fbpx

Έφυγε από κοντά μας ο ιστορικός και συγγραφέας Σαράντος Ι. Καργάκος

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Ένας σπουδαίος άνδρας της μεταπολεμικής, ελληνικής εκπαίδευσης, ο Σαράντος Ι. Καργάκος,  Έλλην έως τα άδυτα της ψυχής του, αποχώρησε από τα γήινα σε ηλικία 82 ετών, προσβεβλημένος από την επάρατο. Γεννημένος στο Γύθειο της Λακωνίας, σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε στα μεγαλύτερα φροντιστήρια των Αθηνών. Δίδαξε επίσης στην Σχολή Πολέμου του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, στην Σχολή Εθνικής Άμυνας και στη Διακλαδική Σχολή Θεσσαλονίκης.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Τετάρτη 16 Ιανουαρίου, στις 11.15 στον Ιερό Ναό Αγίου Αντωνίου, έναντι 2ου Νεκροταφείου Αθηνών

Οι ημέρες, η δράση και τα έργα του, όπως ακριβώς είναι δημοσιευμένα στην προσωπική του ιστοσελίδα sarantoskargakos.gr, αναφέρουν τα κάτωθι για το άνδρα των γραμμάτων:

Ο ιστορικός, φιλόλογος καί δοκιμιογράφος κ. Σαράντος Ἰ. Καργάκος, γεννήθηκε τό 1937 στό Γύθειο Λακωνίας. Στή διάρκεια τοῦ Ἐμφυλίου πολέμου ἐγκαταστάθηκε στήν Ἀθήνα. Σπούδασε, ἐργαζόμενος ἀπό μαθητής, Κλασσική Φιλολογία στό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, ὅπου εἶχε τρίτος εἰσαχθεῖ χωρίς νά τοῦ δοθεῖ ὑποτροφία. Πρωταγωνίστησε στό φοιτητικό κίνημα τῶν ἐτῶν 1961-1963 καί ὑπῆρξε εἰσηγητής τοῦ 15% γιά τήν παιδεία. Ἐργάστηκε ἐπί 35 ἔτη στά μεγαλύτερα ἰδιωτικά ἐκπαιδευτήρια τῶν Ἀθηνῶν καί στούς μεγαλύτερους φροντιστηριακούς ὀργανισμούς, στούς ὁποίους πάντα ἦταν ἱδρυτικό μέλος («Ἡράκλειτος», «Ἀριστοτέλης»).

Στίς 19 Μαρτίου 1969 παραιτήθηκε ἀπό τήν ἰδιωτική ἐκπαίδευση (Λύκειο Μπαρμπίκα), ἀρνούμενος νά εκφωνήσει τόν «προκατασκευασμένο» λόγο γιά τήν Ἐθνική Ἐπέτειο. Δύο φορές τό στρατιωτικό καθεστώς ἔβαλε λουκέτο στόν φροντιστηριακό ὀργανισμό στόν ὁποῖο ἦταν ἱδρυτικό μέλος («Ἡράκλειτος»). Ἐπανῆλθε γιά μερικά χρόνια στήν ἰδιωτική ἐκπαίδευση (Σχολή «Ζηρίδη»), χωρίς νά ζητήσει «ἀναγνώριση» γιά τά ἔτη τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπουσίας του, ἀλλά καί πάλι παραιτήθηκε λόγῳ τῆς κατιούσας πορείας πού ἔλαβε ἡ ἑλληνική παιδεία μετά τή μεταπολίτευση. Πρόλο πού τό στρατιωτικό καθεστώς τοῦ εἶχε ἀρνηθεῖ ἔκδοση διαβατηρίου, ὁ κ. Σ. Ἰ. Καργάκος δέν ἐδίστασε μετά τό 1991 νά διδάξει στή Σχολή Πολέμου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, στή Σχολή Ἐθνικής Ἀμύνης (ΣΕΘΑ) καί στή Διακλαδική Σχολή τῆς Θεσσαλονίκης. Δέν βαρύνεται μέ καμμιά ἐπίσημη (κρατική) τιμητική διάκριση.

Ἀπό τά φοιτητικά χρόνια του ἄρχισε νά ἀρθρογραφεῖ σέ ἐφημερίδες καί περιοδικά. Ὑπήρξε συνεργάτης τῶν περιοδικῶν «Πανσπουδαστική», «Πολιτικά Θέματα», «Οἰκονομικός Ταχυδρόμος», «Πειραϊκή Ἐκκλησία», «Ἐρυθρός Σταυρός», «Κοινωνικές Τομές», «Ἰχνευτής», «Ἑλλοπία», «Ἀρδην», «Ἐθνικές Ἐπάλξεις» καί «4 Τροχοί». Ἐξακολουθεῖ νά συνεργάζεται μέ τά περιοδικά «Εὐθύνη» καί «Νέμεσις» καί τίς ἐφημερίδες «Ἑστία» καί ἡ «Σφήνα». Ἐπί τετραετία ὑπῆρξε ἀρθρογράφος καί λογοτεχνικός κριτικός τῆς ἐφημερίδας «Ἐλεύθερος Τύπος» καί «Τύπος τῆς Κυριακῆς». Ὑπῆρξε ἐπίσης ἀρθρογράφος καί κριτικός τῆς ἐφημερίδας «Ἡ Ἀπόφαση» καί παλαιότερα συνεργάτης τῆς «Καθημερινῆς» καί τῆς «Ἀπογευματινῆς».

Ἔχει δημοσιεύσει 75 βιβλία. Ἀπό αὐτά ξεχωρίζουν οἱ γλωσσικές μελέτες «Ἀλαλία, ἤτοι τό σύγχρονο γλωσσικό μας πανόραμα» (Gutenberg1986) και «Ἀλεξία, γλωσσικό δρᾶμα μέ πολλές πράξεις» (Gutenberg1993) καί οί συλλογές δοκιμίων «Προβληματισμοί, ἕνας διάλογος μέ τούς νέους» (6 τόμοι, ἐκδ. Gutenberg). Μεταξύ τῶν ἐτῶν 1977-2000 κυκλφορήθηκαν τά βιβλία του: «Ἡ πολιτιστική συνεισφορά τοῦ ἀρχαίου καί μεσαιωνικοῦ κόσμου» (2 τόμοι, ἐκδ. Gutenberg), «Ζαχαρίας Μπαρμπιτσιώτης, ὁ δάσκαλος τῆς κλεφτουριᾶς» (ἐκδ. Σιδέρη), «Συντακτικό τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς» (συνεργασία Χρήστου Λεμπέση, ἐκδόσεις Πατάκη), «Λυκούργου, κατά Λεωκράτους Λόγος» (ἐκδ. Κάκτος), «Κινούμενη Ἄμμος» (κείμενα πολιτικά και κοινωνικά, ἐκδόσεις Ἁρμός), «Ἡ Στρατηγική τοῦ Λόγου» (ἐκδ. Gutenberg), ἡ ἱστορική μελέτη «Ἀλβανοί-‘Αρβανίτες-Ἕλληνες» (ἐκδ. Σιδέρη) καί ἡ ὀγκώδης μονογραφία «Ἀλεξανδρούπολη: μιά νέα πόλη μέ παλιά ἱστορία» (αὐτοέκδοση).

Μεταξύ τῶν ἐτῶν 2000-2002 κυκλοφορήθηκαν: «Ἡ Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κόσμου καί τοῦ Μείζονος χώρου» (Ἑλληνική καί Παγκόσμια Ἱστορία σέ δύο τόμους ἀπό τίς ἐκδόσεις Gutenberg), ἡ πολιτική μελέτη «Γιά μιά δημοκρατία ευθύνης» (ἐκδόσεις Καστανιώτη), «Παγκοσμιοποίηση: γιά ἕνα παγκόσμιο σύστημα ἀπολυταρχικῆς ἐξουσίας» (ἐκδόσεις Κάκτος), «Ὀλυμπία καί Ὀλυμπιακοί Ἀγώνες» (ἐκδ. Σιδέρη).

Τό 2003 κυκλοφορήθηκαν δύο ἀκόμη ἔργα του: τά «Μικρά Γλωσσικά» (Ἀστρολάβος/Εὐθύνη) καί «Ἡ πολιτική σκέψη τοῦ Παπαδιαμάντη» (Ἁρμός). Στίς 2 Δεκεμβρίου 2004 κυκλοφορήθηκε ἡ τρίτομη «Ἱστορία τῶν Ἀρχαίων Ἀθηνῶν, ἕνα ὀγκώδες ἔργο 2.000 σελίδων (ἐκδόσεις Gutenberg). Ἕνα ἔργο μοναδικό στήν ἑλληνική καί διεθνῆ βιβλιογραφία, πού ἐντός δεκαμήνου ἔκανε τρεῖς ἐπανεκδόσεις.

Τό 2006 κυκλοφορήθηκαν «Ἡ Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Σπάρτης» (ἐκδ. Gutenberg) καί «Ἡ Ἑλληνικότητα τῆς Μακεδονίας» (ἐκδόσεις Γεωργιάδη). Τό 2007 ἀπό τίς ἐκδόσεις Ἰ. Σιδέρη ἐκδόθηκαν τἀ ἀκόλουθα ἔργα τοῦ κ. Σ. Ἰ. Καργάκου: «Τό Βυζαντινό Ναυτικό» , «Ἡ ἱστορία ἀπό τἠ σκοπιά τῶν Τούρκων» καί «Μεσόγειος: ἡ ὑγρή μοῖρα τῆς Ἑλλάδος καί τῆς Εὐρώπης», καί ἀπό τίς ἐκδόσεις Γεωργιάδη τα «Μαθήματα Νεώτερης Ἱστορίας (Τοῦρκοι καί Βυζάντιο – Τό Ὀθωμανικό imperium–Τουρκοκρατία» (τ. Α’). Τά «Μαθήματα» συνεχίσθηκαν μέ τήν ἔκδοση ἄλλων δύο τόμων (Β1 καί Β2) κατά τά ἔτη 2008-2010 ὑπό τόν τίτλο «Μεγάλες μορφές καί μεγάλες στιγμές τοῦ ‘21». Ἐπίσης σέ μικρό σχῆμα ἡ μελέτη «Ἡ παιδεία σήμερα, ἡ παιδεία αὕριο» (ἐκδόσεις Ἀστρολάβος/Εὐθύνη).

Τό 2008 κυκλοφορήθηκαν τά ἀκόλουθα ἔργα του: «Τά Σατιρικά τοῦ Κώστα Καρυωτάκη» (ἐκδ. Ἁρμός), τό ἱστορικό καί ταξιδιωτικό ὁδοιπορικό «Οἱ Πέρσες κι ἐμεῖς» (ἐκδ. Σιδέρη), ἡ συλλογή δοκιμίων «Ἑλληνική Παιδεία. ἕνας νεκρός μέ… μέλλον!» (Ἁρμός). Τό 2009 κυκλοφορήθηκαν δύο ἀκόμη ἔργα του: «Λιβύη: ἀναζητώντας τό χαμένο «σίλφιο» στήν ἑλληνική Κυρήνη» (Ἰ. Σιδέρης) καί «Κ.Π. Καβάφης: ἡ νεώτερη αἰγυπτιακή Σφίγγα» (Ἁρμός). Μεταξύ τῶν ἐτῶν 2009-2010 ὁλοκληρώθηκε ἡ ἐκτύπωση τοῦ δίτομου ἔργου «Ἡ Μικρασιατική Ἐκστρατεία – Ἀπό τό ἔπος στήν τραγωδία» (αὐτοέκδοση) καί παράλληλα ἑτοιμάζεται γιά ἐκτύπωση μιά ὀγκώδης μονογραφία περί Ἀλεξάνδρου μέ τίτλο: «Μέγας Ἀλέξανδρος: ὁ ἀνθρωπος φαινόμενο». Ἔχει ἐπίσης ὁλοκληρώσει καί μιά τρίτομη ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821.

Παρά τίς δελεαστικές προτάσεις πού τοῦ ἔγιναν ἀπό πολιτικούς ἀρχηγούς νά πολιτευθεῖ, ἀρνήθηκε τήν «ἀρένα» τῆς πολιτικῆς καί ἀκολούθησε τήν ὁδό τῆς Μεγάλης Πολιτικῆς, πού γι’ αὐτόν εἶναι ἡ Διδασκαλία. τήν ὁποία προσέφερε μέχρι τό τέλος ἀμισθί.

Ἀποσύρθηκε ἀπό τή φροντιστηριακή δραστηριότητα τό 1983 καί ἔκτοτε ἀφοσιώθηκε στήν ἄσκηση τοῦ συγγραφικοῦ καί δημοσιογραφικοῦ ἔργου, χωρίς νά ζητήσει ποτέ νά γίνει μέλος τῆς ΕΣΗΕΑ. Οὐδεμία σχέση είχε μέ φροντιστηριακούς ἤ σχολικούς ὀργανισμούς. Τό λεγόμενο ὅτι ήταν ἰδιοκτήτης γνωστοῦ ἰδιωτικοῦ σχολείου δέν εὐσταθούσε.

Ὁ κ. Σαράντος Ἰ. Καργάκος ήταν νυμφευμένος με τήν Ἰωάννα Δ. Κώττα, δικηγόρο καί ἐκπαιδευτικό, μέ τήν ὁποία ἀπέκτησαν δύο τέκνα: τόν Γιάννη, ἱστορικό καί φιλόλογο, μέ σπουδές στρατιωτικῆς κοινωνιολογίας στό «Κίνγκς Κόλλετζ» τοῦ Λονδίνου, καί τήν Ρωξάνη, καθηγήτρια γερμανικῆς φιλολογίας, μέ σπουδές βιβλιολογίας στο «London University».

O διαγωνισμός στην Ουάσιγκτον: «Η Ψυχολογία των Λαών και οι Έλληνες»

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Στον διαγωνισμό που έγινε στην Ουάσινγκτον πριν από περίπου 50 χρόνια για τον καταλληλότερο χαρακτηρισμό ενός λαού, εκείνου που θα παρουσιάζει καλύτερα την ψυχολογία του, πήραν μέρος περίπου ένα εκατομμύριο άτομα.

Δεκαπενταμελής επιτροπή από επιστήμονες επέλεξε ομόφωνα και βράβευσε τον δικαστή Ν. Κέλλυ για τον επιτυχημένο χαρακτηρισμό του «Έλληνα». Ακόμα κι αν το πόνημα αμφισβητείται δίχως να έχει καταρριφθεί, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, μέσες άκρες αναφέρει αλήθειες.

Γράφει ο δικαστής:

«Μπροστά στο δικαστήριο της αδέκαστης ιστορίας, ο Έλληνας αποκαλύφθηκε πάντοτε κατώτερος από τις περιστάσεις, αν και από διανοητική άποψη, κατείχε πάντοτε τα πρωτεία.

Ο Έλληνας είναι ευφυέστατος αλλά και εγωιστής, δραστήριος αλλά και αμέθοδος, φιλότιμος αλλά γεμάτος προλήψεις, θερμόαιμος, ανυπόμονος αλλά και πολεμιστής.

Θέσπισε την Δημοκρατία για να την κουρελιάσει αργότερα.

Έκτισε τον Παρθενώνα και αφού μέθυσε από την αίγλη του, τον άφησε αργότερα να γίνει στόχος των έριδων, ανέδειξε τον Σωκράτη για να τον δηλητηριάσει, θαύμασε τον Θεμιστοκλή για να τον εξορίσει, υπηρέτησε τον Αριστοτέλη για να τον καταδιώξει, γέννησε τον Βενιζέλο για να τον δολοφονήσει.

Έκτισε το Βυζάντιο για να το εκτουρκίσει, έφερε το ’21 για να το διακυβεύσει, δημιούργησε το 1909 για να το λησμονήσει.

Τριπλασίασε την Ελλάδα και παραλίγο να τη θάψει. Πήρε μέρος σε όλους τους πολέμους και βγήκε νικητής αλλά και χαμένος ταυτόχρονα.

Κόπτεται τη μία στιγμή για την αλήθεια και την άλλη μισεί αυτόν που αρνιέται να υπηρετήσει το ψέμα.

Παράξενο πλάσμα, ατίθασο, περίεργο, εγωπαθές και σοφόμωρο, ο Έλληνας.

Λυπηθείτε τον, θαυμάστε τον αν θέλετε.

Κι αν μπορείτε προσπαθήστε να τον ταξινομήσετε».

«Ευχόμαστε Καλή Φώτιση», επιμέλεια: Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Σήμερα τα Φώτα και οι Φωτισμοί και χαρά μεγάλη και οι Αγιασμοί, ήρθε κι η κυρά μας η Παναγιά σπάργανα βαστάει και κερί κρατεί και τον ‘Αι  Γιάννη παρακαλεί

Άγιε Γιάννη πρόδρομε και Βαφτιστή θέλω να βαφτίσω Θεού παιδί…. Εκοίταξα στον ουρανό και είδα σταυρό στη μέση κι από όλα τα ονόματα το δικό σας μου αρέσει»

Με τα  Θεοφάνεια ή Φώτα ή Επιφάνεια κλείνει το Δωδεκαήμερο, που άνοιξε την παραμονή των Χριστουγέννων. Γιορτάζεται πανηγυρικά σε όλη την Ελλάδα, που κρατάει ακόμα ζωντανά τα πιο πολλά ήθη και έθιμά της. Τα μεσάνυχτα, παραμονή της μεγάλης γιορτής σύμφωνα με μια παλιά Ζακυνθινή παράδοση, ανοίγουν οι ουρανοί. Όποιος προλάβει και κάνει μια ευχή, γίνεται.

Τα Θεοφάνεια γιορτάζουμε την βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Στην Ελλάδα ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό αγιάζει ή ραντίζει με τον αγιασμό τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό.

Παλαιότερα, οι λαϊκές δοξασίες συνέδεαν τον φωτισμό των σπιτιών με την εξαφάνιση των καλικάντζαρων, τους οποίους φαντάζονταν να φεύγουν περίτρομοι με την έλευση του ιερέα. Στην Κεφαλονιά δεν υπάρχουν καλικάντζαροι αλλά παγανά, δηλαδή παράξενα πνεύματα με παιδική μορφή, τα οποία πολλοί πιστεύουν πως είναι οι ψυχές των αβάπτιστων νηπίων. Για το δωδεκαήμερο σταύρωναν τις πόρτες κάθε βράδυ και λιβανίζανε, ενώ την παραμονή των Θεοφανείων όταν περνούσε ο παπάς με τον Σταυρό και άγιαζε το σπίτι, τα πνεύματα εξαφανίζονταν.

«Στις πέντε του Γενάρη

Φεύγουν οι καλικαντζάροι

Αλλά ο μεγάλος τους τρόμος είναι τα Φώτα.

Φεύγουν τότε λέγοντας:

Φεύγετε να φεύγουμε

κι έφτασε ο τουρλόπαπας

με την αγιαστούρα του

και με τη βρεχτούρα του…»

Ο μεγάλος αγιασμός γίνεται ανήμερα τα Θεοφάνεια στις 6 Ιανουαρίου. Μια μεγάλη πομπή σχηματίζεται και παίρνει το δρόμο που οδηγεί στη θάλασσα ή σε κάποιο ποτάμι, μπορεί και σε μια δεξαμενή ακόμη και στον περίβολο της εκκλησίας. Στην πομπή προηγούνται τα εξαπτέρυγα, ακολουθούν οι ιερείς  με τα γιορτινά τους άμφια, ύστερα οι αρχές του τόπου και παραπίσω το πλήθος με τη συνοδεία της φιλαρμονικής του δήμου.

Ο ιερέας ρίχνει το Σταυρό στο νερό, πραγματοποιώντας έτσι τον Αγιασμό των Υδάτων. Μετά τη Βάπτιση του Ιησού στην εκκλησία  ραντίζει τον κόσμο και τα παλιότερα χρόνια οι  γυναίκες προσπαθούσαν να μαζέψουν τις πρώτες σταγόνες που θα έπεφταν για να μπορέσουν να κάνουν αρσενικά παιδιά. Ένα ακόμα όμορφο έθιμο που στις μέρες μας έχει εξαλειφθεί είναι το πλύσιμο των εικόνων. Οι πιστοί μετά την ρίψη του σταυρού έπαιρναν τα εικονίσματα που  είχαν στο σπίτι τους και τα έπλεναν στη θάλασσα, στα ποτάμια ή στις λίμνες, διότι το νερό θεωρείται αγιασμένο.

Κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού το πιάσιμο του Σταυρού γίνεται από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες. Νεαρά κυρίως άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους. Οι καμπάνες ηχούν χαρμόσυνα, το ίδιο και οι σειρήνες των πλοίων. Όλοι οι πιστοί πίνουν με ευλάβεια από τον αγιασμό, συμβολικά με τρεις γουλιές, και ραντίζουν μ’ αυτόν τα σπίτια, τα δέντρα, τα χωράφια και τα ζώα τους.

Ληξούρι - Πηγαίνοντας για την Βάφτιση (Αρχείο Γ. Γαλανού)
Τα Ρουγκατσάρια
Οι Φωταράδες
Οι Αράπηδες

Η Ελλάδα είναι πλούσια σε έθιμα των Φώτων. Ανάμεσα σε αυτά, που έχουν διατηρηθεί ακόμα, είναι τα Ρουγκατασάρια, οι αράπηδες, οι καμήλες, οι μπαμπόγεροι, οι μωμόγεροι, οι φωταράδες που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα στις διονυσιακές γιορτές αλλά και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας .

Στη Θεσσαλία ανήμερα των Θεοφανίων αναβιώνουν τα ρουγκάτσια  ή ρουγκατσάρια, που πραγματοποιούνται από ομάδες 10 – 15 μεταμφιεσμένων νέων. Φορούν μάσκες με τρομακτική όψη για να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Οι μασκαράδες έχουν τη συνήθεια να ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή διώχνουν τα κακά πνεύματα.

Το ίδιο έθιμο αναβιώνει και σε χωριά της Δράμας με το όνομα ροκατζάρια. Οι κάτοικοι φορούν τρομακτικές μάσκες και κάνοντας εκκωφαντικούς θορύβους με τα κουδούνια που φέρουν και περιφέρονται στους δρόμους.

Οι κάτοικοι μεταμφιέζονται και Στο Παλαιόκαστρο της Χαλκιδικής , όπου ζωντανεύει  το έθιμο των φωταράδων. Ο «βασιλιάς» φορώντας το ταλαγάνι και φορτωμένος με κουδούνια ανοίγει το χορό ενώ ακολουθούν οι φωταράδες κρατώντας ξύλινα σπαθιά για να ξυλοφορτώσουν εκείνους που θα επιδιώξουν να πάρουν το λουκάνικο που ψήνεται  στη μέση του χωριού.

Οι Αράπηδες είναι δρώμενο με έντονα την υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό στοιχείο, στην οποία συμμετέχουν οι κάτοικοι της περιοχής. Το ίδιο έθιμο συναντάμε επίσης και στα χωριά Βώλακας, Πετρούσα και Ξηροπόταμος. Αναβιώνει επίσης κάθε χρόνο και στη Νίκησιανη του Δήμου Παγγαίου στο νομό Καβάλας.

Άντρες ντύνονται με προβιές και ζώνονται κουδούνια. Λέγεται ότι οι αράπηδες ήταν πολεμιστές που μετείχαν στην εκστρατεία του Μεγαλέξανδρου και έδιωξαν με τους αλαλαγμούς τους ελέφαντες των Ινδών.

Την ημέρα των Θεοφανίων, οι νοικοκυρές στο σπίτι φτιάχνουν ψωμί το οποίο ονομάζουν «φωτίτσα». Παλιότερα στη Θράκη μετά τον αγιασμό μοίραζαν στην εκκλησία ένα κομμάτι ψητό κρέας και μια κουλούρα ψωμί, το οποίο ονόμαζαν κολύριο. Κάποιο από αυτά είχε μέσα έναν ασημένιο σταυρό. Αυτός που θα έβρισκε τον σταυρό ονομαζόταν «νουνός» και θα προσέφερε το βόδι για τα κολύρια της επόμενης χρονιάς.

Ένα παραδοσιακό έθιμο που αναβιώνει στο χωριό Άρνισσα Πέλλας την ημέρα των Φώτων είναι τα Τζαμαλάρια. Σύμφωνα με το έθιμο, ένα αγόρι ηλικίας από 16 μέχρι 35 χρονών ντύνεται νύφη με παραδοσιακή τοπική φορεσιά, ενώ άλλα δυο της ίδιας ηλικίας ντύνονται τα αδέρφια της νύφης που την κρατάνε. Ένα ακόμα ντύνεται μπουμπάρι και γυρίζουν όλο το χωριό με συνοδεία παραδοσιακής ορχήστρας.

Σε συγκεκριμένες πλατείες του χωριού αναπαριστάται ένα δρώμενο κατά το οποίο το μπουμπάρι ορμάει για να αρπάξει την νύφη, αλλά τα αδέρφια το ρίχνουν στο έδαφος σκοτωμένο και μοιράζουν τα μέρη του σώματος του. Μετά το μπουμπάρι σηκώνεται πάνω και λένε το σύνθημα “μαύρη προβατίνα, άσπρο γάλα μπρους μπρους” και έτσι συνεχίζουν. Η νύφη στο έθιμο συμβολίζει το νέο χρόνο, τα αδέρφια συμβολίζουν τους αγγέλους, ενώ το μπουμπάρι το Κακό.

Τα μπαμπούγερα είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εθιμικές παραδόσεις στην Καλή Βρύση της Δράμας. Το εθιμικό πλαισίωμα της θρησκευτικής γιορτής αρχίζει το πρωί της παραμονής. Οι γυναίκες παίρνουν στάχτη και τη σκορπίζουν με το δεξί χέρι γύρω από το σπίτι προφέροντας ξορκιστικές λέξεις για να φύγουν τα καλακάντζουρα και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι.

Μετά το τέλος της τελετής του αγιασμού των υδάτων τα μπαμπούγερα συγκεντρώνονται έξω από την εκκλησία. Η αμφίεσή τους είναι ζωόμορφη και παλιότερα κρατούσαν στα χέρια ένα μικρό σακούλι με στάχτη με το οποίο, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, χτυπούσαν όσους συναντούσαν για να φοβερίζουν τα καλακάντζουρα.

Σήμερα, για αποφυγή τυχόν παρεξηγήσεων από τους αμύητους στο τοπικό έθιμο επισκέπτες, επειδή η στάχτη λέρωνε τα ρούχα, το σακίδιο είναι κενό. Ομάδες-ομάδες τα μπαμπούγερα ή χωριστά γυρίζουν τους δρόμους του χωριού κυνηγώντας όσους συναντούν και ζητώντας συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.

Οι Μωμόγεροι είναι ένα Ποντιακό έθιμο που γινόταν στον Πόντο τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις ημέρες μας. Το έθιμο είναι σατιρικό και συνηθίζετε κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων (15 Δεκεμβρίου) μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, άλλα μερικές φορές μέχρι τον μήνα του Φεβρουαρίου.

Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης των Ποντίων, το έθιμο ήταν μια μορφή αναγνώρισης της Ελληνικής προέλευσής τους, και επίσης ένας τρόπος να ξεχαστεί από την Τουρκική δουλεία, και τις βίαιες εξισλαμίσεις.

Το έθιμο Μωμόγεροι είναι ζωντανό ακόμα και σήμερα ιδιαίτερα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας όπου οι πολύ Πόντιοι κατοικούν. Στην εβδομάδα πριν από το νέο έτος, τα άτομα θα ντυθούν με διάφορα κοστούμια, όπου κάθε κοστούμι συμβολίζει ένα μέρος του πολιτισμού και της λαογραφίας των Ποντίων.

Η αρκούδα συμβολίζει τη δύναμη, η ηλικιωμένη γυναίκα ένα σύμβολο του παρελθόντος, η νύφη για το μέλλον, το άλογο για την ανάπτυξη, ο γιατρός για την υγεία, ο στρατιώτης για την υπεράσπιση, την αίγα (κατσίκα) για τα τρόφιμα και ο Άγιος Βασίλης συμβολίζει το νέο έτος που θα φτάσει σε μερικές μέρες. Σήμερα το έθιμο είναι περισσότερο ψυχαγωγικό, ενώ στο παρελθόν ήταν μαγικό.

Στον Άγιο Πρόδρομο της Χαλκιδικής πρωταγωνιστές των Θεοφανίων είναι οι φούταροι. Την παραμονή των Φώτων νεαροί άντρες λένε τα κάλαντα μαζεύοντας κρέας, λουκάνικα και χρήματα και την ημέρα του Αϊ Γιαννιού χορεύουν στην πλατεία του χωριού. Όταν κάνουν διάλειμμα τρέχουν να πάρουν από ένα ρόπαλο και όταν ξαναμπαίνουν στο χορό πετούν τα ρόπαλα ψηλά σφυρίζοντας με όλη τους τη δύναμη για να σηματοδοτήσουν το τέλος του Δωδεκαημέρου.

Η καμήλα που στολίζεται μετά τον αγιασμό των υδάτων είναι ένα έθιμο της Γαλάτιστας Χαλκιδικής. Συνήθως έξι άντρες μπαίνουν κάτω από το ομοίωμα μιας καμήλας βαδίζοντας ρυθμικά ή χορεύοντας, κουνώντας κουδούνια και τραγουδώντας.

Πρόκειται για την αναπαράσταση ενός πραγματικού γεγονότος, την απαγωγής μιας όμορφης κοπέλας από το γιο του Τούρκου επιτρόπου που συνέβη στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο αγαπημένος της για να την ξαναπάρει πίσω έστησε γλέντι και για να μπει στο τούρκικο σπίτι έφτιαξε ένα ομοίωμα καμήλας κάτω από το οποίο κρύφτηκαν οι φίλοι του. Αφού έκρυψαν την κοπέλα κάτω από την καμήλα την έβγαλαν έξω και την επομένη τη στεφάνωσαν με τον αγαπημένο της πριν προλάβουν να την ξαναπάρουν οι Τούρκοι.

Τα Τζαμαλάρια
Τα Μπαμπούγερα
Οι Μωμόγεροι
Οι Φούταροι
Η Καμήλα

«Γράμμα στον Άγιο Βασίλη», της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Αν έστω και ένα παιδί σε κάποια άκρη του κόσμου πεθαίνει από την πείνα ή από τον πόλεμο, τότε ο πολιτισμός μας έχει αποτύχει οικτρά» .

Το  παραπάνω απόφθεγμα  του Νίκου Καζαντζάκη  μου θύμισε ο εντεκάχρονος Ιάσωνας και οι φίλοι του που βρεθήκαμε τις προάλλες.

Ο Ιάσωνας είναι ένα γειτονόπουλο με υψηλό δείχτη νοημοσύνης σκυμμένο πάντα στα βιβλία, όχι μόνο του σχολείου, και όσοι τον συναναστρέφονται κάτι έχουν να διδαχθούν από αυτόν, ιδιαίτερα η μεγάλοι.

Με είχε καλέσει να μιλήσουμε για ένα σοβαρό θέμα. Πριν αρχίσει ο διάλογος παρακολούθησα την ανάλυση της ρήσης του Κρήτα διανοητή που έκανε στους φίλους του.

Σίγουρα μας βαραίνει η ευθύνη , όταν πεθαίνει κάπου στον κόσμο ένας συνομίληκός μας  , γιατί δεν κάνουμε τίποτα για να τον κρατήσουμε ζωντανό. Και αφήνουν πάρα  πολλά παιδιά  την τελευταία τους πνοή καθημερινά στις εμπόλεμες ζώνες . Ενώ περίπου 85.000 παιδιά κάτω των πέντε χρονών πέθαναν από ασιτία στην Υεμένη , σύμφωνα  με την οργάνωση Save the Children  και, και, και  …

Έμεινα άναυδη. Πλήρως ενημερωμένος ο Ιάσωνας με έφερε προ των ευθυνών μου και δεν μπόρεσα να αντισταθώ στην παράκλησή του να γράψω ένα γράμμα στον Άγιο Βασίλη να βοηθήσει, γιατί έχει μια καρδιά που μπορεί να καταλάβει.

«Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται πάντα συμβουλές. Μερικές φορές το μόνο που χρειάζονται είναι ένα χέρι για να κρατηθούν, ένα αυτί να τους ακούσει και μια καρδιά που να μπορεί να τους καταλάβει!» πρόσθεσε ο Ιάσωνας φέρνοντας στην εκλεκτή ομήγυρη το παρακάτω απόσπασμα από το «Μικρό Πρίγκιπα»  του Ο Αντουάν ντε Σαιντ-ΕξυπερύΕξυπερί ένα από τα σπουδαιότερα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

«Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια» ήταν η δική μου απάντηση με μια φράση δανεισμένη από το Μικρό Πρίγκηπα.

Έχω πολλά χρόνια να στείλω γράμμα στον Άγιο Βασίλη, αλλά δεν σας κρύβω ότι κάθε παραμονή πρωτοχρονιάς κάθομαι μετά το τραπέζι στο τζάκι, που το αφήνω σβηστό για να περάσει ο Άγιος Βασίλης.

Στρώθηκα, λοιπόν,  και έγραψα:

 

«Καλέ μου Άγιε Βασίλη

Χίλια συγγνώμη που σε ενοχλώ κι εγώ, αλλά σου γράφω με την προτροπή μιας ομάδας αγοριών, που ονειρεύονται να αλλάξουν τον κόσμο.

Στο εργαστήριο σου, που όλο το χρόνο δουλεύεις πυρετωδώς για τα παιχνίδια των παιδιών, κράτησε ένα μεγάλο χώρο για να συγκεντρώσεις τρόφιμα μακράς διάρκειας, για τα παιδιά της Αφρικής και για όλα τα παιδιά του κόσμου που υποφέρουν από την πείνα.

Κάνε το θαύμα σου να υπάρχει νερό στις υποβαθμισμένες περιοχές του τρίτου κόσμου και μην ξεχνάς να περνάς από εκεί.

Φώτισε τους ισχυρούς της γης να σταματήσουν τους πολέμους και να στηρίξουν τα παιδιά που δεν έχουν την τύχη να ζουν σ’ ένα κόσμο ειρηνικό και δίκαιο.

Δώσε υγεία στα παιδιά της Αφρικής, που 33.000 χάνουν καθημερινά  τη ζωή τους από ασθένειες που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί.

Μαλάκωσε τις καρδιές αυτών που κυβερνούν τις πολιτισμένες χώρες να κάνουν στην άκρη τα διάφορα οικονομικά συμφέροντα, να σταματήσουν τις κοινωνικές αναταραχές, να αποτινάξουν την  αδιαφορία τους, ώστε να στηρίξουν τις χώρες που πλήττονται από την πείνα και τις ασθένειες.

Και την παγκόσμια κοινότητα να αντιδράσει για να μην συνεχιστεί αυτή η καταστροφή.

Σε ευχαριστώ πολύ καλέ μου Άγιε Βασίλη»

 

Μακάρι να κάλυψα τον Ιάσωνα σκέφθηκα.

Αφήνω πίσω μου την όμορφη  παρέα και επιστρέφω σπίτι ακούγοντας παιδιά με ένα στόμα να απαγγέλουν το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου:

«Αν όλα τα παιδιά της γης

πιάναν γερά τα χέρια

κορίτσια αγόρια στη σειρά

και στήνανε χορό

ο κύκλος θα γινότανε

πολύ πολύ μεγάλος

κι ολόκληρη τη Γη μας

θ’ αγκάλιαζε θαρρώ».

Δάκρυσα  και σκέφθηκα το γνωμικό του Αμερικανού  γιατρού John Andrew Holmes:

«Μια καλή άσκηση για την καρδιά είναι να σκύψεις και να βοηθήσεις κάποιον να σηκωθεί».

Ίσως καλύτερα τα λέει η φιλάνθρωπος καλόγρια Μητέρα Τερέζα:

«Και εμείς οι ίδιοι αισθανόμαστε πως αυτό που κάνουμε είναι σταγόνα στον ωκεανό. Αλλά ο ωκεανός θα ήταν μικρότερος αν έλειπε αυτή η σταγόνα…»

«Γεννιέται η Ευσπλαχνία», της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Ένα άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα.

Χτύπησα την πόρτα και μπήκα.

Μου `δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. «Είδες» – μου λέει –«γεννήθηκε η ευσπλαχνία».

Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ.

Γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες και δε θα …`χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ` αυτό».

Το πανανθρώπινο νόημα των Χριστουγέννων εκφράζεται μ’ έναν εκπληκτικό τρόπο στο ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη «Γέννηση», που ανήκει στη Συλλογή «Ο αδελφός Ιησούς». Πρόκειται για μία σύνθεση, που πέρα από την ποιητική επιδεξιότητα του Τάσου Λειβαδίτη, καταδεικνύει τόσο το πνευματικό όσο και το ψυχικό μέγεθος και την υπεροχή του ποιητή.

Και μέσα στη βαθιά ύφεση γεννιέται καθημερινά η ευσπλαχνία. Κι αν πέσει στην αντίληψή μας θα πρέπει να την διατυμπανίσουμε για να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση.

Η κα. Ερμιόνη προσπαθεί να εξοικειωθεί με τον πόνο που της προκάλεσε ο θάνατος του μοναχογιού της.

Η απόλυτη ψυχική καταρράκωση, που προκαλεί ο θάνατος του παιδιού σου μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο από εκείνους που την έχουν βιώσει. Είναι κάρβουνο αναμμένο στα φυλλοκάρδια.

Τα δάκρυά της δεν θα στεγνώσουν ποτέ μέχρι να φύγει από αυτό τον κόσμο. Ωστόσο το παλεύει και προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της ακούγοντας την τελευταία επιθυμία του γιού της.

Θυμάται την παροιμία που της είχε πει η μητέρα της, όταν παιδούλα ακόμα άρχισε να καταλαβαίνει  τον κόσμο

Όποτε σου παρουσιάζεται η ευκαιρία να κάνεις το καλό, δεν πρέπει ποτέ να την αφήνεις να περνάει ανεκμετάλλευτη. Έτσι σκέφτεται θα αναπαυθεί και η ψυχούλα του μονάκριβού της, που τόσο βασανίστηκε από την επάρατο νόσο.

Τον είχε εντοπίσει καιρό, αλλά τα βάσανά της δεν την άφηναν να τον στηρίξει.

Ήταν ένας 45χρονος άντρας με πρόβλημα στο πόδι που ζητιάνευε στην κεντρική λεωφόρο. Δεν είχε κανένα στο κόσμο

Τον περιμάζεψε και του παραχώρησε το διαμέρισμα του γιού της, κάτω από το δικό της. Έφερε γιατρούς να τον δουν και το πόδι του και ο Νικόλας στο πέρασμα του χρόνου άρχισε να καλυτερεύει. Η κα. Ερμιόνη είχε την ψευδαίσθηση ότι ξαναγύρισε ο γιός της, αφού κατά σύμπτωση ο άντρας που περιέθαλψε είχε το ίδιο όνομα.

Ο άντρας , που άρχισε να νιώθει πολύ καλύτερα ζήτησε από την ευεργέτιδά του να του βρει μια δουλειά και έκανε και κάνει ό,τι μπορεί για να την ανακουφίσει και να την στηρίξει. Της ψωνίζει, της κάνει παρέα, τη συνοδεύει στους γιατρούς της, τρώνε πάντα μαζί και την ακολουθεί στους περιπάτους της. Κοντά της βρήκε την αγάπη της μάνας, που την είχε στερηθεί, αφού η δική του μητέρα πέθανε πάνω στη γέννα. Ο πατέρας του παντρεύτηκε και η μητριά του τον χτυπούσε, δεν του έδινε να φάει και τον τιμωρούσε. Μόνο για τα δικά της παιδιά φρόντιζε.

Οι πληγές του άντρα άρχισαν να επουλώνονται, γιατί η κα. Ερμιόνη έσκυψε επάνω του και τον βοήθησε να σηκωθεί.

Και πέρασαν αιώνες και η ευσπλαχνία δεν σταματάει να γεννιέται. Κι εμείς κάθε φορά που την βλέπουμε πρέπει να πέφτουμε τα γόνατα, όπως μας υποδεικνύει ο Βίκτωρ Ουγκώ.

Όταν προσπαθούμε να γίνουμε καλύτεροι απ΄ ό,τι είμαστε, τα πάντα γύρω μας γίνονται επίσης καλύτερα.

Και μην ξεχνάμε , ότι «το μέτρο της πολιτισμένης συμπεριφοράς είναι η ευσπλαχνία» , όπως επισημαίνει ο Αμερικανός συγγραφέας Πολ Θερό.

«Ένα άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα.

Χτύπησα την πόρτα και μπήκα.

Μου `δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. «Είδες» – μου λέει –«γεννήθηκε η ευσπλαχνία».

«Σύντομα… Ιστορικό Ντοκουμέντο Αποκλειστικά στο IntownPost.com»

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

Από τα μαθητικά μου χρόνια το ενδιαφέρον μου στράφηκε προς την αρχαία Ελληνική μυθολογία με τα ηρωικά κατορθώματα του Ηρακλή, του Θησέα, του Οδυσσέα, του Ιάσονα και των Αργοναυτών, του Αχιλλέα, του Ορφέα, του Δαίδαλου και του Ίκαρου και οι επικές αναμετρήσεις με τους θεούς και τα μυθικά τέρατα.

 Όπως ήταν φυσικό για εκείνη την ηλικία όλα αυτά τα ηρωικά κατορθώματα δεν ήσαν τίποτε άλλο από ωραία παραμύθια. Ήταν όμως μόνο παραμύθια ή έκρυβαν επιμελώς κάποιες αλήθειες;

Ερωτήματα που και εγώ δεν γνωρίζω ακόμη γιατί μου είχαν καρφωθεί τότε στο μυαλό. Τις πρώτες απαντήσεις για το τι πραγματικά ήθελαν να μας μεταφέρουν οι αρχαίοι συγγραφείς, τις έλαβα  στο γυμνάσιο από τον καθηγητή της αρχαίας Ιστορίας Ι. Μπουρδάκο, ο οποίος αφού μας παρέδιδε το μάθημα εν συντομία για  ένα τέταρτο, μας ανέλυε στη συνέχεια το βαθύτερο νόημα και τις αλήθειες του μαθήματος. Μεγάλη εντύπωση δε μου έκανε όταν για πρώτη φορά μας είπε ότι μόνο το 3% από την αρχαία γραμματεία, έχει διασωθεί από τις καταστροφές των μεγάλων βιβλιοθηκών της αρχαιότητας.

Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν πίστεψα ότι το 97% της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας έχει χαθεί. Δεν είχα όμως κανένα στοιχείο για να τεκμηριώσω αυτή την υποψία μου μέχρι τη στιγμή που γνωρίστηκα ως απόφοιτος πλέον της Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Περουγίας, με τον  Νούντσιο Ραφαέλο Πελεγρίνι βιβλιοθηκάριο του Βατικανού.

Ο τελευταίος μετά από αρκετές επισκέψεις μου στο Βατικανό και τις πολύωρες συζητήσεις μας, με ξενάγησε στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού 2.000 τμ. Έκπληκτος αντίκρισα σε γυάλινες προθήκες τα περισσότερα έργα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Ο αριθμός των συγγραμμάτων φυσικά ήτανε πολύ μεγαλύτερος του 3% των σωσμένων έργων.

Στο βάθος δε της βιβλιοθήκης υπήρχε και μία μεγάλη βαριά ξύλινη πόρτα που έφερε στην προμετωπίδα της δύο ρητά του Πλάτωνα και του Δημόκριτου που με άφησαν εμβρόντητο:

     Το όσιον ότι όσιόν εστιν, φιλείται υπό των θεών,         ή ότι φιλείται όσιόν εστιν.

(δηλαδή: το καλό είναι καλό επειδή αρέσει στους θεούς ή αρέσει στους θεούς επειδή είναι καλό) 

και:

      Ετεή δε ουδέν ίδμεν. Εν βυθώ γαρ η αλήθεια.

(δηλαδή: δεν γνωρίζουμε τίποτα στην πραγματικότητα, επειδή η αλήθεια είναι στον βυθό).

Στην ερώτηση μου τι υπάρχει πίσω από αυτή την πόρτα, μου απήντησε με βαριά φωνή: «η βιβλιοθήκη με τα απαγορευμένα αρχαία Ελληνικά συγγράμματα».

Τότε κατάλαβα και το νόημα της προμετωπίδας. Στην ερώτησή μου γιατί αυτά είναι απαγορευμένα, γελώντας μου ανέφερε μία σύνθετη λέξη: «για λόγους πολιτικό-θρησκευτικούς».

Τόμπολα! Το παζλ είχε ολοκληρωθεί.

Δεν συμφέρει σε κανένα η γνώση και η αλήθεια..

 

 

 

 

Στο intownpost.com θα δημοσιεύσουμε για τους αναγνώστες την αποκάλυψη, πραγματικό ντοκουμέντο, βγαλμένη από τα απαγορευτικά άδυτα βιβλιοθηκών, που θα εδραιώσει αδιαμφισβήτητα μια σπουδαία μορφή της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.

Μια οντότητα της σοφίας, που στιγμάτισε με τις γνώσεις της, ίσως τον σπουδαιότερο Έλληνα φιλόσοφο των Κλασσικών Χρόνων της Αρχαιότητας.       

Σύντομα….

«Το InTownPost.com αποχαιρετά τον Γιώργο Σκούρτη», της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

 

«Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί

κρατούσαν δίκιο οι οχτροί

κι εμείς φωνάζαμε ζήτω και γεια»

Πέρασαν πολλά χρόνια και η αντιπολεμική κραυγή «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί»  σε στίχους Γιώργου Σκούρτη και μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου σε μια ανεπανάληπτη ερμηνεία από τον αρχάγγελο της Κρήτης, το Νίκο Ξυλούρη τραγουδιέται με το ίδιο πάθος και προκαλεί την ίδια συγκίνηση  στις μέρες μας, ενώ είναι άρρηκτα δεμένη με τους κοινωνικοπολιτικούς αγώνες του λαού μας.

Το τραγούδι γράφτηκε από τον Γιάννη Μαρκόπουλο το 1972 για την ταινία του Μανούσου Μανουσάκη «Βαρθολομαίος», στην οποία ξεδιπλώνεται ο παραλογισμός των θεσμών και της καθημερινότητας, που αλλοτριώνει τα πάντα χωρίς έλεος και συμπεριελήφθη στο δίσκο του συνθέτη με τίτλο «Διάλειμμα».

Αλλά δεν θα θυμόμαστε μόνο από αυτό το κορυφαίο τραγούδι τον Γιώργο Σκούρτη που αναχώρησε για το μεγάλο ταξίδι γεμίζοντας θλίψη τους φίλους του , τους αναγνώστες του, και όλους όσους  τον συνάντησαν και αντάλλαξαν μερικές κουβέντες από κοντά.

«Δεν θέλω να με θυμηθεί κανείς και ποτέ. Θέλω Α-θάνατος να ζήσω. Λέω να μην πεθάνω άλλο – δεν πρόκειται να με κηδέψετε – κι άμα με θάψετε – δεν θα ‘ναι η πρώτη φορά».

Αυτό είναι το επίγραμμά τού Γιώργου.Σκούρτη, που άφησε βαθιά την πατημασιά του  στο Ελληνικό θέατρο και στην πεζογραφία μας. Του συγγραφέα, που ποτέ δεν συμμορφώθηκε με τις νόρμες της πλειοψηφίας, που ποτέ δεν συμφώνησε  με το κατεστημένο, που υπήρξε οριακός, διαπεραστικός, και τόσο δυνατός.

Τύχη καλή λόγω επαγγελματικής θέσης με έφερε να γνωρίσω τον συγγραφέα.  Κάθε φορά με πήγαινε σε ένα διαφορετικό μπαράκι, κάποιες φορές στις «Μαριονέτες», δεν ξέρω αν υπάρχει σήμερα, όπου άκουγα την κριτική του στο πρόσωπό μου και εν συνεχεία συνομιλούσαμε. Κέρδος για μένα οι συνεντεύξεις που μου παραχωρούσε αυτός ο άνθρωπος των Γραμμάτων και της Τέχνης, όταν στα έργα του κυριαρχεί το στοιχείο της κοινωνικοπολιτικής καταγγελίας, οι αγωνίες του σύγχρονου ανθρώπου, ερωτικά ψήγματα και όχι μόνο.

Θυμάμαι τον Γιώργη Σκούρτη πάντα οργισμένο αφόρητα. Ο ίδιος εξηγούσε το γιατί:

«…Γι ‘ αυτό και γράφω αυτά που γράφω με τη γλώσσα που τα γράφω. Να ξεσπάω την οργή μου. Αυτή η οργή από τα μικράτα μου μ’ έκανε συγγραφέα. Κι όσο μεγαλώνω τόσο πιο οργισμένος νιώθω, γιατί είναι κι αυτός ο πούστης ο χρόνος, «τέλειωσες, μάγκα μου» σου ψιθυρίζει, «τίποτα δεν κατάφερες να πετύχεις που να κουλάρει την οργή σου, αϊ πέθανε λοιπόν».

Πολυδιαβασμένος ο Γιώργης Σκούρτης. Είχε χαρακτηριστεί και ως ο Έλληνας  Μπουκόβσκι, απέφευγε όπως ο διάβολος το λιβάνι τα φώτα της δημοσιότητας.

«Μόνος μου, ελεύθερος και απελπισμένος»,

συνήθιζε να λέει… και πάντα να αγωνιά για την Ελλάδα:

«Η Ελλάδα της Ιστορίας, της τέχνης και του στοχασμού δεν θα πεθάνει ποτέ. Η Ελλάδα των δρόμων, του μεροκάματου, των οικογενειακών, φιλικών και ερωτικών σχέσεων πεθαίνει κάθε στιγμή. Γι’ αυτό άλλωστε «ξανά προς τη δόξα τραβά». Έχουμε θάψει πολλές Ελλάδες μέχρι να φτάσουμε στη σημερινή που αργοπεθαίνει».

 

 

Ο Γιώργος Σκούρτης, η Βίκυ Μοσχολιού, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Λάκης Χαλκιάς στο μουσικό έργο «Μετανάστες», που κυκλοφόρησε σε δίσκο το 1974 από την EMI Columbia

Ο Θύμιος Καρακατσάνης και ο Γιώργος Κωνσταντίνου στους θεατρικούς «Νταντάδες» του Γιώργου Σκούρτη σε σκηνοθεσία Γιάννη Ιορδανίδη

Ο Γιώργος Σκούρτης, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Κάρολος Κουν

Γιώργος Σκούρτης έφυγε από την ζωή σε ηλικία 78 χρόνων.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, όπου και έζησε όλη την ζωή του. Έχει γράψει πολλά θεατρικά έργα, διηγήματα, νουβέλες, μυθιστορήματα, σενάρια καθώς και στίχους τραγουδιών. Επίσης έχει σκηνοθετήσει όλα τα θεατρικά του έργα, στη σκηνή, στην τηλεόραση, στο ραδιόφωνο. Ήταν ενεργός μέχρι και την τελευταία του πνοή έχοντας ετοιμάσει άλλο ένα βιβλίο.

Πολλά από τα έργα του έχουν παιχτεί στο Θέατρο Τέχνης. Βιβλία του, όπως το εμβληματικό «Μπάρμπα-Τζωρτζ», έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες.

Ο ποιητικός του κύκλος «Μετανάστες» έργο-σταθμός στην ελληνική δισκογραφία  που κυκλοφόρησε το 1974, έχει μελοποιηθεί από τον Μαρκόπουλο  και αποτελεί ένα αφιέρωμα πάνω στους Έλληνες μετανάστες.

Ανάμεσα στα τραγούδια του άλμπουμ ξεχωρίζουν τα «Μιλώ για τα παιδιά μου» με τη Βίκυ Μοσχολιού και το ζεϊμπέκικο «Η φάμπρικα» με τον Λάκη Χαλκιά.

Λίγοι γνωρίζουν ότι έγραψε και τον «Ανεπανάληπτο», που μελοποίησε ο Κώστας Καράλης και τραγούδησε ο Τόλης Βοσκόπουλος.

Η σκληρή και αποκαλυπτική γλώσσα του αλλά και η θεματολογία του επηρέασαν την εξέλιξη της νεοελληνικής δραματουργίας της εποχής του.

Από τα νιάτα του είχε την παρακάτω θέση και ουδέποτε παρέκλινε από την πορεία του:

«Ποτέ δεν ήμουνα σε κόμμα ή απόκομμα, από χαρακτήρα δεν μπορώ να ακολουθώ τη «γραμμή», θέλω να χαράζω τις δικές μου, όμως θεωρώ την πολιτική συνειδητοποίηση ενάντια στο Άδικο και στο Κακό – τον πολεμοκάπηλο, ναρκομανή, πόρνο και «απεχθή πιστωτή» ανθρωποφάγο καπιταλισμό – το πρώτο καθήκον του πολίτη. Από πιτσιρικάς είμαι οργισμένος πολιτικά, έστω κι αν τότε δεν είχα τη γνώση να αναλύσω τις συμπεριφορές μου.»

Πρωτοεμφανίστηκε το 1970 στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν με το θεατρικό «Οι Νταντάδες», ένα έργο-σταθμό της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας., που ανέβηκε σε σκηνοθεσία Γιώργου Λαζάνη με τους Θύμιο Καρακατσάνη, Γιάννη Μόρτζο, Νίκο Μπουσδούκο.

Χρόνια μετά παρουσιάστηκε σε νέα εκδοχή στο θέατρο «Ζίνα», σε σκηνοθεσία Γιάννη Ιορδανίδη, με τους Θύμιο Καρακατσάνη, Γιώργο Κωνσταντίνου, Τάκη Χρυσικάκο. Ο Γιώργος Σκούρτης είχε σχολιάσει για το έργο του σε αντιπαράθεση με το σήμερα:

«Το έργο μιλά για πολλές μορφές εξουσίας περιγράφοντας τι μπορεί να πάθει από αυτές ο άνθρωπος. Σήμερα η οικονομική κρίση είναι μια μορφή εξουσίας κάτω από την οποία συνθλίβεται το άτομο, όπως στη δικτατορία. Οι «Νταντάδες» είναι ένα μεγάλο έργο γιατί κάθε εποχή μπορεί να το διαβάσει διαφορετικά. Πάντα, θα σημαίνει κάτι»,

Άλλο σημαντικό του έργο, όπως το  «Κομμάτια και θρύψαλα»  πρωτοανέβηκε το ’76 στο Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και  στη συνέχεια  στο Νέο Ελληνικό Θέατρο με σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή τον Γιώργο Αρμένη. Ένα σπονδυλωτό έργο «για την εφιαλτική θέα της νεοελληνικής πραγματικότητας που και σήμερα βλέπουμε, και έξω μας και μέσα μας» είχε σημειώσει  ο συγγραφέας.

Ακολούθησαν πολλά και σημαντικά θεατρικά έργα του,  «Ο Καραγκιόζης παρά λίγο Βεζύρης», «Απεργία», «Το θρίλερ του έρωτα», η άπαιχτη ακόμα Ιστορική τριλογία «Η δίκη του Σωκράτη», «Η κωμωδία του βασιλιά Ιουγούρθα», «Υπόθεση Κ.Κ.», «Εφιάλτες» και πολλά άλλα, γραμμένα σε μια πρωτόφαντη για το ελληνικό ρεπερτόριο σκληρή και συνάμα αποκαλυπτική γλώσσα, με πολύ χιούμορ, προσωπικές και συλλογικές τραγωδίες.

Τα έργα αυτά, μαζί με τα πεζογραφήματά του «Mπάρμπα-Tζωρτζ», «Αυτά κι άλλα πολλά», «Ιστορίες με πολλά στρας», «Το χειρόγραφο της Ρωξάνης», «Το συμπόσιο της Σελήνης», «Πήδημα Θανάτου», «Ο Κίλερ», «Αυτός ο μπάτσος», «Ο Σαίξπηρ ζει στο καταφύγιο», ένα από τα τελευταία του θεατρικά έργα, δημιούργησαν «τομή» στο ελληνικό θεατρικό και το λογοτεχνικό πεδίο, επηρεάζοντας τους νεότερους» όπως αναφέρεται.

Ο συγγραφέας έχει ένα γιο από τον γάμο του με την ποιήτρια και ηθοποιό Αγγελική Ελευθερίου, αδελφή του Μάνου Ελευθερίου.

Καλό ταξίδι να βρεις Γιώργο!

«Οι πρωταγωνιστές της πρώτης γραμμής στον πόλεμο του ΄40» της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

Πέρασαν 78 χρόνια από το έπος του Σαράντα, «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» της γενιάς του 30, όπως το χαρακτήρισε ο λογοτέχνης Ανδρέας Καραντώνης.

Από τότε που η μικρή Ελλάδα ύψωσε το ανάστημά της ενάντια στην παντοδύναμη φασιστική Ιταλία κάνοντας τον ξένο Τύπο να δημοσιεύει διθυράμβους για τον ηρωισμό των Ελλήνων. Ο λαός μας τίμησε το ΌΧΙ , που στα χρόνια μας οι πολιτικοί το αγνόησαν, και πολέμησε για την ελευθερία, την ειρήνη, την αξιοπρέπεια  και  τα ιδανικά του γράφοντας στα βουνά της Πίνδου μία από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας μας. Στο κάλεσμα για το μέτωπο ενάντια στις δυνάμεις του άξονα έσπευσαν χιλιάδες ανώνυμοι, αλλά και επώνυμοι Έλληνες, που βρέθηκαν μάλιστα και στην πρώτη γραμμή του Ελληνοϊταλικού πολέμου.

Λόγιοι, άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης, που πολέμησαν με γενναιότητα  κι ήταν αποφασισμένοι ακόμα και να πέσουν στο πεδίο της μάχης για την πολυπόθητη τη λευτεριά. Ανάμεσά τους οι Οδυσσέας Ελύτης.  Γιώργος Σαραντάρης, Γιώργος Θεοτοκάς, Νίκος Καββαδίας, Στρατής Δούκας, Στρατής Μυριβήλης, Άγγελος Τερζάκης, Λουκής Ακρίτας , Ανδρέας Καραντώνης,  οι ηθοποιοί Μάνος Κατράκης, Παντελής Ζερβός, Λυκούργος Καλλέργης,  Θάνος Κωτσόπουλος, Στέλιος Βόκοβιτς,  Λάμπρος Κωνσταντάρας, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος , Γκίκας Μπινιάρης, Νάσος Χριστογιαννόπουλος,  Φροίξος Θεοφανίδης, Μάκης Τζίνης, Στέφανος Πήλιος, Νίκος Αυγείας, Νίκος Σταυρίδης,  ο σπουδαίος ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος και οι ομότεχνοί του  Σπύρος Βασιλείου και ο Γιάννης Τσαρούχης.

Ο Οδυσσέας Ελύτης , και ο Γιώργος Σαραντάρης υπήρξαν συμπολεμιστές. Κατά την διάρκεια του πολέμου προσβλήθηκαν από τύφο. Ο Σαραντάρης όμως δεν τα κατάφερε κι έφυγε στις 25 Φεβρουαρίου του 1941. Λέγεται μάλιστα, ότι ο Ελύτης το έργο του «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας»  το έγραψε για τον φίλο του Σαραντάρη, αλλά και για να τιμήσεις όλους τους ανθυπολοχαγούς που χάθηκαν στα βουνά της Αλβανίας και κατά την άποψη του ποιητή κράτησαν στους ώμους τους όλο το βάρος αυτού του πολέμου.

Ένα σφίξιμο στην καρδιά φέρνει η εικόνα θανάτου από την ελεγεία που συνέθεσε ο Νομπελίστας.

«…Εκεί που πρώτα εκατοικούσε ο ήλιος

Που με τα μάτια μιας παρθένας άνοιγε ο καιρός

Kαθώς εχιόνιζε απ’ το σκούντημα της μυγδαλιάς ο αγέρας

Kι άναβαν στις κορφές των χόρτων καβαλάρηδες

Τώρα κείτεται απάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη

M’ ένα σταματημένο αγέρα στα ήσυχα μαλλιά

M’ ένα κλαδάκι λησμονιάς στ’ αριστερό του αυτί

Mοιάζει μπαξές που τού ’φυγαν άξαφνα τα πουλιά

Mοιάζει τραγούδι που το φίμωσαν μέσα στη σκοτεινιά

Mοιάζει ρολόι αγγέλου που εσταμάτησε

Mόλις είπανε «γεια παιδιά» τα ματοτσίνορα

Kι η απορία μαρμάρωσε…

Κείτεται απάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη.

Αιώνες μαύροι γύρω του

Aλυχτούν με σκελετούς σκυλιών τη φοβερή σιωπή

Kι οι ώρες που ξανάγιναν πέτρινες περιστέρες

Aκούν με προσοχή·

Όμως το γέλιο κάηκε, όμως η γη κουφάθηκε

Όμως κανείς δεν άκουσε την πιο στερνή κραυγή

Όλος ο κόσμος άδειασε με τη στερνή κραυγή

Και η μία συγκίνηση διαδέχεται την άλλη».

Ο Οδυσσέας Ελύτης στο κέντρο της φωτογραφίας σε μια στιγμή ενώ επιστρέφουν από το μέτωπο
Ο ανθυπολοχαγός Οδυσσέας Αλεπουδέλης

Η συμμετοχή του κατά κόσμον Οδυσσέα Αλεπουδέλη  σε αυτό τον πόλεμο, τον βοήθησε να αποκτήσει πλήρη επίγνωση , του τι σημαίνει αγώνας: «Η Αλβανία για τη σωματική μου υπόσταση ήταν μια περιπέτεια αβάσταχτη. Για την ψυχική μου όμως ιστορία είναι μια βαθιά τομή. Λίγοι ξέρουν ότι το κύριο βάρος του πολέμου το σήκωσαν οι ανθυπολοχαγοί και συμβολικά αυτό θέλησα να δείξω, ηρωοποιώντας έναν από αυτούς με το « Άσμα» που έγραψα. Από το άλλο μέρος ο πόλεμος έγινε η αιτία να συνειδητοποιήσω τι είναι ο αγώνας. Ομαδικός πλέον και όχι προσωπικός. Κατάλαβα τι σημαίνει να μάχεσαι ενταγμένος σε μια ομάδα που έχει ορισμένα ιδανικά και μάχεσαι και συ γι’ αυτό» [2]ξημέρωνε το φως….»

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ο ποιητής του Αιγαίου  επιστρατεύεται με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού στην Υπηρεσία του Στρατηγείου του Α’ Σώματος Στρατού. Τον Νοέμβριο το Στρατηγείο μετακινείται στην Καλαμπάκα και στο Μέτσοβο. Στις 11 Δεκεμβρίου ο ποιητής μετατίθεται στη ζώνη πυρός. Την επομένη των Χριστουγέννων προωθείται στη γραμμή Καλλαράτες – Μπολένα, όπου τραυματίστηκε και μόλις, ανάρρωσε, ζήτησε να επιστρέψει στη θέση του .

Σε συνέντευξή του λίγο καιρό μετά απαντώντας στην ερώτηση, τι ήταν αυτό που τον συγκίνησε το έπος του Σαράντα, συγκλονίζει: «…ήταν ό, τι διάβαζα στην πράξη, και μ’ ένα σφίξιμο στην καρδιά μην τύχει και δακρύσω, αυτά που με ανία και δυσφορία διάβαζα ως τότε στα βιβλία και για την ιστορία της χώρας μου. ‘Ηταν μια βίαιη φορά προς τα εμπρός του λαού που είχε κάποτε ηττηθεί, όχι εξ αιτίας του, στη Μικρασία, και που τώρα θα έπαιρνε την εκδίκησή του. ‘Ετσι το έβλεπα εγώ. Σαν άχτι μακροχρόνιο που έβγαινε και ξεθύμαινε. Δεν έπαιζε ρόλο που ο εχθρός ήταν διαφορετικός. Ο εχθρός ήτανε η Τυραννία, ήτανε η μορφή του Άδικου, που την είχαμε υποστεί κάτω από διαφορετικές μορφές επί αιώνες και είχε γίνει μοίρα μας. Αυτή η εξέγερση εναντίον της Μοίρας, χωρίς υπολογισμό, μες στα όλα, αυτή η «όμορφη αφροσύνη», όπως λέω κάπου αλλού, ήτανε που ανέβαζε το γεγονός σε μιαν άλλη σφαίρα, ποιητική. Μέσα μου έγινε μια αναπαρθένευση των τριμμένων εννοιών. Οι λέξεις ξεφουσκώνανε και ξαναγεμίζανε με καθαρή ουσία. Με τη βοήθεια της ουσίας αυτής βρήκα το θάρρος να ξαναπροφέρω λόγια που ώς τότε φοβόμουνα επειδή τα συναντούσα μόνο στα χείλη των κούφιων πολιτικών και των πατριδοκαπήλων».

Στο πλευρό του Οδυσσέα Ελύτη πολέμησε με τον βαθμό του έφεδρου αξιωματικού και ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, που ήταν αδελφικός του φίλος. Ο γιός του αξέχαστου ηθοποιού ο Δημήτρης Κωνσταντάρας είχε δηλώσει σχετικά  στην κάμερα του Mega:  «Ήταν ήρωας. Όταν ήμουν μικρός 7-8 χρονών και μου διηγούταν με μεγάλη περηφάνια τη συμμετοχή του στο αλβανικό μέτωπο. Θυμάμαι μου έλεγε: «έλα εδώ να δεις τι έγινε. Βάλε το χέρι σου, πιάσε το πλευρό μου. Βλέπεις κάτι που πετάει από κάτω; Αυτό είναι από όλμο!»

Σύμφωνα με στοιχεία,  που αντλήσαμε  από την ιστοσελίδα της επιτυχημένης τηλεοπτικής εκπομπής η «Μηχανή του Χρόνου», ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, είχε λάβει το μετάλλιο τραυματία πολέμου. Λέγεται ότι αφού τραυματίστηκε και έγινε καλά στα μετόπισθεν, ζήτησε να ξαναγυρίσει στην πρώτη γραμμή.

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας σώθηκε χάρη στον Οδυσσέα Ελύτη, που τον μετέφερε έγκαιρα στο νοσοκομείο.Ο ίδιος είχε εκμυστηρευτεί  σε συνέντευξή του: «Στον πόλεμο είχα τραυματιστεί στο κεφάλι και μου ζήτησαν την υπογραφή μου, για να μου κάνουν διάτρηση στο κρανίο. Δεν υπέγραψα και γλίτωσα!».

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας λίγο πριν τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο
Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας στο μέτωπο

Με την κήρυξη του πολέμου, ο Μάνος Κατράκης κίνησε για το μέτωπο και σώθηκε από θαύμα. Το ατίθασο άλογο που ίππευε .όταν τον είχε στείλε ο  διοικητής του να βοηθήσει τον οδηγό μιας κλινάμαξας, δεν υπάκουσε στα κελεύσματά του, όταν πέρασε με μεγάλη ταχύτητα ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο και τον έριξε στο χείλος του γκρεμού.

Ο Κατράκης καταπλακώθηκε από το άλογο που είχε τραυματιστεί βαριά. Πέρασαν πολλές ώρες και οι συμπολεμιστές του τον είχαν κηρύξει αγνοούμενο. Ευτυχώς όμως στάθηκε τυχερός. Τον βρήκαν κάποιοι διερχόμενοι φαντάροι και τον μετέφεραν στο Μέτσοβο ένα ράκος, γιατί σκότωσαν το άλογο για να το γλιτώσουν από τα όρνια που το περιτριγύριζαν να το κατασπαράξουν.

Έλληνας στρατιώτης το 1940
Έλληνες στρατιώτες στα χιονισμένα βουνά του πολέμου

Ζωντανός βγήκε από φωτιά του πολέμου και ο ηθοποιός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος. Λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωσή του είχε παραδεχτεί δημόσια: «Δεν ξεχνιούνται όσα χρόνια και αν περάσουν. Πώς να σβήσει από τη μνήμη μου η εξόρμησις στο ύψωμα του Αγ. Αθανασίου στη Χειμάρα; Ανεβήκαμε με χέρια και πόδια, πολεμώντας με πέτρες. Είχα, θυμάμαι, πέντε φυσίγγια επί 20 ώρες. Εκεί που είχαμε σκαρφαλώσει, δεν μπορούσαν να μας φτάσουν τα μεταγωγικά. Κι εμείς πολεμούσαμε με πέτρες».

Στον Γιώργο Θεοτοκά αρνήθηκαν την κατάταξη , όταν εμφανίστηκε ως εθελοντής στο Γουδί στις 22 Νοεμβρίου 1940. Ο λογοτέχνης έβαλε μέσον στο στρατηγό Σέργιο Γυαλίστρα, αλλά δεν κατάφερε κάτι. Στις 3 Δεκεμβρίου του 1940 κατατάχθηκε στο Έμπεδο (μονάδα με στόχο την αναπλήρωση αντίστοιχης οργανικής υπηρεσίας ή μονάδας που είχε απομακρυνθεί από την έδρα της) και στις 17 Ιανουαρίου 1941 αποστρατεύθηκε. Τον Φεβρουάριο του 1941 κατατάχθηκε εκ νέου στον 12ο λόχο του ΓΕΑ, όπου εκπαιδεύτηκε στους όλμους.

Ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος το 40
Ο Γιώργος Θεοτοκάς με τη στολή του εθελοντή και ο Γιώργος Σεφέρης το 1941

Ο Νίκος Καββαδίας υπηρέτησε στην Αλβανία αρχικά ως ημιονηγός τραυματιοφορέας και αργότερα, λόγω της ειδικότητάς ως ασυρματιστής, στο σταθμό υποκλοπής της Γ΄ Μεραρχίας.

Ο Στρατής Δούκας πήρε μέρος στον πόλεμο ως αξιωματικός , καθώς στην Εθνική Αντίσταση και αντιμετωπίστηκε με βιαιότητα  από τους Γερμανούς κατακτητές για τη δράση του.

Ο λογοτέχνης Άγγελος Τερζάκης
Ο Άγγελος Τερζάκη στο μέτωπο

Στο βιβλίο του  Άγγελου Τερζάκη «Ελληνική εποποιία 1940-1941», που παρέμεινε στη ζώνη του πυρός ως το τέλος του πολέμου, ο αναγνώστης συναντά συγκλονιστικές σελίδες από τον αγώνα των Ελλήνων στην Αλβανία. Παραθέτουμε ένα σχόλιο του συγγραφέα , που δείχνει το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής: «…Δεν είχαμε απαντήσει «όχι» στους Ιταλούς, επειδή πιστεύαμε πως θα τους νικούσαμε. Είχαμε απαντήσει έτσι γιατί αυτή ήταν η επιταγή της ελληνικής ψυχής και της ελληνικής Ιστορίας. Πίστεψε άραγε κανένας, εκείνες τις στιγμές, στο ενδεχόμενο μιας νίκης; Λογικά, όχι βέβαια. Στιγμές τέτοιες δεν μοιάζουν με τίποτα. Όταν η Ιταλία τον περασμένο Οκτώβριο, είχε επιτεθεί, όλοι θαρρούσαν πως ο αγώνας θα γίνει για την τιμή των όπλων και μόνο. Η ομορφιά εκείνης της ώρας δεν ήταν η προσδοκία της νίκης, ήταν η απόφαση για τέλος ταιριαστό. Η νίκη είχε έρθει από τον αποχαιρετισμό ακριβώς στη ζωή, από την απόφαση να κοπούν όλες οι γέφυρες που φέρνουν πίσω. Τώρα που η Γερμανία βροντούσε με ατσαλόφραχτη γροθιά την πόρτα της χώρας, κανένας δεν γελιόταν, η ώρα ήταν πολύ δραματική για κομπασμούς. Κι όμως, ένας άνεμος τρελής ελπίδας φύσηξε για μια στιγμή: – Πού ξέρεις! Οι νίκες της Αλβανίας ήταν ολοζώντανες, το έθνος είχε αποκτήσει μια καινούργια επίγνωση γι’ αφανέρωτες δυνατότητές του, το θαύμα έμοιαζε χώρος οικείος… Ο επιπόλαιος παρατηρητής θα υποθέσει εδώ πως ήταν υπερτίμηση φαντασμένη κι άκριτη. Λάθος. Ήταν χαμογέλασμα φρεναπάτης. Η τραγική περηφάνεια έχει αντιδράσεις που μπορούν να ξεγελάσουν τον απρόσεκτο…»

Έλληνες στρατιώτες πριν την μάχη
Γυναίκες μεταφέρουν πυρομαχικά στα βουνά της Ηπείρου

Στον απελευθερωτικά αγώνα των Ελλήνων αφιέρωσε ο Νίκος Εγγονόπουλος το ποίημά του «Μπολιβάρ»:

 «Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους,

για τους γενναίους, τους δυνατούς,

Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα,

 τα γενναία, τα δυνατά».

 Ο Εγγονόπουλος πολέμησε, συνελήφθη από τους Γερμανούς, μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, από όπου δραπέτευσε και επέστρεψε στην Αθήνα με τα πόδια.

Στο ελληνοαλβανικό μέτωπο έδωσε το παρόν και ο Γιάννης Τσαρούχης. Στη φωτογραφία που τον απεικονίζει με τη χλαίνη και κάνει τον γύρο του διαδικτύου κάθε εθνική επέτειο ο εικαστικός καλλιτέχνης κρατά την εικόνα της Παναγίας. Την ζωγράφισε μετά από διαταγή του διοικητή για να κοσμήσει το τέμπλο της εκκλησίας, που επρόκειτο να ανεγερθεί σε έναν γκρεμισμένο μύλο, εκεί που εμφανίστηκε η Μεγαλόχαρη και εμψύχωσε τους στρατιώτες.

Ο Νίκος Εγγονόπουλος
Ο Γιάννης Τσαρούχης και η Παναγιά που ζωγράφισε στον πόλεμο του 40

Όπως και νάχει…

«Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα

που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι

να πούνε…

Ο αρνηθείς δεν μετανιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,

«όχι» θα ξαναέλεγε.»

Κι εμείς κλείνουμε ευλαβικά το γόνυ αφιερώνοντάς τους  παραπάνω στίχους του Αλεξανδρινού Κ. Π. Καβάφη στους ήρωες Έλληνες αλλά και σε όλους τους λαούς της γης που δεν δείλιασαν, όταν χτύπησαν  τα τύμπανα του πολέμου να μπουν στη μάχη, για να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους.

Σημαντικά ευρήματα από το προϊστορικό Ακρωτήρι Θήρας

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Κατά την διάρκεια των συνεχιζόμενων ανασκαφικών εργασιών στο Ακρωτήρι Θήρας που τελούν υπό την αιγίδα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας υπό την δ/νση του ομότιμου καθηγητή κ. Χρ. Ντούμα, με την χορηγία του Kaspesky Lab, έρχονται στο φως σημαντικά νέα στοιχεία.

εικόνα 2
εικόνα 3

Σε εσωτερικό χώρο σημαντικού κτηρίου, πιθανότατα δημόσιου χαρακτήρα, γνωστού με το συμβατικό όνομα «οικία των Θρανίων» όπου το 1999 είχε βρεθεί ο περίφημος χρυσός αίγαγρος – που εκτίθεται στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, τοποθετημένος σε πήλινη λάρνακα,δίπλα σε σωρό κεράτων ζώων – , βρέθηκαν εφέτος, κάτω από τις επιχώσεις καταστροφής, με χρονολογική ακολουθία, αρχικά αμφορείς και στη συνέχεια μικρές ορθογώνιες πήλινες λάρνακες (εικ. 2-3).

εικόνα 4
εικόνα 7

 

Όπως αναφέρεται σε σημερινή ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού – Αθλητισμού, μετά την σταδιακή αποκάλυψη και τον καθαρισμό μικρής λάρνακας στην ΒΔ γωνία του χώρου βρέθηκε μαρμάρινο πρωτοκυκλαδικό γυναικείο ειδώλιο τοποθετημένο διαγώνια στον πυθμένα του σκεύους (εικ. 4).

Από την ομάδα λαρνάκων της ΝΑ γωνίας του χώρου αποκαλύφθηκαν τρεις (εικ. 5), από τις οποίες οι δύο μικρότερες περιείχαν μάζα πηλού σε ωοειδή διαμόρφωση (εικ. 6), ενώ στην μεγαλύτερη είχαν τοποθετηθεί ανεστραμμένοι δύο μαρμάρινοι πρωτοκυκλαδικοί κρατηρίσκοι, μια μαρμάρινη φιάλη και ένα αγγείο αλαβάστρινο (εικ. 7).

 Η εν εξελίξει έρευνα στο Ακρωτήρι αποκαλύπτει σταδιακά έναν χώρο τελετουργικών πράξεων, πολύ κοντά στην Ξεστή 3, ένα σημαντικό δημόσιο κτήριο με πλούσια τοιχογραφική διακόσμηση, στο νότιο όριο του οικισμού.

Τα ευρήματα αυτά αναμφισβήτητα σχετίζονται με τις αντιλήψεις και τις δοξασίες της Θηραϊκής κοινωνίας και προκαλούν ερεθίσματα για νέα ερμηνευτική ώθηση σε ουσιώδη ερωτήματα για την ιδεολογία και πιθανώς τη θρησκεία της κοινωνίας του προϊστορικού Αιγαίου.​

Κλειστοί όλοι οι Αρχαιολογικοί χώροι και τα Μουσεία στις 11 Οκτωβρίου 2018

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

Ομάδα Σύνταξης InTown Post

info@intownpost.com

Μετά από ομόφωνη απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Υπαλλήλων Φύλαξης Αρχαιοτήτων (ΠΕΥΦΑ) αποφασίστηκε η ενεργή συμμετοχή και η στήριξη των Αρχαιοφυλάκων στην 24ωρη προειδοποιητική απεργία που προκήρυξε η Ομοσπονδία του Υπουργείου Πολιτισμού (ΠΟΕ-ΥΠ.ΠΟ.) στις 11 Οκτωβρίου 2018.

Σε ανακοίνωσή της η διοίκηση της ΠΕΥΦΑ  καλεί την κυβέρνηση να καταργήσει τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις που θίγουν το καθεστώς ιδιοκτησίας των Μνημείων και των Μουσείων της χώρας μας.

Το intownpost.com, διαδικτυακή πύλη πολιτισμού θεωρεί υποχρέωσή του, να προβάλει το θέμα και δημοσιεύσει αυτούσια την ανακοίνωση των αρχαιοφυλάκων.

Το πλήρες κείμενο έχει ως εξής:

Παρά τις δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων ότι θα υπάρξουν διορθώσεις στην Υπουργική απόφαση Αριθμ.0004586 ΕΞ 2018 σύμφωνα με τον Νόμο 196 παρ.6 και 209 του ν.4389/2016, ακόμα δεν έχουμε δει καμία τέτοια πρωτοβουλία.

Καλούμε την κυβέρνηση και την πολιτική Ηγεσία του ΥΠ.ΠΟΑ.:

α)Να δώσει στην δημοσιότητα εδώ και τώρα τον πλήρη κατάλογο των παραχωρηθέντων μνημείων.

β)Να δημοσιοποιηθούν οι όροι παράδοσης στους δανειστές της πολιτιστικής μας κληρονομιάς καθώς και η σύνθεση της επιτροπής που έλαβε την σχετική απόφαση.

γ)Να κατοχυρωθεί θεσμικά η άρση της παράδοσης αλλά και η δημιουργία του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου που θα κάνει αδύνατη στο μέλλον τη δυνατότητα παραχώρησης της κυριότητας αλλά και της διαχείρισης των μνημείων μας.

Κύριοι Υπουργοί,

Δεν έχετε κανένα δικαίωμα και καμία εξουσιοδότηση από τον Ελληνικό λαό να διαπραγματεύεστε και να εκχωρείτε την πολιτιστική μας κληρονομιά σε οποιονδήποτε και με οτιδήποτε αντάλλαγμα, διότι δεν σας ανήκουν, δεν είναι περιουσία σας.

Η ΠΕΥΦΑ θα κλιμακώσει  στον υπέρτατο βαθμό τον αγώνα για την προστασία της  πολιτιστικής μας κληρονομιάς γιατί όπως την προστάτευσαν και την διαφύλαξαν οι προηγούμενες γενεές έτσι έχουμε χρέος και ευθύνη να την παραδώσουμε και εμείς στις επόμενες .

Για αυτό σας καλούμε άμεσα να καταργήσετε τις σχετικές Νομοθετικές ρυθμίσεις, που θίγουν το καθεστώς ιδιοκτησίας των Μνημείων και των Μουσείων της Χώρας μας.

                                                                                         Το Γενικό Συμβούλιο της ΠΕΥΦΑ