fbpx

Η Θάλεια Γρίβα συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Το υπέροχο, άκρως ελληνικό, παράδοξο με τα παραδοσιακά μας παραμύθια, είναι ότι οι ιστορίες συνεχίζονται και μετά το «τέλος καλό, όλα καλά», κι αυτό είναι κομμάτι της ιδιοσυγκρασίας μας, ως λαός. Δεν πιστεύουμε στο καλό τέλος, οπότε, ποια είμαι εγώ, να πάω κόντρα στο συλλογικό ασυνείδητο και την παράδοσή μας;»

Μια σύγχρονη παραμυθού, θα έλεγα, ότι είναι η Θάλεια Γρίβα που εδώ και χρόνια ασχολείται με την παρουσίαση επί σκηνής παραμυθιών για ενηλίκους. Για την Θάλεια το  παραμύθι είτε σκληρό, είτε «βρώμικο»  είναι ο τρόπος της να επικοινωνεί, να μοιράζεται συναισθήματα και ανάγκες, να δίνει αγάπη και ελπίδα.

Σε αυτό το μαγευτικό  ταξίδι στον κόσμο του παραμυθιού, η Θάλεια Γρίβα έχει αφηγηθεί δεκάδες ιστορίες από την ελληνική παράδοση και όχι μόνο.

Με όχημα τα ελληνικά παραμύθια η παράστασή της «Βρώμικα Παραμύθια» πήρε τη 2η θέση στα Scrats nights, του Bob Theatre Festival, το 2016, και κατέληξε ως ολοκληρωμένη παράσταση στο Θέατρο 104, αυτή τη σαιζόν, με «Τα Κακορίζικα (Βρώμικα Παραμύθια)» .

Η Θάλεια Γρίβα γεννήθηκε στην Κέρκυρα. Είναι απόφοιτος του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και της Αν. Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν. Στο θέατρο έχει συνεργαστεί, ως ηθοποιός και βοηθός σκηνοθέτη, με τους Διαγόρα Χρονόπουλο, Μαριάννα Κάλμπαρη, Νικαίτη Κοντούρη, Άρη Μιχόπουλο, Κ. Αλέξη Αλάτση, Θωμά Μοσχόπουλο.

Έχει σκηνοθετήσει τις παραστάσεις Σταχτοπούτα η Ιδανική, 2014, (off- off Athens, Επί Κολωνώ), Το Όνειρο της Κοιμωμένης, 2015, (14η Μέρα), Τα πιο Τρομακτικά Χριστούγεννα, 2015, (Christmas Factory)  Βρώμικα Παραμύθια, 2016, (Θέατρο 104) και Ακόμη πιο Βρώμικα Παραμύθια, 2017-18(Θέατρο 104).

Αυτή τη περίοδο είναι βοηθός σκηνοθέτης στην παράσταση Ρένα, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, και σκηνοθετεί «Τα Κακορίζικα (Βρώμικα Παραμύθια)», στο Θέατρο 104.

Έχει γράψει τα θεατρικά έργα Σταχτοπούτα η Ιδανική, Βρώμικα Παραμύθια, καθώς και το Στίγματα, μια παράσταση για τον κρόκο, μαζί με τον Δημήτρη Ντάσκα, παραγγελία του ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης.

Επίσης, συμμετείχε ως εμψυχώτρια σε Επιμορφωτικά Βιωματικά Σεμινάρια-Εργαστήρια  Θεατρικής Αγωγής, πραγματοποίησε εισηγήσεις για τον θεατρικό αυτοσχεδιασμό στην σχολική αίθουσα, δίδαξε ως εισηγήτρια ομάδες εφήβων, και το 2017 σκηνοθέτησε την Εφηβική Ομάδα του ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης.

Ας ταξιδέψουμε μαζί της στον κόσμο του παραμυθιού…

Επί τεσσεράμισι χρόνια ασχολείσθε με τα παραμύθια. Τόσο σας έχουν μαγέψει ή κρύβουν  τρομακτικές αλήθειες που ανακαλύψατε στις σελίδες τους και θέλετε να μοιραστείτε με το κοινό των ενηλίκων; Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε σε αυτό το χώρο;

Ισχύουν και οι δύο υποθέσεις σας, και ταυτόχρονα μου έδωσαν την ελευθερία να εκφράσω μεγάλες αλήθειες, μέσα από μια πληθώρα ιστοριών και ηρώων, όλων τους τόσο γοητευτικών, μέχρι και σήμερα, που δεν μπορούσα να αντισταθώ στη δύναμη αυτών των ιστοριών.

Ώσπου φθάσατε στο σημείο κα. Γρίβα να ολοκληρώσετε στο Θέατρο 104 τον κύκλο των παραμυθιών, με την παράσταση «Τα Κακορίζικα, Βρώμικα Παραμύθια». Μια παράσταση βασισμένη σε ελληνικά παραδοσιακά παραμύθια, με κύρια θεματική τους τις κανιβαλικές σχέσεις εντός οικογένειας και την ενδοοικογενειακή κακοποίηση μεταξύ συντρόφων και γονέων-παιδιών. Θεματική τραγικά επίκαιρη σε όλες τις εποχές. Μπορεί αυτή παράσταση να δώσει λύσεις ή να βοηθήσει ώστε να μειωθούν αυτά τα φαινόμενα; Ποιος είναι ο προβληματισμός στο έργο σας;

Αν και δεν θα έπρεπε να τοποθετηθώ, νομίζω πως το θέατρο, η τέχνη, γενικά, δεν πρέπει να δίνει απαντήσεις, αλλά να δημιουργεί ερωτήσεις. Ξεκινάμε με μια παραμυθιακή καταγραφή αυτών των φαινομένων και αφήνουμε το θεατή να περιηγηθεί στην ιστορία, κάνοντας τις δικές του αναφορές και ταυτίσεις. Αυτό και μόνο, πιστεύω, βοηθάει να γίνουν οι προσωπικές ταυτίσεις με τον εκάστοτε ήρωα. Και ποιος δεν έχει αντιμετωπίσει συγκρουσιακές καταστάσεις, στις οικογενειακές του σχέσεις;

Ποια «Βρώμικα» παραμύθια συμπεριλαμβάνει η παράστασή σας;

Τον Τρίματο (ή αλλιώς Τρισκατάρατο), τον ιδανικό σύντροφο, μέχρι που η πόρτα του σπιτιού κλείνει, το παραμύθι του Αυγερινού και της Πούλιας, τα δύο αδέλφια που τα κυνηγούν οι γονείς τους, να τα φάνε!

Οι ήρωες των παραμυθιών σας έχουν έντονο το στοιχείο της θέλησης για επιβίωση. Παλεύουν για να τα καταφέρουν να ορθοποδήσουν, όπως εμείς όλοι αυτή τη δύσκολη εποχή που η χώρα βρίσκεται σε βαθιά ύφεση. Αυτό τουλάχιστον έχετε αφήσει να εννοηθεί κα. Γρίβα. Άρα είναι ήρωες της ζωής. Πώς ξεφεύγουν από το στόχο τους και εμπλέκονται  σε βρώμικες καταστάσεις;

Αχ, οι καημένοι, δεν ξεφεύγουν από το στόχο τους! Παλεύουν να κατακτήσουν μια θέση στη ζωή, και οι δυσκολίες έρχονται ερήμην τους! Είναι εκεί που νομίζουν ότι θα πάνε όλα καλύτερα, ή βρίσκονται εγκλωβισμένοι λόγω κάποιας υπόσχεσης, ή επειδή προσπαθούν να σώσουν κάποιον άλλο. Πόσο συχνά δεν την πατάμε όλοι μας, δείχνοντας εμπιστοσύνη;

Έχουν ανάγκη οι σύγχρονοι άνθρωποι από παραμύθια;

Όσο ποτέ! Όχι από εκείνα που τους παραμυθιάζουν, αλλά από αυτά που τους «λένε την αλήθεια»!

Παρότι ασχολείσθε με τα παραμύθια δεν κάνετε παραστάσεις για μικρά παιδιά. Γιατί;

Δεν μου το έχουν προτείνει, ακόμα! (γέλια)

Στην πραγματικότητα, δουλεύω με έφηβους, τα τελευταία χρόνια και αντιδρούν πολύ θετικά στα παραδοσιακά παραμύθια, ιδιαίτερα στα πιο αιμοσταγή. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να κάνεις έναν έφηβο να αγαπήσει την παράδοση, από τα σκληρότερα παραμύθια μας.

Βλέποντας τις παραστάσεις σας καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι το φινάλε κάθε παραμυθιού, όπως το γνωρίζαμε, το γνωστό «και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» ανατρέπεται. Ποιο είναι το ζητούμενο κα. Γρίβα;

Το υπέροχο, άκρως ελληνικό, παράδοξο με τα παραδοσιακά μας παραμύθια, είναι ότι η ιστορίες συνεχίζονται και μετά το «τέλος καλό, όλα καλά», κι αυτό είναι κομμάτι της ιδιοσυγκρασίας μας, ως λαός. Δεν πιστεύουμε στο καλό τέλος, οπότε, ποια είμαι εγώ, να πάω κόντρα στο συλλογικό ασυνείδητο και την παράδοσή μας; Ακολούθησα απλώς το μοτίβο (με μεγάλη μου χαρά, βέβαια).

«Ο φόβος, σε συνδυασμό με την ανάγκη, πυροδοτούν αντιδράσεις έξω από την πολιτισμένη εικόνα που έχουμε (ή είχαμε) για τον εαυτό μας και τους άλλους. Η ανασφάλεια που δημιουργείται μας ακολουθεί σε καθημερινή βάση»

Κι εγώ, όπως όλα τα κοριτσάκια, μεγάλωσα στα ροζ και στα παστέλ με παραμύθια με όμορφο τέλος που μου διηγείτο η γιαγιά μου. Μεγαλώνοντας βγήκα απότομα από  το παραμύθι σπάζοντας τα μούτρα μου στην πρώτη δυσκολία. Μήπως επιμένετε στις πιο σκληρές ιστορίες των παραμυθιών για να προετοιμάζετε τους ανθρώπους τι να περιμένουν βγαίνοντας στη ζωή; Τέτοιες καταστάσεις προσπαθείτε να αποτρέψετε;

Ίσως..  Μην νομίζετε ότι κι εγώ λειτουργώ σκεπτόμενη «α! τώρα θα δουν την παράσταση και θα καταλάβουν τη σκληρότητα της ύπαρξης». Ούτε που το σκέφτηκα, μέχρι να το επισημάνει θεατής!

Περισσότερο εύχομαι το κοινό μας να νιώσει, να εισβάλει στην ιστορία και να θέλει να δει τι θα γίνει παρακάτω, ώστε όταν το «δει» στην πραγματική ζωή να το αναγνωρίσει.

Οτιδήποτε βλέπεις μπορεί να γίνει ένα παραμύθι και μπορείς να βγάλεις μια ιστορία από οτιδήποτε αγγίξεις ισχυρίζεται ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Είναι έτσι κα. Γρίβα;

Μεγάλος παραμυθάς, ναι, πράγματι, με λίγη φαντασία και αγάπη για τις ατέλειες της ανθρώπινης φύσης, όλα γίνονται ιστορίες άξιες να ειπωθούν..

Ο Άντερσεν σε έναν άλλο  αφορισμό του αναφέρει: «Το να ζεις μόνο δεν είναι αρκετό, είπε η πεταλούδα. Πρέπει να έχεις λιακάδα, ελευθερία και ένα μικρό λουλούδι». Έχετε κάτι να συμπληρώσετε επ΄ αυτού;

Η διαφορά της ζωής από την επιβίωση είναι ένα μεγάλο ερώτημα! Και τι είναι αυτό που κάνει αυτή τη διαφορά εμφανή, επίσης. Για μένα είναι η τέχνη (οποιαδήποτε τέχνη, αρκεί να γίνεται με μεράκι) και οι ανθρώπινες σχέσεις,  και μάλλον γι΄ αυτό διάλεξα το θέατρο, την πιο κοινωνική από τις καλές τέχνες, για να συνδυάσω και τα δύο.

Και σε έναν άλλο απόφθεγμά του ο Δανός παραμυθάς, το κορυφαίο κατά τη γνώμη μου ,υπογραμμίζει: «Να είσαι χρήσιμος στον κόσμο είναι ο μόνος τρόπος να είσαι ευτυχισμένος». Δεν είναι έτσι;

Δυστυχώς, αυτό έχει να κάνει με την ιδιοσυγκρασία του καθενός μας, πού μπορεί και θέλει να είναι χρήσιμος, και γιατί.

Δεν βρίσκουν όλοι οι άνθρωποι τον τρόπο για να το πετύχουν, άσε που δεν είναι πάντα στο χέρι μας!

Έχετε δοκιμαστεί και σε άλλα είδη θεάτρου με επιτυχία. Πώς βλέπετε το μέλλον σας πάνω στο θεατρικό σανίδι;

Μου αρέσει το θέατρο σε όλα του τα πόστα, και ως ηθοποιός, ως βοηθός σκηνοθέτη, ως σκηνοθέτης και ως συγγραφέας, ακόμα! Όλοι αυτοί οι, πιθανόν άγνωστοι συνεργάτες, που οργανώνονται για έναν κοινό σκοπό, παλεύοντας για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Νομίζω πως θα είμαι ευτυχισμένη να συνεχίσω να δουλεύω σε έργα που πιστεύω, με συνεργάτες που θαυμάζω, σε όποιο πόστο κι αν είμαι, βάζοντας κι εγώ το λιθαράκι μου, μικρό ή μεγάλο, στο τελικό αποτέλεσμα που λέγεται παράσταση!

Πιστεύετε , ότι οι ανάγκες, ο φόβος και οι οικονομικές εξελίξεις μας οδηγούν σε μονοπάτια που αλλιώς θα αποφεύγαμε;

Σίγουρα, και μας δυσκολεύουν με τρόπους που ούτε που θα μπορούσαμε να φανταστούμε, πριν από αυτές τις καταστάσεις. Ο φόβος, σε συνδυασμό με την ανάγκη, πυροδοτούν αντιδράσεις έξω από την πολιτισμένη εικόνα που έχουμε (ή είχαμε) για τον εαυτό μας και τους άλλους. Η ανασφάλεια που δημιουργείται μας ακολουθεί σε καθημερινή βάση. Κι εκεί είναι που η τέχνη ανακουφίζει…

Δίνουμε εν τέλει διαχρονικότητα στο ευτελές αυτές τις εποχές, όπως πολλοί καλλιτέχνες ισχυρίζονται;

Πρέπει πρώτα να ορίσουμε το τι είναι ευτελές και τι όχι!

Η τέχνη που δεν δημιουργεί ποτέ άνοια είναι τελικά ένα άμεσο μέσο επικοινωνίας που μπορεί να αντικαταστήσει εκατομμύρια λέξεις, ιδέες και συναισθήματα; Τι μπορεί να μοιραστεί κανείς με την τέχνη;

Τα άλλογα συναισθήματα, οι ιδέες και οι αισθήσεις βρίσκουν καταφύγιο στην τέχνη, από την εποχή που οι άνθρωποι συγκροτούν κοινωνίες! Πολλές φορές, ένα έργο τέχνης μπορεί να ξεκλειδώσει  συναισθηματικές πορείες ή αισθητηριακές αναζητήσεις, χωρίς να χρειάζεται να υπάρχει επεξήγηση, κι αυτός είναι ο πιο σύντομος δρόμος για την εσωτερική μας αλήθεια.. Κάτι σαν έμμεσος διαλογισμός, ας πούμε.