρανής κι ανίκανος να δράσει αποτελεσματικά όταν το απαιτούν οι συνθήκες ή οι περιστάσεις και ο άλλος ένα πρόσωπο που εκμεταλλεύεται τις αρνητικές αυτές συνθήκες προς όφελός του. Είτε για να πλουτίσει είτε για να αποκτήσει μεγαλύτερη δύναμη και επιρροή. Λίγο απαισιόδοξη άποψη αλλά την έχουν εκφράσει -ίσως διαφορετικά- πολύ σημαντικοί άνθρωποι της διανόησης. Φτάνει να διαβάσει κανείς τις συνεντεύξεις του Γιανναρά, για παράδειγμα, για να το κατανοήσει. Επίσης πολλοί από τους πιο αξιομνημόνευτους χαρακτήρες της παγκόσμιας λογοτεχνίας έπασχαν από τέτοιου είδους ελλείμματα.

Εν αντιθέσει με τις γυναίκες πρωταγωνίστριες, δύο εκ των τριών, η Ελίζα και και η Δάφνη  είναι αστραφτερές, δοσμένες σε ιδεώδη, αγωνίστριες; Και στη ζωή συμβαίνει αυτό; Τα κορίτσια έχουν τελικά τα κουράγια, τη δύναμη;

Όλα τα πρόσωπα που σκιαγραφώ στην ιστορία μου είναι συμβολικά κι αντιπροσωπευτικά, όπως σας ανέφερα, μιας εποχής που περισσότερο θυμίζει το σήμερα. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι γυναίκες δυναμικές στην ιστορία μου, άλλωστε κι αυτές ακολουθούν μάλλον παθητικά τη «μοίρα» τους, εκτός ίσως από μία, τη νεότερη, που ανήκει σε μια διαφορετική γενιά και αντιπροσωπεύει τη γυναίκα που χειραφετείται και αντιστέκεται με τον τρόπο της. Ο άνθρωπος γενικότερα ανεξαρτήτως φύλου άγχεται και μάχεται για μια καλύτερη ζωή, άλλοι τα καταφέρνουν κι άλλοι όχι, αυτή είναι η νόρμα της ζωής.

Η σχέση γονιών και παιδιών είναι κατά βάση σκοτεινή. Η τρυφερότητα που πηγάζει από τον πυρήνα της δεν είναι, τελικά, τόσο αστείρευτη;

Ναι, υπάρχει αυτό το μικρό απόσπασμα στο βιβλίο θέλοντας να περιγράψω τη σκοτεινή σχέση μάνας- κόρης στην ιστορία μου, γιατί είναι όντως σκοτεινή. Νομίζω πως υπάρχουν τέτοιες σχέσεις ανάμεσα σε πολλά παιδιά και τους γονείς τους, το υποστηρίζουν σπουδαίοι ψυχαναλυτές, συμφωνούν σε αυτό και οι Φροϊδικοί και οι Λακανικοί.

«Πάντα μου άρεσε η μετατόπιση της πλοκής από τον έναν τόπο στον άλλο. Οι τόποι γα μένα είναι σχεδόν πάντα συμπρωταγωνιστές στις ιστορίες που γράφω…»

«Μα ο έρωτας είναι συνήθως η ίδια η υπέρβαση, αφού συχνά οδηγεί τον άνθρωπο σε ακραίες συμπεριφορές» λέτε κάπου «Και δεν είναι λίγες οι φορές που ένας ματαιωμένος έρωτας καταλήγει να είναι τραγικός;»

Ναι, ο έρωτας στη μυθιστορηματική του κυρίως διάσταση υπήρξε κυρίως τραγικός από τους αρχαίους χρόνους ως σήμερα, κι αποτυπώνεται ως τέτοιος. Τα λόγια αυτά αναφέρονται σε μια συζήτηση ανάμεσα στα δυο πρωταγωνιστικά πρόσωπα, όπου το ένα μέλος θέλει να εντυπωσιάσει το άλλο, να το παγιδεύσει στα δίχτυα του για λόγους που δεν φανερώνονται από την αρχή.

«Οι θύμησες προκαλούν πόνο και ενοχές, ακόμα και για τα σφάλματα που έχουμε διαπράξει χωρίς τη θέλησή μας», γράφετε κάπου αλλού. Αναρωτιέμαι όμως κι εγώ: Γίνονται τελικά πράγματα και δη σοβαρά ερήμην μας;

Βεβαίως και κυρίως τέτοια σφάλματα τα διαπράττουμε οι ίδιοι απέναντι στους ίδιους μας τους εαυτούς. Χωρίς να το θέλουμε ή καλά καλά να το καταλαβαίνουμε, μπορούμε να τραυματίσουμε τον εαυτό μας και μάλιστα σκληρά. Οι αυτοκαταστροφικές τάσεις για παράδειγμα είναι ένα είδος  ακούσιας τιμωρίας. Ίσως πάλι και εκούσιας, αλλά σπανίως την αντιλαμβανόμαστε όταν είμαστε ευάλωτοι.

Τοποθετείτε την πλοκή της ιστορίας σας στο Βερολίνο και τη Θεσσαλονίκη. Γοητευτικές πόλεις και για σας;

Πάντα μου άρεσε η μετατόπιση της πλοκής από τον έναν τόπο στον άλλο. Οι τόποι γα μένα είναι σχεδόν πάντα συμπρωταγωνιστές στις ιστορίες που γράφω. Είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει τη γραφή μου, ίσως, γιατί ανέκαθεν αμφιταλαντευόμουν ανάμεσα σε δύο τόπους, δύο πατρίδες, δύο ταυτότητες.

Η πόλη όμως που αγαπάτε πιο πολύ από όλες είναι η γενέτειρά σας; Το Κάιρο; Θα την επισκεφτείτε σύντομα;

Ναι, διότι τείνουμε να εξιδανικεύουμε τους τόπους όπου περάσαμε τα σημαντικότερα χρόνια της ζωής μας. Θα επισκεφτώ σύντομα το Κάιρο, με έχουν καλέσει σε ένα παγκόσμιο λογοτεχνικό συνέδριο και με την ευκαιρία αυτή, θα παρουσιάσω την «Επιστροφή» στους Έλληνες και ελληνόφωνους Αιγύπτιους της πόλης. Έχω κοινό που με παρακολουθεί και διαβάζει τα βιβλία μου εκεί.

Οι γιορτές προ των πυλών. Πώς αισθάνεστε; Μια γλύκα, μια μελαγχολία;

Συνήθως νιώθω μελαγχολία, αυτή τη φορά, όμως, είμαι γεμάτη προσδοκία, διότι έπονται ταξίδια στην Ευρώπη και σε κάποιες αραβικές χώρες, λόγω της δουλειάς μου και της άλλης μου ιδιότητας και τα αναμένω με χαρά.

Ευχαριστώ θερμά για τον χρόνο σας. Μια νέα  τώρα  και  ιντερνετική  φίλη.

Και εγώ σας ευχαριστώ πολύ και για τα δύο, τη συνέντευξη και τη φιλία.