fbpx

banner αεροδρομίου

«Η Άγρια Αχλαδιά»

 

 

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(Ahlat Agaci  / The Wild Pear Tree)       

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Παραγωγή: Τουρκία, Σκόπια, Γαλλία, Γερμανία, Βοσνία, Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Σουηδία (2018)
  • Σκηνοθεσία : Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν
  • Με τους: Ντογκού Ντεμιρκόλ, Μουράτ Σεμσίρ, Χαζάρ Εργκουκλού
  • Διάρκεια: 188‘
  • Διανομή: Ama Films

Ο βραβευμένος με τον Χρυσό Φοίνικα των Κανών για την «Χειμερία Νάρκη» (2014), ο Τούρκος σκηνοθέτης Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν είναι ο άνθρωπος που φιλμάρει «ποιητικές» ταινίες δίχως ίχνος φαντασίας. Το σινεμά του Τσεϊλάν είναι άψογα ταξινομημένο στον απόλυτο ρεαλισμό διανθισμένο μάλιστα από την ποιητικότητα μιας γόνιμης  μελαγχολίας, που πλάνο πλάνο οδηγεί τον θεατή στην διαλογική του σκηνοθέτη. Δεν μπερδεύει, δεν ξεγελά, δεν παραπλανά, γιατί δεν γνωρίζει αυτό το παιχνίδι. Κάθε του στιγμή είναι ό,τι σκέφτεται, όπως κάθε του εικόνα είναι αυτό που σκέφτεται.

Ο Τσεϊλάν έπειτα από την «Χειμερία Νάρκη» και στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν μέχρι την παρούσα «Άγρια Αχλαδιά» η Τουρκία ως χώρα πέρασε μέσα από το μάτι της βελόνας, αλλάζοντας κυριολεκτικώς ρότα από την αρχική που είχε καταδείξει ως κράτος προόδου και ευημερίας. Το νόμισμα γύρισε τούμπα και αυτή η αλλαγή είναι καθολικά αποτυπωμένη στη καινούργια ταινία του, όπου κυριαρχεί ο λόγος και όχι οι εικόνες. Άρα ο Τσεϊλάν έχει πράγματα να πει και η ανάγκη του να εκφραστεί καλλιτεχνικά, καταλήγει ξανά σε ένα μακράς διάρκειας φιλμ των 188 λεπτών, ίδιος χρόνος περίπου με την προηγούμενη ταινία του.

Συγκαταλέγεται στους πολυλογάδες και κουραστικούς σκηνοθέτες, που ανακυκλώνουν την θεματική τους; Όχι, αντιθέτως. Είναι μεστός αλλά αθεράπευτα κλειστός, εσωστρεφής και συνάμα θεραπευτικά εκρηκτικός. Καλός χρήστης της κινηματογραφικής κάμερας, ξέρει να στήνει το σενάριο και η ροή μοιάζει σαν να ξεδιπλώνεις αργά και τελετουργικά, χειροποίητο χαλί, περιμένοντας μέχρι το τέλος να εμφανιστεί η έκπληξη.

Αν και μοιάζει σαν να μην θέλει να τελειώσει την ιστορία του, λες και την έχει ανάγκη για τον δικό του εσωτερικό εξαγνισμό, τις προσωπικές του απαντήσεις, πάραυτα προσκαλεί ελεύθερα τον θεατή να τον ακολουθήσει σε μια περιπατητική αφήγηση, ερευνώντας μια Τουρκία που προφανώς έχασε τον προσανατολισμό της, να βυθίζεται αργά και σταθερά στο πηχτό και ασφυκτικό σκοτάδι. Κάτι σαν το παλιό που επιμελώς και με ιδιοτέλεια θάβεται βαθιά από το καινούργιο. Οι μνήμες σημαντικές για τον Τσεϊλάν, όπως και τα σύγχρονα αντανακλαστικά εξ’  ίσου σημαντικά για την αντιμετώπιση του όποιου κινδύνου ελλοχεύει στον ανθρώπινο ορίζοντα, αλλά και στα αφύλακτα νώτα, οπότε οι πολιτισμικές συγκρούσεις αναπόφευκτες.

Ο ορίζοντας είναι ο γιός και το παρελθόν ο πατέρας. Και οι δυο τους στην κόψη ενός φθαρμένου σχοινιού, που σύντομα θα κοπεί, ισορροπούν αδέξια, φοβικά στο σήμερα διαπιστώνοντας, πως δεν θα προλάβουν να διανύσουν την απόσταση για να σωθούν.

Ο Σινάν μόλις τελείωσε τις σπουδές του και επιστρέφει στο χωριό και την οικογένεια του. Το ταξίδι της μόρφωσης στο πανεπιστήμιο, εκεί στην ανοιχτωσιά της πολύβουης και πολυσυλλεκτικής πόλης συρρικνώνεται απότομα στον μικρόκοσμο της επαρχίας.

Ο Σινάν θέλει να εκδώσει το βιβλίο που έγραψε με κάθε κόστος. Ο πατέρας του είναι ο συνταξιούχος δάσκαλος Ίντρις, που κάποτε ακολουθούσε το βήμα της ζωής με βαθιές, γεμάτες ανάσες, ενώ τώρα εθισμένος στον τζόγο χρωστάει και της Μιχαλούς να τον καταδιώκουν οι δανειστές του. Η μητέρα του, μια τραγική, γυναικεία φιγούρα παγιδευμένη στον ιστό του κώδικα των αξιών, συγχωρεί συνεχώς τον άνδρα της, είτε από αγάπη, είτε από οίκτο.

Ο Σινάν αρχίζει να δυσανασχετεί βλέποντας αυτή την κατάντια και το μόνο ενδιαφέρον του πατέρα του, εκτός του τζόγου, είναι ένα πηγάδι που ολοένα το ανοίγει, το βαθαίνει προσπαθώντας να το δει να αναβλύζει νερό, ενώ όλοι γνωρίζουν πως νερό δεν υπάρχει. Ένας σχολικός του έρωτας, η Χατιτζέ, που την συναντά έπειτα από χρόνια, φοράει μαντήλα και είναι δοσμένη με προξενιό από τους δικούς της σε έναν παραλή, ηλικιωμένο κοσμηματοπώλη για να αποδράσει η κοπελιά από την μιζέρια.

Θρησκεία, πολιτική, πνευματικότητα και τέχνες κυκλώνουν τον νεαρό Σινάν μέσα από ιμάμηδες, συγγραφείς, φίλους, συγγενείς και οι συγκρούσεις σε όλα τα επίπεδα μοιάζουν με συνειδησιακό οδοιπορικό στους χώρους του παλαιού και του νέου. Το χρήμα, η ύλη, η κινητήριος δύναμη της σύγχρονης εποχής αιωρείται σαν σκοτεινό, εκδικητικό στοιχειό σε κάθε πεδίο δράσης.  Ο Σινάν, άλλοτε γεμάτος θυμό, εκρηκτικός και χειμαρρώδης, κι άλλοτε μπερδεμένος, συγχυσμένος, που δεν επιθυμεί να καταλήξει όπως ο πατέρας του, δεν θέλει να συνεχίσει την ζωή του παραδομένος στην μικροψυχία και την οπισθοδρομικότητα που βιώνει το χωριό του.