fbpx

banner αεροδρομίου

Η εκλεκτή συγγραφέας Λεία Βιτάλη συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Τα προβλήματα είναι κοινά και γνωστά. Δεν έχουμε να πούμε νέα μηνύματα. Θέλουμε όμως να βιώσουμε την εμπειρία και να ανακαλύψουμε το βαθύτερο νόημά της και τις αιτίες της. Ίσως αυτό να βοηθάει»

«… Για ποια τέχνη μιλάμε; Δεν μας αφήνουν να κάνουμε τέχνη, αυτήν την τέχνη που υπονοείτε. Η τέχνη δεν παράγεται αν δεν έχεις να φας. Η τέχνη που παράγεται στις μέρες μας είναι μια τέχνη που ευνοεί τον εφησυχασμό. Βολική τέχνη. Αυτή η τέχνη επιχορηγείται. Αυτήν επιλέγεται να προωθηθεί»

Μόνο η Λεία Βιτάλη θα μπορούσε να μιλήσει έτσι.

Από τις σημαντικότερες συγγραφείς της γενιάς της, είναι ένας άνθρωπος που έχει πίστη στις αξίες και στα ιδανικά της. Έχει όραμα και το υπηρετεί παίρνοντας δημιουργικές αποφάσεις, που πολλές φορές αμφισβητούνται από το κατεστημένο και  με τόλμη και απελπισία απορεί και εκπλήσσεται,  παρατηρεί, εξεγείρεται, δεν εγκαταλείπει το κριτήριο της ανοχής και  αγανακτεί για τον τρόπο που κινείται ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία.

Είναι ανίκανη να συλλάβει τα παιγνίδια της εξουσίας, τη βρωμιά, την ίντριγκα, την αναξιοπρέπεια, την προδοσία, το ψέμα, την απάτη, απέχει παρασάγγας από το κλειστό κύκλωμα της τέχνης και γράφει για να ξορκίσει την ασχήμια του κόσμου. Γι΄ αυτό τα έργα της κατακτούν το θεατρόφιλο κοινό και τους βιβλιοφάγους.

Η παράσταση του έργου της «Rock Story», που είναι εμπνευσμένη από τον Παύλο Σιδηρόπουλο, παρουσιάζεται στο Θέατρο Αργώ. To έργο είναι γραμμένο με συγκίνηση και χιούμορ, ενώ αναζητά τα αίτια πίσω από τον πρόωρο θάνατο ενός ροκ ειδώλου μας. Μιλάει και αποκαλύπτει τον τρόπο που εργάζεται κρατώντας μια στάση ζωής μακριά από φραγμούς και στεγανά και έξω από την τέχνη της στέκεται σαν ένας συνεσταλμένος άνθρωπος που ωστόσο μας αιφνιδιάζει συνεχώς.

Οφείλω να παραδεχτώ, ότι πολύ τη χάρηκα αυτή τη συνάντηση.

Αφιερωμένο στον πρίγκιπα της ελληνικής ροκ σκηνής είναι το τελευταίο σας έργο κα. Βιτάλη, που γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Τι ήταν αυτό που σας συγκλόνισε στην προσωπικότητα του Παύλου Σιδηρόπουλου, πέρα από την πλούσια και αξιοσημείωτη μουσική κληρονομιά, την οποία  μας άφησε και αγγίζει βαθιά και τους νέους που δεν πρόλαβαν να τον γνωρίσουν;

Το Rock Story γράφτηκε το 2009 ,αλλά πιστεύω ότι αν το έγραφα τώρα θα ήταν το ίδιο. Γιατί σήμερα η προσωπικότητα του Παύλου έχει να μας πει πολύ περισσότερα. Ο Παύλος είναι ένας θρύλος. Γιατί πέρα από τις μουσικές του είχε ένα όραμα, αυτό που χρειαζόμαστε κι εμείς στη δική μας εποχή: Να αλλάξει τον κόσμο! Δεν ξέρω αν η φράση που γράφω μέσα στο έργο είναι δική μου ή δική του, γιατί μπήκα τόσο πολύ στη δική του σκέψη που ταυτίστηκα μαζί του και ταξιδέψαμε στο έργο μαζί. «Θέλω να ονειρευτώ το δικό μου όνειρο. Χρόνια τώρα με ζουλάνε να χωρέσω στο δικό τους. Αλλά το δικό τους είναι στενό, μικρό σάπιο και βρωμάει…» Θέλουμε ένα άλλο όνειρο εδώ και τώρα. Αυτό με γοήτευσε σε κείνον. Αλλά –κακά τα ψέματα- κάθε συγγραφέας αυτό που προβάλλει μέσα από τα έργα του είναι ο δικός του, κρυφός εαυτός.

«Θέλω να πω στους πιτσιρικάδες, ότι δεν υπάρχει κανένας, μα κανένας απολύτως λόγος να δοκιμάσουν ηρωίνη. Δεν μπορεί να σου δώσει κανένα όραμα, καμιά ψευδαίσθηση, κανένα βίζιον ας πούμε, άμα είσαι ποιητής, ζωγράφος ή καλλιτέχνης… Η ηρωίνη είναι κάτι που σε εκμηδενίζει, είναι ένας μύθος, μια μπούρδα…». Πώς περάσατε αυτή τη συγκλονιστική αλήθεια του Παύλου Σιδηρόπουλου μέσα από το έργο σας

Μα έτσι ακριβώς! Όχι με εντελώς τα ίδια λόγια αλλά με αυτό το νόημα. Βέβαια οι καιροί έχουν αλλάξει. Εκείνη την εποχή ήταν μια ιδεολογία συνδεδεμένη με το ροκ η χρήση των ουσιών. Σήμερα οι χρήστες αλλά και οι ουσίες είναι διαφορετικές. Υπάρχει πλέον ένα πολύ οργανωμένο κύκλωμα και δύσκολα ξεφεύγεις χωρίς μεγάλη ψυχική δύναμη και βοήθεια έξωθεν. Τότε κυνηγούσαν οι νέοι ένα όραμα στα άκρα, τώρα νομίζω περισσότερο ζητούν να ξεφύγουν απ’ τον εαυτό τους και από τη μιζέρια γύρω τους. Αλλά η άρνηση των ουσιών είναι πράγματι και θέμα εκπαίδευσης που αναρωτιέμαι γιατί οι κοινωνίες μας αρνούνται αυτό το προληπτικό μέσον.

Πιστεύετε, ότι το εγχείρημά σας αυτό θα φέρει τον θεατή σε  «διάλογο» με την πραγματικότητα και την αλήθεια;

Αν ο θεατής είναι ανοιχτός σίγουρα. Μετά από τόσα χρόνια στο θέατρο έχω καταλάβει ότι υπάρχουν θεατές ανοιχτοί που μπορούν να συμμετάσχουν στον διάλογο που ανοίγει το έργο και άλλοι που στέκονται καχύποπτα και είναι κλειστοί. Γενικότερα οι κλειστοί άνθρωποι δεν αφήνονται και ίσως δεν επιτρέπουν με τον τρόπο τους και στους άλλους να πάνε ένα βήμα πιο μπροστά.

Ποιο μήνυμα κα. Βιτάλη θέλετε να περάσετε εσείς μέσα από αυτό το έργο;

Ειλικρινά ‘όταν γράφω ένα θεατρικό ή ένα μυθιστόρημα ξεκινάω από μια δική μου ανάγκη να βιώσω μια κατάσταση και όχι να περάσω ένα μήνυμα. Δεν λειτουργώ εγκεφαλικά. Παλεύω με τους δικούς μου δαίμονες και στο τέλος τους νικώ ή παραδίνομαι. Αν ο θεατής ζήσει μαζί μου την εμπειρία σίγουρα θα νιώσει το ίδιο. Θα τους νικήσει ή θα τους αποδεχτεί. Τα προβλήματα είναι κοινά και γνωστά. Δεν έχουμε να πούμε νέα μηνύματα. Θέλουμε όμως να βιώσουμε την εμπειρία και να ανακαλύψουμε το βαθύτερο νόημά της και τις αιτίες της. Ίσως αυτό να βοηθάει.

Παύλος Σιδηρόπουλος

«Η νέα γενιά καταλαβαίνει πολύ καλά τι συμβαίνει και φεύγει. Κάποιοι που μένουν αδιαφορούν πλέον για την πολιτική. Αλλά υπάρχει και άλλο ένα κομμάτι, δυστυχώς, που μέσα από όλα αυτά έχει χάσει τον δρόμο του και με ναζιστικούς χειρισμούς προσπαθεί να επιβιώσει και να καταστρέψει ό, τι έχει μείνει…»

«Η Αθήνα έγινε κι αυτή μια πόλη χωρίς οίκτο κι άρχισα να φοβάμαι όταν γελάω στο δρόμο δυνατά», είχε εκμυστηρευτεί λίγο πριν φύγει από τη ζωή ο πρίγκιπας. Το ίδιο απάνθρωπο και αποκρουστικό πρόσωπο δεν έχει και στις μέρες μας;

Ίσως και χειρότερο. Τα προβλήματα έχουν ενταθεί. Οι ιδεολογίες έχουν στραφεί σε ακραία σημεία, ο φόβος και η μιζέρια είναι φανερά. Αλλά εγώ προσωπικά πιστεύω στον άνθρωπο και πιστεύω στη δύναμη της επιβίωσης. Πιστεύω στο ΘΑ αλλά όχι εκείνο των πολιτικών.

Πως θα χαρακτηρίζατε την εποχή μας, που από πρόσφατή συνέντευξή σας φαίνεται να σας έχει πληγώσει;

Δεν είναι η εποχή που πληγώνει. Είναι οι συγκυρίες που αλλοιώνουν τον άνθρωπο και φέρεται σαν αρπακτικό. Ιδιαίτερα στη χώρα μας, που η πίτα είναι πολύ μικρή και δεν επαρκεί να θρέψει όλους μας, νιώθεις ότι αν δεν «σκοτώσεις» τον άλλον δεν θα περισσέψει τίποτα για σένα. Και αυτό φρενάρει την πρόοδο, τη δημιουργικότητα, την συντροφικότητα, την ίδια τη διάθεση για ζωή. Χρειάζεται να αντισταθούμε ακόμη κι αν χάνουμε.

Η κρίση μας φέρνει όλους αντιμέτωπους με όσα χάσαμε τα τελευταία χρόνια, όπως συνήθειες, βεβαιότητες, και αυταπάτες. Τι μας απέμεινε κα. Βιτάλη πέρα από το ταραγμένο τοπίο στο οποίο κινούμεθα;

Ένα βαθύ κομμάτι του εαυτού μας έχει κρατήσει την ανθρωπιά του. Όταν πιάσουμε εντελώς πάτο αυτό θα βγει στην επιφάνεια. Η ανθρωπότητα θα επιβιώσει. Ότι δεν είναι ανθεκτικό θα χαθεί όπως συνέβαινε πάντα στον κόσμο μας και στον πλανήτη. Αλλά δεν επικράτησε ποτέ ένα «κακό» κομμάτι. Απλώς όλα μεταλλάσσονται.

Η υποκρισία, το χαμηλό επίπεδο των εθνοσωτήρων και η καθημερινή πλύση εγκεφάλου, που καθημερινά δεχόμαστε από όλα τα μέσα, που μόνο αρνητικά λειτουργεί, τι ρόλο θα παίξουν στη διαμόρφωση της νέας γενιάς;

Η νέα γενιά καταλαβαίνει πολύ καλά τι συμβαίνει και φεύγει. Κάποιοι που μένουν αδιαφορούν πλέον για την πολιτική. Αλλά υπάρχει και άλλο ένα κομμάτι δυστυχώς που μέσα από όλα αυτά έχει χάσει τον δρόμο του και με ναζιστικούς χειρισμούς προσπαθεί να επιβιώσει και να καταστρέψει ό, τι έχει μείνει. Η μιζέρια και η κρίση οικονομική και κοινωνική αλλά και πολιτιστική –ως γνωστόν- εκκολάπτει το αυγό του φιδιού. Ας προσέχουμε.

«Για μένα το ύψιστο αγαθό είναι η ελευθερία και η ανεξαρτησία με μεγάλες δόσεις ενσυναίσθησης και συμπόνιας. Δύσκολα θέματα αλλά όχι ακατόρθωτα αν τα επιθυμείς»

Άσχετα αν μας απωθεί η πολιτική όπως την βλέπουμε να ασκείται σήμερα, πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί προς αυτή την κατεύθυνση να αναπτύξει μια αίσθηση αφύπνισης που θα μας φανεί χρήσιμη;

Εδώ ανοίγουμε ένα άλλο πονεμένο κεφάλαιο. Για ποια τέχνη μιλάμε; Δεν μας αφήνουν να κάνουμε τέχνη, αυτήν την τέχνη που υπονοείτε. Η τέχνη δεν παράγεται αν δεν έχεις να φας. Η τέχνη που παράγεται στις μέρες μας είναι μια τέχνη που ευνοεί τον εφησυχασμό. Βολική τέχνη. Αυτή η τέχνη επιχορηγείται. Αυτήν επιλέγεται να προωθηθεί. Το βλέπουμε γύρω μας να συμβαίνει. Εκεί που μοιράζονται τα χρήματα η τέχνη της ουσίας υποχωρεί μπροστά στην τέχνη του εφησυχασμού ψάχνοντας όχι κάτι αληθινό και ουσιαστικό, αλλά ψάχνοντας κενές ουσίας φόρμες. Στα μέρη που δεν υπάρχουν τα λεφτά ο καλλιτέχνης παλεύει μόνος του χωρίς μεγάλα αποτελέσματα και ματώνει. Αλλά για πόσο ακόμη θα μπορεί να το κάνει αυτό;

Ομολογουμένως διανύουμε μία δύσκολη περίοδο σε οικονομικό αλλά και αξιακό επίπεδο. Πως μπορεί να επιβιώσει ο χώρος της τέχνης μέσα σε αυτό το περιβάλλον;

Συμβαίνουν τεράστιες αλλαγές. Δεν ξέρω να σας πω αν θα επιβιώσει έτσι όπως ξέραμε παλιά. Ίσως χρειάζεται να βρεθούν νέοι τρόποι, νέοι δρόμοι, συνεργασίες διαφορετικές. Αλλά όλα ακόμη είναι ρευστά. Ψαχνόμαστε.

Η κοινωνία θα αντέξει να περάσει όλη αυτή τη βιαιότητα που δέχεται σε όλους τους τομείς;

Ο άνθρωπος αντέχει στις κρίσεις. Αλλά μεταλλάσσεται για να επιβιώσει. Είναι νόμος της φύσης.

Εν γένει τα κοινωνικά δρώμενα επηρεάζουν τη θεματολογία σας κα. Βιτάλη;

Απολύτως. Δεν μπορώ να φανταστώ τους ήρωές μου να ζουν και να δρουν εν κενώ. Επηρεάζονται και επηρεάζουν τον κοινωνικό ιστό.

Στους ήρωες που δίνετε φωνή σήμερα, τους  προτείνετε να διεκδικούν και να σηκώσουν το κεφάλι;

Για μένα το ύψιστο αγαθό είναι η ελευθερία και η ανεξαρτησία με μεγάλες δόσεις ενσυναίσθησης και συμπόνιας. Δύσκολα θέματα αλλά όχι ακατόρθωτα αν τα επιθυμείς.

Ποια είναι τα σχέδιά σας για τη συνέχεια;

Ένα καινούργιο μυθιστόρημα που έχω στα σκαριά και ένα θεατρικό έργο που με τραβάει από το μανίκι. Αλλά και μια μεγάλη βόλτα με ιστιοπλοϊκό που μου έχει λείψει τα τελευταία χρόνια. Τόση αγάπη για τη θάλασσα ούτε ψάρι να ήμουν.