fbpx

Η Άντρη Αντωνίου μιλάει με την Τίνα Πανώριου

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

«Ουσία, ονειρεύομαι να έχω στη ζωή μου ουσία. Αυτό μόνο.»

Η Άντρη Αντωνίου γεννήθηκε στην Κύπρο το 1980. Αποφοίτησε από το Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής του Πανεπιστηµίου Κύπρου και εργάζεται ως δασκάλα. Παραµύθια της «Το εφταπόδι και Το ριζικόν» έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισµούς. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν τα βιβλία της «Μπελαδομαγνήτης», που τιµήθηκε το 2012 µε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Κύπρου για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους και «Πηνελόπη», που συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων του 2013. Το 2015 το ανέκδοτο µυθιστόρηµά της µε τίτλο «Από τους τέσσερις ο τέταρτος» απέσπασε έπαινο στον διαγωνισµό της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς.

Διαβάζω, ότι από μικρή «το είχατε» με τα γραψίματα. Πότε αλήθεια πιάσατε μολύβι και χαρτί για να γράψετε την πρώτη σας ιστορία;

Πρώτη δημοτικού έγραψα το πρώτο μου παραμύθι. Πρώτη δημοτικού μού γεννήθηκε η επιθυμία να γίνω συγγραφέας. Σήμερα-τριάντα δύο χρόνια μετά-παραμένω σταθερή στις επιθυμίες μου!

Η μαμά σας ήταν η πρώτη σας αναγνώστρια και κλασσικά ο μπαμπάς που θαυμάζει το μικρό του κοριτσάκι ό,τι κι αν κάνει. Σας ενεθάρρυνε να προχωρήσετε;

Κανένας δε με ενθάρρυνε να προχωρήσω. Ίσως γιατί κανένας δεν πήρε ποτέ στα σοβαρά αυτή την επιθυμία μου. Κάτι που δεν με εμπόδισε όμως από το να πιστεύω εγώ η ίδια στον εαυτό μου και να εργάζομαι για να πραγματοποιήσω το όνειρό μου. Σήμερα η οικογένεια και οι φίλοι μου είναι αυτοί που με ενθαρρύνουν τις φορές που χάνω την αυτοπεποίθησή μου.

Για  πολλούς του χώρου και μη, τα παραμύθια για μικρά παιδία είναι μια εύκολη ιστορία. Λίγες λέξεις, πολλές εικόνες, κι έξω από τη πόρτα. Έτσι όμως είναι  τα πράγματα;

Καθόλου έτσι δεν είναι τα πράγματα. Όσο μικρότερο σε έκταση είναι ένα κείμενο τόσο μεγαλύτερη αξία πρέπει να έχει η κάθε λέξη του ξεχωριστά. Λίγες λέξεις, πολλές εικόνες και έξω από την πόρτα τύπου βιβλία, δυστυχώς, κυκλοφορούν πολλά στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Επειδή ακριβώς υπάρχει αυτός ο μύθος σχετικά με την ευκολία του να γράφει κανείς παιδική λογοτεχνία. Γι’ αυτό και πολλές φορές βιβλία-διαμάντια, χάνονται μέσα στις στοίβες των κακογραμμένων βιβλίων. Θέλεις να γράψεις ένα βιβλίο για παιδιά;  Διάβασε πρώτα χίλια, γράψε εκατό που δε θα αξίζουν τον κόπο και ίσως αποκτήσεις τα εφόδια να γράψεις το ένα που θα δικαιούται τον χαρακτηρισμό «παιδική λογοτεχνία».

Εργάζεστε ως δασκάλα σε σχολεία στην Κύπρο. Θα μπορούσατε να κάνετε μια άλλη δουλειά, άσχετη από παιδιά ή με τίποτα;

Θα μου άρεσε να εργάζομαι σε κάποιο εκδοτικό οίκο. Στο τμήμα του παιδικού βιβλίου. Σε κάποια βιβλιοθήκη επίσης, να είμαι περιτριγυρισμένη από βιβλία από το πάτωμα μέχρι το ταβάνι. Κι επειδή λατρεύω τα ζώα, θα μου άρεσε να δουλεύω και με ζώα. Το να διδάσκω μού βγαίνει αβίαστα, ο χώρος της εκπαίδευσης όμως δεν είναι, δυστυχώς όπως θα ήθελα να είναι, όπως θα έπρεπε να είναι. Εύχομαι να προλάβω να διδάξω κάποτε σε πιο προοδευτικά σχολεία, με καλύτερες υποδομές, επικεντρωμένα στον άνθρωπο-παιδί και εκπαιδευτικό-και όχι στην ύλη.

Τον Μάιο του 20012 ο Ψυχογιός βγάζει το πρώτο σας βιβλιαράκι Απευθυνθήκατε σε ελληνικό εκδοτικό και αναρωτιέμαι γιατί;

Γιατί σκέφτηκα, πως έτσι το βιβλίο μου θα μπορούσε να ταξιδέψει όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και στην Ελλάδα, να φτάσει σε περισσότερα παιδικά χέρια. Γιατί είχα διαβάσει κάπου, κάποτε πως τα όνειρά μας για να έχουν αξία πρέπει να είναι λιγάκι τρελά. Δεν πίστευα πως ο Ψυχογιός θα μου έλεγε ναι όταν ταχυδρομούσα το κείμενό μου από τη Λάρνακα στην Αθήνα. Όπως αποδείχτηκε όμως το τρελό μου όνειρο έγινε πραγματικότητα και μου άλλαξε τη ζωή.

Πιστεύετε λέτε πολύ στα όνειρα. Λοιπόν ποια είναι  τα δικά σας όνειρα για την δική σας ζωή, πέρα των γραψιμάτων;

Αν μου κάνατε αυτή την ερώτηση πριν από δέκα χρόνια, όταν πλησίαζα τα τριάντα μου, θα σας απαριθμούσα ολόκληρη λίστα με όσα ονειρεύομαι να κάνω στη ζωή μου. Τώρα, δύο χρόνια πριν τα σαράντα μου, η απάντηση είναι πολύ διαφορετική. Ουσία, ονειρεύομαι να έχω στη ζωή μου ουσία. Αυτό μόνο.

«Άνοιξη και καλοκαίρι ξαναγεννιέμαι, φθινόπωρο και χειμώνα σκοτεινιάζει η ψυχή μου. Αναζητώ πάντα το φως. Μέσα μου και έξω.»

Στην Ελλάδα έρχεστε συχνά, γενικότερα ταξιδεύετε στον κόσμο; Σε ορίζοντες ανοικτούς;

Αγαπώ τα ταξίδια. Στην Ελλάδα έχω έρθει αρκετές φορές, κυρίως στην Αθήνα. Θα ήθελα να γνωρίσω τα ελληνικά νησιά, στα οποία δεν είχα ακόμα την ευκαιρία να περιπλανηθώ.  Έχω ταξιδέψει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και μεγαλύτερη εντύπωση μού έκανε η Ελβετία με τα καταπράσινα βελούδινα λιβάδια, τις Άλπεις με τις χιονισμένες – ακόμα και το καλοκαίρι – βουνοκορφές και τις γαλάζιες λίμνες. Όνειρο ζωής ένα ταξίδι στην Νέα Υόρκη. Τον τελευταίο καιρό συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο πως ταξίδι δεν είναι μόνο το να αλλάζεις πόλη, χώρα, ήπειρο, αλλά το να έχεις την ικανότητα να αλλάζεις συνήθειες χρόνων, να αφήνεις ανθρώπους και πράγματα πίσω σου και να πορεύεσαι μπροστά. Να έχεις ορίζοντες ανοικτούς όπως λέτε πιο πάνω. Ίσως αυτό να είναι μάλιστα το πιο σημαντικό μας ταξίδι απ’ όλα.

Ποιο το πρώτο που αγαπήσατε και ποιο έχετε πλάι στο κρεββάτι σας αυτό το φθινόπωρο;

Τις Μικρές Κυρίες της Λουίζας Μέι Άλκοτ. Το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο της παιδικής μου ηλικίας. Ίσως γιατί μια από τις πρωταγωνίστριες του βιβλίου ονειρευόταν να γίνει συγγραφέας, ίσως γιατί μαζί της μπορούσα να ονειρεύομαι κι εγώ. Αυτή είναι η ομορφιά της λογοτεχνίας. Μας δίνει ένα μέρος να ανήκουμε, ακόμα και τις φορές που νιώθουμε πως δεν ανήκουμε πουθενά. Διαβάζω πολλά βιβλία. Κάθε μέρα διαβάζω, έστω και μισή ώρα. Αν μπορούσα να κρατήσω μονάχα μια ιδιότητα, της αναγνώστριας ή της συγγραφέα, χωρίς δεύτερη σκέψη θα διάλεγα την πρώτη. Διαβάζω βιβλία για παιδιά και βιβλία για ενήλικες, ελληνικά και ξένα, χάρτινα και ηλεκτρονικά. Διαβάζω, γιατί όταν διαβάζω η ψυχή μου χαίρεται. Αυτή τη στιγμή στο κομοδίνο μου θα βρείτε «Τα απομεινάρια μιας μέρας» του Καζούο Ισιγκούρο.

Μιλώντας για εποχές Τον αγαπάτε τον χειμώνα που έρχεται η είστε παιδί της άνοιξης;

Τον χειμώνα τον απεχθάνομαι! Ακόμα και τον ήπιο χειμώνα της Κύπρου δεν τον αντέχω καθόλου. Δε μου αρέσει το κρύο, η συννεφιά, οι μικρές μέρες και οι μεγάλες νύχτες. Γεννήθηκα Ιούνιο και αγαπώ τις ζεστές μέρες, τον ήλιο και τη θάλασσα. Άνοιξη και καλοκαίρι ξαναγεννιέμαι, φθινόπωρο και χειμώνα σκοτεινιάζει η ψυχή μου. Αναζητώ πάντα το φως. Μέσα μου και έξω.

Κλείνοντας, το τελευταίο σας βιβλίο που απευθύνεται ;Έπεται και νέο;

Τον Ιούλιο κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πατάκη ένα βιβλίο μου για παιδιά 9-12 χρονών με τίτλο «Ζωή ανάποδα». Έχει να κάνει με το «αναποδογύρισμα» που βιώνει κάθε παιδί στη ζωή του όταν οι γονείς του παίρνουν διαζύγιο. Σύντομα κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός ένα ακόμα βιβλίο μου με τίτλο «Εβδομηντάχρονη ετών δέκα», πάλι για παιδιά 9-12 χρονών. Το βιβλίο αυτό μιλά για τις… κάπως αλλιώς φιλίες.

Ευχές για καλά γραψίματα

Σας ευχαριστώ πολύ! Χάρηκα ιδιαίτερα τις ερωτήσεις σας!

Λίλα Κονομάρα, συνέντευξη στην Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«Ένας άνθρωπος ή ένας λαός χωρίς μνήμη είναι ένας άνθρωπος ή ένας λαός χωρίς ταυτότητα.»

Η Λίλα Κονομάρα γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα. Σπούδασε σύγχρονη λογοτεχνία στο Παρίσι και εργάστηκε αρκετά χρόνια ως καθηγήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Στον συγγραφικό στίβο πρωτοεμφανίστηκε το 2002 με το βιβλίο «Μακάο», για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού «Διαβάζω» το 2003.

Το 2004 εξέδωσε το μυθιστόρημα «Τέσσερις εποχές – Λεπτομέρεια» (Μεταίχμιο, 2004), το 2005 το παιδικό μυθιστόρημα «Στις 11 & 11′ ακριβώς» (Παπαδόπουλος, 2005). «Η αναπαράσταση» (Μεταίχμιο, 2009) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω». «Το δείπνο» (Κέδρος, 2012) και «Οι ανησυχίες του γεωμέτρη» (Κέδρος, 2014) συμπεριλήφθηκαν αντίστοιχα στις βραχείες λίστες Μυθιστορήματος και Διηγήματος των Λογοτεχνικών Βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης».

Το 2018 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το μυθιστόρημά της «Ο Χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου» (Πρόταση για διάβασμα από το InTownPost. com – εδώ)

Τρεις άνθρωποι, τρεις συγγενείς – ένας πατέρας και τα δυό του παιδιά αγωνίζονται να επουλώσουν την μία κοινή βαθειά πληγή, αλλά και τις άλλες τις καταδικές τους. Πέφτουν σηκώνονται, σπαράσσουν για να καταφέρουν τι ακριβώς κα. Κονομάρα; Να ξαναγίνει ο κόσμος τους, ο κόσμος όλων μας σαν παλιά, λίγο πιο «κανονικός», πιο ανεκτός;

Οι τρεις βασικοί ήρωες του βιβλίου, με αφορμή ένα τραγικό δυστύχημα, έρχονται εκ νέου αντιμέτωποι με ένα άλυτο και όμως κομβικό γεγονός στη ζωή τους – την απώλεια της συζύγου και μητέρας – γεγονός που έχει κλονίσει τις αξίες, τις πεποιθήσεις και την πίστη τους στους ανθρώπους. Το καινούριο τραύμα, πέρα από το ότι τους παραπέμπει στο παλιό, με τις διαστάσεις και τη δημοσιότητα που παίρνει, ανατρέπει την καθημερινότητά τους, τους τοποθετεί στο στόχαστρο των φίλων και γειτόνων, τους καταδικάζει εκ των προτέρων, χωρίς να έχει αποδειχθεί καν η ενοχή τους. Είναι απόλυτα φυσικό, υπό τέτοιες συνθήκες, να ανατρέχουν στο παρελθόν, σε περιόδους όπου υπήρξαν ευτυχισμένοι, και συγκεκριμένα στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Η αφήγηση της ιστορίας τους, που γίνεται από τον καθένα ξεχωριστά και με το πολύ διακριτό τους ύφος, μας δίνει και τη διαφορετική οπτική τους γωνία, υποσκάπτοντας οποιαδήποτε «αντικειμενική» ανάγνωση της πραγματικότητας.

Ένα τραγικό συμβάν ρίχνει το βάρος του κυρίως πάνω στους ώμους του νεαρού Άρη που του αρέσει η μουσική, αγάπησε τρελά ένα κορίτσι και γουστάρει να γυρίζει τον κόσμο. Αντέχεται όμως τόσος πόνος σε τόση μικρή ηλικία, τι λέτε;

Ο Άρης κατηγορείται ως υπαίτιος για τον θάνατο από ναρκωτικά μιας συμμαθήτριάς του και το βάρος αυτό είναι όντως πολύ μεγάλο για έναν έφηβο, που έτσι κι αλλιώς έχει να αντιμετωπίσει πολλές αλλαγές και δυσκολίες σ’ αυτό το στάδιο της ζωής του. Ο ίδιος καθώς αναρωτιέται για το μερίδιο ευθύνης του στην ιστορία λέει: «Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα πού σταματάει η αθωότητα και που αρχίζει η ενοχή ή ποιο είναι το μερίδιο που αναλογεί στον καθένα, γιατί δεν είναι σακιά να τα μοιράσεις, αλλά ακόμα κι αν ήταν, υπάρχουν ώμοι που σηκώνουν περισσότερα κι άλλοι λιγότερα και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό, δεν μπορείς να τα πετάξεις από πάνω σου αδιαφορώντας για τις συνέπειες, δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που είσαι…» Οι σκέψεις του νομίζω εμπεριέχουν την απάντηση στο ερώτημά σας: ο πόνος αντέχεται όταν διαθέτουμε από τους γονείς και τον περίγυρό μας τα απαραίτητα εφόδια για να νιώθουμε δυνατοί και ικανοί να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες. Το ταξίδι που θα πραγματοποιήσει στην Ιταλία και στον νότο της Γαλλίας θα είναι καταλυτικό για την «κάθαρση» από το παρελθόν, την αντίληψή του για την κοινωνική πραγματικότητα της σημερινής Ευρώπης και τη μετέπειτα πορεία του.

Η αδελφή του πάλι, η Εύα, προτού γίνει μια αυστηρή επιστήμων που αναζητά την λύση στη νόσο του Άλτσχάιμερ, έχει δοκιμάσει τα όρια της ζώντας σκληρά. Μέσα της παραμένει όμως πάντα ένα ευάλωτο πλάσμα έτσι δεν είναι;

Ακριβώς. Η Εύα, καταφεύγει στον ορθολογικό κόσμο της επιστήμης προκειμένου να αντιμετωπίσει την απώλεια της μητέρας της. Φοβάται τα συναισθήματα, φοβάται τις ουσιαστικές σχέσεις και αναλώνεται σε εφήμερες περιπέτειες. Παρότι η έρευνά της, ως βιολόγος, αφορά την αποκατάσταση της μνήμης μέσω της εμφύτευσης μικροτσίπ στον εγκέφαλο, η ίδια προτιμά να βυθίζει το παρελθόν της στη λήθη και να αγνοεί συνειδητά τα όσα την πλήγωσαν. Ό, τι όμως παραμένει άλυτο μέσα μας, επιστρέφει. Η μνήμη, ατομική ή συλλογική, είναι ένα από τα κεντρικά θέματα του μυθιστορήματος. Ένας άνθρωπος ή ένας λαός χωρίς μνήμη είναι ένας άνθρωπος ή ένας λαός χωρίς ταυτότητα.

Ο ιδρυτής των «Βραβείων Διαβάζω» και τελευταίος διευθυντής του περιοδικού Ηρακλής Παπαλέξης με την συγγραφέα Λίλα Κονομάρα

«…έχω ανάγκη να απομονώνομαι κατά καιρούς και να παρατηρώ τη ζωή μου και τη χώρα μου από απόσταση.»

Κι ο πατέρας τους, ένας «τετράγωνος» φαρμακοποιός, που αρνείται να ζήσει πέραν των συμβάσεων, θύμα κι εκείνος μιας μοιραίας γυναίκας πνίγεται μέσα στον μικρόκοσμο του ασφυκτιώντας αλλά παραμένοντας ίδιος;

 Όχι, δεν θα το ‘λεγα. Μπορεί να είναι περιχαρακωμένος στον μικρόκοσμο του φαρμακείου και της γειτονιάς του, γιατί εκεί βρίσκει κι αυτός με τη σειρά του μια αίσθηση ασφάλειας, αντίθετα όμως με την κόρη του δεν δέχεται, ότι «οι ασθένειες είναι αποκλειστικό αποτέλεσμα κάποιων εγγραφών σε συγκεκριμένα χρωματοσώματα που εκδηλώνονται ερήμην μας», αλλά τις συνδέει με όλα τα μικρά και μεγάλα μυστικά των πελατών του απέναντι στους οποίους δείχνει κατανόηση και συμπόνια. Ταυτόχρονα διαθέτει και ιδιαίτερη κοινωνική ευαισθησία, αφού συνεργάζεται με το δίκτυο αλληλεγγύης της περιοχής οργανώνοντας το κοινωνικό ιατρείο για τους άστεγους και τους άπορους ή ψάχνοντας χώρο που θα στεγάσει τους νεοφερμένους πρόσφυγες. Είναι επίσης πολύ ευαίσθητος στις αλλαγές που βλέπει να επέρχονται στην Αθήνα, μια πόλη πλέον έντονα πολυπολιτισμική, με εμφανή τα σημάδια της κρίσης αλλά και μιας καινούριας δυναμικής που πηγάζει από τους νέους. Εκεί όπου φαίνεται να αντιδρά περισσότερο είναι στο να αποδεχθεί την απώλεια της γυναίκας του, γιατί μαζί μ’ αυτήν πρέπει να αποδεχθεί και την απώλεια της νιότης και του έρωτα, τώρα που και ο μικρός του γιος δείχνει να απομακρύνεται πια από κοντά του. Αυτό είναι το κοινό στοιχείο και στους τρεις ήρωες, – και που συμβαίνει και σε όλους μας, νομίζω – η δυσκολία της μετάβασης από μία ηλικία σε μια άλλη, από μία συνθήκη σε μια άλλη. Οι αλλαγές τρομάζουν και δεν τις αποδεχόμαστε εύκολα, παρότι αποτελούν κύριο συστατικό της ίδιας της ζωής.

Στο περιθώριο και άλλοι δευτεραγωνιστές, η θεία Λίζα με το άρρωστο κορίτσι, ο Μιχάλης που τάχει όλα γραμμένα, η Μάρθα που παραμένει χίπισσα, ο Φώτης με τον ενθουσιασμό για ό,τι συμβαίνει, η ξανθιά φαμ φατάλ μαμά. Αναγνωρίσιμα όλα αυτά τα άτομα  και αναρωτιέμαι, πως τους φτιάχνετε τους ήρωες σας, παρατηρώντας τον κόσμο από ένα καφέ, είναι μαθητές σας ίσως;

Οι ήρωες των βιβλίων μου είναι ένας συγκερασμός αληθινών και επινοημένων στοιχείων. Μου αρέσει να παρατηρώ τον κόσμο, τις εκφράσεις ενός προσώπου, τις κινήσεις των χεριών, τα μηνύματα που στέλνει ένα σώμα, μηνύματα πολλές φορές πολύ πιο εύγλωττα από τα λεκτικά. Το αυτί μου είναι ευαίσθητο στον τρόπο που εκφράζεται κάποιος, στην επιλογή των λέξεων, στις επαναλήψεις, στις σιωπές. Έχω αντλήσει στοιχεία για τους χαρακτήρες που πλάθω από τον εαυτό μου, από το περιβάλλον μου, ακόμα και από αγνώστους με τους οποίους διασταυρώθηκαν οι δρόμοι μας για λίγα μόλις λεπτά.

Διδάσκετε στο Γαλλικό Ινστιτούτο. Η επαφή με τα παιδιά είναι, όπως λένε, ανακουφιστική;

Δίδαξα γαλλική γλώσσα και λογοτεχνία στο Γαλλικό Ινστιτούτο επί είκοσι χρόνια. Η δυναμική της τάξης είναι συγκλονιστική, είτε πρόκειται για παιδιά 5 ετών με τα οποία παίζεις και τραγουδάς, είτε για εφήβους που σε αμφισβητούν, είτε για ενήλικες. Είναι μια δουλειά που σου απορροφά πολύ μεγάλο μέρος της ενέργειάς σου, αλλά και που σου χαρίζει απίστευτη ζωντάνια, ειδικά το να συνδιαλέγεσαι με νέους ανθρώπους. Πρέπει όμως να την αγαπάς και να είσαι ανοιχτός για να είναι δημιουργική η συνεργασία.

Κλείνοντας, όταν δεν γράφετε, πως είναι ο καταδικός σας υπόλοιπος χρόνος;

Κατά περιόδους μεταφράζω λογοτεχνικά κείμενα, σύντομα θα κυκλοφορήσει μάλιστα από τις εκδόσεις Κέδρος μία συλλογή των επιστολών του Βαν Γκογκ, τις οποίες θεωρώ εξαιρετικές τόσο από πλευράς γραφής όσο και ουσίας. Κατά τα άλλα, μ’ αρέσει να ταξιδεύω, λατρεύω τα ταξίδια και θεωρώ πολύ γόνιμες τις εμπειρίες, ακόμα και τις δοκιμασίες στις οποίες σε υποβάλλουν. Επιπλέον, έχω ανάγκη να απομονώνομαι κατά καιρούς και να παρατηρώ τη ζωή μου και τη χώρα μου από απόσταση. 

Το βιβλίο «Ο Χάρτης του Κόσμου στο Μυαλό σου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος»

Ο Λάκης Παπαδόπουλος συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Καλό είναι ό, τι μας δίνει η ζωή να το ρουφάμε. Να χαιρόμαστε την κάθε ημέρα και να ζούμε όχι τρελαμένοι από την επιτυχία, αλλά ούτε απογοητευμένοι από την αποτυχία.»

Στη λίστα με  τα σπουδαιότερα τραγούδια της σύγχρονης ιστορίας της ελληνικής μουσικής είναι το «Να σε εκδικηθώ»! Φέρει την υπογραφή του Λάκη Παπαδόπουλου στη μουσική και του Κυριάκου Ντούμου στους στίχους, ερμηνευμένο μοναδικά από τον συνθέτη και τον Δημήτρη Μητροπάνο, ύστερα από πρόταση του αξέχαστου τραγουδιστή. Ένα ντουέτο που είναι ιδιαίτερα αγαπημένο στον πολύ κόσμο, το οποίο συντροφεύει τα γλέντια, τις λύπες αλλά  και τις χαρές του. Τότε ειπώθηκε, ότι καταξιώθηκε ο Λάκης Παπαδόπουλος, ως ένας από τους κορυφαίους συνθέτες της γενιάς του, παρότι είχε συνθέσει τόσα τραγούδια, που εκπέμπουν μια ξεχωριστή γοητεία, όπως ο Κουρσάρος, που ερμήνευσε εκπληκτικά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου.

Στις μεγάλες επιτυχίες του συμπεριλαμβάνονται τραγούδια, όπως: τα «Ήσυχα βράδια», «Τσάι γιασεμιού», «Έρχεται κρύο», «Της νύχτας τα ηχεία», «Εσύ εκεί», «Το παλιό μου παλτό», «Πάρε πασά μου», «Και θα χαθώ», «Γυριστρούλα», «Τα μπλε παπούτσια», «Σε ζητάω», «Έγινα για σένα Τούρκος», «Κάτι γλυκό», «Μενεξεδιά», «Δικαίωμα στο όνειρο», «Τσίχλα δίχως ζάχαρη», «Ανεμώνα του Σικάγου», «Ιωάννα και Μαριέττα», «Έλα γοριλλάκι», «Το βαλς της γειτονιάς», και τελειωμός δεν υπάρχει, τραγούδια που έκαναν χιλιάδες πωλήσεις δίσκων, άντεξαν στο χρόνο και τραγουδιούνται από όλες τις ηλικίες.

Όμως τα ιδιαίτερα μουσικά χαρίσματα του Λάκη Παπαδόπουλου ο πρώτος που τα είχε αφουγκραστεί ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις. Πολύ νέος ο δημιουργός, ευρύτερα γνωστός και ως ο Λάκης με τα Ψηλά Ρεβέρ, έγραψε δύο τραγούδια για τους Μουσικούς Αγώνες της Κέρκυρας: Το «Και θα χαθώ», που τραγούδησε η Ισιδώρα Σιδέρη και τον «Σταθμό Λαρίσης», που τραγούδησε η Καίτη Χαρτόσια. Ο Μάνος Χατζιδάκις τα πέρασε και τα δύο. Μάλιστα όταν συναντήθηκαν στις σκάλες του ραδιομεγάρου της ΕΡΤ ο Χατζιδάκις είπε στο νέο ομότεχνό του: «Λάκη γράφεις ωραία τγαγούδια!».

Μεγάλη η χαρά μου που βρεθήκαμε με το Λάκη Παπαδόπουλο. Ήταν μια κουβέντα που αποκάλυψε έναν ευρηματικό, εύστροφο, ασυμφιλίωτο, πολύ ευαίσθητο, σεμνό, σαρκαστικό, δημιουργικό αλλά και ασυμβίβαστο, εκπληκτικό χιουμορίστα, θαρραλέο μπροστά στα κακώς κείμενα της κοινωνίας και της πολιτικής. Άνθρωπο που δεν τον χάλασε η επιτυχία, τόσο σεμνό, αφήνοντας το χνάρι του στο ελληνικό τραγούδι με το ξεχωριστό προσωπικό του στυλ. Ο Λάκης Παπαδόπουλος έχει να δώσει πολλά ακόμα, ενώ βρίσκεται στη ζωντάνια της ωριμότητάς του.

Καθίστε αναπαυτικά και απολαύστε τον.

Ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Δημήτρης Μητροπάνος

 

Μετά από 35 χρόνια επιτυχημένης καριέρας στο ελληνικό τραγούδι με χιλιάδες συναυλίες στο ενεργητικό σας, τι έχετε να θυμηθείτε; Όχι μόνο από τραγούδια, συζητήσεις και όνειρα που άλλα πραγματοποιήθηκαν και άλλα περιμένουν το πλήρωμα του χρόνου για να βγουν στο φως, αλλά και από στιγμές;

Τριάντα πέντε χρόνια δεν είναι λίγο. Τι να πρωτοθυμηθώ. Είναι ατέλειωτη η διαδρομή συναυλιών. Είναι πολλά τα χρόνια που λείπω μακριά από την Αθήνα. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, για να σας πω, το 1/3 της ζωής μου είναι έξω. Όταν γυρίζω στην Αθήνα νιώθω κενός. Δηλαδή, είναι σαν ξένη η Αθήνα απέναντί μου. Νιώθω μοναξιά και είναι δικαιολογημένο. Οι άνθρωποι κάνουν σχέσεις, φιλίες, ανταλλάσσουν επισκέψεις. Η δική μου ζωή είναι ένα ταξίδι. Από μικρός θυμάμαι, μη βρίσκοντας τίποτα εδώ στην Αθήνα, μπήκα σε ένα κρουαζιερόπλοιο και για τρεισήμισι χρόνια γύριζα τη γη. Από τότε το ίδιο συνεχίζω, μόνο που οι περισσότεροι σταθμοί μου τώρα πια είναι μες στην Ελλάδα, μου αρέσει η Ελλάδα, όλα τα σημεία της Ελλάδας και οι άνθρωποι παντού. Έχω φθάσει στο σημείο πλέον να με αναγνωρίζουν στο δρόμο, όχι όλοι, όπου και να πάω, αλλά αυτό με ευχαριστεί, δεν με φέρνει σε δύσκολη θέση.

Είναι γεγονός ότι σας λατρεύει το μεγάλο κοινό.

Κι εγώ λατρεύω τον κόσμο και ιδιαίτερα τον καθημερινό κόσμο και δεν θέλω να τον ενοχλήσω, να του χαλάσω την ηρεμία του, την ησυχία του πηγαίνοντας στη δουλειά το πρωί ή το βράδυ περνώντας την Πανεπιστημίου να κάνω  βίντεο κλιπ. Το σιχαίνομαι αυτό. Γι΄ αυτό τα βίντεο, μέχρι τότε που ήταν της μόδας, τα έκανα σε κλειστούς χώρους. Όποτε επιλέγαμε ανοικτούς χώρους δεν έβγαινα καλά, φαινόταν το μάγκωμα.

Γράψατε τραγούδια για όλους τους ερμηνευτές. Τραγούδια που αγαπήσαμε πολύ. Γνωρίσατε αχαριστία σε κάποιες από τις συνεργασίες σας;

 Εκπλήρωσα όλες τις ανάγκες μου και ιδιαίτερα με συνεργασίες. Με όλους έχω συνεργαστεί. Απλά, δίνοντας ένα καλό τραγούδι όλοι ωφελούνται, περισσότερο ο τραγουδιστής. Όχι δεν συνάντησα αχαριστία για να είμαι ειλικρινής, καθώς όμως βγαίνω και στο τραγούδι εκτός της μουσικής πολλές φορές δεν αναφέρομαι στους στιχουργούς όπως ο Κυριάκος Ντούμος ή η Σάννυ Μπαλτζή και εκεί μπορεί να υπάρχουν κάποια δικαιολογημένα παράπονα. Και πάλι δεν παρεξηγώ τους άλλους, που λένε το τραγούδι μου, θεωρώντας το και δικό τους γιατί κι εγώ το κάνω. Ως προς την αχαριστία, τι να πω. Να  σε πάρει ο άλλος να σου πει: «έβγαλα τόσα λεφτά, πάρε τα μισά»; Το θεωρώ λάθος και δεν θα δεχόμουν ποτέ.

Αναγνωρίζουν ότι τους δώσατε επιτυχίες;

Βέβαια, κατά καιρούς με τον τρόπο τους όλοι το αναγνωρίζουν. Κάποιος μάλιστα, που με το ζόρι επέμενα να πάρει ένα τραγούδι μου, τον πίεσα κυριολεκτικώς να το πει γιατί του πήγαινε πολύ, το τραγούδι προχώρησε και έγινε μεγάλη επιτυχία. Στο αεροδρόμιο που βρεθήκαμε κάποια στιγμή, μου λέει: «Μου έχεις κάνει ένα μεγάλο δώρο» και του απαντώ: «Εγώ το ήξερα  γι΄ αυτό και σε πίεζα και σε ευχαριστώ για την ευγένειά σου».

Με τόση σεμνότητα  το αντιμετωπίσατε;

Είμαι εργάτης της μουσικής. θαυμαστής της μουσικής. Μπορώ να ακούσω τραγούδια και να δακρύσω, όχι δικά μου. Και μερικά δικά μου καλούτσικα βγαίνουν. Αυτή η λατρεία για τα τραγούδια έχει ξεκινήσει από τότε που ήμουν πολύ μικρός.

Βγήκατε έφηβος στη μουσική σκηνή. Είχατε τρακ την πρώτη  φορά που τραγουδήσατε μπροστά σε κοινό;

Στα δεκατέσσερά μου χρόνια, όταν κυκλοφορούσαν και τα  δισκάκια  των 45 στροφών. Δεν υπήρχε ούτε πικ-απ στην Αθήνα. Τι να σας πω, είναι μεγάλη η ιστορία μου. Όχι, δεν είχα τρακ. Μια αγάπη υπήρχε για το τραγούδι και τη μουσική. Μια αγάπη, ένας έρωτας για την ηλεκτρική κιθάρα. Δύο έρωτες: οι γυναίκες και η ηλεκτρική κιθάρα.

Έχετε ξεπεράσει αισίως τα 350 τραγούδια ενώ πειραματιστήκατε με πολλά είδη και καταφέρατε να αντιστρέψετε την άποψη: «Ακόμη και αν έχεις γεννηθεί με χάρισμα, θέλει μεγάλη προσπάθεια για να μπορείς να το εξελίξεις.» Πώς το επιτύχατε;

Γεννήθηκα με μεγάλο χάρισμα και πάλεψα ακόμη και μέσα στην οικογένειά μου για να το κάνω γνωστό. Δεν είχα εμπιστοσύνη στον εαυτό μου. Ως παιδί δεν ήμουν… ο εγώ είμαι! Ήμουν ο τελευταίος κρίκος του ζουρνά. Αν δεν υπήρχε η μουσική τώρα θα βρισκόμουν το πολύ – πολύ κλητήρας σε τράπεζα. Εκείνα τα χρόνια η μουσική ήταν ντροπή και προσπαθούσαμε να μπούμε σε διάφορα άλλα επαγγέλματα. Πάντως στάθηκα τυχερός. Δεν απογοητευόμουν με τις αποτυχίες. Έδινα τραγούδια στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης δεν πέρναγαν, ξανάστελνα. Πέρασε ένα. Μετά έστειλα αλλού. Έστειλα στο Χατζιδάκι. Περάσανε δύο. Έκανα διάφορα πράγματα τα οποία με βοήθησαν και δεν άλλαξα ως άνθρωπος. Και τι σημαίνει  είμαστε οι πρώτοι; Αύριο γίνεται κάτι και δεν ζεις. Γι΄ αυτό καλό είναι ό, τι μας δίνει η ζωή να το ρουφάμε. Να χαιρόμαστε την κάθε ημέρα και να ζούμε όχι τρελαμένοι από την επιτυχία, αλλά ούτε απογοητευμένοι από την αποτυχία.

Ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Διονύσης Σαββόπουλος
Λάκης Παπαδόπουλος και η Αρλέτα
Ο Λάκης Παπαδόπουλος με τον Γιάννη Ζουγανέλη στο θρυλικό μουσικό στέκι Αχ Μαρία

«Γι΄ αυτό υπάρχουν οι πολιτικοί για να ωραιοποιούν τα πράγματα και τις καταστάσεις. Αυτό επιβάλει το επάγγελμά τους.»

Λάκης Παπαδόπουλος, Γιάννης Ζουγανέλης, Ισιδώρα Σιδέρη, Ελεωνόρα Ζουγανέλη και Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

Εξακολουθείτε να έχετε την άποψη, ότι  ο λαός μας δεν έχει ιδιαίτερη κουλτούρα στη μουσική και είναι του τσιφτετελιού, το οποίο το σιχαίνεστε όπως έχετε πει;

Ναι είμαι αυτής της άποψης. Έχει πέσει πολύ νταχτιρντί στη ζωή μας. Από μικρός αυτό θυμάμαι και δεν αλλάζει. Είναι η διασταύρωση δύο πολιτισμών η Ελλάδα. Είναι και Αφρική και Ευρώπη. Είναι πιο κοντά και από την Ιταλία. Και στην Ισπανία, που  συνορεύει με το Γιβραλτάρ και χωρίζεται από το Μαρόκο υπάρχει πολύ νταβαντούρι. Κρόταλα και κύμβαλα στα τραγούδια και τους ρυθμούς των Ισπανικών τραγουδιών. Είμαστε προς τα εκεί. Μεγάλωσα σε ένα σπίτι, που ο πατέρας μου εκτός από δικηγόρος ήταν και ψάλτης. Αγαπούσαμε διαφορετικές μουσικές και στυλ. Ο πατέρας τη βυζαντινή, η οποία έχει πολύ μεγάλη σχέση με τους αμανέδες, οπότε Βυζάντιο, άρα και ανατολή. Στην άλλη μεριά εγώ, που ήμουν του ελαφρού τραγουδιού. Τότε ακούγαμε και παίζαμε λατινοαμερικάνικα, Ιταλικά τραγούδια, γαλλικά, αμερικάνικα. Μετά μπήκε η Αγγλία στον χάρτη με τους Μπητλς, κι εκεί διαμορφώθηκαν τα γούστα μας.

Παρόλα αυτά έχετε κάνει λαϊκά τραγούδια και τσιφτετέλια.

Πράγματι. Στον καινούργιο δίσκο για την Αρλέτα έχει μπει ένα τσιφτετέλι το οποίο είναι εκπληκτικό. Όποιος μουσικός το ακούει, λέει: «πως γίνεται αυτό;». Αλλά είναι ελάχιστα αυτού του είδους τα τραγούδια. Ένα ζεϊμπέκικο, ένα χασάπικο σε έναν από τους τρεις δίσκους που κάνω. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι προορισμένοι γι΄ αυτό το είδος. Όπως με ρωτάνε, παραδείγματος χάρη, γιατί δεν κάνω μουσική για τον κινηματογράφο και για το θέατρο. Υπάρχουν παρέες που έχουν τους δικούς τους προσανατολισμούς. Έτυχε ο άλλος να είναι ανιψιός ενός σκηνοθέτη. Αυτός θα κάνει μουσικές για τον κινηματογράφο, γιατί να κάνω. Είμαι από διαφορετικό ανέκδοτο… Αλλού. Παρόλα αυτά η ζωή μου χαμογέλασε κι είμαι ευχαριστημένος. Νιώθω σαν κατάσκοπος σε ένα χώρο ξένης μουσικής που δεν με γουστάρει ιδιαίτερα. Όμως, τελικά, με γουστάρει. Κι εγώ τον γουστάρω αυτό το χώρο γιατί είναι ο καλύτερος, είναι η καλύτερη φίλη που υπάρχει.

Τα καλά τραγούδια μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο κ. Παπαδόπουλε;

Εμένα  με αλλάζουν κάποια τραγούδια που ακούω και με τρελαίνουν. Βεβαίως, μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Η εκ του μη όντως δημιουργία ενός τραγουδιού που πιάνει πολύ κόσμο τον αλλάζει.

Γνωρίσατε από κοντά το Μάνο Χατζιδάκι όταν πολύ νέος κάνατε εκπομπή στο Β΄ Πρόγραμμα. Με την ευκαιρία θα σας ζητούσα να μου σχολιάσετε το παρακάτω απόφθεγμά του, που ανεβαίνει συχνά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει: Πάντα μ’ απασχολούσε το γνωστό εμβατήριο όσες φορές τ’ άκουγα. Έλεγα μέσα μου, τι άραγες εννοεί; Σκέφτηκα, σαν κάτι να φωτίστηκε μέσα μου, εφόσον η Ελλάδα δεν πεθαίνει ποτέ, πάει να πει πως και ποτέ δεν θα αναστηθεί».

Ο Χατζιδάκις ήταν έναν όροφο κάτω με τους επίγονούς του. Όσο για το εμβατήριο με συγκινεί πάρα πολύ, αλλά δεν συμφωνώ με την άποψή του. Μπορεί να μην έχει αναστηθεί ακόμα η Ελλάδα.

Παρεμπιπτόντως ξέρετε εσείς κάποιο κράτος στη γη να ανασταίνεται και να πεθαίνει; Εγώ δεν ξέρω. Είναι μεταφορική η έννοια. Εγώ θα έλεγα, ότι η Ελλάδα πάντα θα ζει, γιατί ποτέ δεν πέθανε, αλλά ούτε αναστήθηκε. Είναι και αυτή σε μια πορεία που υφίσταται.

Πρώτα απ΄ όλα έχουμε τον καλύτερο ήλιο της γης, τα καλύτερα παράλια της γης και μόνο από τον τουρισμό θα μπορούσαμε να ζούμε όλοι. Τώρα τα πολιτικά δεν μπορώ να τα αναλύσω καθώς είναι μια άλλη κουβέντα. Βέβαια εάν υπήρχε ένα  υπουργείο που όλη η προσοχή του θα ήταν στραμμένη στον τουρισμό, θα βοηθούσε προς αυτή την κατεύθυνση. Τι άλλο βγάζουμε; Μήπως  Μερσεντές. Τα Pony βγάζαμε τα οποία ήταν υπέροχα. Γιατί τα κόψανε; Μια φορά μετά από μια συναυλία είχαμε ανεβεί σε ένα Pony 15 άτομα. Με πήρανε κι εμένα μες στη νύχτα και κάναμε μπάνιο. Φανταστείτε με ένα  Pony.

Είσαστε από τους πρώτους ανθρώπους της τέχνης που πήρατε θέση για τις τραγικές καταστάσεις που βιώνει ο λαός μας σημειώνοντας: «Έχει καταρρακωθεί ο Έλληνας, έχει δολοφονηθεί ψυχικά. Πάνε με τη βία, να μας κάνουν όπως στην Καραϊβική, που ήταν η κάστα των πολύ πλουσίων στις βίλες τους κι οι υπόλοιποι δούλοι τους». Μπορείτε σήμερα να κάνετε αισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον;

Τώρα μπήκαμε στο μαντρί, όπως μπήκε η Κύπρος. Όταν πηγαίνω καμιά φορά στην Κύπρο διερωτώμαι, για ποιο λόγο έγινε αυτό; Ήταν μια μικρή Ελβετία η Κύπρος. Δηλαδή όλο το παράνομο χρήμα πήγαινε εκεί. Θα ζούσαν με τους τόκους και θα ήταν ευτυχισμένοι άπαντες. Για ποιο λόγο; Άρα, υπάρχει κάποια εξουσία των πολύ πλουσίων, το οποίο αστείο είναι, ότι κι αυτοί πεθαίνουν. Τι να τα κάνει ο Ροκφέλερ που έχει τη μισή γη και τόσα χρήματα και φθάνει στα ογδόντα και στα ενενήντα. Δύο μέτρα γης αντιστοιχούν και σε αυτόν.

Είναι πολύ δύσκολα. Και που λένε ότι θα βγούμε από το μνημόνιο πολύ δύσκολα θα ορθοποδήσουμε. Διάβασα πριν από δύο χρόνια για την Πορτογαλία που είχε βγει. Τα μηνύματα  εκείνη την εποχή ήταν χειρότερα από εκείνα που ήταν στο μνημόνιο. Βγαίνεις από το μνημόνιο και δεν παίρνεις ούτε τα χρήματα του μνημονίου. Σου λένε: άντε προχώρα μόνος σου. Δεν υπάρχει βοήθεια από πίσω. Προχώρα μόνος σου στο ναρκοπέδιο. Κάποτε το είχα πει. Αφήστε ρε παιδιά τα κομματικά Ν.Δ, ΠΑΣΟΚ, διορίστε τρεις λογιστές από ένα κράτος που έχει πειθαρχία, όπως τους Εγγλέζους, τους Γάλλους, τους Αυστριακούς να κυβερνήσουν. Τώρα, υπάρχουν μόνο σκοπιμότητες.

Σε διαδηλώσεις κατεβαίνετε;

Όχι , ποτέ. Με πιάνει αγοραφοβία με τον πολύ κόσμο.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε πολιτικές κουβέντες ή νομίζετε, ότι αυτοί που βγαίνουν στα παράθυρα κρύβουν παρά εκθέτουν τα πράγματα;

Παρακολουθώ και μου αρέσουν οι πολιτικές συζητήσεις. Σε όλες βλέπω δίκιο, οπότε κοντοστέκομαι και λέω στάσου… Τόσο πολλά ψέματα που ο καθένας τα φέρνει στα μέτρα του. Και πιο παλιά το ίδιο ακριβώς έβλεπα. Οι σκοπιμότητες είναι πολλές. Γι΄ αυτό υπάρχουν οι πολιτικοί, για να ωραιοποιούν τα πράγματα και τις καταστάσεις. Αυτό επιβάλει το επάγγελμά τους.

«…όποιος βλέπει άπορους να ψάχνουν τα σκουπίδια, κι έχει κάτι στην τσέπη του, εκείνη τη στιγμή να πει στο συνάνθρωπό του, που δεν έχει: «Σε παρακαλώ μου περισσεύει αυτό, πάρτο!»»

Ποια ήταν η πιο όμορφη και η πιο άσχημη ανάμνηση που έχετε  από τα παιδικά σας χρόνια;

Η πιο όμορφη στιγμή, που δεν ήμουν παιδί, ήταν όταν απολύθηκα από το στρατό μετά από 26 μήνες, σαν εξορία πάνω στα φυλάκια, σε ναρκοπέδια στα  Ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής μου ήταν αυτή. Και μία άσχημη ημέρα ήταν, όταν κατέβηκα από του κρουαζιερόπλοιο γιατί οι γονείς μου ήθελαν να επιστρέψω. Είπα, λοιπόν, θα κατεβώ στον Πειραιά, θα χαιρετίσω τα κρουαζιερόπλοια στα οποία πέρασα την ωραιότερη περίοδο της ζωής μου. Θυμάμαι στην Καραϊβική να χορεύουμε ρέγκε από το πρωί μέχρι το βράδυ. Οι άνθρωποι ήταν σε ένα συνεχές παραλήρημα. Το ταξίδι με το πλοίο είναι υπέροχο. Όταν γύριζα ήξερα μέσα μου, ότι ποτέ δεν θα περάσω ξανά τόσο ωραία κι αυτό είναι αλήθεια. Δεν πα να έκανα όνομα, να με ξέρει ο κόσμος, διόλου με νοιάζει. Τουλάχιστον ζω αρκετά καλά.

Τι σας προκαλεί φρίκη;

Φρίκη μου προκαλούν οι βαρβαρότητες του ανθρώπου, οι επιδείξεις με το  κόψιμο κεφαλιών…

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να κλάψετε, τελευταία;

Έχασα τη μητέρα μου σε μεγάλη ηλικία. Όταν ήταν στα τελευταία της καθόμουν κοντά της και της έβαλα δύο τραγουδάκια που μου άρεσαν όταν ήμουν μικρός. Την ρώτησα αν τα ξέρει. «Ναι!» μου απάντησε με κλειστά μάτια. Τότε έκλαψα. Έβαλα μετά να παίξει ένα τραγούδι της Γερμανίδας τραγουδίστριας της Κατερίνας Βαλέντε, τη μελωδία της αγάπης. Την ρώτησα, αν της άρεσε και μου είπε: «Ναι!». Μόνο σε τέτοιες στιγμές μπορείς να καταλάβεις, τον ρόλο που παίζει το συναίσθημα στον άνθρωπο. Και δεν πρέπει να το πνίγουμε αυτό. Νομίζω δε, ότι όταν άκουγε τα τραγούδια η μητέρα μου, τις περνούσαν οι πόνοι. Το ένιωθα.

Εσείς, πώς νιώθετε όταν βλέπετε ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια;

Άλλη μεγάλη φρίκη. Κανονικά, όποιος βλέπει άπορους να ψάχνουν τα σκουπίδια, κι έχει κάτι στην τσέπη του, εκείνη τη στιγμή να πει στο συνάνθρωπό του που δεν έχει: «Σε παρακαλώ μου περισσεύει αυτό, πάρτο!»…

Ποια είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια που επιτρέπετε στον εαυτό σας;

Λάτρεψα και αγάπησα το νερό και τα μεγάλα κρουαζιερόπλοια, οπότε έχω πάθει λαμαρινίαση. Έτσι, μία φορά το χρόνο ή κάθε δύο χρόνια μπαίνω σε ένα κρουαζιερόπλοιο στα 20ήμερα προγράμματα που ξεκινούν από τον Πειραιά και φθάνουν μέχρι το Μαυρίκιο, τη Βραζιλία. Αυτά μου αρέσουν. Γιατί αυτά έκανα ως νέος και μου λείπουν.

Έχετε κάθε λόγο να είσθε περήφανος για το μοναχογιό σας τον Άγγελο. Διαθέτει τα προσόντα για να εξελιχθεί σε ένα σπουδαίο ζωγράφο. Πως είναι οι σχέσεις σας;

Εκρηκτικές! Τόσο πολύ αγάπη που τσακωνόμαστε. Τελικά μου μοιάζει. Είναι ωραίο και καλό παιδί …

Ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Γιάννης Γιοκαρίνης
Ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου

Ο Άκης Καπράνος συζητάει με τον Γιώργο Noir Παπαϊωσήφ για το «Midnight Express» και το νέο πρόγραμμα του

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 «…το κοινό στοιχείο του «Midnight Express» είναι τελικά το κοινό του. Με τη στήριξη του πορεύομαι.»

Ο Ακης Καπράνος και ο σκηνοθέτης Ντάριο Αρτζέντο

Η γνωριμία με τον φίλο και συνάδελφο δημοσιογράφο, μουσικό, συνθέτη και δάσκαλο κινηματογράφου, Άκη Κάπρανο κρατάει είκοσι και βάλε χρόνια. Πολυσχιδής και πολυτάλαντος με αγάπη στην 7η Τέχνη, αποφάσισε πριν έναν χρόνο να φορτώσει τις μπομπίνες στην κινηματογραφική μηχανή προβολής με «πολύτιμο», μαγικό σελιλόιντ. Τριάντα λεπτά μετά το μεσονύχτιο τις απελευθερώνει για να ρολάρουν το φανταστικό φορτίο των εικόνων τους στο άσπρο πανί του κινηματογράφου. Από το παγκόσμιο σινεμά με ταινίες επιλογής πρώτης γραμμής, ιδανικές για τα γούστα της πιο ευφάνταστης «σινε-συμμορίας», όπως την χαρακτηρίζει ο ίδιος, ετοίμασε και το φετινό πρόγραμμα προβολών του «Midnight Express» στο ίδιο στέκι, στο σινεμά «Ααβόρα» της Πέγκυς Ρίγγα.

Απευθύνεται σε κοινό «γυμνασμένο», άκρως «μυημένους», όπως άλλωστε προστάζει η πολυετής παράδοση της μεταμεσονύκτιας κινηματογραφικής προβολής, με ταινίες τρόμου, αλλά και από την σφαίρα του παράδοξου. Επίσης, δεν αδιαφορεί για όποιους είναι προ των πυλών, ως προς την εν λόγω μύηση, καθώς στήνονται, όπου χρειάζεται, ενδιαφέρουσες συζητήσεις και τοποθετήσεις από συντελεστές και ανθρώπους τους κινηματογράφου  προ της προβολής. Ο Άκης συνεχίζει δυναμικά, το ίδιο ρομαντικά το νήμα της διαδρομής από εκεί που είχε σταματήσει πριν αρκετά χρόνια, όπως γράψαμε στο προ ημερών άρθρο μας (εδώ). Η εφηβεία, η νιότη, η ωρίμανση, η αγάπη για τις μεταμεσονύχτιες κινηματογραφικές προβολές αναγεννήθηκε στους δρόμους τις Αθήνας τις «βαριές» ώρες του Σαββάτου, ξημέρωμα Κυριακής, όπως παλιά, όπως τότε, αυτή την φορά, όμως, με το μπαρ του σινεμά ανοιχτό!  

Συναντηθήκαμε με τον Άκη  στο πέρας της δημοσιογραφικής προβολής την Παρασκευή να πιούμε τον καφέ μας ήρεμα και να μιλήσουμε για το που ακριβώς έχει ρυθμίσει το φετινό στροφόμετρο των μεταμεσονύχτιων προβολών του, αλλά και να μας ανακοινώσει, επισήμως, το νέο πρόγραμμα. Το «Midnight Express» είναι πια club, κάτι σαν οικογένεια, και διαδίδεται μέσω των «πιστών» μελών του με την ταχύτητα ελεύθερου, ιαματικού ήχου από στόμα σε αυτί ή από site σε site στο διαδίκτυο. Η πολλά υποσχόμενη σινέ ανατολή της μεταμεσονύχτιας προβολής ταινιών τρόμου, φρίκης και παράδοξου ορίστηκε ξανά, χαράχτηκε εκ νέου, επαναπροσδιορίστηκε από τον Άκη Καπράνο, σαν μια οφειλή στην δική του νιότη, όταν ήταν ένας από εκείνους τους «πωρωμένους», τους «φεγγαροχτυπημένους» της ακαταμάχητης μεταμεσονύχτιας «συμμορίας»… πριν μερικά χρόνια.

«Midnight Express», τίτλος που ευθύς τοποθετεί την «ταχεία» σε πλήρη κινηματογραφική διάσταση. Σινεμά, μεσάνυχτα και τίτλος μιας σπουδαίας ταινίας του Άλαν Πάρκερ. Εσύ το σκέφτηκες;

Ναι, ήταν κάτι που ήρθε μέσα σε μια στιγμή, απλά είχε το στίγμα. Η πλάκα είναι, πως στην αρχή έπαιρνε κόσμος στην «Ααβόρα», νομίζοντας πως θα παίζαμε στ’ αλήθεια το «Midnight Express». Έπρεπε να τους το εξηγήσουμε…

Οι μεταμεσονύκτιες προβολές έχουν παρελθόν σαράντα χρόνων και βάλε. Όμως, κάποια στιγμή, κι ενώ υπήρχε μέγιστο ενδιαφέρον, «παρέδωσαν πνεύμα», κι αυτή η υπέροχη κινηματογραφική συναναστροφή, ανεξαρτήτου φύλου και ηλικίας σταμάτησε ξαφνικά. Τι συνέβη και η «ωραία του μεταμεσονυχτίου» αποκοιμήθηκε;

Νομίζω πως οι μεταμεσονύχτιες προβολές έχασαν την ταυτότητα τους πολύ πριν περάσει η «μόδα» τους. Θυμάμαι πολύ καθαρά τη διαφορά του κοινού στο «Άλφαβιλ», εκεί, τέλη 80s αρχές 90s, απ’ αυτό της «Δεξαμενής» του Κολωνακίου αρχές του 2000, όπου το κοινό δεν καταλάβαινε πραγματικά τι πήγαινε να δει. Ίσως να έπρεπε να «τελειώσουν» για να επαναπροσδιοριστούν. Δε λέω πως επιτελώ αυτόν το σκοπό, σίγουρα όμως οι προβολές στην «Ααβόρα» (που και αυτή «δούλεψε» το μεταμεσονύχτιο κύκλωμα στα 80’s) έχουν πραγματικά κάτι από εκείνη τη παλιά μαγεία.

Σε μια εποχή που η ρομαντική σφαίρα της μεμονωμένης κινηματογραφικής αίθουσας περνάει κρίση, ένεκα της ψηφιακής εισβολής και του σινεμά λούνα παρκ, αλλά και της οικιακής ψυχαγωγίας, προχώρησες άφοβα σε αυτό το εγχείρημα. Αντιμετώπισες προβλήματα; 

Το πρώτο ήταν αυτό της στέγης. Έκανα προτάσεις σε δυο – τρεις αίθουσες του κέντρου και είτε συναντούσα πλήρη αδιαφορία, είτε συγκατάβαση. Η Πέγκυ Ρίγγα όμως είπε το «ναι» χωρίς δεύτερη σκέψη. Μετά έπρεπε να φτιάξω ένα πρόγραμμα, και αμέσως μετά να κλείσω τα πνευματικά δικαιώματα. Εκεί μιλάμε για κανονικό σαφάρι. Και μετά το σαφάρι αρχίζει το παζάρι, αφού πολλοί εκ του εξωτερικού ζητούν εξωφρενικά ποσά. Εκτός από τους Ιταλούς είναι η αλήθεια. Οι γείτονες δείχνουν κατανόηση!

Έκλεισε ένας χρόνος μεταμεσονύχτιων προβολών στο Midnight Express και ετοιμάζεσαι πυρετωδώς για την νέα σεζόν. Να υποθέσω, ότι το εγχείρημα της επαναφοράς των, άκρως γοητευτικών, μεταμεσονύχτιων προβολών εξελίχθηκε γόνιμα; Υπήρξε η αναμενόμενη ανταπόκριση από το κινηματογραφόφιλο κοινό; Το αποτέλεσμα αντάμωσε τις προσδοκίες σου;

Τις ξεπέρασε. Δεν περίμενα να πάει τόσο καλά. Ήταν περισσότερο μια βαθιά προσωπική ανάγκη όλη αυτή η προσπάθεια, ανάγκη να νιώσω καλά με μένα τον ίδιο. Εκτός από τα φαβορί – όχι τυχαία, κάναμε το καλύτερο μας νούμερο με το «Rocky Horror Picture Show», που ήταν σχεδόν sold-out – υπήρξαν και εκπλήξεις, όπως τα 120 εισιτήρια του «Carnival Of Souls». Έχει φτιαχτεί ήδη μια μαγιά, μια συμμορία.

Θα ακολουθήσει και φέτος παρόμοιος προγραμματισμός με ταινίες έκπληξη ή θα ταξιδέψεις το «τρένο» σε πιο βατές διαδρομές;

Είναι ένα πείραμα το φετινό πρόγραμμα. Συνυπάρχει ο «Terminator» με τον Μπρους Λι, ο Λούτσιο Φούλτσι με τον Κένεθ Άνγκερ, το «Ghost Busters» με τον Τζον Κασσαβέτη. Έχουμε και μια ελληνική παρουσία. Αν με ρωτήσεις τι συνδέει αυτές τις ταινίες δεν θα είχα μια «λογική» απάντηση να σου δώσω, μια αλυσίδα επιχειρημάτων, δηλαδή. Πιστεύω όμως πως όλα τα «ανόμοια» πράγματα που αγαπάμε τα ενώνει μια κοινή, αόρατη συχνότητα, επί της οποίας ισορροπούμε.

Το φετινό πρόγραμμα προβολών, πως το έχεις διαμορφώσει;

Ο πρώτος μήνας, τον οποίο και ανακοινώνω επισήμως εδώ, είναι χαρακτηριστικός: Ξεκινάμε 24 Νοεμβρίου 2018 με το «Χαμός στη Τσάινατάουν» του Τζον Κάρπεντερ. Συνεχίζουμε την πρώτη του Δεκεμβρίου με το «Δράκουλας – ο Άρχων του Σκότους», φυσικά με τον Κρίστοφερ Λι. Στις 8 Δεκεμβρίου έχουμε το «Κουρδιστό Πορτοκάλι» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ (επιτέλους ας δουν αυτή την ταινία οι νεαροί σινεφίλ σε μια κινηματογραφική αίθουσα!) και στις 15 Δεκεμβρίου τη «Ψυχή στο στόμα» του Γιάννη Οικονομίδη, παρουσία συντελεστών.

Το ό,τι δημιούργησες φέτος αυτό το ετερόκλητο, μα τόσο συναφές ταινιακό πρόγραμμα σημαίνει, πως ανοίγεις καθαρόαιμους σινεφίλ διαδρόμους, πέρα από το φανταστικό και το σινεμά τρόμου. Ειδικά η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη είναι πραγματική έκπληξη. Σφυγμομετράς καθόλου την επιθυμία των θεατών;

Μου φαίνεται πιο πιθανό να πέσεις πάνω σε κάποιον από τους ήρωες του Οικονομίδη μετά τα μεσάνυχτα. «Έλα ρε, πάμε για ποτό. Μισό ποτό ρε…». Είναι αυτός ο κόσμος που κουβαλάει έναν καημό, που στο φως του ήλιου ασφυκτιά. Το ίδιο ισχύει και για το «Husbands» του Κασσαβέτη, επίσης μία από τις ταινίες που θα προβάλλουμε. Υπάρχουν ταινίες που λειτουργούν καλύτερα τις μικρές ώρες της νύχτας. Και αυτές οι ταινίες δεν μπορούν παρά να είναι ετερόκλητες. Για άλλους λόγους απολαμβάνεις να βλέπεις σε μεταμεσονύχτια προβολή το «Άλιεν» του Ρίτνλεϊ Σκοτ, που επίσης θα παιχτεί, για άλλους τον Οικονομίδη. Αλλά και πέρυσι είδα το κοινό να ανταποκρίνεται θετικότατα στην προβολή του «Hardcore» του Πολ Σρέντερ, μια ταινία που είχα πραγματικό απωθημένο να τη δω σε μεγάλη οθόνη. Νομίζω πως το κοινό στοιχείο του «Midnight Express» είναι τελικά το κοινό του. Με τη στήριξη του πορεύομαι.

Δράκουλας - Ο Άρχων του Σκότους
Το Κουρδιστό Πορτοκάλι
Ψυχή στο Στόμα

«…τέλος πάντων, αυτό με το  internet και τις σειρές μου κάνει κάτι σε Ιδρυματοποίηση. Αν είναι να κλειστώ σε Ίδρυμα θέλω κι άλλους τρελούς γύρω μου.»

Χαμός στην Τσάιναταουν
Μεταμεσονύχτια προβολή του «Midnight Express» στην "Ααβόρα"

Μ΄ άρεσε αυτό το περί «συμμορίας», που ανέφερες πριν λίγο. Στην δική σου εφηβεία και νιότη υπήρξες συχνός επισκέπτης-«συμμορίτης» αυτών των μεταμεσονύχτιων «αστροκτυπημένων» συνάξεων απέναντι από το άσπρο πανί; Θυμάσαι ποια ήταν η μεταμεσονύχτια ταινία, που δημιούργησε τις καλύτερες για σένα εντυπώσεις;

Από τα εφηβικά μου χρόνια ήταν στο Αλφαβίλ και στο Ιντεάλ. Μετέπειτα στο Άστυ, και στη Δεξαμενή. Η πρώτη ταινία που θυμάμαι να βλέπω ήταν το «Profondo Rosso» του Ντάριο Αρτζέντο. Η κόπια ήταν αρκετά φθαρμένη, ναι, αλλά τίποτα από το αυθεντικό κάδρο δεν είχε επιβιώσει στη κουτσουρεμένη βιντεοκασέτα που είχα «λιώσει» εκείνα τα χρόνια. Οπότε μόλις απλώθηκε φαρδύ πλατύ το σινεμασκόπ κάδρο επί της οθόνης κόντεψα να πάθω έμφραγμα. Έβλεπες συχνά τις ίδιες φάτσες στο Άλφαβιλ. Και τώρα, στην Ααβόρα, έχουμε τους «μόνιμους» μας, αυτούς που συναντώ εκεί κάθε φορά. Είναι λίγο συνωμοτικό το συναίσθημα. Κομμάτι της εμπειρίας, θα έλεγα.

Υπάρχει και το «Midnight Express Club», που το δημιούργησες, αρχής γενομένης, από αυτή την χρονιά με όλα τα συναφή (αυστηρώς προσωπική κάρτα εισόδου του μέλους, φωτογραφία). Αυτή η πρωτοβουλία σε τι ωφελεί, υπάρχει ανταπόκριση;

Η απάντηση είναι όσο πιο απλή μπορείς να φανταστείς: Το «Midnight Express» είναι μια προσωπική πρωτοβουλία. Δεν έχει σπόνσορα, δεν έχει κάποιον χρηματοδότη πέραν εμού του ιδίου. Οι κάρτες (αυστηρά περιορισμένες, οι θέσεις έχουν «κλείσει» για φέτος), απλά βοηθούν στο να «καπαρώσουμε» τις ταινίες πιο γρήγορα. Και επειδή δούλεψε καλά το σύστημα, είμαστε έτοιμοι για μεγαλύτερα σχέδια!

Κι αν θέλει κάποιος να δηλώσει συμμετοχή σε αυτή την μεταμεσονύκτια κινηματογραφική «συμμορία» (στο είπα, μ΄ αρέσει η λέξη «συμμορία»), στο club δηλαδή, για τα απαραίτητα που σας βρίσκει;

Είμαστε σε αυτό το link:

https://www.facebook.com/groups/800299236841556/

Είναι η επίσημη ομάδα της λέσχης, με συγχωρείς, της «συμμορίας» στο facebook. Πέρσι ήμασταν χίλιοι πεντακόσιοι. Τώρα πλησιάζουμε τις πέντε χιλιάδες. Το γκρουπ είναι «κλειστό». Ε, οι συμμορίες δε θέλουν να έχουν τα πλάνα τους ανοιχτά όλη την ώρα. Αν και είμαστε πολύ δεκτικοί…

Τέτοιου είδους προβολές, ως απαράβατη προϋπόθεση, είναι η κατάλληλη κινηματογραφική αίθουσα με την vintage ταυτότητα. Θα συνεχίσεις και φέτος τα ταξίδια στον κινηματογράφο της Ιπποκράτους, «Ααβόρα», της εξαιρετικής Πέγκυς Ρίγγα;

Δε φεύγω από κει! Η «Ααβόρα» είναι το σπίτι του «Midnight Express» και η Πέγκυ η καλύτερη οικοδέσποινα. Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος της στην όλη ιστορία και έχουμε ρίξει πολύ τρέξιμο μαζί.

Τέλος πάντων, Άκη, δώσε μου το πολύτιμο πετράδι αυτής της κρυμμένης μαγείας για τον ενδιαφερόμενο που θα «θυσιάσει» το Σαββατόβραδό του για να παρακολουθήσει μια ταινία τρόμου, φαντασίας ή ένα βαρβάτο θρίλερ περασμένων δεκαετιών, από την στιγμή που το internet καλύπτει αυτή την ανάγκη και μάλιστα στην σπιτική του άνεση;

Η συλλογική εμπειρία. Η συναίσθηση πως είμαστε μαζί σε όλο αυτό. Η μοιρασιά του Δέους. Δε μπορώ να θυμηθώ πόσες φορές είδα, σπίτι μου, το «Christine» του Κάρπεντερ. Ε, πέρσι που το προβάλαμε αισθάνθηκα πως το είδα για πρώτη φορά. Ναι, οι περισσότερες ταινίες που παίζουμε (όχι όλες, είναι η αλήθεια) είναι διαθέσιμες στο internet, αλλά δεν έχει σημασία. Και, τέλος πάντων, αυτό με το  internet και τις σειρές μου κάνει κάτι σε Ιδρυματοποίηση. Αν είναι να κλειστώ σε Ίδρυμα θέλω κι άλλους τρελούς γύρω μου.

Καλές και ενδιαφέρουσες να είναι και φέτος οι κινηματογραφικές διαδρομές και οι θεατές να το ευχαριστηθούν. Οι αναγνώστες του InTownPost.com και ΄γω σε  ευχαριστούμε για την ενημέρωση και την συζήτηση μας. Καλή επιτυχία ευχόμαστε!

Εγώ ευχαριστώ για το βήμα Γιώργο. Ελπίζω να πετύχω κι εσένα. Άλλη αίγλη έχει να μοιράζεσαι την εμπειρία του Κρονεμπεργκικού «The Fly» μετά τα μεσάνυχτα. Ναι, θα το παίξουμε κι αυτό φέτος.  

Ράνια Μπουμπουρή, μια κουβέντα φιλική με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

Η Ράνια Μπουμπουρή είναι δημοσιογράφος, επιμελήτρια εκδόσεων και μεταφράστρια. Γεννήθηκε το 1974 στο Καρπενήσι, όπου πέρασε ξέγνοιαστα παιδικά χρόνια με πολλά γέλια και πολλούς καβγάδες με τις τέσσερις αδελφές της. Στις πανελλήνιες εξετάσεις πέρασε πρώτη στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μ.Μ.Ε. του Α.Π.Θ., όπου αρίστευσε στα μαθήματα λόγου και φιλοσοφίας με καθηγητές τους Δ.Ν. Μαρωνίτη και Γ. Βώκο αντίστοιχα. Λατρεύει την παιδική λογοτεχνία και είναι μέλος του ελληνικού τμήματος της IBBY (International Board on Books for Young People. Ούσα η ίδια μαμά αγαπάει να γράφει βιβλία για παιδιά.

Σε α’  πρόσωπο  

 

Η δουλειά μου καθημερινά τα τελευταία 20 χρόνια έχει να κάνει με την ελληνική γλώσσα και μεγάλο μέρος της είναι η διόρθωση κειμένων – για εκδοτικούς οίκους, ιστότοπους, διαφημιστικές εταιρείες– δεν ξέρω όμως αν θα μου ερχόταν ποτέ η ιδέα να προσεγγίσω την ορθογραφία με αυτόν τον παιχνιδιάρικο τρόπο, αν δεν ήμουν μαμά.

Βλέποντας τη μεγάλη κόρη μου να πασχίζει, να διστάζει, να γράφει στην τύχη την ίδια λέξη άλλοτε με το ένα «ι» και άλλοτε με το άλλο, σκέφτηκα, ότι ωραία θα ήταν να μάθαινε τους κανόνες μέσα από ιστορίες:

Το παραμύθι της «Ωραίας Κοιμωμένης», που τα δόντια της δεν πλένει, ούτε τα μαλλιά της δένει, αφού μένει κοιμισμένη, θα μπορούσε να της μάθει τον κανόνα για τα ρήματα που τελειώνουν σε -αίνω και τις εξαιρέσεις του. Το τεμπέλικο ωμέγα, που βαριέται φοβερά τις δουλειές του σπιτιού – να απλώσει, να σιδερώσει, να μπαλώσει, να ζυμώσει…– τον κανόνα των ρημάτων που τελειώνουν σε -ώνω, ο οποίος δεν έχει καμία εξαίρεση, «σας το δηλώνω!». Και ούτω καθεξής.

Έτσι γεννήθηκαν τα 12 ποιήματα της συλλογής, που μελοποιήθηκαν θαυμάσια από τον Αλκιβιάδη Κωνσταντόπουλο, καθώς η πείρα μας – 52 παιδικά τραγούδια, μέχρι να φτάσουμε στη «Μελω-δική μου Ορθογραφία» – μας έδειξε πόσο πιο εύκολα και χαρωπά μαθαίνουν τα παιδιά μέσα από τη μουσική.

Και, στο CD που συνοδεύει την έκδοση, τα τραγούδια αυτά τα ερμηνεύουν οι εξαιρετικοί καλλιτέχνες: Νίκος Κουρής, Δώρος Δημοσθένους, Νεφέλη Παπαδερού, Γιάννης Χατζηγεωργίου, Ορχήστρα Smyrna, Θάνος Κοσμίδης, Ηλίας Καρελλάς, Λευτέρης Ελευθερίου, Βανέσα Αδαμοπούλου και Αλέξανδρος Μυλωνάς.

Ο Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος
Η Ράνια Μπουμπουρή και ο Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος
Ο Χρήστος Κούρτογλου

Την εικονογράφηση του βιβλίου υπογράφει ο Χρήστος Κούρτογλου, ο οποίος χρησιμοποιεί μια μεικτή τεχνική ζωγραφικής και κολάζ δημιουργώντας έργα ιδιαίτερα και αναγνωρίσιμα, που συμβάλλουν στην αισθητική καλλιέργεια των παιδιών. Η διχρωμία των έργων του στη «Μελω-δική μου Ορθογραφία» καθρεφτίζεται και στα κείμενα, όπου τονίζονται χρωματικά οι καταλήξεις των λέξεων σε κανόνες κι εξαιρέσεις, σ’ ένα αποτέλεσμα τερπνό κι αρμονικό.

Το βιβλίο συμπληρώνεται από εκπαιδευτικό παράρτημα, ώστε να εξασκηθούν τα παιδιά στην ορθογραφία.

«Η Μελω-δική μου Ορθογραφία» (εικονογράφηση: Χρήστος Κούρτογλου, μουσική: Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις «Πατάκη».

Η Θάλεια Ματίκα συζητάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«..Tο υπέροχο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος δε θα χάσει ποτέ τη σκέψη, την ελπίδα και την ανάγκη για επαφή. Γιατί αυτή αποτελεί μορφή εξέλιξης. Και σε αυτό φυσικά διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο και οι τέχνες»

H Θάλεια Ματίκα πλασμένη από υλικό ονείρου βρίσκεται στο πέρασμα της ελπίδας για  ένα σύγχρονο θέατρο με ευσυνειδησία και αφοσίωση. Εξαιρετικά ωραία γυναίκα αποπνέει μια αύρα, που σκλαβώνει τους συνεργάτες της και την πλατεία. Δεν είναι όμως, μόνο η ομορφιά αλλά η φλόγα του ταλέντου της φωτιά που βάζει φωτιά στη σκηνή και στις καρδιές των θεατών.

Ένα κορίτσι που γνωρίσαμε μέσα από τη μικρή οθόνη ωρίμασε πολύ σύντομα επάνω στο θεατρικό σανίδι και στάθηκε τυχερή, γιατί έχει συνοδοιπόρο και εμψυχωτή της, τον εκλεκτό του θεάτρου μας (Τάσο Ιορδανίδη).

Η πρωταγωνίστρια ασκεί γοητεία και εκπέμπει ένα φως όταν μιλά για το θέατρο. Αυτό εισέπραξα όταν τη συνάντησα από κοντά στις πρόβες της μαύρης κωμωδίας «Beginning» του David Eldridge (Ντέιβιντ Έλντριτζ), που θα ανεβεί στο θέατρο «104» και θα ερμηνεύσει τον βασικό γυναικείο ρόλο. Συζητώντας μαζί της προσπάθησα να διασταυρωθώ με την τέχνη της και πολύ την ευχαριστώ που ήταν τόσο αληθινή!

 

Τη νέα σαιζόν κα. Ματίκα θα σας δούμε στη σκηνή του θεάτρου «104» να πρωταγωνιστείτε στη μαύρη κωμωδία «Beginning» του David Eldridge που «έσπασε» ταμεία στο Λονδίνο και θα ανέβει πρώτη φορά στη χώρα μας. Ποιο ήταν το στοιχείο που σας κέρδισε με την πρώτη ανάγνωση και λατρέψατε το κείμενο και το ρόλο σας;

Η αλήθεια είναι ότι το κείμενο είναι ερωτεύσιμο και υπέκυψα στη σαγήνη του χωρίς καμία αντίσταση. Παραμονή Πρωτοχρονιάς, στο διαμέρισμα της Λόρα, το πάρτυ έχει τελειώσει, και εκτός από τα γεμάτα τασάκια, στο σπίτι έχει απομείνει, ο άγνωστος στη Λόρα, Ντάνι. Εξαιρετική γραφή, εξαιρετικό χτίσιμο των δύο χαρακτήρων και της ιστορίας, εξαιρετικά επίκαιρο και διαχρονικό. Μία ρομαντική κομεντί, με δύο γνήσιους χαρακτήρες, γεμάτους αρετές και ελαττώματα. Δύο κλασικούς αλλά up to date ήρωες των ρομαντικών κομεντί, που θα μπορούσαν να έχουν ξεπηδήσει από τις ταινίες του Γκάρι Μάρσαλ. Αγόρι και κορίτσι, όχι στην πρώτη νιότη, ούτε στα χρόνια της αθωότητας, συναντιούνται κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες και αισθάνονται… πεταλούδες στο στομάχι.

Το έργο κα. Ματίκα θα το σκηνοθετήσει ο σύζυγός σας, ο κ. Ιορδανίδης, από τους σημαντικότερους ηθοποιούς και σκηνοθέτες της γενιάς του που μαζί αγωνίζεστε για ένα καλύτερο θέατρο. Νιώθετε τρακ υπό την σκηνοθετική του μπαγκέτα; Έχετε πει ότι «… επειδή είναι άντρας μου ξεχνάει ότι είμαι ηθοποιός και μιλάει χωρίς καμία ευγένεια». Πώς το διαχειρίζεσθε;

Ίσως να υπερέβαλλα λίγο… Ο Τάσος είναι βαθιά και ουσιαστικά ευγενής ως άνθρωπος. Αλλά είναι απαιτητικός. Αγαπάει πάρα πολύ τη δουλειά του, το θέατρο και κατά τη διάρκεια της πρόβας πολλές φορές αισθάνομαι όταν δουλεύουμε μαζί ότι βρίσκεται σε μία άλλη διάσταση. Αποζητά πάντα το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, χωρίς εκπτώσεις, βασανίζοντας πολύ τον εαυτό του και τη σκέψη του. Όταν ακούει κάτι καλό για μένα χαίρεται περισσότερο από ό,τι εγώ για τον εαυτό μου. Έτσι, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας των προβών με ζορίζει ίσως λίγο παραπάνω από τους υπόλοιπους συνεργάτες του. Η υπόθεση είναι προσωπική! Πάντα όμως γνωρίζοντας πολύ καλά τους ψυχολογικούς κανόνες για έναν ηθοποιό που εκτίθεται στη σκηνή. Σε αυτό, πέρα από το χαρακτήρα του, βοηθάει και το ότι ο ίδιος είναι ηθοποιός και γνωρίζει πολύ καλά τους όρους του παιχνιδιού. Τρακ δεν έχω σε καμία περίπτωση. Το μόνο που νοιώθω είναι ασφάλεια γιατί δουλεύω με έναν καλλιτέχνη που ξέρω ότι επικοινωνώ και που ξέρω ότι με αγαπάει.

Επιλέγοντας να υπηρετήσετε το ποιοτικό θέατρο και να βρίσκεστε δίπλα στο ευρύτερο κοινό υπογραμμίζοντας τις αισθήσεις του πρωτόγονου και του εξευγενισμένου, θα παίξετε σε ένα έργο που έχει θέμα τη μοναξιά. Πλέον βλέπουμε την μοναχικότητα που νιώθουν και βιώνουν οι άνθρωποι να ενσωματώνεται στην ζωή τους, στην απλή καθημερινότητα τους και να πορεύονται μ’ αυτήν έχοντας στην δυσκολία να την αλλάξουν να την μετατρέψουν. Τελικά η μοναξιά είναι μόδα της εποχής μας;

Δε νομίζω ότι είναι μόδα. Θεωρώ ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων επιθυμεί τη συντροφικότητα και την επικοινωνία .Οι συνθήκες είναι αυτές που  ευνοούν την απομόνωση και την εσωστρέφεια. Οι σύγχρονοι δυτικοί ρυθμοί, η ραγδαία ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η ταχύτατη διάδοση της πληροφορίας, η θεσμοθέτηση ενός επιπέδου ζωής το οποίο στην ουσία και στη βάση του είναι πλασματικό και υπερτιμημένο.Ο Ντάνι και η Λόρα, τα δύο πρόσωπα του Beginning. Είναι δύσκολο να εμπιστευθούν. Είναι δύσκολο να ανοιχτούν, αλλά μπαίνουν στη διαδικασία. Γιατί και οι δύο έχουν ανάγκη να επικοινωνήσουν. Γιατί κοιτάζονταν όλο το βράδυ. Γιατί το φάσμα των 40 τους κάνει να έχουν ανάγκη ένα ξεκίνημα. Προσωπική πεποίθηση. Tο υπέροχο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος δε θα χάσει ποτέ τη σκέψη, την ελπίδα και την ανάγκη για επαφή. Γιατί αυτή αποτελεί μορφή εξέλιξης. Και σε αυτό φυσικά διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο και οι τέχνες. Οι εικόνες, οι ήχοι, οι παλμοί που μας προσφέρουν συναισθηματικά ανοίγματα.

Η Θάλεια Ματίκα και ο Γιάννης Δρακόπουλος στην θεατρική παράσταση Beginig σε σκηνοθεσία του Τάσου Ιορδανίδη.

«Πιστεύω πάρα πολύ στην ατομική ευθύνη. Μόνο έτσι μπορεί και η συλλογική να αποκτήσει βάσεις.»

Πείτε μου μία  ατάκα από το έργο που θα μας βοηθήσει να δραπετεύσουμε από την καθημερινότητα;

Θα σας πω μία τριάντα. «Μου αρέσει να περιπατάω, να κοιτάζω τους ανθρώπους, τον ουρανό, γιατί αλλιώς θα βουλιάξω και δεν το θέλω. απλά τα πράγματα! Και έχω ωορρηξία!»

Είναι αλήθεια κα. Ματίκα, ότι από τριών μόλις ετών εκφράσατε την επιθυμία να γίνεται ηθοποιός;

Από τεσσάρων! Το δήλωσα με μεγάλη σοβαρότητα στους γονείς μου και δε λοξοδρόμησα ποτέ. Είμαι ευγνώμων που με στήριξαν και που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να με στηρίζουν με όλες τους τις δυνάμεις. Σε αυτό βέβαια βοήθησε και βοηθάει το ότι είναι δύο πολύ φιλότεχνοι άνθρωποι.

Δεν είναι υπερβολή να πούμε, ότι είσθε μια πανέμορφη γυναίκα! Η εικόνα σας άνοιξε πιο εύκολα τις πόρτες στο ξεκίνημά σας;

Σας ευχαριστώ πολύ. Δεν ξέρω όμως. Δεν το ξέρω γιατί δεν προγραμμάτισα ποτέ τις δράσεις μου με βάση την εξωτερική μου εμφάνιση. Τώρα, αν αυτή υπήρξε αρεστή αισθάνομαι καλά για αυτό. Είναι πολύ γοητευτική η αρετή της ομορφιάς και είναι ευλογία για όποιον τη διαθέτει. Αρκεί να γνωρίζει ότι αν βασιστεί υπερβολικά σε αυτή, μπορεί να μετατραπεί και σε κατάρα.

Διδαχθήκατε την υποκριτική τέχνη στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Εκεί μάθατε , ότι «Η αφετηρία και η βάση του θεάτρου, όπως και κάθε μορφής τέχνης, είναι η ποίηση και η μαγεία. Αν λείψουν αυτά, δεν υπάρχει θέατρο». Τι θα συμπληρώνατε στην ρήση του Καρόλου Κουν;

Αισθάνομαι πολύ μικρή – όχι σε ηλικία – για να συμπληρώσω την οποιαδήποτε φράση του Κουν!

Έλληνες καλλιτέχνες που κάνουν καριέρα στο εξωτερικό  κατηγορούν ανθρώπους του χώρους σας για έλλειψη κουλτούρας και ουσιαστικής κοινωνικής συμπεριφοράς . Πως τους αντικρούετε;

Αν μου μιλούσατε με συγκεκριμένα παραδείγματα θα σας έδινα πιο ολοκληρωμένη απάντηση. Δε μου αρέσουν οι αφορισμοί. Σίγουρα, συναντώνται τέτοιες περιπτώσεις αλλά υπάρχουν και καλλιτέχνες εντός των τειχών, με υψηλή πνευματικότητα και ουσιαστική αφοσίωση.

Από το Μάιο του 2010, η Ελλάδα εφαρμόζει το πιο αυστηρό πρόγραμμα οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα από τα πιο αυστηρά που έχει ποτέ επιβάλει το ΔΝΤ στην ιστορία του. Πόσο σας επηρέασε όλο αυτό;

Όπως όλη την κοινωνία μας. Σκεπτικισμός, άγχος, ανασφάλεια. Αλλά δε σας κρύβω ότι είμαι αισιόδοξη για το μέλλον. Αν μη τι άλλο, το οφείλω στον εαυτό μου και στην οικογένεια μου.

«Καταστρέψαμε κάτι με την παρουσία μας, έναν κόσμο ίσως», ισχυρίζεται η Βιρτζίνια Γουλφ. Μπορεί να είναι έτσι κα. Ματίκα;

Η παρουσία πράγματι είναι καταστροφική κάποιες φορές. Η απουσία όμως;

Έχετε μια αξιόλογη πορεία στο θέατρο. Τα τελευταία χρόνια, παρά την κρίση, παρατηρείται μια άνθιση παραστάσεων, προτάσεων και ενδιαφέροντος τόσο των ηθοποιών όσο και των θεατών. Για ποιους λόγους πιστεύετε πως συμβαίνει;

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής φούσκας των αρχών του 2000 οι τέχνες είχανε αρχίσει να παίρνουν μία βιομηχανική μορφή. Εδώ έρχεται ο παράγοντας άνθρωπος. Η έλλειψη πόρων τον υποχρέωσε να διατηρείται σε μία εγρήγορση, να σκεφτεί περισσότερο, να φανταστεί περισσότερο, να καλλιεργηθεί περισσότερο. Όλα αυτά αποτελούν τροφή για τη θεατρική τέχνη και τη βοηθούν να εξελιχθεί και να μετουσιωθεί σε κάτι ουσιαστικά ενδιαφέρον. Με λίγα λόγια, το ελληνικό θέατρο τα τελευταία χρόνια ενδυναμώθηκε, καταθέτει σπουδαίες καλλιτεχνικές προτάσεις και ο κόσμος το τιμά με την παρουσία του.

Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να αποτελέσει ένα όχημα μιας καινοτόμας επανάστασης όπως αυτή απορρέει μέσα από τη δυναμική της θεατρικής πράξης;

Θα σας απαντήσω με μία φράση του Τολστόι: «Όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο αλλά πρώτα απ’ όλα πρέπει να καταλάβουμε ότι πρέπει να αλλάξουμε τον ίδιο μας τον εαυτό». Πιστεύω πάρα πολύ στην ατομική ευθύνη. Μόνο έτσι μπορεί και η συλλογική να αποκτήσει βάσεις. Από το μετερίζι της λοιπόν η θεατρική πράξη μπορεί να αποκτήσει δύναμη και δυναμική, αν το άτομο κατανοήσει και συναισθανθεί.

Η ευτυχία σας ολοκληρώθηκε με τον ερχομό στον κόσμο και τους δεύτερου παιδιού σας. Τι είναι αυτό που σας κρατάει τόσα χρόνια μαζί με τον αγαπημένο σας τον κ. Τάσο Ιορδανίδη;

Ότι είναι ωραίος άντρας…(γέλια).Πολλά πράγματα. Κατά κύριο λόγο ο αλληλοσεβασμός και η αλληλοεκτίμηση.

Από την θεατρική παράσταση Έγκλημα και Τιμωρία με τους Θάλεια Ματίκα, Τάσο Ιορδανίδη και Ιεροκλή Μιχαηλίδη
Η Θάλεια Ματίκα με τον σύζυγο της Τάσο Ιορδανίδη

Αν κρατάτε μια στιγμή από το εφετινό ελληνικό καλοκαίρι, ποια είναι αυτή;

Δε θα ήθελα να κρατήσω τίποτα από το φετινό καλοκαίρι. Να πάει και να μην έρθει. Μόνο κάποιες προσωπικές στιγμές ευτυχίας.

Αν μπορούσε να πραγματοποιηθεί μία ευχή σας, ποια θα ήταν αυτή;

Να ζούσαμε σε έναν κόσμο όπου θα κυριαρχούσε η σωματική και η πνευματική υγεία.

Ο θεατρικός παραγωγός και ηθοποιός Λευτέρης Πλασκοβίτης συζητά με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Είναι η δική μας αβελτηρία και οι ανίκανοι πολιτικοί μας, που έριξαν τη χώρα στα βράχια και δυστυχώς μετά από 10 χρόνια βαθιάς ύφεσης και μεγάλων θυσιών από τους απλούς πολίτες, δεν φαίνεται να έχουμε καταλάβει τι ακριβώς κάναμε και εξακολουθούμε να κάνουμε στραβά.»

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης στη κινηματογραφική ταινία"Σκλάβοι στα Δεσμά τους"

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης, χρόνια ηθοποιός του Εθνικού Θεάτρου και του ΚΘΒΕ, βαθιά πολιτικοποιημένος και συνδικαλιστής, τελευταίως οργανώνει τις δικές του παραγωγές. Τολμάει δε να επενδύει ακόμα στο θέατρο, παρότι η  οικονομική κρίση το έχει αγγίξει βαθιά και στο πέρασμά της συμπαρασύρει τα όνειρα, δυσκολεύοντας τις ζωές των ηθοποιών. Συγκλονιστική η μαρτυρία του κ. Πλασκοβίτη στη συζήτησή μας: «Πρώτα πληρώνονται οι εργαζόμενοι και οι συνεργάτες και μετά το κράτος…» Αυτή είναι η στάση ζωής ενός αξιόπιστου καλλιτέχνη – θεατρώνη, που νιώθει τις αγωνίες και τα βάσανα που των συναδέλφων του αυτή τη δύσκολη εποχή, ενώ συνεχώς βρίσκεται στο πλάι τους.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κέρκυρα. Στα 18 του κατεβαίνει στην Αθήνα για σπουδές, αλλά τον κερδίζει το θέατρο. Από το 1982 έως το 1998 ως ηθοποιός (Εθνικό Θέατρο, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Ελεύθερο Θέατρο) συμμετέχει σε παραστάσεις Αρχαίου Δράματος, Κλασικού και Νεοελληνικού ρεπερτορίου. Επίσης πρωταγωνιστεί σε αρκετές τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές σειρές και σε τέσσερις κινηματογραφικές ταινίες. Το 1998 μαζί με το Κώστα Μπάλλα ιδρύουν το «Θέατρο Διαδρομή». Αναλαμβάνουν και ανακατασκευάζουν το Θέατρο Βασιλάκου, όπου και παρουσιάζουν με μεγάλη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία δικές τους παραγωγές. Ως θεατρικός παραγωγός ανέβασε παραστάσεις Αρχαίου Δράματος και συμμετείχε σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ της χώρας (Επίδαυρος, Ηρώδειο, Δωδώνη, Φίλιπποι, Δελφοί, Φεστιβάλ Περιφέρειας και Αττικής), της Κύπρου και στο Αρχαίο Θέατρο της Τροίας. Συνεργάζεται με όλους σχεδόν τους μεγάλους και καταξιωμένους Έλληνες καλλιτέχνες στο χώρο του θεάτρου και της μουσικής, αλλά ταυτόχρονα εμπιστεύεται σημαντικούς ρόλους σε νέους και ταλαντούχους ηθοποιούς. Το 2015 συναντά τα παιδιά της Ομάδας Ιδέα, τον Κώστα Γάκη, την Αθηνά Μουστάκα και τον Κωνσταντίνο Μπιμπή, συνεχίζοντας στο Θέατρο Άλφα Ιδέα, όπου στεγάζεται το όραμά τους.

Θεατρικός παραγωγός στην Ελλάδα του 2018 κ. Πλασκοβίτη. Κινδυνεύεις και να καταποντιστείς;

Στην Ελλάδα του 2018, τα ρίσκα για όλες τις επιχειρήσεις στον ιδιωτικό τομέα είναι πολύ μεγάλα. Στο θέατρο είναι ακόμα μεγαλύτερα, γιατί ενώ όλα τα κόστη, ειδικά οι φόροι και οι ασφαλιστικές  εισφορές έχουν ανεβεί πάρα πολύ, οι τιμές των εισιτηρίων στα χρόνια των μνημονίων έχουν μειωθεί από  30% έως 50%.

Ποια ήταν η πιο ριψοκίνδυνη παράσταση που ανεβάσατε με την έννοια του υψηλού budget;

Η ρήση του Ηράκλειτου «Τα πάντα ρεί» ισχύει απόλυτα και στο Θέατρο. Όταν σχεδιάζω μία παραγωγή έχω κατά νου τρία σενάρια. Πάει πολύ καλά εισπρακτικά ή μέτρια ή κακά!!! Στο θέατρο δεν υπάρχει καμία σιγουριά για την εισπρακτική επιτυχία, ούτε καν για την καλλιτεχνική μιας παράστασης. Υπάρχουν κάποια δεδομένα τα οποία όμως μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή από εξωγενείς παράγοντες, που δεν μπορείς να τους προβλέψεις ή να τους επηρεάσεις. Μπορεί μία παράσταση να έχει καλλιτεχνική επιτυχία και εισπρακτικά να αποτύχει και τούμπαλιν. Την μεγάλη ζημιά την έχω υποστεί από τις… Νεφέλες του Ουρανού, όπου σε μια καλοκαιρινή περιοδεία,οι συνεχείς βροχές,μας κατέστρεψαν οικονομικά.

Μία από τις μεγάλες στιγμές σας ήταν όταν με τη βοήθεια του Ζουλφί Λιβανελί, πείσατε τους Τούρκους να παρουσιάσετε για πρώτη φορά τραγωδία, συγκεκριμένα τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, στο Αρχαίο Θέατρο της Τροίας. Πώς νιώσατε όταν επιτύχατε το στόχο σας  και τι έμεινε στη μνήμη σας από αυτή την παράσταση;

Το 2003 και εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων και της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, είχα την ιδέα ότι είναι μία ευκαιρία το θέατρο να συμβάλει στο να σταματήσουν, επιτέλους,οι συνεχείς αντιπαραθέσεις και οι ψυχροπολεμικές κραυγές στα Βαλκάνια και το Αιγαίο και να αρχίσουμε τις συνεργασίες και τις πολιτιστικές ανταλλαγές. Σκέφτηκα λοιπόν να ανεβάσω «Τρωάδες» και κάθε συντελεστής της παράστασης να προέρχεται και από μία διαφορετική χώρα των Βαλκανίων, την Τουρκία, την Κύπρο και η πρεμιέρα της παράστασης να δοθεί στο Αρχαίο θέατρο της Τροίας.

Εκτιμώντας το έργο και τους αγώνες του Ζουλφί Λιβανελι, του έστειλα μία επιστολή με την σκέψη μου και του πρότεινα να γράψει την μουσική της παράστασης και αν συμφωνεί να βοηθήσει στις συζητήσεις με τους Τούρκους παράγοντες. Ο Ζουλφί ενθουσιάστηκε με την πρόταση. Τον προσκάλεσα και ήρθε στην Αθήνα. Τα συμφωνήσαμε όλα και την πρεμιέρα στην Τροία θα τιμούσαν με τη παρουσία τους και οι τότε πρόεδροι της Δημοκρατίας Ελλάδας και Τουρκίας.

Δυστυχώς, ο τότε υπουργός πολιτισμού, Ευάγγελος Βενιζέλος υπαναχώρησε στην αρχική του δέσμευση, δεν μας ενέταξε στην πολιτιστική ολυμπιάδα και όλος σχεδόν ο σχεδιασμός κατέρρευσε. Τελικά την παράσταση- όχι με τους αρχικούς συντελεστές και συνεργάτες την ανέβασα, παρ’ ότι είχε μεγάλο κόστος, και στις 26 Ιουνίου 2004 για πρώτη φορά ακούστηκε στο Αρχαίο θέατρο της Τροίας το Αρχαίο Δράμα «Τρωάδες» στη Ελληνική γλώσσα. Ήταν συγκλονιστικό να βλέπεις, μέσα και έξω από το θέατρο, Τούρκους παράγοντες και απλούς ανθρώπους να παρακολουθούν την παράσταση με μεγάλη συγκίνηση, προσοχή και ευλάβεια, σαν να ήξεραν το έργο στίχο -στίχο, σε μία γλώσσα που δεν γνώριζαν και προέρχονταν από τους απέναντι «εχθρούς» τους.

Σας γνωρίζω χρόνια κ. Πλασκοβίτη και είμαι βέβαιη, ότι το μεγαλύτερο άγχος σας, όταν δεν πάει καλά μια παράσταση, είναι να πληρωθούν οι ηθοποιοί και οι συντελεστές που συμμετέχουν σε αυτή. Πώς το διαχειρίζεστε αυτά τα πέτρινα χρόνια;

Δύσκολα, πολύ δύσκολα, αλλά μέχρι σήμερα τα καταφέρνουμε. Πρώτα πληρώνονται οι εργαζόμενοι και οι συνεργάτες και μετά το κράτος. Αν δεν μπορώ κάποια στιγμή, θα χρωστάω στο κράτος.

Ως παραγωγός κάνετε ό, τι περνάει από το χέρι σας για να εξυπηρετήσετε ένα καλλιτεχνικό όραμα. Σε αυτή τη φάση αισθάνεται περισσότερο καλλιτέχνης και λιγότερο επιχειρηματίας;

Δεν γίνεται να αποποιηθώ εντελώς την καλλιτεχνική μου συνείδηση, αλλά τα τελευταία χρόνια αναγκαστικά οφείλω να κάνω και λίγο τον κακό. Να ψαλιδίζω δηλαδή λίγο τα φτερά της καλλιτεχνικής φαντασίας του σκηνοθέτη, του σκηνογράφου και ενδυματολόγου, όταν αυτά που θέλουν έχουν υψηλό οικονομικό κόστος.

Παρακολουθείτε πάντα τις πρόβες των έργων που ανεβαίνουν στο θέατρό σας;

Πάντα. Πιστεύω ότι το θέατρο είναι ομαδικό άθλημα και μία πιο «ουδέτερη» ματιά βοηθάει πολύ για να προκύψει, όσο γίνεται, ένα πιο άρτιο τελικό αποτέλεσμα. Είναι η ματιά και η γνώμη του θεατή, πριν φτάσει η παράσταση στα μάτια των θεατών.

Η Παιδεία, οι Τέχνες, ο Πολιτισμός, ευδοκιμούν σε συνθήκες ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Σε συνθήκες εξάρτησης,  αυταρχισμού και λιτότητας τι συμβαίνει;

Πράγματι, η λιτότητα, ο αυταρχισμός και κυρίως η οικονομική ανέχεια των πολιτών, δεν είναι σύμμαχοι της τέχνης και του πολιτισμού. Όμως μέσα σε τέτοιες συνθήκες, αυτό που κερδίζει είναι η ειλικρίνεια, η αυθεντικότητα και η συλλογική δημιουργία. Σήμερα πρέπει, πιο πολύ από ποτέ, να δημιουργείς με αυθορμητισμό, αγάπη, πολύ δουλειά και να μη κοροϊδεύεις το κοινό με πρόχειρες παραγωγές και «αρπαχτές». Ακόμη και με λίγα χρήματα  μπορείς να κάνεις θέατρο χωρίς εκπτώσεις, γιατί στο θέατρο πάνω από όλα είναι ο λόγος και όχι τα φανταχτερά σκηνικά και κοστούμια. Μπορείς λοιπόν να πεις σπουδαία πράγματα, αληθινά από καρδιάς, με σωστές επιλογές κειμένων που να αφορούν και να συλλαμβάνουν αυτό που συμβαίνει γύρω μας.Ένα θέατρο καρδιάς και επικαιρότητας. Εμείς, στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα, αυτό κάνουμε και αν κρίνω από την αποδοχή του κοινού, μάλλον το κάνουμε καλά.

Υπάρχει ο φόβος να αλλοιωθεί ή εθνική μας φυσιογνωμία και η πνευματική μας ταυτότητα λόγω της βαθιάς ύφεσης, που σίγουρα έχει οδυνηρές συνέπειες στο χώρο της τέχνης και του πολιτισμού;

Δεν είμαι φοβικός και ούτε πιστεύω ότι υπάρχει ένα διεθνές κέντρο όπου κάθε πρωί κάποιοι μοχθηροί και περίεργοι τύποι συσκέπτονται για το πως θα καταστρέψουν τη χώρα μας. Είναι η δική μας αβελτηρία και οι ανίκανοι πολιτικοί μας, που έριξαν τη χώρα στα βράχια και δυστυχώς μετά από 10 χρόνια βαθιάς ύφεσης και μεγάλων θυσιών από τους απλούς πολίτες, δεν φαίνεται να έχουμε καταλάβει τι ακριβώς κάναμε και εξακολουθούμε να κάνουμε στραβά. Δεν είναι στραβός ο γιαλός!!! Εμείς στραβά αρμενίζουμε και όπως λέει και ο Βάρναλης στους «Μοιραίους» «…δειλοί μοιραίοι και άβουλοι αντάμα, προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα.» Όσο για το χώρο της τέχνης και του πολιτισμού, παρ’ όλη την κρίση και την οικονομική ανέχεια των πολιτών, γίνονται πολύ σπουδαία πράγματα, τα οποία δυστυχώς δεν φαίνονται στον πολύ κόσμο, γιατί τα μεγάλα ΜΜΕ δεν ασχολούνται με αυτά επειδή… δεν πουλάνε.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης με τον Τούρκο μουσικοσυνθέτη Zoυλφί Λιβανελί

«Η τύχη, η ευημερία της χώρας και των πολιτών, είναι δικό μας μέλημα και όχι κάποιων έξω από τη χώρα.»

Πως εξηγείτε το γεγονός, αυτής της μεγάλης ανάγκης των ανθρώπων να πηγαίνουν στο θέατρο, όταν βρίσκονται σε έξαρση η πείνα, η αθλιότητα, η ανισότητα, η ανεργία,  η διαφθορά, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Το θέατρο είναι μία κάθαρση, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, μία διέξοδος,μια φυγή από την πραγματικότητα χωρίς όμως να την αποφεύγει ακριβώς. Είναι μία θεραπευτική αγωγή, μία ψυχ-αγωγία, που την έχει περισσότερο ανάγκη όταν η καθημερινότητα μας γίνεται πολύ δύσκολη, όταν όλα γύρω μας γκρεμίζονται.

Ο Άλεκ Γκίνες υποστήριζε, ότι «καλύτερα να δίνεις παράσταση μπροστά σε άδειες καρέκλες παρά μπροστά σε άδεια πρόσωπα». Σας έχει τύχει να δείτε άδεια πρόσωπα στην πλατεία τόσα χρόνια που υπηρετείτε το θέατρο;

Ναι, μου έχει συμβεί παλαιότερα. Όταν ακόμα οι δήμοι είχαν λεφτά και αγόραζαν παραστάσεις και τις παρουσίαζαν στο κοινό με ελεύθερη είσοδο για να ψηφοθηρούν. Έρχονταν άνθρωποι για βόλτα και από περιέργεια για 10, 20,30 λεπτά, δεν καταλάβαιναν φυσικά τίποτα και έφευγαν. Ε, πολλοί απ’ αυτούς… είχαν το μάτι της αγελάδας! Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια αυτός ο λαϊκισμός του τζάμπα θέαμα, έχει σχεδόν εκλείψει.

Κι ο Νομπελίστας Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω είχε εκφράσει την άποψη, ότι «Η ποιότητα ενός θεατρικού έργου είναι η ποιότητα των ιδεών του.» Μιλήστε μου για το θέατρο των ιδεών.

Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με αυτή τη φράση. Δεν μου πάει καθόλου το «στρατευμένο θέατρο», ούτε βεβαίως το «θέατρο θέσης». Ίσως σε πολύ παλαιότερες εποχές το «στρατευμένο θέατρο» να είχε κάποια χρησιμότητα, αλλά στην σημερινή εποχή η προπαγάνδα για οποιοδήποτε σκοπό και στόχο, μου προκαλεί πνευματική αλλεργία. Στο θέατρο όμως εκτός από το θεατρικό κείμενο, έχει σημασία και η σύλληψη, η ιδέα του ανεβάσματος ενός έργου. Εκεί κρύβεται το μυστικό που θα κάνει τη διαφορά. Είχα δει π.χ. δεκάδες ανεβάσματα του έργου «Ρωμαίος και Ιουλιέτα». Θεωρώ πως η ιδέα του Κώστα Γάκη, να το «πειράξει» και  να το σκηνοθετήσει με δύο μόνο ηθοποιούς και ένα μουσικό επί σκηνής, ήταν ευφυέστατη. Φώτισε αθέατες πλευρές του έργου, και σε συνδυασμό με τις εκπληκτικές ερμηνείες του Κωνσταντίνου Μπιμπή και της Αθηνάς Μουστάκα, το έργο έκανε την μεγαλύτερη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία των τελευταίων 15 χρόνων. Και όπως λέμε εμείς στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα, οι ιδέες έχουν αυτό το σπάνιο γνώρισμα να πολλαπλασιάζονται. Σε αυτόν τον πολλαπλασιασμό βρίσκεται όλη η μαγεία του θεάτρου.

Υπάρχουν σε αυτό εκφράσεις σύγχρονες υπαρξιακές και μεταφυσικές αγωνίες;

Η γενεσιουργός αιτία μιας ιδέας είναι συνήθως μια υπαρξιακή αγωνία ή έστω ανησυχία τη δεδομένη στιγμή. Το τι παράγει ακριβώς όμως αυτή την ιδέα, δηλαδή η αποκρυπτογράφηση αυτής της διαδρομής, δεν είναι εύκολο πράγμα, γιατί δεν έχουμε απόλυτη συνείδηση του τι μας συμβαίνει κάθε φορά ή τι είναι αυτό που καθορίζει και διαμορφώνει τις ανάγκες, τις επιθυμίες και κατ’ επέκταση το χάρτη των ιδεών μας. Χωρίς υπαρξιακές αγωνίες δημιουργείς θέατρο που δεν αφορά κανέναν. Τουλάχιστον για εμένα και πολλούς άλλους. Μεταφυσικό συνήθως λέμε κάτι που δε μπορούμε να εξηγήσουμε. Είναι ωραίο να λέμε πως υπάρχει κάτι μεταφυσικό στο θέατρο των ιδεών γιατί λειτουργεί ανακουφιστικά, λυτρωτικά. Μου αρέσει, λοιπόν, να αισθάνομαι πως κάτι μεταφυσικό συμβαίνει, όχι γιατί ακριβώς το πιστεύω, μα κυρίως γιατί με απαλλάσσει από έναν κυνισμό, έναν καθωσπρεπισμό, που διαρκώς προσπαθούν να μας επιβάλλουν.

Το 2015 κ. Πλασκοβίτη συναντάτε τα παιδιά της Ομάδας Ιδέα, τον Κώστα Γάκη, τον Κωνσταντίνο Μπιμπή και την Αθηνά Μουστάκα και  συνεργάζεστε στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα με παραστάσεις που τυγχάνουν μεγάλης αποδοχής από το θεατρόφιλο κοινό. Ποιες νέες ιδέες φέρατε στην θεατρική πιάτσα;

Είδα σε αυτούς τους τρεις, αυτό ακριβώς που μου έλειπε στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο. Είδα αλήθεια, δημιουργικό θράσος πάνω σε κλασικά κείμενα, νέες φωτεινές ιδέες, πολύ ταλέντο και φυσικά ένα θέατρο που αφορά όχι μια ελίτ, αλλά ένα πολύ μεγάλο μέρος του θεατρικού κοινού και κυρίως τη νεολαία. Η Ομάδα Ιδέα καθιέρωσε έναν τελείως διαφορετικό τρόπο να πεις τις ιστορίες. Καταιγιστικά role playing, γρήγορες εναλλαγές, έξυπνες και πρωτότυπες σκηνοθετικές ιδέες, live μουσική, σύνδεση κλασικών κειμένων με το σημερινό γίγνεσθαι. Ένας τρόπος αφήγησης κλασικών και σύγχρονων κειμένων, που απουσίαζε, κατά τη γνώμη μου,  από την σημερινή ελληνική θεατρική πραγματικότητα.

Τί ετοιμάζετε φέτος στο Άλφα Ιδέα;

Να τα πω συνοπτικά, γιατί διαφορετικά θέλω 10 σελίδες. Η κεντρική μας παραγωγή θα είναι το άπαιχτο στην Ελλάδα έργο «Alarms» του Μάικλ Φρέιν. Στο ρεπερτόριο επίσης θα υπάρχουν τέσσερα νεοελληνικά έργα, «Ο Καιρός Των Χρυσάνθεμων» του Μάνου Ελευθερίου, «Αιώνες μακριά από την Αλάσκα» του Άκη Δήμου, «Οι κάτω απ’ τ’ αστέρια» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα και «Θα σε πάρει ο δρόμος» βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Σάκη Σερέφα, ένας Σαίξπηρ «Ριχάρδος ο Β΄», μία σύνθεση κειμένων αρχαίου δράματος με θέμα την γυναίκα «Από την Αντιγόνη στην Μήδεια» του Κώστα Γάκη, στην Παιδική Σκηνή μας ένα μουσικοθεατρικό παραμύθι, βασισμένο στη ελληνική μυθολογία, «Το κορίτσι που επιμένει» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα και δύο τουλάχιστον μουσικές συναντήσεις έκπληξη!! Επίσης θα δώσουμε βήμα έκφρασης σε δύο ακόμα νέες ομάδες που θα παρουσιάσουν έργα δικά τους «Το Σκάκι» της  Ομάδας ByeBye και «Όταν η Κάλλας συνάντησε την Μονρόε» της Ομάδας Dots. Θα υπάρξουν και κάποιες άλλες συνεργασίες, οι οποίες θα ανακοινωθούν προσεχώς. Θα είναι ένας οργασμικός θεατρικός χειμώνας και ελπίζω το θεατρικό κοινό να μας αγκαλιάσει με την ίδια θέρμη που το έκανε πέρσι.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης κορυφαίος στην παράσταση της τραγωδίας "Οιδίπους Τύραννος"
Από την θεατρική παράσταση "Το Παράξενο Ζευγάρι"
Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης, ο Κωνσταντίνος Μπιμπής,η Αθηνά Μουστάκα και ο Κώστας Γάκης της Ομάδας Θεάτρου Ιδέα
Από την ανάγνωση του έργου του Μάικλ Φρέιν "Alarms", ο Λευτέρης Πλασκοβίτης και οι συνεργάτες του
"Alarms" του Μάικλ Φρέιν

Ενεργός και ανήσυχος πολίτης κατά τα άλλα κ. Πλασκοβίτη συμμετέχετε ενεργά σε κινήματα ειρήνης, σε επαγγελματικά και τοπικά σωματεία, στην τοπική αυτοδιοίκηση και ως υποψήφιος σε Εθνικές Εκλογές. Πιστεύετε, ότι κάποτε θα βγούμε από το σκοτεινό τούνελ που μας έριξαν και θα ορθοποδήσουμε ως λαός;

Ήμουν, είμαι και θα παραμείνω αυτό που λες. Ενεργός, ανήσυχος και ελεύθερος πολίτης και όχι υπήκοος. Ακόμα και τα χρόνια που συμμετείχα σε κόμμα ή παράταξη, ήμουν πάντα «φίλαθλος» και ποτέ «οπαδός». Ναι! Πιστεύω, ότι όχι μόνο μπορούμε να ορθοποδήσουμε, αλλά να κάνουμε και θαύματα. Βασική όμως προϋπόθεση γι αυτό είναι να αρχίσουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον καθρέφτη μας, να αποκτήσουμε την αυτογνωσία μας, την χαμένη μας αξιοπρέπεια και να σταματήσουμε να επιθυμούμε να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα. Η τύχη, η ευημερία της χώρας και των πολιτών, είναι δικό μας μέλημα και όχι κάποιων έξω από τη χώρα.

Γιατί δεν παίζετε πια. Χορτάσατε από το χειροκρότημα ως ηθοποιός;

Ασχολήθηκα με το θέατρο για την ψυχική μου ισορροπία και αν μπορέσω να ζω και από αυτό. Τα κατάφερα και τα δύο. Δεν μου λείπει η σκηνή και το χειροκρότημα, γιατί και αυτά που κάνω εκτός σκηνής εμπεριέχουν την δημιουργία και αυτό με ικανοποιεί απόλυτα. Άλλωστε και ως άνθρωπος μου αρέσει να ανοίγω και να κλείνω κύκλους διαφορετικού ενδιαφέροντος και περιεχομένου. Γηράσκω αεί διδασκόμενος!!

Ο Γιώργος Πράτανος μιλάει στην Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Δυστυχώς, οι σημερινοί  60αρηδες και οι 70αρηδες κατέστρεψαν τη χώρα με τη μανία τους για δύναμη και πλούτο. Και φυσικά με την ανοχή όλων μας.»

Ο Γιώργος Πράτανος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1978. Το 2002 ξεκινά από σύμπτωση τη δημοσιογραφική του καριέρα και ανακαλύπτει πως είναι το επάγγελμα που θα τον φέρει απέναντι σε ήρωες παντός τύπου, ενώ εκείνος θα διηγείται τις ιστορίες τους. Το 2005 μετακομίζει στην Αθήνα. Έχει εργαστεί στο About Thessaloniki, το Μακεδονία TV, το Alter, το Down Town, το Nitro, το Vice, το People. Σε ένα από τα ρεπορτάζ του γνώρισε την οικογένεια του Πάτροκλου Σταύρου, θετού γιου της Ελένης Καζαντζάκη, που αποτέλεσε και το ερέθισμα για να ερευνήσει πτυχές της ζωής και του έργου του πιο σπουδαίου Έλληνα στοχαστή της νεότερης Ελλάδας.

 

Τι σας ώθησε να καταπιαστείτε με αυτήν την συγκεκριμένη ιστορία ,κ Πράτανε, την  26 Οκτωβρίου 1957, αποφράδα μέρα της ταφής του Νίκου Καζαντζάκη;

Μία συζήτηση με τον Σωτήρη Χατζάκη (Ηθοποιός, Σκηνοθέτης, πρώην Διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, πρώην Διευθυντής του ΚΘΒΕ). Μιλούσαμε γενικά για ιστορίες αχαριστίας του επίσημου Κράτους προς σημαντικούς Έλληνες και του διηγήθηκα τα όσα διαδραματίστηκαν τις 10 ημέρες που μεσολάβησαν από το θάνατο μέχρι την ταφή του Κρητικού διανοούμενου. Έβλεπα στο βλέμμα του την έκπληξη καθώς η εξιστόρηση κορυφώθηκε. Μετά από μακρά σιωπή μου ζήτησε να του γράψω την ιστορία για να την ανεβάσει στο θέατρο. Φυσικά και αρνήθηκα, αφού δεν είχα την ανάλογη εμπειρία. Εκείνος επέμεινε. Μετά από μια εβδομάδα, αφού είχε κατακάτσει ο ενθουσιασμός μου, ξεκίνησα την έρευνα. Ήταν τόσα πολλά τα ευρήματα που δεν χωρούσαν ούτε τα μισά σε μια θεατρική παράσταση. Έτσι, αποφάσισα να γράψω το μυθιστόρημα και στη συνέχεια να μετατραπεί σε θεατρικό έργο.

Φαντάζομαι ή έρευνα σας πήρε χρόνο Πού βρήκατε πληροφορίες για την Ελένη Καζαντζάκη (είναι στιγμές που μοιάζει σαν την έχετε προσωπικά γνωρίσει), τον νεαρό τότε Φρέντυ Γερμανό;

Αν και είναι μυθιστόρημα προσπάθησα οι ήρωες να είναι όσο πιο κοντά στην πραγματική τους διάσταση. Παρακολούθησα και διάβασα συνεντεύξεις τους, έψαξα τα βιβλία τους, για να ανακαλύψω το στιλ τους, τον τρόπο που μιλούσαν, ακόμη και το ρυθμό ομιλίας τους. Ειδικά στην περίπτωση της Ελένης, είχα την αμέριστη βοήθεια ενός από τους πιο καταπληκτικούς ανθρώπους που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Της Νίκης Σταύρου. Και πίστεψε με, έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους!

Μιλήστε μας λίγο για την κ. Σταύρου, που είναι και η διευθύντρια των εκδόσεων Καζαντζάκη

Πρόκειται για μια χαρισματική γυναίκα: Έξυπνη, με παιδεία κι ευγένεια, σφαιρική γνώση, κριτική ματιά, εργατική. Αφοσιωμένη στις υψηλές αξίες και στη διάδοση των έργων του Νίκου Καζαντζάκη. Η θετή γιαγιά της και νονά της, Ελένη Καζαντζάκη, είναι συνυπεύθυνη για την εξέλιξη της, μαζί φυσικά με τους γονείς της: Τον Πάτροκλο και τη Μαίρη Σταύρου. Πλέον, ως πνευματική δικαιούχος του έργου του Νίκου Καζαντζάκη κάνει εξαιρετική δουλειά. Είναι ένας άνθρωπος κόσμημα που με τιμά με τη φιλία της.

Μιλώντας για τον Φρέντυ Γερμανό. Η κηδεία του Καζαντζάκη ήταν το πρώτο του μεγάλο θέμα  έτσι δεν είναι; Την στήλη των φαρμακείων έγραφε έως τότε;

Ναι, αλήθεια είναι. Έγραφε τις στήλες των φαρμακείων και ταυτόχρονα μάθαινε τα μυστικά της δουλειάς. Λίγες ημέρες πριν την κηδεία, ο αρχισυντάκτης του τον έστειλε να κάνει μια συνέντευξη με την Αμερικανίδα σταρ, Τζέιν Μάνσφιλντ, το αντίπαλο δέος της Μέριλιν Μονρόε. Συνέβησαν τραγελαφικα περιστατικά εκεί, που περιγράφονται στο βιβλίο.

Γράφετε κάπου στην ιστορία σας, ότι ο Ωνάσης παρεχώρησε αεροπλάνο για να μεταφερθεί η σορός του συγγραφέα στην Κρήτη; Ευφυής η κίνηση ούτως η άλλως;

Ευφυέστατη. Ο Ωνάσης ήξερε να πουλάει. Δεν είχε συμπληρωθεί χρόνος από τη στιγμή που πήρε στα χέρια του την Ολυμπιακή. Ήθελε, μάλιστα, να στείλει αεροπλάνο στη Γερμανία για την παραλαβή της σορού, αλλά είχε αργήσει. Βέβαια, η κίνηση αυτή βοήθησε για να μην πυροδοτηθεί μεγαλύτερη ένταση. Έβγαλε από τη δύσκολη θέση τόσο τους συγγενείς του Καζαντζάκη, όσο και το Κράτος και την Εκκλησία.

Μέσα από τις σελίδες του «Ανεπιθύμητου Νεκρού» περνάει όλο το κλίμα της παράξενης, συντηρητικής, σκληρής κοινωνίας της δεκαετίας του ΄50, σε μια Αθήνα, μια χώρα, που προσπαθούσε να ξεπεράσει το σοκ των δύο πολέμων. Έχουν αλλάξει όμως ριζικά, ουσιαστικά τα πράγματα στην μικρή μας πατρίδα, έχουν κατακρημνιστεί τα τότε κατεστημένα, τι νομίζετε;

Δυστυχώς η οικονομική κρίση μας έχει πάει δεκαετίες πίσω. Μια κοινωνία σε κατάθλιψη, φοβισμένη για όσα της ξημερώνουν, κοιτάζει το παρελθόν με νοσταλγία, λες και τότε δεν υπήρχαν προβλήματα. Είναι ένα από τα θέματα που προσπαθώ να αναδείξω. Η απάντηση σε όλα τα ερωτήματα βρίσκεται στο σύστημα αξιών των ανθρώπων: Την πίστη στην ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η νοσταλγία μιας άλλης εποχής που στρεβλά ωραιοποιείται έχει να κάνει με τη συντήρηση. Οι νέες γενιές πρέπει να βρουν την αυτοπεποίθηση και να στήσουν τις στερεές βάσεις που θα χρειαστούν για να ζήσουν μια ζωή με αξιοπρέπεια και χαρές. Δυστυχώς, οι σημερινοί 60αρηδες και οι 70αρηδες κατέστρεψαν τη χώρα με τη μανία τους για δύναμη και πλούτο. Και φυσικά με την ανοχή όλων μας.

«Έτσι νικιέται ο θάνατος, με πράξεις που δεν μπορεί η λήθη να σκεπάσει.»

Αλλάζοντας σελίδα, ξεκινήσατε την δημοσιογραφία το 2002 σε καλές εποχές. Σήμερα σε ζόρικούς καιρούς την βγάζει καθαρή ένας νέος δημοσιογράφος σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, τι λέτε;

Δύσκολα. Όπως όλοι, όμως. Μην φανταστείτε πως κέρδιζα πακτωλό εκατομμυρίων. Αυτά συμβαίνουν σε δημοσιογράφους – σταρ και δεν είχα ποτέ το όνειρο να γίνω τέτοιος. Με ενδιαφέρει η έρευνα, η ανάδειξη ιστοριών που εμπνέουν και ανθρώπων που αφιερώνουν τη ζωή τους για το κοινό καλό.

Ο «Ανεπιθύμητος Νεκρός» είναι το πρώτο σας μυθιστόρημα; Θα ακολουθήσει και δεύτερο σύντομα;

Θα φανεί. Μέχρι στιγμής βιώνω πρωτόγνωρα συναισθήματα με την ενθουσιώδη υποδοχή του βιβλίου. Και φυσικά προέχει η θεατρική  μεταφορά του.

Κλείνοντας, γράφετε στο εξώφυλλο του βιβλίου σας για τον Καζαντζάκη, ένα από του μεγαλύτερους συγγραφείς όλων των εποχών: «έζησε ελεύθερος γιατί δεν φοβόταν να πεθάνει».  Ήταν όμως έτσι αναρωτιέμαι; Υπεράνω και μπροστά στον θάνατο;

Ο Καζαντζάκης γνώριζε πως πεθαίνει. Αποδεικνύεται από μια σειρά επιστολών του σε φίλους, αλλά και από τα όσα γράφει στις πρώτες σελίδες του βιβλίου του Αναφορά στον Γκρέκο. Λίγες ημέρες πριν πεθάνει, έχασε και ακόμη ένα Νόμπελ Λογοτεχνίας. Αν και φαινόταν πως ήταν το φαβορί. Για άλλη μια φορά το Ελληνικό Κράτος είχε καταφέρει να αποτρέψει μια τεράστια τιμή από έναν Έλληνα. Ωστόσο εκείνος ζήτησε από την Ελένη να στείλει μια θερμή συγχαρητήρια επιστολή προς τον νικητή, τον Αλμπέρ Καμί. Θεωρώ πως αυτό αποδεικνύει το μεγαλείο του ανδρός. Νοσηλευόμενος επί μήνες στην κλινική του Φράιμπουργκ, άρρωστος και αδύναμος, χάνει για άλλη μια φορά την ύψιστη τιμή που μπορεί να έχει παγκοσμίως ένας λογοτέχνης. Και πώς αντιδρά; Στέλνοντας συγχαρητήρια στον νικητή. Έτσι νικιέται ο θάνατος, με πράξεις που δεν μπορεί η λήθη να σκεπάσει. Ο Καμί απάντησε στην Ελένη Καζαντζάκη ένα μήνα μετά, σημειώνοντας πόσο θα άξιζε το Νόμπελ ο Καζαντζάκης.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις: Διόπτρα

Ο Γιώργος Μαργαρίτης μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου με αφορμή τη μεγάλη του γιορτή

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…λαϊκός τραγουδιστής είναι τίτλος τιμής και στον χαρίζει μόνο ο κόσμος»

Ο Γιώργος Μαργαρίτης! Ένας από τους σημαντικότερους ερμηνευτές της σύγχρονης, μουσικής ιστορίας της χώρας. Σαράντα χρόνια τώρα λάμπει στις μουσικές σκηνές και τη δισκογραφία. Τα τραγούδια του είναι παρηγοριά και συντροφιά. Πόνος και λησμονιά. Αγάπη, δάκρυ, χαρά και ψυχαγωγία .

Συνένωσε με επιτυχία  το χτες με το σήμερα, το κλασικό με το σύγχρονο, μέχρι και τα ακούσματα της νεότερης γενιάς. Μέσα στη φωνή του και τον απαράμιλλο τρόπο του ενώνονται δημιουργικά τα βυζαντινά ακούσματα που έχει απ’ τους παντοτινούς δασκάλους του τραγουδιού μας, αλλά και τα δύσκολα βιώματά του.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης πανηγυρίζει για  τις τέσσερις αυτές χρυσές 10ετίες του στο τραγούδι και τη Δευτέρα 24 Σεπτεμβρίου 2018 και ώρα 20:30. καλεί τους φίλους του στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» για να γιορτάσουν μαζί το σημαντικό αυτό γεγονός.

Από αυτή τη συναυλία δεν θα λείπουν οι εκπλήξεις , αφού τον ερμηνευτή πλαισιώνουν τέσσερις ανεπανάληπτοι συνθέτες με τους οποίους συμπορεύτηκε (Πλέσσας, Νικολόπουλος,  Σούκας, Παπαδημητρίου) και ερμηνευτές πρώτης γραμμής, που τον συνδέουν μαζί τους δεσμοί φιλίας και αλληλοεκτίμησης (Aσλανίδου, Γλυκερία, Κότσιρας, Μάστορας,  Μαχαιρίτσας, Νέγκα, Γαλιάτσου, Σκάρος).

Στη μουσική επιμέλεια  και στις ενορχηστρώσεις, ένας από τους καλύτερους συνθέτες- ενορχηστρωτές της εποχής μας, ο Αντώνης Γούναρης . Στον ρόλο του καλλιτεχνικού συμβούλου ο  Κώστας Μπαλαχούτης.

Σε μια από τις εντατικές πρόβες λίγο πριν τη μεγάλη του γιορτή ο κ. Μαργαρίτης μου έκανε τη τιμή να μιλήσουμε . Οφείλω να πω, ότι κάθε φορά που τον συναντώ εντυπωσιάζομαι από το μεράκι, την αλήθεια του και τη συστολή του. Γι΄ αυτό απέκτησε  την εκτίμηση του κόσμου, σκέφτομαι. Γι΄ αυτό αγαπήθηκε όσο κανένας, κερδίζοντας με τη σπάνια φωνή του τον τίτλο του λαϊκού τραγουδιστή, που κατέκτησε με συνέπεια και δίχως επικοινωνιακά παιχνίδια.

 

Τι θα ακούσουμε κ. Μαργαρίτη τη Δευτέρα 24 του μήνα στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» στη μεγάλη σας γιορτή;

Θα ακούσετε τα τραγούδια που χαρακτήρισαν εδώ και τέσσερις δεκαετίες την πορεία μου στο τραγούδι. Προσωπικές μου στιγμές αλλά και δημιουργίες μεγάλων συνθετών και στιχουργών που έχουν με τη σειρά γράψει τη δική τους ιστορία στο ελληνικό τραγούδι και τις καρδιές του κόσμου. Απ’ το «Κελί 33» στο «Πεθαίνω για σένα» μέχρι και το «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου» και τη «Δραπετσώνα».

Τί «…απροσδόκητα» μας φέρατε με την υπέροχη λαϊκή φωνή σας μέσα στα απροσδόκητα που μας περιμένουν;

Εγώ πορεύτηκα με ξεκάθαρη στράτα. Τραγούδησα τον νταλκά των απλών ανθρώπων, την καθημερινότητά τους, κι έτσι έβγαλα το δικό μου νταλκά, όσα είχα δηλαδή στη ψυχή, την καρδιά και το μυαλό μου. Τώρα όσον αφορά τη συναυλία και μόνο οι δημιουργοί αλλά και οι ερμηνευτές που με συντροφεύουν υπογραμμίζουν με τον καλύτερο τρόπο το χαρακτήρα της γιορτής. Είναι μεγάλη χαρά και τιμή για μένα και οφείλω σε όλους τους συμμετέχοντες, αλλά και στον κόσμο που θα έρθει να μας τιμήσει με τη σειρά του, ένα μεγάλο ευχαριστώ. Όσον αφορά τα «απροσδόκητα», να σας βεβαιώσω ότι πέρα από όσα και όσους έχουν ανακοινωθεί θα υπάρξουν και πολλές ακόμη δυνατές εκπλήξεις.

Είσθε ο τελευταίος μεγάλος του λαϊκού μας τραγουδιού! Λάμπετε στο μουσικό στερέωμα παρά τον πόλεμο που δεχθήκατε στα πρώτα σας βήματα από ανθρώπους που σας ζήλευαν. Αναφέρομαι στη «φίρμα» που σας έδιωξε από το μαγαζί που συνεργαζόσαστε και μείνατε στο δρόμο. Σίγουρα από αυτήν εμπειρία γίνατε πολύ δυνατός. Τί περάσατε για να ορθοποδήσετε;

Κάθε άνθρωπος που ξεκινάει τη διαδρομή του σε ένα χώρο, συμβαίνει να τον αμφισβητήσουν και ορισμένες φορές και να τον πολεμήσουν ακόμη. Δεν πρέπει να μένουμε σε αυτά αλλά να προχωράμε μπροστά. Αυτός που αξίζει πραγματικά θα τον βρει το δρόμο του.

Από παιδί ο καημός σας και ο νταλκάς ήταν το τραγούδι που ακούγατε από τα γραμμόφωνα των καφενείων. Ήσαστε προικισμένος με μια θεϊκή φωνή. Φανταζόσαστε ποτέ ότι θα διακρινόσαστε ως ο μεγαλύτερος λαϊκός τραγουδιστής της εποχής μας.

Δεν ξέρω αν είμαι ο μεγαλύτερος, αλλά ναι, αισθάνομαι λαϊκός τραγουδιστής, και νιώθω την ευθύνη των λέξεων αυτών. Γιατί λαϊκός τραγουδιστής είναι τίτλος τιμής, και στον χαρίζει μόνο ο κόσμος.

«…Περάσαν μεγάλες μορφές σ’ αυτή τη γωνιά του κόσμου, είναι κρίμα να χαθεί η σπορά τους»

Μιλήσατε στην καρδιά μας από την πρώτη σας δισκογραφική δουλειά που έκανε πάταγο. Πώς εισπράξατε αυτή την επιτυχία;

Πως θα γινόταν αλλιώς, αφού ο πρώτος μου δίσκος λεγόταν «Εσύ μιλάς στην καρδιά μου». Το διαβατήριό μου ήταν ο Τάκης Σούκας, που θα είναι μαζί μας και στη συναυλία. Είναι ο άνθρωπος που χάρη στα τραγούδια του μου έδωσε την ευκαιρία να γίνω γνωστός στο πανελλήνιο. Σπουδαίος μουσικός και συνθέτης. Του χρωστάω πολλά.

Είστε στη νύχτα πάνω από 45 χρόνια. Γνωρίζετε λοιπόν τους κανόνες της. Είναι επικίνδυνη η νύχτα αν σηκώσεις μπαϊράκι;

Και η μέρα έχει κανόνες και κινδύνους. Το «μπαϊράκι» πρέπει να σηκώνεται μόνο όταν υπάρχουν σοβαροί λόγοι, και να έχει ουσία και αξία. Αλλιώς είσαι χαμένος από χέρι.

Έχουν συρρικνωθεί οι δουλειές στα μαγαζιά λόγω της οικονομικής κρίσης;

Είναι αυτονόητο. Το αλά καρτ είναι δύσκολη υπόθεση. Να έρθει δηλαδή ο άλλος γιατί επιλέγει να σε ακούσει κι όχι γιατί οι επιχειρηματίες με τις άκρες και τις γνωριμίες που διαθέτουν να γεμίζουν τους χώρους. Εγώ δουλεύω κανονικά αλά καρτ και όπου κι αν βρεθώ, δόξα τον Θεό, τα πάμε μια χαρά.

Μείνατε μόνος σας κυριολεκτικά να υπηρετείτε το λαϊκό τραγούδι. Έχει ανηφόρα ο δρόμος σε αυτό το απαιτητικό είδος;

Δεν είμαι μόνος μου. Υπάρχουν ακόμη ξεχωριστοί καλλιτέχνες. Ορισμένοι θα με συντροφεύσουν στη συναυλία στο Βύρωνα. Ο δρόμος του τραγουδιού είναι ο μόνος που ξέρω. Ανηφόρα, κατηφόρα αυτόν ακολουθώ.

Εσείς, περισσότερο από τον καθένα κ. Μαργαρίτη, ξέρετε καλά τι θα πει ξεριζωμός. Τι θα λέγατε για τους μετανάστες;

Με λυπεί που καταρτισμένα παιδιά αναγκάζονται να αφήνουν τον τόπο μας. Όμως πλέον ο κόσμος έχει μικρύνει. Ο καθένας πρέπει να κυνηγήσει το όνειρό του. Το ιδιαίτερο με μας είναι, πως οι μετανάστες μας γίνονται πιο Έλληνες, αν μπορώ να το πω έτσι, απ’ όσους μένουμε εδώ. Κουβαλάνε δηλαδή την πατρίδα μέσα τους, την ταξιδεύουν στον κόσμο, και κάποια στιγμή επιστρέφουν για να βοηθήσουν.

Ξεκινήσατε τη διαδρομή σας ερμηνεύοντας εκπληκτικά δύο τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη. Πότε επιτέλους θα ολοκληρωθεί η συνεργασία σας σε ένα μεγάλο δίσκο;

Ο Μίκης είναι τεράστιος. Η επαφή μαζί του, μικρή ή μεγάλη αποτελεί τιμή και ευλογία. Κοντά είμαστε, θα έρθει κι αυτό με το νέο έτος.

Τι θα συμπληρώνατε στο στίχο της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου :

«Θα βρω μουρμούρη μπαγλαμά

σαν άνθρωπος να κλαίει

να του χτυπώ τα τέλια του

τον πόνο μου να λέει».

Η Ευτυχία δεν χρειάζεται συμπλήρωμα… Τα λέει όλα με την πένα της, το κοφτερό μυαλό της, την ευαίσθητη ψυχή της, την πηγαία τέχνη της.

«Ο Τσιτσάνης είναι η μοναδική ζωντανή απόδειξη ότι έχουμε πολιτισμό» είχε πει ο Γιάννη Τσαρούχης. Εσείς που τόσο αγαπήσατε τον Τσιτσάνη και τα τραγούδια του, τι έχετε να πείτε;

Όταν ο τεράστιος όπως σας είπα Μίκης έχει υποκλιθεί στον Τσιτσάνη, κι όταν ο ζωγράφος μας λέει αυτά τα λόγια τι άλλο να προσθέσω… Νιώθω ευτυχής που πιτσιρίκος συναντήθηκα μαζί του και τον τραγουδάω πάντα. Γι’ αυτό παρουσίασα κι έναν διπλό δίσκο με τραγούδια του Τσιτσάνη που πιστεύω τα ερμήνευσα όπως τους αρμόζει.

Σήμερα, στην πιο ώριμη ερμηνευτική σας φάση φανερώνοντας τη δύναμη της ιδιότυπης φωνής και της λαϊκής ψυχής, τι  όνειρα κάνετε;

Να είμαστε καλά και να δημιουργήσουμε ενωμένοι, την επόμενη καλύτερη μέρα, στον τόπο μας, για τις γενιές που έρχονται. Περάσαν μεγάλες μορφές σ’ αυτή τη γωνιά του κόσμου, είναι κρίμα να χαθεί η σπορά τους.

 

Η Ελένη Γερουλάνου μιλάει με την Τίνα Πανώριου για τα 5α γενέθλια της Library4all

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Από το 2013 μέχρι σήμερα έχουμε προσφέρει περισσότερα από 63.000 βιβλία σε 1.384 βιβλιοθήκες σχολείων στην Αττική και την περιφέρεια.»

Η Ελένη Γερουλάνου αποφοίτησε από τη Σχολή Νηπιαγωγών Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές της στο Wheelock College της Βοστόνης, όπου ειδικεύτηκε σε προγράμματα μουσείων για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Το 1986 προσελήφθη στη Σχολή Μωραΐτη ως υπεύθυνη του προγράμματος Μουσειακής αγωγής των παιδιών του Νηπιαγωγείου. Το 2000 ανέλαβε τη διεύθυνση του Νηπιαγωγείου της Σχολής Μωραΐτη. Έχει γράψει τα βιβλία «Το αλφαβητάρι του Μουσείου Μπενάκη», «Οι Αριθμοί της Εθνικής Πινακοθήκης» και «Ο Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια» (εδώ). Έχει γράψει, επίσης, τα βιβλία «Με οδηγό τη μύτη ενός μολυβιού και όταν οι αριθμοί συνάντησαν τη μύτη του μολυβιού» και τέλος το παραμύθι «Η περιπέτεια της Κατόνης», που έγραψε για το πρόγραμμα Ασφαλώς Κυκλοφορώ που ετοίμασε η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, με στόχο την πρόληψη των παιδικών τροχαίων ατυχημάτων. Είναι μέλος του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και ιδρυτικό μέλος και διαχειρίστρια του Library4all.

Τι είναι αυτή η βιβλιοθήκη κ Γερουλάνου;

Το Library4all είναι μία αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, που ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2013, με σκοπό την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας σε παιδιά σχολικής και προσχολικής ηλικίας, μέσω της υποστήριξης και της ενίσχυσης σχολικών βιβλιοθηκών με βιβλία. Ο ρόλος του Library4all είναι να λαμβάνει ενημέρωση για τις ανάγκες των σχολείων σε όλη την Ελλάδα και εν συνεχεία να τα βοηθά να δημιουργήσουν μία βιβλιοθήκη ή να διευρύνουν την υπάρχουσα συλλογή τους.

Η συγκέντρωση των βιβλίων τίνι τρόπω γίνεται;

 Τα βιβλία που προσφέρουμε είναι καινούρια ή σε άριστη κατάσταση και προέρχονται από δωρεές ιδιωτών, εταιρειών, εκδοτών, συγγραφέων και άλλων μη κερδοσκοπικών φορέων. Μέσα στα τέσσερα αυτά χρόνια, είδαμε τους δασκάλους να υποδέχονται τα βιβλία με συγκίνηση και τους μαθητές τους να δείχνουν ανείπωτη χαρά. Από το 2013 μέχρι σήμερα έχουμε προσφέρει περισσότερα από 63.000 βιβλία σε 1.384 βιβλιοθήκες σχολείων στην Αττική και την περιφέρεια.

Τα βιβλία σας ταξιδεύουν και στην αλλοδαπή;

 Βιβλία μας έχουν ταξιδέψει στα ελληνικά σχολεία στην Ίμβρο, στο Κατάρ, στην Τιφλίδα, στο Cambridge και στη Νέα Υόρκη, Επίσης έχουμε δώσει περισσότερα από 50.000 βιβλία σε διάφορους φορείς σε όλη την Ελλάδα. Με το ξέσπασμα της προσφυγικής κρίσης,  φροντίζουμε να στέλνουμε βιβλία, κυρίως στην αγγλική και την αραβική γλώσσα σε δομές φιλοξενίας προσφύγων και σε σχολεία με προσφυγόπουλα. Να σημειωθεί ότι χωρίς τον μεγάλο μας χορηγό, την Αθηναϊκή Μεταφορική που τόσο γενναιόδωρα έχει αναλάβει όλες τις αποστολές μας δεν θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε τόσο αθόρυβα και αποτελεσματικά. Όλη τη χρονιά συγκεντρώνουμε βιβλία για σχολεία της περιφέρειας. Για τα σχολεία της Αττικής προγραμματίζουμε κάθε Φεβρουάριο το bookwave, στο Μουσείο Μπενάκη, κτήριο οδού Πειραιώς.

21ο-Νηπιαγωγείο Καβάλας

«Έμαθα πόσο δυνατή είναι μία αγκαλιά, που πολλές φορές είναι γιατρειά»

Δωρεά βιβλίων από φίλο του Library4all

 

Κυρία Γερουλάνου, εάν ένας  ιδιώτης  ενδιαφέρεται να συνδράμει, στηρίζοντας την προσπάθεια σας τι πρέπει να κάνει;

Εάν πάλι κάποιος θέλει να μας στηρίξει, δύο τρόποι υπάρχουν: Είτε να μας χαρίσει καινούρια ή σχεδόν καινούρια βιβλία, αφού πρώτα στείλει email στο info@library4all.com είτε να μας κάνει μία χρηματική δωρεά, πολύτιμη πια στις μέρες μας όπου θα μας επιτρέψει να επιλέξουμε εμείς τα βιβλία που θα αγοράσουμε. Όπως λέμε: Ακόμη και €1 είναι πολύτιμο! Βοηθήστε μας να το μεταμορφώσουμε σε βιβλία και βιβλιοθήκες για παιδιά σε όλη την Ελλάδα. Το έργο μας ξεκινάει πάντα από εσάς!

Αλλάζοντας  σελίδα, είστε εκπαιδευτικός στη Σχολή Μωραΐτη;

Ασχολούμαι με τα παιδιά περισσότερο από 32 χρόνια τα οποία και έχω περάσει στο ίδιο σχολείο. Νηπιαγωγός με εξειδίκευση στη μουσειακή εκπαίδευση. Τα τελευταία 19 χρόνια το Σχολείο εμπιστεύτηκε σε μένα προσωπικά τη διεύθυνση του Νηπιαγωγείου, θέση μεγάλης ευθύνης. Στο γραφείο μου μπορεί κανείς να δει φακέλους, εγκυκλίους, χαρτούρα μεγάλη αλλά και πολλές ζωγραφιές, αμέτρητα χαμογελαστά πρόσωπα παιδιών και παιδικά βιβλία.

Κλείνοντας, θέλω να ρωτήσω, εθελοντισμός, σχολείο, για την δική σας οικογένεια χώρο αφήνετε;

Έχω άξιους συνεργάτες και μία αχτύπητη ομάδα στο Νηπιαγωγείο. Τα πολλά χρόνια εμπειρίας κοντά στα παιδιά, μία ξεχωριστή οικογένεια που με στηρίζει, φίλους καλούς που είναι δίπλα μου, μοναδικούς εθελοντές που πιστεύουν στο Library4all της καρδιάς μου και με συντροφεύουν στις δράσεις που οργανώνουμε και ίσως κάνω καλό time management. Δεν είναι πάντα όλα εύκολα. Εκεί που λες πως δεν αντέχω άλλο, θα τα παρατήσω, έρχεται η ώθηση που χρειάζεσαι για να συνεχίζεις με το ίδιο πάθος και ακόμα μεγαλύτερο ενθουσιασμό. Λέξη μαγική για όλα αυτά: «ΜΑΖΙ». Όλοι έχουμε μέσα μας  μία σπίθα, μία κινητήρια δύναμη που μας ωθεί για να φτιάξουμε όμορφα πράγματα. Έμαθα να βλέπω μέσα από τις καταστάσεις, να εκτιμώ τα μικρά, να παίρνω δύναμη από ένα χαμόγελο. Έμαθα πόσο δυνατή είναι μία αγκαλιά, που πολλές φορές είναι γιατρειά.