fbpx

banner αεροδρομίου

Αλέξης Σταμάτης: Μια κουβέντα ζεστή Με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«Γράφω, όποτε νιώθω ότι έχω κάτι να πω. Ιστορίες που κατά καιρούς με επισκέπτονται. Το θέμα είναι ποια προκρίνονται μέσα μου…»

Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο.
Έχει εκδώσει δεκατρία μυθιστορήματα και εικοσιτέσσερα συνολικά βιβλία. Το πρώτο, Ο έβδομος ελέφαντας (1998) εκδόθηκε στην Μεγάλη Βρετανία. Το δεύτερο, Μπαρ Φλωμπέρ (2000) εκδόθηκε στην Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία την Πορτογαλία την Βουλγαρία και τη Σερβία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές.

Το μυθιστόρημα του Αμερικάνικη Φούγκα εκδόθηκε το 2008 στις ΗΠΑ, έχοντας κερδίσει το International Literature Award από το «National Endowment for the Arts». Το μυθιστόρημά του Βίλα Κομπρέ ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ (2007). Για την δεύτερη συλλογή του, Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου.

Το παιδικό του μυθιστόρημα Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος κέρδισε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Παιδικού Βιβλίου.
Ο μονόλογος του Τελευταία Μάρθα παρουσιάστηκε το 2004 στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και παίχτηκε το 2008 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου και ερμηνεία Χρήστου Στεργιόγλου. Τα έργα του Δακρυγόνα και Σκότωσε ό,τι αγαπάς (σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη) παίχτηκαν το 2010 και το 2012 στο ίδιο θέατρο. Ο μονόλογός του Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης το 2013 σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη. Το έργο του Μελίσσια έχει παρουσιαστεί στα πλαίσια του προγράμματος «Αναγνώσεις» στο Εθνικό Θέατρο. Το έργο του Innerview παίχτηκε το χειμώνα του 2014 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ.
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στην Μεγάλη Βρετανία.

Είπατε κάπου κ Σταμάτη, ότι Το δέκατο πέμπτο μυθιστόρημα σας: «Τον Άνδρα της Πέμπτης Πράξης», το γράψατε σε μια δική σας στιγμή πολύ ξεχωριστή. Αναρωτιέμαι, ακραία, ευτυχισμένη;

Δεν είναι μία τέτοια περίπτωση. Αυτό ίσως συνέβαινε εάν επρόκειτο περί αυτοβιογραφίας. Στο βιβλίο υπάρχουν αρκετά έως πάμπολλα επινενοημένα στοιχεία με συνθήκες ευτυχίας ή δυστυχίας χωρίς να λείπουν και στοιχεία στιγμών προσωπικών. Εξ’ άλλου, όπως είπε κι ο μέγας Μπόρχες, όλη η λογοτεχνία είναι αυτοβιογραφική.

Να υποθέσω, ότι αυτό είναι στην ουσία  -πέρα των όποιων μυθοπλαστικών διαφοροποιήσεων- το πιο αυτοβιογραφικό σας έργο;

Όλα τα βιβλία μου, όπως ανέφερα και πριν εμπεριέχουν έναν αυτοβιογραφικό πυρήνα, έστω και ερήμην των προθέσεών μου. Είναι σαν το ανάποδο στριπτίζ….πραγματικά, αλλά δεν ταυτίζονται σε κάθε περίπτωση ο συγγραφέας, ο κεντρικός ήρωας και ο αφηγητής.

Ο ήρωας σας μένει ορφανός πολύ νωρίς και από τους δύο γονείς. Πόσο δύσκολο έως ακατόρθωτο είναι να ενταχθεί αυτό το ευαίσθητο άτομο σε μια κανονικότητα, να μην αποκλίνει έστω για λίγο;

Έχουμε πάμπολλα παραδείγματα ορφανών παιδιών που έχουν καταφέρει και έχουν ενταχθεί φυσιολογικά και χωρίς αποκλίσεις στην κοινωνία. Πάντα όμως θα υπάρχει αυτή η έλλειψη, αυτό το τραύμα, αυτή η βίαιη αποκοπή από τη ρίζα, από τη βάση. Μία αποκοπή η οποία μπορεί να οδηγήσει είτε σε υπερευαισθησία είτε σε ακραίες συμπεριφορές είτε σε εξαρτήσεις και παντός είδους ψυχολογικά προβλήματα, είτε και να χαλυβώσει το άτομο. Στην περίπτωση μας, ο ήρωας αποκλίνει, αλλά μέχρι ενός σημείου. Υπάρχει μία διέξοδος γι’ αυτόν αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και μία σημαντική ανατροπή μέσα στο βιβλίο, η οποία φανερώνει τη δυναμική του  ήρωα και δείχνει τι είδους διέξοδος ήταν αυτή.

Επιτρέψτε μου να υποθέσω ότι κι εσείς, όπως και ο πρωταγωνιστής σας, έχετε μια έμφυτη δυσφορία προς την πραγματικότητα. Αυτό τι σημαίνει, απλοϊκά; Εμπεριέχει πολύ δυστυχία, αλλά και μια ζωή ξεχωριστή, ζηλευτή που πολλοί δεν  θα ζήσουν ποτέ;

Από πολύ μικρός ένιωθα ότι αυτή η πραγματικότητα που βλέπω και ζω και κινούμαι δεν μου είναι αρκετή. Αυτό είχε μία σημαντική επίδραση πάνω μου. Από τη μία αισθανόμουν μία πολύ μεγάλη δύναμη και από την άλλη υπήρχαν πράγματα που έχανα, μια που τα αξιολογούσα αρνητικά. Σταδιακά, βρίσκοντας και το δρόμο της τέχνης, αυτές οι τάσεις εξισορρόπησαν και σήμερα μπορώ και κινούμαι νομίζω πολύ άνετα μέσα στον κοινωνικό χώρο. Ωστόσο ελπίζω να μην έχω χάσει αυτήν την «λοξή» οπτική γωνία αυτή την καλειδοσκοπική, πλανητική θα έλεγα θέαση του κόσμου κατά την οποία μπορεί να είσαι και μέσα και έξω από τα πράγματα ταυτόχρονα χωρίς να χάνεις ούτε από τη μία ούτε από την άλλη πλευρά.

Και  εσείς πάλι στην κανονική σας ζωή πως αισθάνεστε; Αισιόδοξος, απαισιόδοξος ως άνθρωπος;

Αν ρωτήσετε τους φίλους μου και την οικογένειά μου θα σας πούν πως είμαι ένας αθεράπευτα αισιόδοξος άνθρωπος. Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί τους.

Γράφετε συνέχεια  χρόνια τώρα. Αισθάνεστε ότι έχετε υλικό πολύ ακόμα μέσα  σας; Ιστορίες που δεν τις έχετε βάλει στο χαρτί;

Γράφω, όποτε νιώθω ότι έχω κάτι να πω. Ιστορίες που κατά καιρούς με επισκέπτονται. Το θέμα είναι ποια προκρίνονται μέσα μου. Είναι κάτι σαν κύηση, έρχεται μια στιγμή σύλληψης όπου γονιμοποιείται η ιδέα και αρχίζω να γράφω.

Ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης και η σύζυγός του, η ηθοποιός Εύα Σιμάτου

«…Υπήρχε κάτι μέσα μου τόσο ισχυρό που δεν υπήρχε πιθανότητα να μη γίνω καλλιτέχνης»

Παράλληλα με την έκδοση του τελευταίου σας μυθιστορήματος, παίζεται με επιτυχία το έργο σας: «Κόσμος/Γωνία» στην Β΄ Σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας. Πως αισθάνεστε που για μια ακόμα φορά δυο ηθοποιοί πάνω στη σκηνή δίνουν σάρκα και οστά στη δική σας σκέψη;

Είναι εξαιρετικά συγκινητικό για μένα, μια και προέρχομαι από θεατρική οικογένεια, να βλέπω έργα μου να παίζονται στο θέατρο. Ειδικά το συγκεκριμένο, με τον σχεδόν μόνιμο συνεργάτη μου Άρη Τρουπάκη νομίζω ότι μας βρήκε και τους δύο σε μια πολύ ευτυχή στιγμή. Ο Άρης διάβασε με έναν πάρα πολύ βαθύ και ουσιαστικό τρόπο τα δύο μονόπρακτα και τα συνέδεσε. Είναι ένας σκηνοθέτης που θαυμάζω πάρα πολύ. Επίσης και οι δύο ηθοποιοί και ο Νίκος Αλεξίου και ο Νίκος Αρβανίτης έχω την αίσθηση ότι δίνουν δύο υπέροχες ερμηνείες, κάτι που έχει εισπράξει και το κοινό μας που κάνει την τιμή να βλέπει το έργο.

Θα ακολουθήσει έργο δικό σας και στο Εθνικό;

Ναι, το Μάιο θα ανέβει το θεατρικό μου έργο «Μελίσσια» στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη. Πρωταγωνιστεί Λήδα Πρωτοψάλτη και παίζουν οι Νίκος Αρβανίτης, Νεφέλη Κουρή, Μαρία Κεχαγιόγλου, Κωστής Βασαρδάνης, Νίκος Χατζόπουλος.

Τελικά είναι λιγάκι ανακουφιστικό, ότι για την θεατρική γραφή, το ανέβασμα ενός έργου χρειάζονται πολλοί και όχι μόνον ένας να επωμισθεί τη όποια επιτυχία, αποτυχία;

Το θέατρο είναι πληθυντικού και όχι ενικού αριθμού. Στο μυθιστόρημα είσαι μόνος απέναντι την οθόνη και μπορεί να κάνεις ό,τι θέλεις. Το θέατρο είναι συλλογική εργασία. Η δουλειά μοιράζεται, κάτι που ακούγεται εξαιρετικά θετικό,  αλλά θα πρέπει να υπάρχει μία τέτοια θερμοκρασία και συνενοχή ώστε αυτό το εγχείρημα να μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα.

Προέρχεστε από μια οικογένεια εντελεκτουέλ  που  με τρόπο φυσικό σας ενέπνευσε να ακολουθήσετε την πορεία που ακολουθήσατε; Ή από όποια και νά ταν η φαμίλια σας, πάλι συγγραφέας θα γινόσασταν;

Δε λέω ότι δεν συνέβαλε το γεγονός ότι προερχόμενος από μία οικογένεια καλλιτεχνών να έχω γνωρίσει πολλούς σημαντικούς καλλιτέχνες σε πολύ νεαρή ηλικία. Τα διαβάσματα μου ήδη από πριν ήταν σε αυτή την κατεύθυνση. Υπήρχε κάτι μέσα μου τόσο ισχυρό που δεν υπήρχε πιθανότητα να μη γίνω καλλιτέχνης.

Έρχονται γοργά -γοργά οι γιορτές. Ποια η σχέση σας με τα Χριστούγεννα, τα αγαπάτε, κομμάτι σας μελαγχολούν;

Αγαπάω όλες τις γιορτές, όλες τις φασαρίες, τις εντάσεις, τα πανηγύρια. Μου είναι πολύ ελκυστικά όλα αυτά. Τα Χριστούγεννα έχουν πολύ σημασία για μένα. Είναι η αγαπημένη μου γιορτή, γιατί ταυτίζεται με το γύρισμα του χρόνου. Δε με μελαγχολούν καθόλου, ίσα-ίσα τα σηματοδοτεί πάντα μία νέα αρχή, και ειδικά φέτος γιατί του χρόνου περιμένουμε πολύ ιδιαίτερα πράγματα στη ζωή.

Παρουσίαση   βιβλίου:

Το βιβλίο «Ο Άνδρας της Πέμπτης Πράξης» του Αλέξη Σταμάτη, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη και θα παρουσιαστεί την Τρίτη 11 Δεκεμβρίου 2018 στις 19:30 στο Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας.

Αποσπάσματα θα διαβάσουν:

Η Μπέτυ Αρβανίτη- μητέρα του συγγραφέα- καθώς και η σύζυγός του, η ηθοποιός Εύα Σιμάτου

Παρουσίαση:

Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης συγγραφέας, μεταφραστής

Εριφύλλη Μαρωνίτη δημοσιογράφος συντονίστρια Δικτύου Πολιτισμού Δ. Αθηναίων