fbpx

Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού «Arc For Dance Festival», Φρόσω Τρούσα συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

 

 

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Η καταπόνηση είναι μεγάλη , ταυτόχρονα χρειάζεται να είσαι σε μια μόνιμη εκπαίδευση για να μπορείς να ανταπεξέλθεις στις απαιτήσεις της δουλειάς. ‘Ένας επαγγελματίας χορευτής έρχεται αντιμέτωπος με την φθορά του σώματος του καθημερινά οπότε χρειάζεται πολύ ψυχή για να συνεχίζεις»

Το Διεθνές Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού Arc For Dance Festival ξεκίνησε τη δεύτερη δεκαετία δράσης του πολυφωνικά. Με έμφαση τόσο στους διαφορετικούς ήχους, τις «φωνές» που παράγουν, προτείνουν και εκπέμπουν τα σώματα που χορεύουν, όσο και στους τρόπους που προσλαμβάνουν τους ήχους αυτούς οι θεατές. Ανακαλεί χορευτικά ιδιώματα εξετάζοντας τη δυνατότητά τους να αρθρώνουν διεκδικήσεις, να διατυπώνουν αιτήματα, να δημιουργούν τοπία από σύνθετα τελετουργικά, με ευρύτατα ερεθίσματα.

Ο κεντρικός πυρήνας του φεστιβάλ, που θα διεξαχθεί στις 23, 24, 25 και 26 Μαΐου 2019 στο θέατρο Κιβωτός, φιλοξενεί οκτώ παραστάσεις έργων σύγχρονου χορού, τα πέντε από τα οποία παρουσιάζονται στην παγκόσμια πρεμιέρα τους στην Αθήνα. Τα έργα αυτά καλύπτουν ένα ευρύ εκφραστικό τόξο με σημείο αιχμής τον ήχο της κίνησης, την πολυφωνία των σωμάτων και τελικά τη γλώσσα που αρθρώνει ο χορός σήμερα.

Η καλλιτεχνική διευθύντριά του η κα Φρόσω Τρούσα μιλάει στο InTownPost.com για το χορό στην Ελλάδα και το Φεστιβάλ απαντώντας σε καίρια ερωτήματα, που θα τεθούν και μέσα από τις παραστάσεις, δίνοντας έμφαση στο πως «ακούει» ο χορός τον κόσμο και πώς διευρύνει τον τρόπο που συν-αισθανόμαστε.

Κα Τρούσα τι προσφέρατε και τί πήρατε από αυτή τη 10ετία δράσης του Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού Arc For Dance Festival;

Εύχομαι αυτό που κάνω όλα αυτά τα χρόνια να βοηθάει έστω και λίγο στην εξέλιξη του σύγχρονου χορού στην χώρα μας αλλά και στην προώθηση του έργου των καλλιτεχνών μας έξω από τα σύνορα.

Έχω πάρει πολύ γνώση, σε πολλαπλά επίπεδα. Όταν δημιουργείς κάτι και ειδικά χωρίς οικονομική στήριξη, έστω και αν στα μάτια των άλλων δεν φαντάζει μεγάλο ή περίπλοκο,  συνειδητοποιείς  πόσα πράγματα πρέπει να γίνουν ώστε να υλοποιηθεί βασιζόμενος αποκλειστικά στις δικές σου δυνάμεις. Πρέπει να βρίσκεις λύσεις  στο πως μπορείς να υλοποιήσεις το όραμα σου. Ο τίτλος που μου δίνεται δεν σημαίνει οτι η δουλειά μου είναι μόνο να επιλέγω τα έργα και να κάνω ένα προγραμματισμό, που είναι και ο στόχος φυσικά. Οι εργασίες είναι πολλές και τις περισσότερες φορές συμβαίνουν ταυτόχρονα. Οι συνεργάτες είναι πολύτιμοι και θέλει χρόνο να χτίσεις σχέσεις, να υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη, αγάπη και τρέλα για να υλοποιηθεί κάθε φορά ο στόχος.

Μέσα από αυτή την διαδικασία είχα και έχω την τύχη συνεχώς να γνωρίσω πολύ κόσμο. Ανθρώπους που με κάνουν να συνειδητοποιώ τι δεν χρειάζομαι στην ζωή μου αλλά κυρίως ανθρώπους που εκτιμώ βαθιά, με εμπνέουν και μου δίνουν χαρά για δημιουργία.

Κεντρικό θέμα του φετινού Φεστιβάλ είναι η φωνή. Γιατί δώσατε βαρύτητα στη φωνή;

Φέτος, κατά τη διαδικασία του προγραμματισμού, γεννήθηκαν τα εξής ερωτήματα: Πως «μιλάει» ο χορός σήμερα; Πως αυτό το «αόρατο όργανο» έχει παρουσία στο χορό σήμερα, πως επηρεάζει την κίνηση μας και πως ο κόσμος προσλαμβάνει αυτούς τους ήχους; Αναμένουμε παρακολουθώντας τα έργα που θα παρουσιαστούν στο Φεστιβάλ να ανακαλύψουμε τις δικές μας απαντήσεις και συνδέσεις.

Η θεία τέχνη της μούσας της Τερψιχόρης, ο χορός που υπηρετείτε με πάθος είναι γεγονός, ότι εμπνέει τη καρδιά και τη ψυχή να μιλήσουν με τη γλώσσα του σώματος.  Πιστεύετε ότι ένα απαίδευτο κοινό μπορείς να κατανοήσει τα συμβολικά μηνύματα μιας παράστασης  χορού;

Ο, τι και να υπηρετείς πιστεύω οτι χρειάζεται να το κάνεις με πάθος, πόσο μάλλον στον χορό όπου χρειάζεται να δουλεύεις με το σώμα σου κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες.  Η καταπόνηση είναι μεγάλη , ταυτόχρονα χρειάζεται να είσαι σε μια μόνιμη εκπαίδευση για να μπορείς να ανταπεξέλθεις στις απαιτήσεις της δουλειάς. Ένας επαγγελματίας χορευτής έρχεται αντιμέτωπος με την φθορά του σώματος του καθημερινά οπότε χρειάζεται πολύ ψυχή για να συνεχίζεις.

Όσο για το αν μπορεί ένα απαίδευτο κοινό να κατανοήσει τα συμβολικά μηνύματα είναι πάντα σχετικό, ανάλογα με τα ερεθίσματα του κάθε ανθρώπου. Ο χορός και ειδικά ο σύγχρονος χορός αντλεί το κινητικό του λεξιλόγιο από την καθημερινότητα μας. Η χορογραφική σύνθεση παίζει μεγάλο ρόλο στο πως θα ερμηνεύσουμε το κάθε έργο και πόσο θα αφεθούμε να δούμε πως το σώμα θα μας ταξιδεύσει, πόσο θα αντισταθούμε ή πόσο θα επιτρέψουμε να βγούμε από το οικείο και να μπούμε σε διαφορετικούς κόσμους από αυτούς που έχουμε συνηθίσει.

«Η τεχνική είναι εκεί για να αποκτήσει το σώμα όσο περισσότερα εργαλεία μπορεί ώστε να ερμηνεύσει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που θέλει να εξιστορίσει. Όμως ο χορευτής πάνω απ όλα είναι καλλιτέχνης. Ερμηνεύει την ζωή, την κοινωνία που ζούμε, σχολιάζει, είναι πολίτης του κόσμου»

Υπάρχουν πολλοί νέοι που ασχολούνται με το χορό στη χώρα μας και πόσο εύκολο είναι να κάνουν αυτοί μια διεθνή καριέρα;

Ναι, υπάρχει αρκετός κόσμος που ασχολείται με τον χορό ερασιτεχνικά αλλά και επαγγελματικά. Όμως πιστεύω οτι η σχέση με την παραστατική πλευρά αυτής της τέχνης έχει μεγάλη απόκλιση. Κάνουμε χορό και ευχαριστιόμαστε την κίνηση, ονειρευόμαστε να χορεύουμε σε ομάδες αλλά δεν ξέρουμε τι έργο παράγουν, τι μας εμπνέει όντως  στο χορό ποια είναι η επαφή μας με την θέαση αυτής της τέχνης πέρα από την πρακτική που κάνουμε; Πως συνθέτουν κόσμους οι καλλιτέχνες μέσα από την κίνηση; Eίναι σαν να λέμε ζωγραφίζω, μαθαίνω να δουλεύω τα εργαλεία αλλά δεν παρακολουθώ εκθέσεις, δεν έχω επαφή με την ιστορία και με αυτό που συμβαίνει σήμερα.

Το να κάνει κάποιος διεθνή καριέρα δεν είναι εύκολο. Παρ’  όλoυς όμως τους περιορισμούς που έχουμε στην χώρα μας οι Έλληνες καλλιτέχνες έχουν δυνατή παρουσία στο εξωτερικό και μπορώ να πω οτι πολλά φεστιβάλ φιλοξενούν τα έργα τους κατ’ επανάληψη τα τελευταία χρόνια και διαμορφώνουν συνεργασίες με διάφορα -κυρίως ευρωπαϊκά- δίκτυα.

Λόγω του σημαντικού σας έργου, που σημάδεψε την τέχνη του χορού τα τελευταία χρόνια, επιβραβευτήκατε, με την έννοια ότι έχετε τη στήριξη των εθνικών πόρων που σας βοηθούν για το καλύτερο αποτέλεσμα. Χωρίς αυτή την επιχορήγηση θα μπορούσατε να κάνετε πράγματα;

Πράγματι το Επιχειρησιακό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα «Αττική 2014-2020» μας έδωσε τεράστια δυνατότητα να αναπτύξουμε τις δράσεις μας. Έχουμε την ευκαιρία να φέρουμε τον χορό πιο κοντά στον κόσμο, να μοιραστούμε μαζί του υπέροχες στιγμές και να παρουσιάσουμε έργα που σε άλλη περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να πραγματοποιήσουμε. Παρόλα αυτά δεν θεωρώ ότι η οικονομική στήριξη της πολιτείας είναι ακριβώς επιβράβευση. Σαφώς υποδηλώνει μια αναγνώριση του θεσμού, έπειτα από τόσα χρόνια παρουσίας του ως το μοναδικό Φεστιβάλ αμιγώς συγχρόνου χορού της Αθήνας, όμως θεωρώ ότι η πολιτεία όφειλε και οφείλει να στηρίζει θεσμούς που προάγουν τον πολιτισμό μας τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας και στηρίζουν τους Έλληνες δημιουργούς ώστε να παράξουν ουσιαστικό έργο.

Ένας χορογράφος μία παραγωγή, ένας καλλιτέχνης θέλει έναν τόπο σταθερό για να δημιουργήσει, όπως έχετε δηλώσει. Υπάρχει προοπτική κα. Τρούσα να αποκτήσετε τη δική σας στέγη;

Νομίζω οτι είναι μια επιθυμία για πολλούς ανθρώπους του χώρου να έχουν όλες αυτές τις συνθήκες για να πραγματοποιήσουν το έργο τους. Όμως στην Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ε.Ε δεν υπάρχει πρόθεση για τέτοια ανάπτυξη. Ο ίδιος ο χώρος έχει δρόμο μπροστά για να ωριμάσει μια τέτοια αντίληψη.

Όσο για την δική μου στέγη υπάρχει το Dance Cultural Centre όπου εδώ και 20, σχεδόν, χρόνια προσπαθούμε μέσα από την ιδιωτική μας πρωτοβουλία να προσφέρουμε όσο το δυνατόν περισσότερο στην ανάπτυξη του χορού μέσα από καθημερινά μαθήματα και σεμινάρια για επαγγελματίες και ερασιτέχνες χορευτές . Σίγουρα ένας μεγαλύτερος χώρος και με άλλες προδιαγραφές θα ενίσχυε ακόμα περισσότερο τις δραστηριότητες μας αλλά αν θέλουμε να κάνουμε το επόμενο βήμα η οικονομική υποστήριξη είναι σημαντική.

Η Αμερικανίδα χορογράφος Μάρθα Γκράχαμ υποστήριζε, ότι: «Ο χορός είναι σιωπηλή ποίηση». Εσείς τι λέτε;

Εγώ θα χρησιμοποιήσω μια φράση ενός επίσης πολύ εμπνευσμένου ανθρώπου που έχω την χαρά να γνωρίζω, του John Ashford, Καλλιτεχνικού διευθυντή του δικτύου Aerowaves: «Ο χορός είναι η ποίηση του θεάτρου».

Ο Νομπελίστας συγγραφέας Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω, σε μια ρήση του για το χορό αναφέρει το συγκλονιστικό: «Αν δεν μπορείς να απαλλαγείς από τους σκελετούς στη ντουλάπα σου, καλά θα κάνεις να τους μάθεις να χορεύουν.» Η ενασχόληση με το χορό ωφελεί την ψυχική και πνευματική μας υγεία;

Ναι φυσικά! επιτρέπουμε στο σώμα μας να εκφραστεί, να εκτονώσει την ενέργεια του, να λειτουργήσει το μυαλό μας μέσω μιας κινητικής εντολής, να νιώσουμε πιο βαθιά την ύπαρξη μας, να συντονιστούμε με την μουσική, να ερμηνεύσουμε τα συναισθήματα μας με διαφορετικό τρόπο.

Και ο Γάλλος συγγραφέας Ονορέ ντε Μπαλζάκ εξυμνώντας την τέχνη του χορού σημειώνει: «Τα τρία πιο όμορφα θεάματα σ’ αυτόν τον κόσμο είναι ένα πλοίο με όλα τα πανιά του ανοιχτά, ένα άλογο που καλπάζει και μια γυναίκα που χορεύει.» Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο;

Ομολογώ ότι αισθάνομαι μια αμηχανία με αυτή τη ρήση. Δυστυχώς ο χορός για πάρα πολλά χρόνια αντιμετωπιζόταν ως μια συνθήκη ερωτικής πρόκλησης, κυρίως σε ότι αφορούσε το γυναικείο φύλο. Κατά το διάστημα που υπήρξα ενεργή χορεύτρια αντιμετώπισα αυτή τη συνθήκη. Οι χώροι που μπορούσε μια χορεύτρια να εξασκήσει πραγματικά την τέχνη της, χωρίς η παρουσία της να αποτελεί μέσο πρόκλησης αλλά ουσιαστική εξερεύνηση της κίνησης και των κόσμων που αυτή δημιουργεί, ήταν ελάχιστοι. Ευτυχώς τα πράγματα αλλάζουν και εξελίσσονται.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι δύο έργα που θα παρουσιαστούν στο κεντρικό Φεστιβάλ, που λαμβάνει χώρα στις 23-26 Μαΐου στο Θέατρο Κιβωτός, πραγματεύονται το σεξισμό και την πατριαρχία. Μάλιστα το ένα εκ των δύο είναι δημιούργημα άντρα χορογράφου, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι εν δύναμη θύματα της πατριαρχίας είναι όλα τα φύλα ανεξαιρέτως.

Είναι θέμα τεχνικής ή θέμα πάθους ο χορός κα. Τρούσα;

Η τεχνική είναι εκεί για να αποκτήσει το σώμα όσο περισσότερα εργαλεία μπορεί ώστε να ερμηνεύσει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που θέλει να εξιστορίσει. Όμως ο χορευτής πάνω απ όλα είναι καλλιτέχνης. Ερμηνεύει την ζωή, την κοινωνία που ζούμε, σχολιάζει, είναι πολίτης του κόσμου. Δεν είναι θέμα δεξιοτήτων. Η τεχνική που χρειάζεται να έχει ο ερμηνευτής είναι δεδομένη αλλά χωρίς την προσωπική του ανησυχία και περιέργεια για ζωή είναι απλά εκτελεστής βημάτων.

Είναι ο χορός μέσο ελευθερίας;

Είναι εκφραστικό εργαλείο οπότε ναι, πιστεύω οτι μέσα από αυτό νιώθεις την αίσθηση της ελευθερίας.

Σε τι δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στη δική σας γλώσσα σώματος κα. Τρούσα;

Μου αρέσει να παρακολουθώ χορό γιατί μέσα από αυτό νιώθω οτι διευρύνω την αντίληψη μου και μου επιτρέπεται ελεύθερα να κάνω τους δικούς μου συνειρμούς και συσχετισμούς για το πως βιώνω το κόσμο μέσα στον οποίο ζω.

Θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας τα όνειρά σας;

Νομίζω οτι βασικό μου όνειρο είναι μάλλον να είμαι όσο το δυνατόν χρήσιμος άνθρωπος στην κοινωνία. Αν αυτό συμβαίνει μέσω της τέχνης του χορού θα συνεχίζω να προσφέρω την εργασία μου σε αυτόν τον χώρο.

info

Ποιά είναι η Φρόσω Τρούσα:

Ξεκίνησε χορό στην σχολή Χορού Young Place στο Λονδίνο στην ηλικία των 17. Ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο London Contemporary Dance School µε BΑ (hons) και στη συνέχεια εργάστηκε ως χορεύτρια στις οµάδες Dance TheaterRed – Andy Pappas, Yael Flexer Dance Co. και Lyrical DanceTheatre. Εργάστηκε ως καθηγήτρια χορού στο Πανεπιστήµιο του Middlesex και 5 χρόνια στο Young Place. Το 1996 επέστρεψε στην Ελλάδα όπου συνεργάστηκε µε τις οµάδες χορού Ήρως Άγγελος του χορογράφου Πέτρου Γάλλια, ΑΚΙΝ της Μαρίνας Μαυρογένη και X-Art της Κατερίνας Ανδριοπούλου. Το 2001 συµµετείχε ως χορεύτρια στην θεατρική παράσταση «Penthesilea» σε σκηνοθεσία Peter Stein. Έχει, επίσης διδάξει επί 5 συναπτά έτη στη σχολή χορού της Κατερίνας Ροδίου. Από το 2002 διευθύνει µαζί µε τον Δηµήτρη Νασιάκο το στούντιο χορού Dance Cultural Centre (www.dancce.gr) Το 2008 ξεκίνησαν το Φεστιβάλ χορού ARC for DANCE FESTIVAL (www.arcfordancefestival.gr), η πρώτη πλατφόρµα σύγχρονου χορού µε έργα νέων Ελλήνων και ξένων δηµιουργών.

Η Φρόσω Τρούσα έχει υπάρξει µέλος του ευρωπαϊκού δικτύου Spider Expand!. Ένα διετές πρόγραµµα καλλιτεχνικής ανταλλαγής και παρουσίασης µεταξύ των χωρών: Βέλγιο, Σλοβενία, Γαλλία, Κροατία, και Ελλάδα. Ήταν Υπεύθυνη για τον χορό στην κεντρική οµάδα της διοργάνωσης του Διεθνές Δικτύου παραστατικών τεχνών ΙΕΤΜ που πραγµατοποιήθηκε στην Αθήνα το 2013.

Από το 2014 είναι µέλος του Ευρωπαϊκού δικτύου χορού, AEROWAVES- Dance Across Europe. Ειναι µέλος της οµάδας εργασίας «Ανοιχτές Πόρτες», µια συνεργασία του ΥΠΠΟΑ και Μεγάρου Μουσικής που στηρίζει νέους δηµιουργούς για την περίοδο της προετοιµασίας τους και την παρουσίασης της δουλειά τους στο κοινό. Ειναι µέλος της Επιτροπής Επιχορηγήσεων Χορού του ΥΠΠΟΑ για την περίοδο 2017-19.

Είναι στην οµάδα συνεργατών για το καλλιτεχνικό πρόγραµµα της Ελευσίνας- Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2021.

Αναλυτικά το πρόγραμμα του Φεστιβάλ: Arc For Dance Festival (εδώ)