fbpx

«Instrumental, η κορωνίδα της μουσικής», της Μαρκέλλας Χρυσοστόμου

Μαρκέλλα Χρυσοστόμου

Μαρκέλλα Χρυσοστόμου

markella_ch@windowslive.com

Βρισκόμαστε μια ανάσα πριν το Πάσχα κι εγώ σκεφτόμουν, ως συνήθως, πως θα μπορούσαμε να ντύσουμε με όσο το δυνατόν περισσότερο μουσικό ενδιαφέρον αυτή σου την εβδομάδα.

Έτσι, πολλά ήταν αυτά τα οποία βρέθηκαν να “κονταροχτυπιούνται” ως τα πλέον επικρατέστερα θέματα, ένα ήταν όμως αυτό που κυρίευσε ολοκληρωτικά τη σκέψη μου.

Κι αυτό γιατί το απόγευμα της Δευτέρας, και εν μέσω μιας (ακόμα) ατελείωτης περιπλάνησης στο youtube, βρέθηκα τυχαία μπροστά σε αυτό:

Όπως καταλάβατε πολύ καλά, σήμερα θα εισχωρήσουμε στον κατά γενική ομολογία αγαπημένο και μαγευτικό κόσμο των instrumentals

 

Λίγα Λόγια για το «είδος»

Επιτρέψτε με κάπου εδώ να σας επεξηγήσω την ύπαρξη των εισαγωγικών στη λέξη «είδος». Όταν κάνουμε λόγο για instrumental δεν μιλάμε για ακόμα ένα είδος μουσικής, όπως τουλάχιστον το εννοεί η πατροπαράδοτη αντίληψη. Μιλάμε ουσιαστικά για την ίδια τη μουσική, στην πιο απλή και την πιο ξεκάθαρη μορφή της.

To αγγλικό  «instrumental» αποδίδεται εύστοχα με την ελληνική λέξη «ορχηστρικός».

Με τον όρο «instrumental» λοιπόν, αναφερόμαστε σε ένα κομμάτι το οποίο είναι μια μουσική σύνθεση, χωρίς να περιλαμβάνει στίχους ή τραγούδι. Παρότι κάποιες φορές στα instrumental κομμάτια τυχαίνει να συναντάμε και κάποια εξαιρετικά φωνητικά, η σύνθεση αυτών των κομματιών είναι κατά βάση μόνο μελωδία, η οποία μάλιστα παράγεται κυρίως ή αποκλειστικά και μόνο από μουσικά όργανα.

Η instrumental εξελίχθηκε κι αυτή παράλληλα με τα υπόλοιπα μουσικά είδη μέσα στον χρόνο, καθώς δεν υπάρχει άμεση χρονολογική τοποθέτηση στο πότε ξεκίνησε να διαδίδεται περισσότερο ενεργά.

Πηγαίνοντας προς τα πίσω…

Κατά κύριο λόγο, η instrumental μουσική εκτείνεται από την κλασική και την jazz ως την electronica. Ωστόσο, πάρα πολλά αριστουργηματικά instrumental κομμάτια έχουν “ξεπηδήσει” από όλα τα είδη μουσικής, ανεξαιρέτως.

Και παρ’ όλη την τόσο έντονη παρουσία της ανά τους χρόνους, πολλοί είναι αυτοί που θα λέγαμε ότι υποστηρίζουν μέχρι και σήμερα πως η instrumental μουσική δεν κατάφερε να ευτυχήσει αγγίζοντας και τα ευρύτερα ακροατήρια. Μάλιστα λέγεται πως στις μέρες μας η παρουσία instrumental κομματιού μέσα σε έναν δίσκο παίζει το ρόλο γεμίσματος ή και διαλείμματος!

Εδώ, στο InTownPost πρέπει να ξέρετε ότι έχουμε αντίθετη άποψη.

Το νόημα της μουσικής κρύβεται κυρίως κάτω από τις νότες που απαρτίζουν ένα κομμάτι και την επίδραση αυτών στη δική μας, διαφορετική κάθε φορά, ψυχοσύνθεση.

Η εισαγωγή των στίχων στη μουσική μπορεί να κατέστησε την ακρόασή της πιο εύπεπτη ακόμα και γι’ αυτούς που δυσκολεύονταν να την κατανοήσουν αλλιώς, εξυπηρέτησε όμως κατά κύριο λόγο και τις ανάγκες μετάδοσης μηνυμάτων είτε προς άλλες κοινωνικές ομάδες (πολιτικό τραγούδι), είτε προς το θείο (θρησκευτικοί ύμνοι), είτε προς το άλλο φύλο (ερωτικά τραγούδια), κλπ.

Αυτό δεν πρέπει σε καμία περίπτωση όμως να μας κάνει να ταυτίζουμε άμεσα τη μουσική με το στίχο. Μπορεί σε πολλές περιπτώσεις ένας στίχος ή μια φωνή που τραγουδάει αυτόν να καπελώσουν μια μελωδία, αυτό όμως δεν σημαίνει πως είναι και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Instrumental μουσική στην Ελλάδα

Κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει την πορεία της instrumental μουσικής στην χώρα μας.

Παρότι δεν διαθέτουμε τα πρωτεία στην καινοτομία των instrumentals ή στην ακροαματικότητα αυτών, έχουν γίνει ενδιαφέροντα πράγματα και στην ελληνική πραγματικότητα.

 

Το 1965 ο Μάνος Χατζιδάκις κυκλοφορεί το νέο του δίσκο στη Νέα Υόρκη με παραγωγό τον Quincy Jones. Το πιο ξεχωριστό instrumental του ομότιτλου δίσκου, το «Το Χαμόγελο της Τζοκόντας» αποτελεί ένα πραγματικό διαμάντι για την εποχή του και σίγουρα μια παρακαταθήκη για τα ελληνικά ορχηστρικά δεδομένα.

 

Το «Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας» ανήκει στον έτερο μεγάλο Μάνο της Ελλάδας.

Γραμμένο φυσικά από τον αείμνηστο Μάνο Λοΐζο, το αξέχαστο αυτό ζεϊμπέκικο “έντυσε” μουσικά την δραματική, βιωματική ταινία «Ευδοκία». Το κομμάτι κυκλοφορεί το 1971 και είναι ίσως από τις πιο χαρακτηριστικές μελωδίες της σύγχρονης ελληνικής μουσικής.

Αξίζει να αναφέρουμε πως είναι πολλά ακόμα τα ονόματα Ελλήνων συνθετών και μουσικών παραγωγών οι οποίοι ασχολήθηκαν με την παραγωγή ορχηστρικής μουσικής, ενώ ανάμεσα τους ξεχωρίζουν αισθητά ο Σταμάτης Σπανουδάκης, η Ευανθία Ρεμπούτσικα και, βέβαια, η Ελένη Καραίνδρου.

Instrumentals ορμώμενα από την κλασική μουσική

Για εμάς όλα εκείνα τα ορχηστρικά που έχουν τις ρίζες τους στην κλασική μουσική χρήζουν ειδικής μεταχείρισης κι αυτό γιατί ίσως αποτελούν τα πιο θεμελιώδη μουσικά κομμάτια, κομμάτια στα οποία μπόρεσαν να στηριχτούν οι νεότεροι μουσικοί παραγωγοί αλλά και οι djs.

 

 

Σίγουρα θυμόμαστε όλοι τις «4 εποχές» του Vivaldi…

 

Ή την «9η» του Beethoven…

Κι αυτά είναι μόνο ένα μικρό δείγμα. Ίσως μάλιστα ολόκληρη η κλασική μουσική να βασίζεται αποκλειστικά σε instrumentals! 

Πέραν της κλασικής μουσικής όμως, είναι τόσα πολλά τα ορχηστρικά που «τρέχουν» με ταχύτητα φωτός στο μυαλό μου. Θα ήθελα να μπορούσα να τα κατηγοριοποιήσω ή έστω να μπορούσα να τα συμπεριλάβω όλα, σε αυτήν εδώ τη μικρή μας ανασκόπηση. Όμως οι λέξεις είναι λίγες και φτωχές και ο χρόνος μας πάντα τόσο περιορισμένος.

Πιο πάνω μιλήσαμε λίγο για την instrumental μουσική στην Ελλάδα.

Ωστόσο, δεν είναι λίγοι και οι άνθρωποι του εξωτερικού (παραγωγοί, djs) οι οποίοι ασχολούνται με την παραγωγή instrumental μουσικής. Για την ακρίβεια, μάλλον όλοι αυτοί είναι «μαζεμένοι» περισσότερο εκεί έξω…

Επειδή λοιπόν τα λόγια είναι περιττά και πόσο μάλλον σε ένα τέτοιο αφιέρωμα, ας αφήσουμε σ’ αυτό το σημείο για ακόμα μια φορά τη μουσική να μιλήσει για εμάς…

Εύχομαι Καλή (Σωματική και Ψυχική) Ανάσταση σε όλους σας.

Φιλιά,

Μαρκέλλα