fbpx

«Εξόριστος Συγγραφέας»

 

 

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(Dovlatov)

 

  • Είδος: Βιογραφία, δράμα
  • Παραγωγή: Ρωσία, Σερβία, Πολωνία (2018)
  • Σκηνοθεσία: Αλεξέι Γκερμάν Τζούνιορ
  • Με τους: Μίλαν Μάριτς, Ντανίλα Κοζλόφσκι, Έλενα Σουτζέκα, Άρθουρ Μπεσάστνι
  • Διάρκεια: 126’
  • Διανομή: Ama Films
  • Διακρίσεις: Αργυρή Άρκτος στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2018

Σοβιετική ένωση, είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του Στάλιν, κοινοβιακή συμβίωση, ο Λεονίτ Μπρέζνιεφ στα πράγματα, σκληρή προπαγάνδα, αγεφύρωτο το χάσμα μεταξύ της παλιάς Ρωσίας και της Σοβιετικής Ένωσης, Λένινγκραντ 1971 και έξι σεναριακές ημέρες μαζί με τον αντιφρονούντα, αρμενο-ιουδαϊκής καταγωγής δημοσιογράφο και συγγραφέα Σεργκέι Ντοβλάτοφ (3 Σεπτεμβρίου 1941 – 24 Αυγούστου 1990), που έβλεπε πέρα από τα σιδεροπλεγμένα όρια της σοβιετίας, τότε, στην δεκαετία του εβδομήντα.

Η τέταρτη κατά σειρά μεγάλου μήκους ταινία για τον Ρώσο Αλεξέι Γκερμάν Τζούνιορ, που συστήνεται όμως για πρώτη φορά στο ελληνικό σινεφίλ κοινό, αφού οι προηγούμενες ταινίες του δεν πέρασαν στο δίκτυο της εγχώριας διανομής μας. Κι αυτή ήρθε με το στολίδι της Αργυρής Άρκτου στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 2018.

Σπεσιαλίστας της εικόνας ο 43χρονος, Μοσχοβίτης σκηνοθέτης Αλεξέι Γκερμάν Τζ., γεννημένος στην τότε Σοβιετική Ένωση, όντας παίδας όταν η τέως σιδηρά χώρα του έζησε την κατάρρευση και το πέρασμα της στην ένδεια και τον διασυρμό.

Χρωματική και ατμοσφαιρική φωτογραφία πραγματικά υπέροχα, επιμελημένη και η αποτύπωση μιας εποχής, άκρως νοικοκυρεμένη, θα έλεγα, όπου οι «διανοούμενοι», οπότε και αντικαθεστωτικοί, άρχισαν να κοινωνικοποιούνται και να δραστηριοποιούνται έντονα, ακυρώνοντας το υπάρχον καθεστώς και… «αλληθωρίζοντας» δυτικά.

Στο «παρεάκι» του Ντοβλάτοφ και σε αυτή την διανοουμενίστικη κοινότητα των σέβεντις υπήρχαν οι γνωστοί, βραβευμένοι συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Γιεβγένικ Βέβινγκ , ο Ανατόλι Ναϊμάν , ο νομπελίστας, ποιητής Τζόζεφ Μπρόντσκι, ο Σεργκέι Λόλφ και ο Αλέξανδρο Νεά. Κατάργηση του διαφορετικού, καταπίεση, κυνήγι των αντιφρονούντων, συλλήψεις, βία, ισοπέδωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, εξορίες.

Το συγκεκριμένο κλίμα, των ανθρώπων της «διανόησης», και με τίποτα παραπέρα δεν ασχολείται, ο  Αλεξέι Γκερμάν Τζ., το οποίο κινηματογραφικά το σετάρει καλά, ιδωμένο από το βλέμμα του συγγραφέα Ντοβλάτοφ, που δεν συμβιβάστηκε ουδέποτε με τις φόρμες της νομενκλατούρας και τις απαγορεύσεις δημοσιεύσεων από συγγραφείς που δεν ανήκαν στην εν λόγω ένωση.

Η ηρεμία του συγγραφέα, το χιούμορ, ο σαρκασμός μεταφέρεται σε όλη την κίνηση του σεναρίου με  λεπτομερείς, άκρως σινεφίλ περιγραφές (θα μπορούσε να είναι πιο μαζεμένες στην αφήγηση τους) και πραγματικά ο  Σέρβος ηθοποιός Μίλαν Μάριτς, που υποδύεται τον Ρώσο συγγραφέα, αποδίδει μεταξένια την εσωτερική απαλότητα, αλλά και το αδέσμευτο του χαρακτήρα του ήρωα.

Χαμηλών τόνων ταινία με τζαζ μουσική υπόκρουση, άπαιχτη η αισθητική της φωτογραφίας του Πολωνού μαστοράκου της «Ίντα» και του «Ψυχρού Πολέμου», Λούκατς Ζάλ (ανοιχτές οι αναφορές του σοβιετικού ρεαλισμού), ταινία φιλμασρισμένη εξ’ ολοκλήρου στην κρύα Αγία Πετρούπολη (τέως Λένινγκραντ), ενώ δεν διαθέτει τις μεγάλες εκρήξεις και τις κοινωνιολογικές προεκτάσεις που μετασχηματίζουν χαρακτήρες, καταφέρνει να σε φέρει κοντά της με την ατμόσφαιρα.

Φθινόπωρο του 1971 στο Λένινγκραντ και η επέτειος της οκτωβριανής επανάστασης γιορτάζεται με δόξα και τιμές. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Σεργκέι Ντοβλάτοφ, που ακόμα δεν έχει καταφέρει να δημοσιεύσει γραπτά του, γιατί δεν θέλει να ενταχθεί στο αναξιοπρεπές, κρατικό σύστημα της ένωσης συγγραφέων, που ελέγχει και λογοκρίνει τους συγγραφείς, πάραυτα βλέπει συνεχώς στον ύπνο του τον Μπρέζνιεφ. Ζει στο γεμάτο φασαρία κοινοβιακό διαμέρισμα, μαζί με άλλους ετερόκλητους ανθρώπους, όπου δεν του επιτρέπει να απομονωθεί και να γράψει. Καυστικό χιούμορ, αιχμηρό πολλές φορές είναι το μοναδικό όπλο άμυνας σε μια κατάσταση που απεχθάνεται.

Με αφορμή μια αφελή ταινία προσφέρει την δυνατότητα στον Ντοβλάτοφ να γράψει και να εκδώσει κείμενο του, αλλά το θέμα, όπως το χειρίζεται, χειροτερεύει την επαγγελματική και την οικογενειακή του κατάσταση.