fbpx

«Βιβλική και Πλατωνική Ανθρωπογνωσία, Δυο Διαφορετικοί Δρόμοι Θεωρήσεως», του Μιχάλη Μπατή

Μιχάλης Μπατής

Μιχάλης Μπατής

mixalis.mpatis@gmail.com

«Doù venonsnous; Que sommesnous; Où allons-nous;», δηλαδή: «Από πού ερχόμαστε; Τι είμαστε; Πού πάμε;» Τρία θεμελιώδη ερωτήματα με τα οποία τιτλοφόρησε έναν φημισμένο πίνακά του ο Πολ Γκογκέν, κρατώντας έτσι ζωντανές μέχρι σήμερα τις προσωπικές του υπαρξιακές ανησυχίες. Φυσικά, ο Γκογκέν δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε το τελευταίος που τον απασχόλησαν τα εν λόγω ερωτήματα. Απεναντίας, εδώ και χιλιετίες αυτά απασχολούν τη διάνοια κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου. Σε αυτά, λοιπόν, τα πανανθρώπινα ερωτήματα η Βίβλος και ο Πλάτων έδωσαν τις δικές τους απαντήσεις, υποδεικνύοντας όμως δύο πολύ διαφορετικούς δρόμους για την προέλευση, την ουσία και τον προορισμό της ανθρώπινης ζωής.

Paul Gauguin

Κατά τη Βίβλο, ο άνθρωπος είναι χωματένιος, γήινος(1), φτιάχτηκε για να φροντίζει τη γη(2) και να ζει σε αυτήν(3), καθώς αυτή είναι το φυσικό σπίτι του(4). Ο δε σωματικός θάνατος είναι εχθρός του ανθρώπου (5), είναι αποτέλεσμα της αμαρτίας(6) , του αποχωρισμού του από την πηγή της ζωής(7), που είναι ο Θεός, ενώ η λύτρωση του ανθρώπου, η αιώνια ζωή, θα έρθει μέσω της επανασύνδεσής του με τον Θεό διά του αίματος του Χριστού(8), ο οποίος θα κάνει ανάσταση νεκρών(9) και μάλιστα θα χαρίσει αθανασία σε ορισμένους υπό κάποιες προϋποθέσεις(10).

Κατά τον Πλάτωνα, ο πραγματικός άνθρωπος είναι η άυλη ψυχή(11), η οποία εκ φύσεως διαθέτει αθανασία. Αυτή προϋπήρχε σε μια ουράνια κατάσταση, αλλά λόγω κάποιων «οφειλών» εγκλωβίστηκε στο σώμα, το οποίο αποκαλείται «τάφος» (σήμα) και «φυλακή» (δεσμωτήριον) της ψυχής(12). Επομένως, ο θάνατος του σώματος είναι φίλος του ανθρώπου γιατί επιτρέπει στην ψυχή να ελευθερωθεί και να επιστρέψει τελικά στην ουράνια κατάστασή της(13) . Ωστόσο, όσων οι ψυχές εντρύφησαν στις ηδονές του σώματος, αυτές θα υποστούν επιπλέον ενσαρκώσεις (14) και, αν μάλιστα κριθούν αθεράπευτες, θα βασανίζονται αιώνια στον Τάρταρο.

 Όταν κανείς αντιλαμβάνεται το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ της βιβλικής και της πλατωνικής ανθρωπολογίας, δεν μπορεί παρά να απορεί για το γεγονός ότι πολλοί στοχαστές, φιλόσοφοι και θεολόγοι έχουν συσχετίσει και συνδυάσει τούτες τις δύο ανθρωπογνωσίες σαν να επρόκειτο για απόψεις συγγενικών έργων.

Επί παραδείγματι, ο Φίλων οΑλεξανδρεύς, Ιουδαίος φιλόσοφος που ήταν σύγχρονος του Χριστού, πίστευε ότι ο Πλάτων αναπαρήγαγε ιδέες τις οποίες είχε πάρει από το βιβλικό βιβλίο της Γένεσης. Κατά την αλληγορική (16) ερμηνεία του Φίλωνος, ο Παράδεισος βρίσκεται στον ουρανό, αλλά η αμαρτία είχε ως αποτέλεσμα τη φυλάκιση της ψυχής στο σάρκινο σώμα. Η πτώση της ψυχής από την ουράνια μακαριότητα μέσα στο σώμα θεωρούσε ότι συμβολίζεται από τους δερμάτινους χιτώνες που έδωσε ο Θεός στον Αδάμ και στην Εύα να φορέσουν κατά την έξωσή τους από τον Κήπο.

Μολονότι οι μεταγενέστερες Χριστιανικές Γραφές, ή αλλιώς «Καινή Διαθήκη», πουθενά δεν μνημονεύουν τον Φίλωνα, ούτε και χρησιμοποιούν τη φιλοσοφία στην ανάλυση και την παρουσίαση του Ευαγγελίου (ενώ αντιθέτως η Καινή Διαθήκη συνεχίζει τη σκέψη της Παλαιάς ανεπηρέαστα από τις εξελίξεις στον εξελληνισμένο Ιουδαϊσμό), αυτός έγινε εξαιρετικά δημοφιλής στους Χριστιανούς φιλοσόφους του 2ου αιώνα και επηρέασε δραστικά τις απόψεις τους σε βασικά θέματα, ώστε να θεωρείται σήμερα ως ο «πρώτος εκ των Πατέρων της Εκκλησίας». Το αποτέλεσμα ήταν οι Χριστιανοί θαυμαστές του να υιοθετήσουν την άποψη περί της δήθεν συγγένειας Πλάτωνος και Βίβλου, ώστε «όλοι οι Απολογητές και μετά απ’ αυτούς το σύνολο περίπου της χριστιανικής λόγιας παράδοσης δέχεται, ότι οι Έλληνες φιλόσοφοι  γνώριζαν τη θρησκεία της Π. Διαθήκης είτε εξ απευθείας ανάγνωσης της Πεντατεύχου είτε μέσω της Αιγύπτου». Μερικοί μάλιστα έφτασαν σε πιο ακραίες αντιλήψεις. Για παράδειγμα, «ο Ιππόλυτος από το δεύτερο αιώνα απέδωκε τις Πλατωνικές ιδέες στο Πνεύμα του Θεού», ενώ ο Ιουστίνος ο Μάρτυς, ο πρώτος Χριστιανός φιλόσοφος , υποστήριζε πως ο σπερματικός Λόγος του Θεού είχε φωτίσει τους Έλληνες φιλοσόφους .

Παραπομπές

  1. Γένεση 2:7.
  2. Γένεση 2:15.
  3. Ησαΐας 45:18.
  4. Ψαλμός 115:16.
  5. 1 Κορινθίους 15:26.
  6. Ρωμαίους 6:23.
  7. Ψαλμός 36:9.
  8. Κολοσσαείς 1:21, 22.
  9. 1 Κορινθίους 15:21, 22.
  10. Ιωάννης 3:3-6· Ρωμαίους 8:17· 2 Τιμόθεο 2:11· Αποκάλυψη 2:10, 11.
  11. Αλκιβιάδης 130c.
  12. Γοργίας 493a· Κρατύλος 400c.
  13. Φαίδων 64a, 66b, 67a, 68b, 69c.
  14. Φαίδων 81d-e· Ellen Wagner, Essays on Plato’s psychology, Lexington Books, 2001, σελ. 274.
  15. Φαίδων 113e.
  16. Ως αλληγορική ερμηνεία εννοείται εδώ ο συστηματικός αποσυμβολισμός των μύθων με σκοπό την αποκάλυψη και ανάδειξη μεγάλων, απόκρυφων αληθειών. Αυτή η μέθοδος ερμηνείας καθιερώθηκε από τους Έλληνες φιλοσόφους, κυρίως τους στωικούς, σε μια προσπάθεια να συμβαδίσουν οι αρχαίοι μύθοι, π.χ. του Ομήρου και του Ησίοδου, με τα τότε σύγχρονα πορίσματα της διανόησης. (Βλ. J. Tate, “On the History of Allegorism”, The Classical Quarterly, Cambrige University Press, τόμ. 28, τεύχ. 2 (Απρ., 1934), σελ. 105-114) Διαθέτοντας αυτό το απατηλό διανοητικό εργαλείο, ο Φίλων υποστήριξε ότι οι Εβραϊκές Γραφές, δηλαδή η καθ’ ημάς «Παλαιά Διαθήκη», είναι συγγενείς με τον Πλατωνισμό. Ως εκ τούτου, ενώ ήταν βαθύτατα επηρεασμένος από τις ελληνικές φιλοσοφικές απόψεις, διατηρούσε την ψευδαίσθηση πως έμενε πιστός στη Βίβλο.—David Winston, “Philo Judaeus”, The Encyclopedia of Religion (2η έκδ.), Thomson
Πλάτων
Φίλων ο Αλεξανδρεύς

Τα αίτια της σύγχυσης

 

Για ποιον λόγο αυτοί οι μορφωμένοι απολογητές του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού ασπάστηκαν τούτες τις εσφαλμένες θέσεις; Οι Ιουδαίοι και οι Χριστιανοί αντιμετώπιζαν την περιφρόνηση ενός ελληνορωμαϊκού κόσμου που ήταν βουτηγμένος στην ειδωλολατρία και τον ηδονισμό. Από την άλλη μεριά, η ελληνική φιλοσοφία, και ειδικότερα ο Πλατωνισμός, φαινόταν να συμφωνεί με τη Βίβλο ως προς τον μονοθεϊσμό και την έμφαση στις υψηλές πνευματικές αξίες και γι’ αυτό χρησιμοποιήθηκε ως ισχυρός σύμμαχός τους. Επιπλέον, στο μέρος όπου διαμορφώθηκε ο πυρήνας της παραδοσιακής χριστιανικής θεολογίας, δηλαδή η πολυπολιτισμική Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ο Γνωστικισμός αποτελούσε ισχυρή επιρροή, εφαρμόζοντας έναν ξέφρενο συγκρητισμό μεταξύ Βίβλου, Πλατωνισμού και ανατολικών θρησκειών, που περιλάμβανε την ιδέα της αθανασίας της ψυχής και της υποτίμησης του σώματος. Και παρά την ανοιχτή αντιπαράθεση των χριστιανών πρεσβυτέρων και απολογητών με τους Γνωστικούς, για πολλούς τα όρια μεταξύ Γνωστικισμού και Χριστιανισμού ήταν ασαφή. Παραδείγματος χάριν, η ψευδοκλημέντεια Β προς Κορινθίους επιστολή, ένα από τα πρώτα έργα όπου γίνεται νύξη στη διπλή σύσταση του ανθρώπου από ψυχή και σώμα, φαίνεται να θεωρεί αυθεντία το γνωστικό Κατ’ Αιγυπτίους Ευαγγέλιο ή Ευαγγέλιο του Θωμά.

Παράλληλα, τα ελληνικά διανοητικά επιτεύγματα γοήτευαν Ιουδαίους και Χριστιανούς σε τέτοιον βαθμό, ώστε να θέλουν να παρουσιάσουν τη βιβλική θρησκεία ως φιλοσοφικό σύστημα. Ως αποτέλεσμα, επιδίωκαν την «ορθολογιστική εξήγηση των Γραφών» και επιδίδονταν στη «συστηματική απόπειρα της εναρμονίσεως της Χριστιανικής Πίστεως με τα ελεύθερα συμπεράσματα της ανθρώπινης διανοήσεως. Όπως σήμερα πολλοί θεολόγοι πασχίζουν να εναρμονίσουν την ευρέως αποδεκτή θεωρία της εξέλιξης με τη βιβλική Δημιουργία, παρόμοια και τότε Ιουδαίοι και Χριστιανοί αναμίγνυαν τη βιβλική ανθρωπολογία με την ελληνική, που ήθελε τη μυστηριώδη δύναμη της ψυχής να κυβερνά το σώμα. Μάλιστα, μέσω της δοξασίας πλατωνικής ψυχής οι Πατέρες της Εκκλησίας μπορούσαν να εξηγήσουν «επιστημονικά» το πώς οι ανεστημένοι διατηρούν την ίδια προσωπικότητα και μνήμη που είχαν πριν τον σωματικό τους θάνατο. (Το δε ιλαροτραγικό τούτης της ιστορίας είναι ότι, ενώ οι αρχαιοελληνικές απόψεις περί ψυχής έχουν διαψευστεί από τη σύγχρονη επιστήμη, καθότι πλέον έδρα της προσωπικότητας θεωρείται τεκμηριωμένα ο υλικός εγκέφαλος και όχι κάποια άυλη ουσία, τα δόγματα που επηρεάστηκαν από εκείνες τις απόψεις συνεχίζουν να διδάσκονται και να είναι αποδεκτά από εκατομμύρια ανθρώπους που έχουν την ψευδαίσθηση ότι, διατηρώντας τα, προσκολλώνται στη Βίβλο.)

Φυσικά, όπως αναφέρεται στο λήμμα «Πλάτων και Πλατωνισμός» της Πάπυρος – Λαρούς  – Μπριτάνικα, το αφύσικο πάντρεμα Βίβλου και Πλατωνισμού βασίστηκε στη διαστρέβλωση και των δύο, στην «αντι-ιστορική προσέγγιση και στις απλοϊκές μεθόδους ερμηνείας των κειμένων, τόσο των ειδολολατρικών όσο και των χριστιανικών». Αμέσως μετά, το λήμμα αναφέρεται συγκεκριμένα στη χριστιανική δοξασία της αθανασίας της ψυχής ως καρπό τούτης της διαστρέβλωσης.

Αναμφίβολα, μεγάλο τόπο για αυτή τη διαστρέβλωση έδωσε η διασπορά και ο εξελληνισμός των Ιουδαίων, οι οποίοι είχαν χάσει την επαφή τους με τη γλώσσα των Εβραϊκών Γραφών και είχαν επηρεαστεί από τον πλατωνισμό, αλλά και η σταδιακή απομάκρυνση των Χριστιανών από τις εβραϊκές-παλαιοδιαθηκικές ρίζες του Ευαγγελίου με την ελάττωση του αρχικού εβραϊκού πυρήνα της χριστιανικής εκκλησίας, που φυσικά περιλάμβανε και τους ίδιους τους αποστόλους. Πολλοί, επομένως, αδυνατούσαν να κατανοήσουν σε επαρκή βαθμό τις εβραϊκές σημασίες που έφεραν οι ελληνικές λέξεις τόσο της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα όσο και των Χριστιανικών Γραφών, όπως «ψυχή», «πνεύμα», «σάρκα», τις οποίες και κατανοούσαν με ελληνιστικό τρόπο. Όπως λέει η Νέα Καθολική Εγκυκλοπαίδεια για τους Πατέρες της Εκκλησίας που διαμόρφωσαν το περί ψυχής δόγμα, «συχνά, φαίνεται ότι διαβάζουν τις Γραφές με ελληνικές διάνοιες, ερμηνεύουν ορισμένες σημιτικές εκφράσεις σύμφωνα με το δικό τους υπόβαθρο».—I.C. Brady, «Human Soul», New Catholic Encyclopedia, Gale Thomson, 2003, τόμ. 13, σελ. 342.

Θα ήταν παράληψή μας, όμως, αν περιοριζόμασταν απλώς στην επίδραση της διανόησης και της φιλοσοφίας. Η ελκυστική και ευφυής θεωρία του Πλατωνισμού ήταν η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη ήταν η μυστικιστική πρακτική του. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο πλατωνισμός εξ’ αρχής και επί πολλούς αιώνες τροφοδοτούνταν από τη μυστικιστική ομάδα των Πυθαγορείων. Όταν το λαμβάνουμε αυτό υπόψη, δεν παραξενευόμαστε για το ό,τι η μαιευτική του Σωκράτη, του δασκάλου του Πλάτωνος,  αποτελούσε προσπάθεια ανάκλησης των γνώσεων που η ψυχή κατείχε πριν ενσαρκωθεί, ενώ ο ίδιος ο Σωκράτης αναφερόταν στο «δαιμόνιο» που τον ενέπνεε.

Τα θρησκευτικά στοιχεία που εξαρχής έφερε μέσα του ο Πλατωνισμός ισχυροποιήθηκαν στο διάβα των ετών, και έτσι ο Μέσος Πλατωνισμός και ο Νεοπλατωνισμός απέκτησαν έντονο θρησκευτικό και μυστικιστικό χαρακτήρα. Για την υπερφυσική εμπειρία της θεϊκής γνώσης που αποκτά η ψυχή μιλούν οι ύστεροι πλατωνιστές, όπως ο Φίλων, ο Πλούταρχος, ο Πλωτίνος, καθώς και οι Χριστιανοί ασκητές της ερήμου, ο Αυγουστίνος ο Ψευδο-Διονύσιος και άλλοι. Από την άλλη μεριά, ο Τερτυλλιανός, που εξέφραζε απερίφραστα την αποστροφή του για τους Χριστιανούς Πλατωνιστές των ημερών του, βάσιζε τις απόψεις του περί ψυχής στις υπερφυσικές εμπειρίες των Μοντανιστών.

Πλωτίνος
Πλούταρχος
Τερτυλλιανός

Πλατωνισμός στον χριστιανισμό – κατά το μάλλον ή ήττον 

 Θα μπορούσε ίσως να θεωρηθεί ότι αποκορύφωμα της επιρροής του Πλατωνισμού στους Χριστιανούς θεολόγους ήταν η περίπτωση του Ωριγένη, ο οποίος έφτασε στο σημείο να υποστηρίζει ότι η ψυχή προϋπάρχει του σώματος και φυλακίζεται σε αυτό, ότι η ψυχή εξαγνίζεται  μέσω του καθαρτηρίου πυρός και ότι οι ψυχές ορισμένων θα υποστούν μετενσαρκώσεις. Μολονότι αυτές οι απόψεις ήταν παντελώς αντίθετες με τις Γραφές, το κλίμα της σύγχυσης και του δογματικού φιλελευθερισμού εκείνης της εποχής επέτρεψε στον Ωριγένη να απολαμβάνει τη φήμη του μεγαλύτερου θεολόγου και να τιμάται από ηγετικές φυσιογνωμίες της Ορθόδοξης θεολογίας. Όπως λέει ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Σκουτέρης: «Ο Ωριγένης έδωσε νέα ώθηση στη διαμόρφωση και στη διατύπωση της χριστιανικής διδασκαλίας. Αυτό φαίνεται από την επίδραση που είχε το έργο του σε μεταγενέστερους πατέρες και εκκλησιαστικούς συγγραφείς. Δεν θα ήταν υπερβολή αν σημείωνε κανείς ότι με τον Ωριγένη ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη θεολογία. Ο Ωριγένης, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο εκκλησιαστικό συγγραφέα των πρώτων χριστιανικών χρόνων, άφησε έντονα ίχνη στη θεολογία της Ανατολικής Εκκλησίας, τα οποία σε μεγάλο βαθμό αξιοποιήθηκαν από μεταγενέστερους θεολόγους, κυρίως από τον Αθανάσιο και τους Καππαδόκες. Είναι, κατά συνέπεια, πρόδηλο ότι η συμβολή του Ωριγένη στη διαμόρφωση και στην ιστορική εξέλιξη του δόγματος υπήρξε αν όχι καθοριστική, οπωσδήποτε σημαντική».

Ναι, ο Ωριγένης «άσκησε τεράστια επίδραση στη θεολογική σκέψη της Εκκλησίας και εντελώς ξεχωριστά στην ερμηνεία των Αγίων Γραφών», επισημαίνει ο καθηγητής θεολογίας Σάββας Αγουρίδης. Και μολονότι αργότερα αφορίστηκε και οι απόψεις του περί προΰπαρξης των ψυχών και καθαρτηρίου πυρός καταδικάστηκαν επισήμως, αυτό δεν έγινε παρά τριακόσια χρόνια αργότερα, με τις αποφάσεις της Ε΄ Οικουμενικής Συνόδου το 553.

Μήπως η εν λόγω Σύνοδος απάλλαξε τη χριστιανική δογματική από κάθε στοιχείο του Πλατωνισμού; Ελάχιστοι επιστήμονες θα το έλεγαν αυτό. Η πλατωνική επίδραση του Ωριγένη ήταν καταλυτική στην Ανατολή, όπως υπήρξε και του νεοπλατωνίζοντα Αυγουστίνου στη Δύση, και θα ήμασταν αστείοι αν λέγαμε ότι αυτή περιοριζόταν στην προύπαρξη των ψυχών και στη μετενσάρκωση, θέσεις εξαιρετικά ακραίες και εμφανέστατα αντιβιβλικές.

Όπως θα δούμε σε μελλοντικό άρθρο, πλατωνικές απόψεις που αφορούν στη φύση της ψυχής, όπως περί άυλου και αθανασίας, και στην υποτίμηση του σάρκινου σώματος έγιναν αναπόσπαστο μέρος του παραδοσιακού Χριστιανισμού. Γι’ αυτό και λέει η Νέα Καθολική Εγκυκλοπαίδεια: «Η χριστιανική αντίληψη περί μιας πνευματικής ψυχής, δημιουργημένης από τον Θεό και εμφυσημένης στο σώμα κατά τη σύλληψη, προκειμένου ο άνθρωπος να γίνει ζωντανή ολότητα, αποτελεί καρπό μιας μακράς εξέλιξης στη χριστιανική φιλοσοφία. Μόνο με τον Ωριγένη στην Ανατολή και τον Άγιο Αυγουστίνο στη Δύση, η ψυχή καθιερώθηκε ως μια πνευματική ουσία και διαμορφώθηκε μια φιλοσοφική αντίληψη σχετικά με τη φύση της».

Επομένως δεν πρέπει να μας προξενεί έκπληξη που ο Μητροπολίτης Περγάμου και ακαδημαϊκός Ιωάννης Ζηζιούλας, αν και τονίζει τη μη ταύτιση πλατωνικής και Ορθόδοξης άποψης, παραδέχεται ότι καθαυτό το δόγμα της αθανασίας της ψυχής «δεν είναι χριστιανικής προελεύσεως» αλλά αποτελεί «πλατωνική ιδέα» που υιοθέτησε η Ορθόδοξη Εκκλησία . Τη συγκεκριμένη άποψη του Ζηζιούλα αποδέχεται και σε δικό του βιβλίο ο Μητροπολίτης Ναυπακτίας και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος Βλάχος (470. Επίσης, η Εγκυκλοπαίδεια της θρησκείας αναφέρει πιο συγκεκριμένα: «Ο Γρηγόριος Νύσσης (περ. 330–περ. 395), ο Νεμέσιος (που ήταν επίσκοπος Εμέσης προς το τέλος του 4ου αιώνα) και ο Έλληνας θεολόγος Μάξιμος ο Ομολογητής (περ. 580-662) ερμήνευσαν τις βιβλικές απόψεις περί ψυχής ακολουθώντας την πλατωνική γραμμή και εν γένει την παράδοση του Ωριγένη και της σχολής του» .

 Ένα βιβλίο της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος γράφει για τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο: «Ο πατήρ, συνδυάζοντας την ιουδαϊκή με την αρχαιοελληνική (πλατωνική) έννοια της ψυχής, κάποιες φορές ερμηνεύει ακόμα και την ιουδαϊκή έννοια της ψυχής πλατωνικά, ως το πνευματικό δηλαδή εκείνο συστατικό του ανθρώπου . Η ψυχή τότε εκλαμβάνεται ως η έδρα της νόησης, των συναισθημάτων  και της ολόκαρδης αφοσίωσης». Ήδη, όμως, το 1906 η Ιουδαϊκή Εγκυκλοπαίδεια απέρριπτε την ιδέα ότι στις Εβραϊκές Γραφές διδάσκεται η αθανασία της ψυχής και έλεγε χωρίς περιστροφές: «Η πεποίθηση ότι η ψυχή συνεχίζει την ύπαρξή της μετά τη διάλυση του σώματος πουθενά δεν διδάσκεται ρητά στην Αγία Γραφή.  Η πίστη στην αθανασία της ψυχής έφτασε στους Ιουδαίους από την επαφή τους με την ελληνική σκέψη και κυρίως μέσω της φιλοσοφίας του Πλάτωνα, του βασικού εκφραστή της».

Όπως επηρεάστηκαν οι Ιουδαίοι φιλόσοφοι, έτσι επηρεάστηκαν και οι Χριστιανοί φιλόσοφοι. Ένα εγχειρίδιο του πανεπιστημίου της Οξφόρδης αναφέρει: «Τα χριστιανικά δόγματα έχουν δύο πηγές. Η πρώτη είναι ο Ιουδαϊσμός της εποχής του δεύτερου Ναού, ο οποίος παρείχε την ιδέα της ανάστασης του σώματος. (Η Καινή Διαθήκη καταγράφει το ότι οι Φαρισαίοι πίστευαν σε σωματικές αναστάσεις, αλλά ότι οι Σαδδουκαίοι δεν πίστευαν στη μετά θάνατον ζωή. Ο Ιησούς υπερθεμάτισε το πρώτο, το οποίο και εδραιώθηκε ως χριστιανικό δόγμα με τη δική του σωματική ανάσταση.) Η δεύτερη πηγή ήταν η ελληνική φιλοσοφία, που παρείχε την ιδέα της αθανασίας της ψυχής» (Cullman 1973).

Η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα συμφωνεί: «Οι αρχαίοι Χριστιανοί φιλόσοφοι υιοθέτησαν την ελληνική αντίληψη περί της αθανασίας της ψυχής και θεώρησαν την ψυχή ως δημιούργημα του Θεού που εμφυσείται στο σώμα κατά τη σύλληψη». Το ίδιο κάνει και η Εγκυκλοπαίδεια της Φιλοσοφίας εκδόσεων Ρούτλετζ: «Η χριστιανική θεολογία, πιστεύοντας στη μετά θάνατον ζωή, το βρήκε φυσικό να υιοθετήσει την αντίληψη του Πλάτωνος περί της ψυχής» (530). Η Εγκυκλοπαίδεια Ενκάρτα παρατηρεί: «Το χριστιανικό δόγμα περί ψυχής έχει δεχθεί ισχυρή επιρροή από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη»  Ο Γιαρουσλάβ Πέλικαν, ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ειδικούς επί του θέματος, αφού παρουσιάζει τις ομοιότητες του Περί ψυχής και αναστάσεως του Γρηγορίου Νύσσης με τον Φαίδωνα του Πλάτωνος, καταλήγει: «Η ιδέα της αθάνατης και λογικής ψυχής είναι μέρος της ελληνικής κληρονομιάς στο χριστιανικό δόγμα». Και ο ευσεβής Ορθόδοξος φιλόλογος και θεολόγος Δρ. Γεώργιος Φουντουλάκης παραδέχεται σε μια συνοπτική πραγματεία του περί της ψυχής: «Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και μάλιστα ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης είπαν πολλά για την αθανασία της ψυχής. Και με τις φιλοσοφικές θεωρίες τους επηρέασαν τους Πατέρες της Εκκλησίας, αλλά και τους μεταγενέστερους φιλόσοφους και θεολόγους Η φιλοσοφία του Πλάτωνα και του Πλωτίνου επηρέασε πιο πολύ τη Βυζαντινή Φιλοσοφία και Θεολογία, καθώς και όλη τη σκέψη της Ορθοδόξου Εκκλησίας .

Ωριγένης
Μητροπολίτης Περγάμου και ακαδημαϊκός Ιωάννης Ζηζιούλας

Συμπερασματικά η πλειονότητα των ακαδημαϊκών αναγνωρίζει την παραμόρφωση της βιβλικής ανθρωπολογίας από τις ισχυρές πλατωνικές απόψεις. Και ήδη από τον 19ο αιώνα είχαν τεθεί οι επιστημονικές βάσεις για να διαχωριστούν οι γνήσιες βιβλικές από τις πλατωνικές και όποιες άλλες ελληνικές θέσεις, και αυτός ο διαχωρισμός έχει πλέον πολλά τεκμήρια στη διάθεσή του και έχει προχωρήσει σε μεγάλο βάθος.

Βέβαια, ακόμη και πριν από τη συστηματική βοήθεια της επιστήμης των βιβλικών γλωσσών και της θρησκειολογίας, υπήρξαν άνθρωποι που είχαν αντιληφθεί πως ορισμένες παραδοσιακές δοξασίες για την ψυχή και τη μετά θάνατον ζωή δεν μπορούσαν να στηριχθούν πραγματικά στη Βίβλο. Ονομαστά παραδείγματα τέτοιων ανθρώπων είναι ο Τζόν Μίλτον (1608-1674), ο Χένρι Ντοντγουελ (1641-1711) και ο Χένρι Γκρού (1781-1862). Αυτό κυρίως ήταν αποτέλεσμα της συνειδητοποίησης ότι το δόγμα της αθανασίας της ψυχής συγκρούεται μετωπικά με τη σαφή βιβλική διδασκαλία ότι η αιώνια ζωή είναι δώρο Θεού μέσω της θυσίας και της ανάστασης του Χριστού.

Ωστόσο, η συστηματική μελέτη των βιβλικών γλωσσών και της ιστορίας της θρησκείας μάς παρέχει κάποια εργαλεία ώστε να ορίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη βιβλική ανθρωπολογία, την ελληνική ή, ειδικότερα την πλατωνική, και να εξακριβώσουμε τα σημεία και τον τρόπο με τον οποίο υπήρξε επίδραση από τη μία στην άλλη.

William Blake

Βιβλιογραφία:

  • Σημαντικοί σταθμοί του ελληνικού πολιτισμού, τόμος Β’, ΕΑΠ 2000.
  • Κλοντ Μοσέ, Επίτομη Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
  • Σ.Ι. Ράγκος, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ψυχανάλυση και αρχαία ελληνική θρησκεία
  • Ελλάς, ΠΛΜ, τόμος Α’.
  • Ζαν-Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ,
  • 2000]
  • ancilla Religionis
  • Rohde
  • Richter
  • Δανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, «Το Σύμπαν που αγάπησα-Εισαγωγή στην Αστροφυσική». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2000.
  • Αγκαλιάζοντας το Έρεβος” του Μάριου Δημητριάδη
  • Γιώργος Μεταξάς : Ελληνισμός και Χριστιανισμός Εννοιες σντίθετες ή αλληλένδετες
  • Περί Πρώτων Αρχών, Δαμάσκιου, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Σ. Παττακός: Η Μυστική διδασκαλία του Πλάτωνα
  • Μυστική Θεολογία V (Περί Θείων Ονομάτων), του Διονύσιου Αρεοπαγίτη
  • Θεογνωσία, του Π.Γκράβιγγερ, Εκδόσεις Σφιγγός
  • Ο Πυθαγόρας και η Μυστική Διδασκαλία του Πυθαγορισμού, του Π.Γκράβιγγερ. Εκδόσεις Σφιγγός
  • Αριθμοσοφία, του Γουίλιαμ Γουέστκοτ, Πύρινος Κόσμος
  • Ο Αριθμός και η Αρίθμησις ανά τους Αιώνας, Κωνστ. Λουκάς, 1935
  • Μαρκ Χέλλινγκ και ο Χρήστος Οικονομόπουλος – «Οι Ααδρόγυνοι και Σιαμαίοι – Οι αντρειωμένοι και η ουρά τους – Ο Διγενής Ακρίτας και τα σπήλαια»
  • Πλάτων, Κρατύλος, 438 d.
  • Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7, 65-86.
  • Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα,
  • Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του
  • Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα.
  • Πλάτων, Φαίδρος, 278 a.
  • Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ. 99-105.
  • Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ. 433.
  • Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b 7-10.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 187-190.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α:
  • Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ. 167- 170.
  • Heidegger Martin (1997), Plato’s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ. 15-16.
  • Ο Δημ. Γληνός πρί του μη- οντος κατά τον Αριστοτέληπ
  • Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
  • Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις».
  • Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον».
  • Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης
  • Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ. 448.
  • Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ. 165-171.
  • Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ. 238-242.
  • Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ. 55.
  • Περί των Πατρών Θεών, Βλάση Ρασσιάς,
  • Ζευς, Βλάση Ρασσιά,
  • Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων, Θ. Μανιά, Πύρινος Κόσμος
  • Γέλλιος, Αττικές Νύχτες 7.2.3=LS 55Κ. στο Sharples, ( 2002),
  • Κρατύλος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Σταύρος Οικονομίδης : Γνώση θανάτου
  • Φίληβος, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Κ. Τσιλιμαντού Το κάλλος στους αρχαίους έλληνες
  • Παρμενίδης, του Πλάτωνα, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος
  • Η Δονητική των Γραμμάτων, Ε.Ο.Α.Μ, Δίον
  • Η Γένεση κατά τους Αρχαίους Έλληνες, Α. Γονιδέλλης, Πύρινος Κόσμος
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο
  • P. Nilsson: Η πίστη των Ελλήνων
  • K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • Αλέκος Χαραλαμπόπουλος Η έννοια του τριαδικού θείου, της αρχαιας φιλοσοφιας
  • Lesky: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
  • H Παλαιά Διαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997 ¬
  • Τσαρτσαράκη Ελευθερία : ΤΑ ΤΡΙΤΤΑ ΓΕΝΗ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΙΜΑΙΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΤΙΜΑΙΟΣ,
  • Jonas, Hans, The Gnostic Religion, Beacon Press, Boston 1963 ¬
  • Snell: Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»: Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Θ. Μ. Χρηστίδης: Ηράκλειτος: Ο «Σωκράτης» των Προσωκρατικών: Περιοδικό
  • Ομήρου, Επικός Κύκλος.
  • Ησίοδου, Θεογονία.
  • Αλκμάνα, Θεογονία.
  • Μουσαίος, Άπαντα.
  • Μ. Καλόπουλος, «Αβραάμ ό Μάγος».
  • Sextus Empiricus, «Αdversus Mathematicos «, 5.86.
  • Αριστοξένου, Άπαντα
  • Αριστοτέλους, Περί Ψυχής, Ελάσσονα 2, Περί  Ερμηνείας, Ηθικά .
  • Νόννος, Διονυσιακά : Ραψωδίες Ζ έως ΙΒ.
  • Ορφικά, Άπαντα.
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία.
  • Ιώσηπος, Άπαντα, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία Α, Β.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Ρόμπερτ Γκρέιβς, Οι Ελληνικοί Μύθοι Αλχημεία, το Κλειδί των Μυστηρίων.
  • Εγκυκλοπαίδεια Britannica.
  • Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ήλιου.
  • Τhomas Doane, Bible Myths and Their Parallels in Other Religions.
  • Charles Lastings, Encyclopaedia of Religion and Ethics.
  • Barbra Walker, Woman’s Encyclopaedia of Myths and Secrets.
  • George MacDonald, Lillith.
  • Gimbutas, the language of the Goddes
  • Ε. Παππά: Ο Πλάτωνας στην εποχή μας
  • Ιστορία της Φιλοσοφίας Από τον Ηράκλειτο στον Αριστοτέλη Δημήτρη Παπαδή εκδ. ΖΗΤΡΟΣ
  • J. Adler: Ο Αριστοτέλης για όλους
  • De Romilly: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
  • Ε. Δ. Καρακάντζα: Αρχαίοι Ελληνικοί Μύθοι – Ο θεωρητικός λόγος του 20ού αιώνα για τη φύση και την ερμηνεία τους.
  • «Αστρολογία & Εσωτερική Φιλοσοφία στον Όμηρο», Κωνσταντίνος Γραβάνης, έκδόσεις Πύρινος Κόσμος
  • Μουζάλα Γ. Μελινα . Περι του καθ’ ετερότητα του μη- οντος στον «σοφιστή» του Πλατωνος
  • Αβραάμ Μάσλοου, Ψυχολογία της ύπαρξης, έκδ. Δίοδος
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Ό ζωδιακός κύκλος στήν παγκόσμια μυθο¬λογία.
  • Γεώργιος Α. Πλάνας Παγκόσμια Μυθολογία, έκδόσεις Νέα Ακρόπολη
  • Πιέρ Βερνάντ: «Μύθος και θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα», εκδόσεις ΣΜΙΛΗ, 2000]
  • Αποκεκαλυμμένη Ίσιδα, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις ΙάμβλιχοςΗ Μυστική Διδασκαλία, Ε.Π. Μπλαβάτσκυ, Εκδόσεις Ιάμβλιχος
  • Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου.
  • R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο
  • P. Nilsson: Η πίστη των Ελλήνων
  • K. Guthrie: Ο Ορφέας και η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία
  • H Παλαιά ∆ιαθήκη, Eλληνική Bιβλική Eταιρεία, Aθήνα 1997
  • Snell: Η ανακάλυψη του πνεύματος – Ελληνικές ρίζες της Ευρωπαϊκής σκέψης
  • «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι»: Μεταφραστής και επιμελητής:  Ευτύχιος Π. Φικιώρης
  • Αλκμάνα, Θεογονία
  • Ορφικά, Άπαντα
  • Πρωταγόρας, Περί Θεών.
  • Πλούταρχος, Περί ‘Ισιδος και Οσίριδος.
  • Ερμής Τρισμέγιστος – Λόγοι.
  • Παντελής Κοντογιάννης, Η Λεηλασία των Αρχαιοελληνικών Αρχέτυπων από τον Χριστιανισμό.
  • Helma Mark, Τό βιβλίο των Μύθων.
  • Juan-Eduardo Cirlot, Το Λεξικό των Συμβόλων
  • Kυρτάτας Δημήτρης, Η Aποκάλυψη του Iωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994 B΄
  • The Gods of the Egyptians, by E.A. Wallis Budge, Dover Publications, 1969Δημήτριος Ευαγγελόπουλος
  • Αρχύτα Θεωρείαι – Ι. Λάζαρης

Η Θάλεια Ματίκα συζητάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«..Tο υπέροχο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος δε θα χάσει ποτέ τη σκέψη, την ελπίδα και την ανάγκη για επαφή. Γιατί αυτή αποτελεί μορφή εξέλιξης. Και σε αυτό φυσικά διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο και οι τέχνες»

H Θάλεια Ματίκα πλασμένη από υλικό ονείρου βρίσκεται στο πέρασμα της ελπίδας για  ένα σύγχρονο θέατρο με ευσυνειδησία και αφοσίωση. Εξαιρετικά ωραία γυναίκα αποπνέει μια αύρα, που σκλαβώνει τους συνεργάτες της και την πλατεία. Δεν είναι όμως, μόνο η ομορφιά αλλά η φλόγα του ταλέντου της φωτιά που βάζει φωτιά στη σκηνή και στις καρδιές των θεατών.

Ένα κορίτσι που γνωρίσαμε μέσα από τη μικρή οθόνη ωρίμασε πολύ σύντομα επάνω στο θεατρικό σανίδι και στάθηκε τυχερή, γιατί έχει συνοδοιπόρο και εμψυχωτή της, τον εκλεκτό του θεάτρου μας (Τάσο Ιορδανίδη).

Η πρωταγωνίστρια ασκεί γοητεία και εκπέμπει ένα φως όταν μιλά για το θέατρο. Αυτό εισέπραξα όταν τη συνάντησα από κοντά στις πρόβες της μαύρης κωμωδίας «Beginning» του David Eldridge (Ντέιβιντ Έλντριτζ), που θα ανεβεί στο θέατρο «104» και θα ερμηνεύσει τον βασικό γυναικείο ρόλο. Συζητώντας μαζί της προσπάθησα να διασταυρωθώ με την τέχνη της και πολύ την ευχαριστώ που ήταν τόσο αληθινή!

 

Τη νέα σαιζόν κα. Ματίκα θα σας δούμε στη σκηνή του θεάτρου «104» να πρωταγωνιστείτε στη μαύρη κωμωδία «Beginning» του David Eldridge που «έσπασε» ταμεία στο Λονδίνο και θα ανέβει πρώτη φορά στη χώρα μας. Ποιο ήταν το στοιχείο που σας κέρδισε με την πρώτη ανάγνωση και λατρέψατε το κείμενο και το ρόλο σας;

Η αλήθεια είναι ότι το κείμενο είναι ερωτεύσιμο και υπέκυψα στη σαγήνη του χωρίς καμία αντίσταση. Παραμονή Πρωτοχρονιάς, στο διαμέρισμα της Λόρα, το πάρτυ έχει τελειώσει, και εκτός από τα γεμάτα τασάκια, στο σπίτι έχει απομείνει, ο άγνωστος στη Λόρα, Ντάνι. Εξαιρετική γραφή, εξαιρετικό χτίσιμο των δύο χαρακτήρων και της ιστορίας, εξαιρετικά επίκαιρο και διαχρονικό. Μία ρομαντική κομεντί, με δύο γνήσιους χαρακτήρες, γεμάτους αρετές και ελαττώματα. Δύο κλασικούς αλλά up to date ήρωες των ρομαντικών κομεντί, που θα μπορούσαν να έχουν ξεπηδήσει από τις ταινίες του Γκάρι Μάρσαλ. Αγόρι και κορίτσι, όχι στην πρώτη νιότη, ούτε στα χρόνια της αθωότητας, συναντιούνται κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες και αισθάνονται… πεταλούδες στο στομάχι.

Το έργο κα. Ματίκα θα το σκηνοθετήσει ο σύζυγός σας, ο κ. Ιορδανίδης, από τους σημαντικότερους ηθοποιούς και σκηνοθέτες της γενιάς του που μαζί αγωνίζεστε για ένα καλύτερο θέατρο. Νιώθετε τρακ υπό την σκηνοθετική του μπαγκέτα; Έχετε πει ότι «… επειδή είναι άντρας μου ξεχνάει ότι είμαι ηθοποιός και μιλάει χωρίς καμία ευγένεια». Πώς το διαχειρίζεσθε;

Ίσως να υπερέβαλλα λίγο… Ο Τάσος είναι βαθιά και ουσιαστικά ευγενής ως άνθρωπος. Αλλά είναι απαιτητικός. Αγαπάει πάρα πολύ τη δουλειά του, το θέατρο και κατά τη διάρκεια της πρόβας πολλές φορές αισθάνομαι όταν δουλεύουμε μαζί ότι βρίσκεται σε μία άλλη διάσταση. Αποζητά πάντα το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, χωρίς εκπτώσεις, βασανίζοντας πολύ τον εαυτό του και τη σκέψη του. Όταν ακούει κάτι καλό για μένα χαίρεται περισσότερο από ό,τι εγώ για τον εαυτό μου. Έτσι, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας των προβών με ζορίζει ίσως λίγο παραπάνω από τους υπόλοιπους συνεργάτες του. Η υπόθεση είναι προσωπική! Πάντα όμως γνωρίζοντας πολύ καλά τους ψυχολογικούς κανόνες για έναν ηθοποιό που εκτίθεται στη σκηνή. Σε αυτό, πέρα από το χαρακτήρα του, βοηθάει και το ότι ο ίδιος είναι ηθοποιός και γνωρίζει πολύ καλά τους όρους του παιχνιδιού. Τρακ δεν έχω σε καμία περίπτωση. Το μόνο που νοιώθω είναι ασφάλεια γιατί δουλεύω με έναν καλλιτέχνη που ξέρω ότι επικοινωνώ και που ξέρω ότι με αγαπάει.

Επιλέγοντας να υπηρετήσετε το ποιοτικό θέατρο και να βρίσκεστε δίπλα στο ευρύτερο κοινό υπογραμμίζοντας τις αισθήσεις του πρωτόγονου και του εξευγενισμένου, θα παίξετε σε ένα έργο που έχει θέμα τη μοναξιά. Πλέον βλέπουμε την μοναχικότητα που νιώθουν και βιώνουν οι άνθρωποι να ενσωματώνεται στην ζωή τους, στην απλή καθημερινότητα τους και να πορεύονται μ’ αυτήν έχοντας στην δυσκολία να την αλλάξουν να την μετατρέψουν. Τελικά η μοναξιά είναι μόδα της εποχής μας;

Δε νομίζω ότι είναι μόδα. Θεωρώ ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων επιθυμεί τη συντροφικότητα και την επικοινωνία .Οι συνθήκες είναι αυτές που  ευνοούν την απομόνωση και την εσωστρέφεια. Οι σύγχρονοι δυτικοί ρυθμοί, η ραγδαία ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η ταχύτατη διάδοση της πληροφορίας, η θεσμοθέτηση ενός επιπέδου ζωής το οποίο στην ουσία και στη βάση του είναι πλασματικό και υπερτιμημένο.Ο Ντάνι και η Λόρα, τα δύο πρόσωπα του Beginning. Είναι δύσκολο να εμπιστευθούν. Είναι δύσκολο να ανοιχτούν, αλλά μπαίνουν στη διαδικασία. Γιατί και οι δύο έχουν ανάγκη να επικοινωνήσουν. Γιατί κοιτάζονταν όλο το βράδυ. Γιατί το φάσμα των 40 τους κάνει να έχουν ανάγκη ένα ξεκίνημα. Προσωπική πεποίθηση. Tο υπέροχο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος δε θα χάσει ποτέ τη σκέψη, την ελπίδα και την ανάγκη για επαφή. Γιατί αυτή αποτελεί μορφή εξέλιξης. Και σε αυτό φυσικά διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο και οι τέχνες. Οι εικόνες, οι ήχοι, οι παλμοί που μας προσφέρουν συναισθηματικά ανοίγματα.

Η Θάλεια Ματίκα και ο Γιάννης Δρακόπουλος στην θεατρική παράσταση Beginig σε σκηνοθεσία του Τάσου Ιορδανίδη.

«Πιστεύω πάρα πολύ στην ατομική ευθύνη. Μόνο έτσι μπορεί και η συλλογική να αποκτήσει βάσεις.»

Πείτε μου μία  ατάκα από το έργο που θα μας βοηθήσει να δραπετεύσουμε από την καθημερινότητα;

Θα σας πω μία τριάντα. «Μου αρέσει να περιπατάω, να κοιτάζω τους ανθρώπους, τον ουρανό, γιατί αλλιώς θα βουλιάξω και δεν το θέλω. απλά τα πράγματα! Και έχω ωορρηξία!»

Είναι αλήθεια κα. Ματίκα, ότι από τριών μόλις ετών εκφράσατε την επιθυμία να γίνεται ηθοποιός;

Από τεσσάρων! Το δήλωσα με μεγάλη σοβαρότητα στους γονείς μου και δε λοξοδρόμησα ποτέ. Είμαι ευγνώμων που με στήριξαν και που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να με στηρίζουν με όλες τους τις δυνάμεις. Σε αυτό βέβαια βοήθησε και βοηθάει το ότι είναι δύο πολύ φιλότεχνοι άνθρωποι.

Δεν είναι υπερβολή να πούμε, ότι είσθε μια πανέμορφη γυναίκα! Η εικόνα σας άνοιξε πιο εύκολα τις πόρτες στο ξεκίνημά σας;

Σας ευχαριστώ πολύ. Δεν ξέρω όμως. Δεν το ξέρω γιατί δεν προγραμμάτισα ποτέ τις δράσεις μου με βάση την εξωτερική μου εμφάνιση. Τώρα, αν αυτή υπήρξε αρεστή αισθάνομαι καλά για αυτό. Είναι πολύ γοητευτική η αρετή της ομορφιάς και είναι ευλογία για όποιον τη διαθέτει. Αρκεί να γνωρίζει ότι αν βασιστεί υπερβολικά σε αυτή, μπορεί να μετατραπεί και σε κατάρα.

Διδαχθήκατε την υποκριτική τέχνη στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Εκεί μάθατε , ότι «Η αφετηρία και η βάση του θεάτρου, όπως και κάθε μορφής τέχνης, είναι η ποίηση και η μαγεία. Αν λείψουν αυτά, δεν υπάρχει θέατρο». Τι θα συμπληρώνατε στην ρήση του Καρόλου Κουν;

Αισθάνομαι πολύ μικρή – όχι σε ηλικία – για να συμπληρώσω την οποιαδήποτε φράση του Κουν!

Έλληνες καλλιτέχνες που κάνουν καριέρα στο εξωτερικό  κατηγορούν ανθρώπους του χώρους σας για έλλειψη κουλτούρας και ουσιαστικής κοινωνικής συμπεριφοράς . Πως τους αντικρούετε;

Αν μου μιλούσατε με συγκεκριμένα παραδείγματα θα σας έδινα πιο ολοκληρωμένη απάντηση. Δε μου αρέσουν οι αφορισμοί. Σίγουρα, συναντώνται τέτοιες περιπτώσεις αλλά υπάρχουν και καλλιτέχνες εντός των τειχών, με υψηλή πνευματικότητα και ουσιαστική αφοσίωση.

Από το Μάιο του 2010, η Ελλάδα εφαρμόζει το πιο αυστηρό πρόγραμμα οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα από τα πιο αυστηρά που έχει ποτέ επιβάλει το ΔΝΤ στην ιστορία του. Πόσο σας επηρέασε όλο αυτό;

Όπως όλη την κοινωνία μας. Σκεπτικισμός, άγχος, ανασφάλεια. Αλλά δε σας κρύβω ότι είμαι αισιόδοξη για το μέλλον. Αν μη τι άλλο, το οφείλω στον εαυτό μου και στην οικογένεια μου.

«Καταστρέψαμε κάτι με την παρουσία μας, έναν κόσμο ίσως», ισχυρίζεται η Βιρτζίνια Γουλφ. Μπορεί να είναι έτσι κα. Ματίκα;

Η παρουσία πράγματι είναι καταστροφική κάποιες φορές. Η απουσία όμως;

Έχετε μια αξιόλογη πορεία στο θέατρο. Τα τελευταία χρόνια, παρά την κρίση, παρατηρείται μια άνθιση παραστάσεων, προτάσεων και ενδιαφέροντος τόσο των ηθοποιών όσο και των θεατών. Για ποιους λόγους πιστεύετε πως συμβαίνει;

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής φούσκας των αρχών του 2000 οι τέχνες είχανε αρχίσει να παίρνουν μία βιομηχανική μορφή. Εδώ έρχεται ο παράγοντας άνθρωπος. Η έλλειψη πόρων τον υποχρέωσε να διατηρείται σε μία εγρήγορση, να σκεφτεί περισσότερο, να φανταστεί περισσότερο, να καλλιεργηθεί περισσότερο. Όλα αυτά αποτελούν τροφή για τη θεατρική τέχνη και τη βοηθούν να εξελιχθεί και να μετουσιωθεί σε κάτι ουσιαστικά ενδιαφέρον. Με λίγα λόγια, το ελληνικό θέατρο τα τελευταία χρόνια ενδυναμώθηκε, καταθέτει σπουδαίες καλλιτεχνικές προτάσεις και ο κόσμος το τιμά με την παρουσία του.

Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να αποτελέσει ένα όχημα μιας καινοτόμας επανάστασης όπως αυτή απορρέει μέσα από τη δυναμική της θεατρικής πράξης;

Θα σας απαντήσω με μία φράση του Τολστόι: «Όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο αλλά πρώτα απ’ όλα πρέπει να καταλάβουμε ότι πρέπει να αλλάξουμε τον ίδιο μας τον εαυτό». Πιστεύω πάρα πολύ στην ατομική ευθύνη. Μόνο έτσι μπορεί και η συλλογική να αποκτήσει βάσεις. Από το μετερίζι της λοιπόν η θεατρική πράξη μπορεί να αποκτήσει δύναμη και δυναμική, αν το άτομο κατανοήσει και συναισθανθεί.

Η ευτυχία σας ολοκληρώθηκε με τον ερχομό στον κόσμο και τους δεύτερου παιδιού σας. Τι είναι αυτό που σας κρατάει τόσα χρόνια μαζί με τον αγαπημένο σας τον κ. Τάσο Ιορδανίδη;

Ότι είναι ωραίος άντρας…(γέλια).Πολλά πράγματα. Κατά κύριο λόγο ο αλληλοσεβασμός και η αλληλοεκτίμηση.

Από την θεατρική παράσταση Έγκλημα και Τιμωρία με τους Θάλεια Ματίκα, Τάσο Ιορδανίδη και Ιεροκλή Μιχαηλίδη
Η Θάλεια Ματίκα με τον σύζυγο της Τάσο Ιορδανίδη

Αν κρατάτε μια στιγμή από το εφετινό ελληνικό καλοκαίρι, ποια είναι αυτή;

Δε θα ήθελα να κρατήσω τίποτα από το φετινό καλοκαίρι. Να πάει και να μην έρθει. Μόνο κάποιες προσωπικές στιγμές ευτυχίας.

Αν μπορούσε να πραγματοποιηθεί μία ευχή σας, ποια θα ήταν αυτή;

Να ζούσαμε σε έναν κόσμο όπου θα κυριαρχούσε η σωματική και η πνευματική υγεία.

«Φορτσάτος, κεφάτος Σπάικ Λι, ενηλικίωση σε δυο ηπείρους και μυστήριο με γυναικεία φινέτσα», οι ταινίες της εβδομάδας από τον Γιώργο Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

Γράφουν οι κριτικοί ταινιών, πως το έργο είναι κάτω του μετρίου έως χαζομάρα και η ταινία πηγαίνει «βέλος» στα ταμεία. Γράφουν οι κριτικοί, πως η ταινία είναι πολύ καλή και οι αιθουσάρχες μαζεύουν αράχνες και σκόνη από τα καθίσματα. Το ελληνικό, φιλοθεάμον κοινό αντιδρά όπως αισθάνεται, με ένστικτα. Υπάρχει ένα ανεξήγητο αντανακλαστικό που δεν έχει να κάνει με την τέχνη του σινεμά και τις αναλύσεις για το πόσο μια ταινία αξίζει ή όχι, αλλά με το ένστικτο, την διάθεση ή τις σχέσεις των θεατών που έχουν χτιστεί με τους κριτικούς και το βασικότερο με την ποιότητα του οξυγόνου που τροφοδοτεί την σφαίρα της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης. Όταν ο όποιος κριτικός περιγράφει τους λόγους για τους οποίους «στολίζει» την ταινία με αστερίσκους, θαρρώ, ότι έχει κατασταλάξει ένεκα γνώσης και εμπειρίας για την αξία του δημιουργήματος, εκτός εάν ο χι ψι κριτικός ταινιών είναι κατευθυνόμενος και τα έχει «αρπάξει» γερά για να κάνει την νύχτα μέρα. Μην στέκεστε μόνο στα αστεράκια, διαβάστε τι γράφει, ακόμα κι αν δεν συμφωνείται με τα γραφόμενα δεν πειράζει – αφού, φυσικά, έχετε δει την ταινία – η τεκμηριωμένη διαφωνία είναι δρόμος υγιούς συναναστροφής. Μέσες άκρες οι απόψεις και οι θέσεις των κριτικών ταινιών συγκλίνουν, δεν πέφτουν πολύ έξω ο ένας με τον άλλον, κι αν τους παρακολουθήσετε, διαβάζοντας τους προσεκτικά, θα καταλάβετε τι εννοώ. Αυτά, βέβαια, πηγαίνουν όλα στον κάδο των αχρήστων από τον θεατή όχι γιατί ο κάθε κριτικός δεν ξέρει τι γράφει, αλλά γιατί ο αναγνώστης, εδώ και κάμποσα χρόνια, κινείται με το δικό του γούστο, τον προσωπικό του προσανατολισμό και φυσικά κρατώντας ψηλά το αυτοκρατορικό προνόμιο του ξερόλα.

Διάβαζα κάπου, πως ο τάδε διάσημος πήγε την περασμένη εβδομάδα να δει την κάτω του μετρίου ταινία για να περάσει καλά και να ξεσκάσει από τις σκοτούρες και την πίεση της καθημερινότητας που μας ταλανίζει όλους αλύπητα τα τελευταία χρόνια. Συμφωνώ και είμαι μαζί του, ως προς το μέρος που αφορά την επιλογή στο να ξαποστάσει για λίγο στην όχθη της όποιας τέχνης και δεν ρήμαξε στον σπιτικό καναπέ, παρακολουθώντας την όποια τηλεοπτική αθλιότητα. Για το υπόλοιπο, μέρος του σκεπτικού, που αναφέρεται «στο να περάσει καλά» παρακολουθώντας μια μπούρδα υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά. Πάντα, συντροφιά με την τέχνη περνάς καλά, όταν είναι Τέχνη, υπηρετεί με την σειρά της υγιώς τον διαχρονικό σκοπό της και δεν εξυπηρετεί την στιγμιαία «τζόυρα» εν είδει ανεβαστικού ναρκωτικού, που μόλις τελειώσει η δίωρη δράση της προβολής επιστρέφεις αστραπιαία στο κενό απ΄ όπου είχες ξεκινήσει. Δηλαδή, λαμβάνουμε μια τοξική δόση ανελέητης χαζομάρας στο ήδη μολυσμένο περιβάλλον μας και το χαρακτηρίζουμε «ξέσκασμα». Δεν παίζει αυτό με τίποτα σε καμιά οριοθέτηση της Τέχνης.

Μιας και αναφερόμαστε στον κινηματογράφο, διακριτικά θα ήθελα να επισημάνω, είτε μιλάμε για κωμωδία, είτε για δράμα, είτε για όποιο άλλο είδος της κινούμενης εικόνας το ζητούμενο είναι ένα και μοναδικό. Μόλις τελειώσει η ταινία να την πάρουμε μαζί μας και για κάποιο χρονικό διάστημα να βασανίσει, έστω ελάχιστα αλλά ευχάριστα το τσερβέλο και όχι να ξεχαστεί μόλις πέσουν οι τίτλοι τέλους και τα φώτα της αίθουσας ανάψουν. Θεωρώ – δική μου σκέψη είναι αυτή – πως το νοητικό «παίδεμα» στους δρόμους της Τέχνης, όσο ταλαιπωρημένοι κι αν είμαστε, είναι το πολύτιμο φλουρί της σχέσης που εξαργυρώνεις με την κάθε μορφή της Τέχνης, όταν της αφιερώσεις τον, επίσης, πολύτιμο χρόνο και την σκέψη σου.

Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια προσπαθούν με το ευτελές να αποκαθηλώσουν από μέσα μας την πνευματική αναζήτηση, διαολοστέλνοντας την ανθρώπινη οντότητα στον αγύριστο της καθολικής βλακείας. Είναι επιβεβαιωμένο, πως η πρόσφατη, κατασκευασμένη παγκόσμια κοινωνική-πολιτική-οικονομική κρίση – δίνοντας την χαριστή βολή – το πέτυχε και ο άνθρωπος σήμερα δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου ώστε να αναζητήσει την ωραιότητα της γνώσης, όταν τρέχει σαν το αλαφιασμένο τραγί ολημερίς και ολονυχτίς, απλά για να επιβιώσει. Το ευ ζην καρατομήθηκε συνωμοτικά στο σταυροδρόμι της ψευδαίσθησης. Αυτό το σκοτεινό σχέδιο το υπηρέτησε πιστά και πειθήνια, δυστυχώς, και η Τέχνη. Σε αυτό το σημείο δεν χρειάζεται να σας καταλογίσω παραδείγματα, καθώς το βιώνουμε άπαντες και παντού, από το πρωί που θα ανοίξουμε τα βλέφαρά μας έως το βράδυ που θα τα κλείσουμε για να ξεκουράσουμε το μαστιγωμένο δέμας και τον ταλαιπωρημένο μας εγκέφαλο. Εκτός πια εάν δεν το καταλαβαίνετε, οπότε θα συμπεράνω ευθύς, πως μας νίκησαν κατά κράτος και δεν υπάρχει καμιά ελπίδα πλέον.

Εάν κυκλοφορούν, μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού, κάποιες καλές προτάσεις από τον χώρο των τεχνών, που θα ξύσουν την σκουριά της νοητικής επιφάνειας και δεν είναι κάτω του μετρίου, αρπαχτές, χαζομάρες γεμάτες κακογουστιά και φθήνια, βρε σεις, ακολουθήστε τες, κι ας «βασανίσουν» για λίγο το μυαλουδάκι μας. Μια δυο φορές και οι νοητικοί μυς θα ξυπνήσουν, η πνευματική οκνηρία θα απολυθεί δια παντός από την υπέροχη όψη του ζωντανού Ανθρώπου. Μόνο η Τέχνη το πετυχαίνει αυτό. Ας επιμείνουμε, όχι εγκατάλειψη και αμαχητί παράδοση, όπως μας έχουν προγραμματίσει, στην βλακεία και στην ανοησία. Πάνω απ΄ όλα να ξεκαθαρίσουμε, πως η Τέχνη δεν είναι διασκέδαση. Πότε δεν ήταν, μόνο ψυχαγωγία και συναναστροφή προσφέρει απλόχερα, δυο απαραίτητες συνθήκες που επιβεβαιώνουν την ταυτότητά μας, ότι πέρα της κοινωνικότητας – κοινωνικά όντα είναι και οι αξιαγάπητοι φίλοι μας τα ζωάκια – ο άνθρωπος είναι πολιτικό ον με κρίση, γνώση, αίσθηση του κάλλους και συνεχόμενη πρόοδο.                 

«Η Παρείσφρηση»

(BlacKkKlansman)

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Χώρα: ΗΠΑ (2018) 
  • Σκηνοθεσία: Σπάικ Λι
  • Με τους: Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον, Άνταμ Ντράιβερ, Τόφερ Γκρέις, Λόρα Χάριερ
  • Διάρκεια: 135 λεπτά
  • ΔιανομήU.I.P.

Επιστροφή στα γνώριμα μονοπάτια της φυλετικής καταγγελίας, με τον τρόπο που μόνο ο Σπάικ Λι γνωρίζει και διαχειρίζεται άψογα. Βέβαια, εδώ δεν είναι ο 32χρονος, οργίλος, αφροαμερικανός επαναστάτης του «Do The Right Thing» (Κάνε το Σωστό – 1989), ούτε ο μονόπαντος βιογράφος του «Malcolm X» (1992), αλλά ο ώριμος, σκεπτόμενος και γνωστός εκρηκτικός 61χρονος αφροαμερικανός σκηνοθέτης, που μιλάει ανοιχτά για τα παλαιά φυλετικά δεινά που υπέστησαν οι ομόχρωμοι «αδελφοί» του από τους λευκούς συμπατριώτες του Αμερικάνους και δεν έχουν εξαλειφθεί όσα χρόνια και εάν πέρασαν. Η αφορμή της ταινίας, όπως ο ίδιος ο Σπάικ Λι αναφέρει, είναι τα αποτρόπαια, αιματηρά γεγονότα του 2017 στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια και την πολιτική αντιμετώπιση της ρεπουμπλικάνικης ηγεσίας του Ντόναλτ Τραμπ. Το θέμα είναι γνωστό: Φυλετισμός! Το πρόβλημα επίσης γνωστό: Άλυτο! Εάν διακρίνεται από κάποια εθνικά, ιστορικά σημεία η σημερινή, πολιτισμική εικόνα της Αμερικής είναι μόνο για τα έκτροπά της στα ζητήματα συνύπαρξης των λευκών, λαθρομεταναστών εποίκων (αυτοί είναι οι πραγματικά λαθραίοι) με τους ανθρώπους της αφρικανικής ηπείρου, που τους μετέφεραν βιαίως, αλλά και αυτής με τους γηγενείς κατοίκους όχι μόνο της Βόρειας, αλλά και της Νότιας αμερικανικής ηπείρου. Από την μια η σκλαβοποίηση και από την άλλη το ολοκαύτωμα. Ο Σπάικ Λι, φυσικά, δεν χάνει την ευκαιρία να αποτυπώσει στα κινηματογραφικά καρέ την ιταμότητα και την σκαιότητα του λευκού ανθρώπου απέναντι στην φυλή του. Άριστα πράττει ο αφροαμερικανός δημιουργός και μπράβο του! Εκτός του ότι η ταινία σκηνοθετικά είναι άψογα δομημένη από την αρχή έως το τέλος της, ο Σπάικ, βασιζόμενος σε ένα πραγματικό γεγονός – όπως το έγραψε σε βιβλίο ο ίδιος ο ήρωας της ταινίας, Ρον Στάλγουορθ – , αλατοπιπερίζει σατυρικά και με σαρκαστικό κέφι το πολύ καλό σενάριο (Σπάικ Λι και Κέβιν Γουίλμοτ). Και εδώ είναι η επιτυχία της ταινίας εκτός της μεθυστικής αφήγησης της. Τα σκληρά και ανεγκέφαλα χλωμά πρόσωπα λαμβάνουν καρτουνίστικη διάσταση, καθότι ο πολύ κακός άνθρωπος, ως γνωστόν, είναι και αστείος. Ανεγκέφαλα είναι τα σκεπτικά τους και άκρως δραματικά έως απάνθρωπα τα έργα τους. Αυτά ενορχηστρώνει ο καταπληκτικός Λι με πρώτο βιολί τον γιό του Ντένζελ Γουάσινγκτον, τον, εξ΄ ίσου υπέροχο και πολλά υποσχόμενο Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον στον ρόλο του πρώτου μαύρου, μορφωμένου, ευφυούς αστυνομικού Ρον Στάλγουορθ της επαρχιακής πόλης του Κολοράντο Σπρίνγκς την δεκαετία του ’70. Μιας δεκαετίας που η χαμένη ταυτότητα των Η.Π.Α., σκαμπιλίζεται από τους «Μαύρες Πάνθηρες» και σταυρώνεται ξανά από την Κου Κλουξ Κλαν. Δίπλα στον Τζον Ντέιβιντ στήνεται, επίσης, καταπληκτικά ο Άνταμ Ντράιβερ, υποδυόμενος τον Ιουδαίο αστυνομικό και συνεργάτη του Στάλγουορθ, που παρεισφρέει στις τάξεις της Κου Κλουξ Κλαν για να ξεσκεπάσει τις δραστηριότητες και τα έργα της φρικτής, φυλετικής οργάνωσης (αυτή η κολόνια κρατάει χρόνια και αρκετοί δικοί μας Έλληνες λαθρομετανάστες κυνηγήθηκαν και δολοφονήθηκαν από αυτούς τους άνοες, προτεστάντες με τις άσπρες κουκούλες και τους φλεγόμενους σταυρούς). Ο Σπάικ Λι έφτιαξε μια πολύ καλή ταινία, έπειτα από τον «Υποκινητή» (Insider – 2006) και το ριμέικ του «Old Boy» (2013), εντελώς διαφορετική σε αντίληψη και σεναριακή ανάπτυξη από τις προηγούμενες. Υπάρχουν στιγμές στην πλοκή, που είναι τόσο καλοδουλεμένη η σχοινοβασία ανάμεσα στην φρίκη και την σάτιρα, βγάζοντας από μέσα σου έναν ανάμικτο συναίσθημα οργής και γέλιου. Ο βετεράνος Χάρι Μπελαφόντε, για παράδειγμα, σε μια σκηνή αφηγείται μια τρομερή ιστορία τόσο παραστατικά που σηκώνεται η τρίχα κάγκελο. Ή ακόμα στην έναρξη που ο Λι ρίχνει πλάνα από το «Όσα παίρνει ο Άνεμος» και την Βίβιαν Λι σε απόγνωση να διασχίζει τον σιδηροδρομικό σταθμό με τους τραυματισμένους Νότιους από τον εμφύλιο, έως τα αληθινά πλάνα στο φινάλε με την εν ψυχρώ δολοφονία της  Χίδερ Χέιερ τον Αύγουστο του 2017 στα αιματηρά γεγονότα του Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια. Το συγκεκριμένο σημείο, μάλιστα, το ντύνει μουσικά με το γκόσπελ της Αρίθα Φράνκλιν «Mary Don’t You Weep», το οποίο το διασκεύασε ο μουσικός και φίλος του Σπάικ Λι, ο συγχωρεμένος Πρινς. Ο Σπάικ ξεφτιλίζει συλλήβδην τα ηγετικά στελέχη της Κ.Κ.Κ. αλλά και τα πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από τις άσπρες ρόμπες με τις κουκούλες. Η σκηνοθεσία του ακόμα πιο ώριμη και μεστή καταγράφει ατμοσφαιρικά μια ταραγμένη δεκαετία του αμερικανικού έθνους. Το δε soundtrack της ταινίας πραγματικό μεγαλείο. Η μουσική ακολουθεί φόρτσα την πλοκή, ξεκινώντας με το γκόσπελ «Oh Happy Day» του Έντγουιν Χόουκινς. Ειρωνικό!  Στη συνέχεια ξεδιπλώνει «σκούρες» μουσικές των 70’s από Cornelius Brothers και φάνκι του James Brown, έως  «Ball of Confusion» των  Temptations και τους λευκούς σοουλάδες Looking Glass με το γνωστό «Brandy». Αφάνα μαλλί, δέρμα σκούρο, ψηλοκάβαλο στενό, καμπάνα παντελόνι και black power, δια χειρός Σπάικι! Σαρκαστικό και τρομερό μαζί.

Ο σπουδασμένος Ρον Στάλγουόρθ (Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον – καταπληκτικός) γίνεται ο πρώτος Αφροαμερικάνος ντετέκτιβ στο αστυνομικό τμήμα του Κολοράντο Σπρινγκς. Η άφιξή του, όμως, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό και εχθρικότητα από τους λευκούς συναδέλφους του. Η φήμη του νεόκοπου ντετέκτιβ στους αστυνομικούς κύκλους είναι καλή, χάρη στην πετυχημένη παρακολούθησή του στις συναντήσεις της οργάνωσης των Μαύρων Πανθήρων. Εν τω μεταξύ, στις συναντήσεις με τους μαύρους αδελφούς γνωρίζει την όμορφη φοιτήτρια Πατρίσια (Λόρα Χάριερ – πολύ καλή) για την οποία ενδιαφέρεται συναισθηματικά, κρατώντας ως μυστικό την αστυνομική του ιδιότητα. Απτόητος ο Σταλγουόρθ, προχωράει παραπέρα και αποφασίζει να κάνει τη διαφορά για το καλό της κοινότητάς του. Με πολύ θάρρος και αμέτρητο θράσος αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για κάτι που ακόμα και σήμερα φαντάζει αδιανόητο: Να παρεισφρήσει στην φυλετική οργάνωση της Κου Κλουξ Κλαν, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως λευκό, πωρωμένο φυλετιστή και εξτρεμιστή. Ο Σταλγουόρθ επικοινωνεί τηλεφωνικά με την λευκή οργάνωση και σύντομα κερδίζει τον σεβασμό της. Μάλιστα, καταφέρνει να συνάψει σχέση φιλίας με τον αρχηγό της, τον Ντέιβιντ Ντιουκ (Τόφερ Γκρέις – καλός), ο οποίος μένει έκπληκτος από την αφοσίωση του νέου φανατικού μέλους. Η παράδοξη αυτή αστυνομική έρευνα, περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, όταν ο συνάδελφος του Σταλγουόρθ, ο Ιουδαίος Φλιπ Ζίμερμαν (Άνταμ Ντράιβερ – πολύ καλός), υποδύεται διά ζώσης τον Σταλγουόρθ στις συναντήσεις του με την οργάνωση, ώστε να αποσπάσει περισσότερες πληροφορίες γύρω από την επικείμενη δολοφονική ενέργεια που σχεδιάζουν. Ο Σταλγουόρθ και ο Ζίμερμαν με αυτό τον τρόπο θα συνεργαστούν ως αστυνομικό ντουέτο, με σκοπό να καταστρέψουν εκ των έσω την οργάνωση της Κου Κλουξ Κλαν, η οποία έχει άμεσο στόχο να διασπείρει την βίαιη ρητορική της στο ευρύ αμερικάνικο ακροατήριο.                  

«Τι Θα Πει ο Κόσμος»

(Hva vil folk si / What Will People Say)

 

  • Είδος: Κοινωνικό δράμα
  • Χώρα: Νορβηγία – Γερμανία – Σουηδία, – Γαλλία – Δανία (2017)
  • Σκηνοθεσία: Ιράμ Χακ
  • Με τους: Μαρία Μοζχντάχ, Αντίλ Χουσέιν, Εκαβαλί Κάνα
  • Διάρκεια: 106’
  • Διανομή: Feelgood Entertainment

Η ταινία θα διχάσει αρκετούς θεατές, εκτιμώ. Η παραγωγή είναι άρτια (Μαρία Έκερχοβντ), το μοντάζ απίθανο (ο βετεράνος Γιάνους Μπίλεσκοβ Γιάνσεν στο κόψε ράψε – «Σπίτι των Πνευμάτων», «Κυνήγι» και «Πέτρα στην Καρδιά»), φωτογραφία ποίημα (Ναντίμ Κάρλσεν), οι ερμηνείες εκπληκτικές, η σκηνοθεσία προσεγμένη και η σεναριακή γραφή εκεί που την θέλει η σκηνοθέτις (Ιράμ Χακ). Είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της Νορβηγο- πακιστανής Ιράμ Χακ («I Am Yours», δεν την έχω δει) και όπως αναφέρει η δημιουργός είναι εν μέρει αυτοβιογραφική. Τι πραγματεύεται η ταινία; Την οδύσσεια της ενηλικίωσης της έφηβης Νίσα (Μαρία Μοζχντάχ – καταπληκτική!), που γεννήθηκε, μεγάλωσε στην Νορβηγία από μετανάστες, Πακιστανούς γονείς, δηλαδή Ισλαμιστές στο θρήσκευμα. Όχι, δεν είναι βάρβαροι και ακραίοι, μια χαρά είναι οι άνθρωποι μέχρι εκεί, βέβαια, που δεν θίγεται η παράδοση τα ήθη και οι κώδικες τους. Κάτι το οποίο καταπατείται από την θυγατέρα τους όχι πάλι αναιδώς και πρόστυχα, αλλά όπως θα λειτουργούσε κάθε δυτική έφηβη με καλή ανατροφή στην ηλικία του ξελογιάσματος, του φλερτ και της πρώτης, ερωτικής συναναστροφής. Η νεαρή, η οποία είναι τύπος και υπογραμμός παρουσία του πατρός, της μητρός, του μεγάλου αδελφού, φίλων και συγγενών. Αγάπες, λουλούδια, αγκαλιές με τον μπαμπά, συγκαταβατική με την μουσουλμάνα μητέρα αλλά σκαστή το βράδυ για διασκέδαση με τους συμμαθητές σε απαγορευμένα για το ισλαμικό πρωτόκολλο στέκια. Η επιστροφή της, πάντα από το παράθυρο του δωματίου, όπως και η απόδραση της, σαν φυλακισμένη. Οι μουσουλμάνοι Πακιστανοί, πιθανώς όλος ο ισλαμικός μεταναστευτικός πληθυσμός της Ασίας στην Ευρώπη, όπου κι αν μεταφερθούν (οι γονείς της πέρασαν τα πάνδεινα μέχρι και την φυλακή γεύτηκαν στην Γερμανία, έως ότου φτάσουν στην Νορβηγία) συνηθίζουν να συναναστρέφονται μεταξύ τους, δίχως να απαλλαγούν από τα «βαρέα μέταλλα» των πατρογονικών αρχών τους. Η έφηβη, όμως, γεννήθηκε στην Νορβηγία και δεν γνωρίζει το ορίτζιναλ περιβάλλον της πακιστανικής κοινωνίας, παρά μόνο εξ΄ αντανακλάσεως από τους γονείς της, καθώς στο σπίτι η οικογένεια συντηρεί ευλαβικά και κατά γράμματα τα έθιμα και τους κώδικες συμπεριφοράς της κλειστής κοινωνίας τους για να μην έχει να λέει ο κόσμος. Αυτό το «για να μην λέει ο κόσμος», εννοείται, ότι αφορά τους ομόθρησκους και ομοεθνείς τους γιατί οι Ευρωπαίοι ζαμάν φου για το τι κουμάντα κάνει στο σπίτι ο κάθε μουσουλμάνος. Ο πατέρας (Αντίλ Χουσέιν- καλός, γνωστός ως πατέρας του Πι στην ταινία του Ανγκ Λι «Η Ζωή του Πι» ) και ο μεγάλος αδελφός ασχολούνται με την μικρή επιχείρηση που έχουν στήσει, ένα μίνι μάρκετ στο οποίο οι πελάτες σε μεγάλο ποσοστό είναι Πακιστανοί. Η μητέρα Νατζμά (Εκαβαλί Κάνα – καλή) είναι νοικοκυρά, γυναίκα, μάνα, σύζυγος και μάνατζερ της οικογενείας, ενώ υπάρχει και η,  μικρή αδελφούλα μαθήτρια του δημοτικού σχολείου. Η έφηβη, όπως κάθε έφηβη άλλωστε, ηράσθη συμμαθητή της όχι μουσουλμάνο Πακιστανό, αλλά καλόπαιδο, 17χρονο Βίκινγκ, με ορμές ατημέλητου μπαμπουίνου, όπως κάθε εφήβου άλλωστε. Τα αισθήματα αμοιβαία στους νέους και το ειδύλλιο έτοιμο, όπου ένα βράδυ ο νιός σαλτάρει ασυγκράτητος στο παραθύρι αποδράσεων του διαμερίσματος της νιάς και πάνω που άρχισαν τα μέλια μπουκάρει ξαφνικά στο δωμάτιο ο Πακιστανός, μουσουλμάνος πατέρας (τους πρόδωσε ο ήχος του κινητού) και πιάνει στα πράσα την πολύτιμη θυγατέρα του με τον τυπάκο όχι σε ερωτική περίπτυξη, αλλά στα χάδια και φιλιά για να κάνει τον Νορβηγό έφηβο να δει την Βαλχάλα σε καρτ ποστάλ από το κλωτσομπούνι. Άρπαξε και τις ψιλές της η κόρη, πέσανε μηνύσεις από τον νεαρό και η Πρόνοια κατανοώντας τι έχει συμβεί απομακρύνει την έφηβη από την οικογένεια. Η κοινωνική λειτουργός προειδοποιεί την κοπελιά να είναι προσεκτική και να παραμείνει προστατευμένη στην ασφάλεια που της παρέχει το κράτος έως ότου ηρεμήσει το πράγμα και να βεβαιωθούν ότι δεν κινδυνεύει η ζωή της. Από την άλλη οι ενοχές και οι τύψεις που δημιούργησε πρόβλημα στην οικογένεια κυκλώνουν την Νίσα. Ο πακιστανικός, κοινωνικός περίγυρος της οικογένειας αρχίζει τις συμβουλές και τις παραινέσεις για τιμωρία στην κοπέλα που πρόσβαλε τα μουσουλμανικά ήθη και τους άκαμπτους κώδικες συμπεριφοράς. Ο πατέρας, ο οποίος έχει αδυναμία στη Νίσα, δείχνει να συγχωρεί το ατόπημα της θυγατέρας του, η κόρη χαρούμενη χαλαρώνει και κατόπιν επεμβάσεως της μάνας αποχωρίζεται την κρατική προστασία και βρίσκεται στα χέρια του πατέρα, όπου σε συνεννόηση με τον αδελφό της την ταξιδεύουν στο Πακιστάν για να ζήσει εκεί εξόριστη από την υπόλοιπη οικογένεια της προς γνώση και συμμόρφωση. Φιλοξενούμενη στο σπίτι του θείου σε μια ορεινή, επαρχιακή πόλη του Ισλαμαμπάντ η έφηβη Μίσα θα περάσει τον τάραχο της ζωής της.

Τι σημαίνει πολιτισμός για τον Ευρωπαίο, Αμερικανό και τι σημαίνει πολιτισμός για τον Αφρικανό και τον Ασιάτη. Τι εννοούμε εμείς ελευθερία και τι εννοούν εκείνοι ελευθερία. Ό,τι κατάκτησε σε ανθρώπινα δικαιώματα ο δυτικός πολιτισμός, είπε κάποιος, ανήκουν σε όλους. Με αυτό το σκεπτικό κίνησε και ο βάρβαρος αποικιοκράτης για να κλέψει Γη, βάζοντας  στα χέρια άλλων πολιτισμών καθρεφτάκια, χάντρες και την Βίβλο. Ακριβώς το ίδιο έπραξε και το Ισλάμ δίχως χάντρες και καθρεφτάκια. Κρίνουμε το Ισλάμ ως απεχθές, την σαρία και τους βάρβαρους, θρησκευτικούς κώδικες, ενώ ο δυτικός πολιτισμός συντηρεί μέχρι σήμερα την θανατική ποινή, την εκμετάλλευση ή το χριστιανικό ιερατείο δεν επιτρέπει στις γυναίκες να διαβούν το ιερό και με έμμηνα να λάβουν την θεία μετάληψη. Να μην αναφερθώ στον ιουδαϊσμό και τον Βουδισμό και το που έχουν κατατάξει την «ανίκανη» Θηλυκή Αρχή. Το θέμα της ταινίας αφορά μόνο την γυναίκα και δη την έφηβη, που έρχεται σε πολιτισμική σύγκρουση, με κάτι που δεν έχει ζήσει ποτέ της απλά το κληρονόμησε. Ζει στην βόρεια Ευρώπη μέσα σε ανατολίτικη οικογένεια και δεν μπορεί να αντιδράσει ευρωπαϊκά, αλλά ακολουθεί την ανατολίτικη τιμωρία. Οι γονείς της στην ταινία, που είναι λαθρομετανάστες εκφράζονται απαξιωτικά για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι τους φιλοξενούν. Είναι αστοί, δουλευτάρηδες και νοικοκυραίοι όχι άστεγοι και παράνομοι. Πέρα του ότι αυτοβιογραφείται η σκηνοθέτις Ιράμ Χακ, η ταινία χρειάζεται μια καλή γωνιά θέασης, γιατί κινδυνεύει να υποπέσει στην παγίδα της πλάνης και της δηθενιάς. Μην ξεχνάτε, πως άπασες οι κοινωνίες είναι ανδροκρατούμενες αιώνες τώρα και η πολύτιμη θέση της γυναίκας, κάθε ηλικίας, είναι σημαντική ως προς τον μετασχηματισμό όχι μόνο της σκέψης αλλά και της ίδιας της πράξης. Τουλάχιστον, ας αφήσουμε κάπως ανοιχτό το καπάκι του τέντζερη της παγκοσμιοποίησης για να αερίζεται το βραστό την ώρα που θα κοχλάσει.                                   

«Μια Μικρή Χάρη

(A Simple Favor)

 

  • Είδος: Θρίλερ
  • Χώρα: Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πολ Φέιγκ
  • Με τους: Ανα Κέντρικ, Μπλέικ Λάιβλι, Χένρι Τάουνσεντ
  • Διάρκεια: 117’
  • Διανομή: Spentzos Film

Απολαυστικές και οι δυο. Στέφανι και Έμιλι, δηλαδή, Ανα Κέντρικ και Μπλέικ Λάιβλι, δηλαδή, η ήρεμη, χήρα αστούλα για όλες τις δουλειές, μάνα ανήλικου αγοριού και η υπέροχη καταιγίδα για μεγάλα μπλεξίματα, ύπανδρη, επίσης, με ανήλικο παίδα. Ο 56χρονος, Αμερικανός σκηνοθέτης και ηθοποιός Πολ Φέιγκ στήνει ξανά ένα ετερόκλητο γυναικείο δίδυμο στον φακό του, αυτή τη φορά εντελώς διαφορετικό από τις αστυνομικίνες Σάντρα Μπούλοκ και την Μελίσα ΜακΚάρθι του «Ντουέτου Εν Δράσει» (The Heat – 2013) και τις πληθωρικές «Φιλενάδες» (Brides Maids -2011). Οι εν λόγω κυρίες είναι γεννημένες από την πένα της νεόκοπης συγγραφέως και νηπιαγωγού Ντάρσι Μπελ, που το ομότιτλο βιβλίο της έγινε μπεστελεράδικο στο χρόνο ντε τε (εδώ). Ταινία αμιγώς γυναικείας εμπνεύσεως που το νευρικό της σύστημα είναι ενεργοποιημένο ως θρίλερ στο σώμα της γυναικείας ψυχοσύνθεσης. Η καλοπροαίρετη, πρόθυμη, συντηρητική, συμπαθητική και εξυπνούλα Κέντρικ (καλή), γίνεται φίλη με την εργασιομανή, κουκλάρα, καλοντυμένη, αεράτη και άνετη Λάιβλι (επίσης καλή). Τα παιδιά τους κάνουν παρέα και οι συναντήσεις των δυο γυναικών καταλήγουν σε δυνατά, απελευθερωτικά, αλκοολούχα κοκτέιλς και ιδιαίτερες, πικάντικες εξομολογήσεις παρελθόντος χρόνου, περισσότερο από την πλευρά της συγκρατημένης Στέφανι. Η προσωπικότητα της Έμιλι είναι αήττητος καταπέλτης, κάτι που οδηγεί την χήρα Στέφανι να ανοίξει την καρδούλα της και να την εμπιστευτεί. Σπίτι απίθανο, ντυσίματα προχωρημένα, ευρωπαϊκό, μουσικό γούστο και δη γαλλικό των ‘60’s, από Ζαν Πολ Κελέρ και Φρανσουά Αρντί μέχρι Μπριτζίτ Μπαρντό, εξόφθαλμη η ευωχία και το στιλ να πλημυρίζει το περιβάλλον της Έμιλι. Στοιχεία που η Στέφανι γοητεύεται σε κάποιο βαθμό ζήλιας. Ο σύζυγος της, ο συγγραφέας και καθηγητής Σον (Χένρι Τάουνσεντ) λατρεύει την Έμιλι και τον μποέμικο χαρακτήρα της, παρότι με τις οικιακές ασχολίες και την οικογένεια δεν έχει καμία σχέση. Η Στέφανι, όμως ξέρει μαγείρεμα, ασχολείται με τον γιό της, σβήνει δύσκολες, παιδικές φωτιές και όλα τα συναφή που εξιτάρουν την ανδρική λίμπιντο. Το πρόγραμμα της Στέφανι είναι σπίτι, συμμετοχή στις δραστηριότητες του σχολείου του γιού της και συχνή ενημέρωση στο προσωπικό της site, καθώς εκτός από μαμά είναι και vlogger. Ένα μεσημέρι η Έμιλι, που εργάζεται στον χώρο της μόδας, τηλεφωνεί στην Στέφανι και την παρακαλάει να της κάνει μια μικρή χάρη: Να παραλάβει τον γιό της από το σχολείο και να τον κρατήσει σπίτι της για λίγες ώρες μέχρι να επιστρέψει από την δουλειά, που της έτυχε κάτι απρογραμμάτιστο. Πρόθυμη η Στέφανι κρατάει τον μικρό όχι για λίγες ώρες, αλλά για μερικές ημέρες, καθώς η Έμιλι έχει εξαφανιστεί. Η αθώα Στέφανι προσπαθεί να εξυπηρετήσει την κατάσταση, να ηρεμήσει τον σύζυγο της φίλης της, παρακολουθώντας συγχρόνως και τις έρευνες της αστυνομίας. Οι ημέρες περνούν και κανένα ίχνος της Έμιλι δεν φαίνεται, όπου στο βάθος της εξυπηρέτησης αυτής της μικρής χάρης, και της εξαφάνισης της φίλης της, κατόπιν προσκλήσεως του Σον, βέβαια, η Στέφανι μετακομίζει με τον γιο της στο σπίτι της Έμιλι, φοράει τα ρούχα της, ερωτοτροπεί με τον σύζυγο, ώσπου το πτώμα της αγνοουμένης βρίσκεται στον πάτο μιας λίμνης με σημάδια κακοποίησης και χρήση ναρκωτικών ουσιών. Και εδώ ξεκινάει το μυστήριο, που η vlogger μαμά Στέφανι καλείται να το διαλευκάνει.

Καλογυρισμένο, νόστιμο θριλεράκι που βλέπεται ευχάριστα. Η Κέντρικ, αφού το πάλεψε με αρκετές χαζές ερμηνείες και μετά από τις «Φωνές» με τον Ράιαν Ρέινολτς και τον «Λογιστή» με τον Μπεν Άφλεκ – ταινίες που βγάζουν τέλος πάντων τα κρυφά ερμηνευτικά χαρίσματα της – παίρνει την ταινία επάνω της, αποδεικνύοντας πως έχει δυνατότητες και σύντομα θα «σκάσει» ο ρόλος, που θα την περάσει αέρα στο φωτεινό σταριλίκι. Από την άλλη η Καλιφορνέζα Λάιβλι, που την απολαύσαμε στην ερωτική περιπέτεια φαντασίας «Το Μυστικό της Άνταλαιν» το 2015, έχει τον αέρα της σταρ μιας άλλης κινηματογραφικής εποχής. Είναι ωραία και εκπέμπει αστρόσκονη, σκλαβώνοντας το κινηματογραφικό καρέ. Φαίνεται άλλωστε στο πως ο Πολ Φέιγκ κινηματογραφεί την Κέντρικ και τον τρόπο που πλησιάζει η κάμερα την Μπλέικ Λάιβλι. Βέβαια, προς την μέση της πλοκής αρχίζει να καταλαβαίνεις το τι μέλει γενέσθαι και αυτό είναι ένα σημείο που εκπορεύεται από την αφηγηματική διαχείριση της Ντάρσεϊ Μπελ στο μυθιστόρημά της, το οποίο και διάβασα. Για πρώτο είναι καλό, οπότε κάποιοι μηχανισμοί που χρησιμοποιήθηκαν από την συγγραφέα για να ξεπλέξει το μυστήριο και εντάσσονται στην σφαίρα του αυτονόητου τους συγχωρούμε. Η ταινία δεν τόσο το μυστήριο και το θρίλερ, όσο οι κόσμοι αυτών των δυο διαφορετικών γυναικών, που έχουν ενδιαφέρον και τους υποστηρίζουν εξ΄ ίσου καλά οι δυο ηθοποιοί.                                  

«Bel Canto»

 

  • Είδος: Θρίλερ
  • Χώρα: Γαλλία, Η.Π.Α, Αγγλία (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πολ Γουάιτζ
  • Με τους: Τζούλιαν Μουρ, Κεν Γουατανάμπε, Σεμπάστιαν Κοχ, Κριστόφ Λαμπέρ
  • Διάρκεια: 102’
  • Διανομή: Odeon

Να και μια ταινία με τρεις καλούς ηθοποιούς, που διεκπεραιώνουν ό,τι πιο πρόχειρο μπορείς να σκεφτείς και έχει σχέση με την κινηματογραφική σύνταξη σε ρήμα, υποκείμενο και αντικείμενο. Βασισμένο στο βιβλίο της βραβευμένης και πολυδιαβασμένης Αν Πάτσετ (κάτι σαν την δική μας Λένα Μαντά, ας πούμε), γεμάτο αμούρ, περιπέτεια, δράμα, εξοτίκ ατμόσφαιρα και έναν ιδεαλισμό γλασαρισμένο στο πηχτό μελό για δάκρυα που δεν βγαίνουν. Σ΄ αυτή την ταινία όλα είναι κάτω του μετρίου, όπως είναι όλες οι τηλεοπτικές, μεξικάνικες σαπουνόπερες. Μοντάζ χασαπομάχαιρου, άβολη σκηνοθεσία που από κεντράρισμα σε πάει σε πανοραμίκ και σε μακρινά πλάνα, φτωχοί διάλογοι, κακό ντουμπλάρισμα φωνής από την Τζούλια Μουρ, που υποδύεται μια ντίβα αοιδό του λυρικού θεάτρου (άδει η διάσημη Αμερικανίδα σπίντο σοπράνο Ρενέ Λιν Φλέμινγκ και απλά η Μουρ ανοιγοκλείνει το στόμα) και αμήχανες ερμηνείες. Ο συμπαθέστατος και επιβλητικός Ιάπων ηθοποιός Κεν Γουατανάμπε (Τελευταίος Σαμουράι), ο εξαιρετικός, Γερμανός ηθοποιός Σεμπάστιαν Κοχ (Οι Ζωές των Άλλων), αλλά και η Τζούλιαν Μουρ κινούνται και παίζουν στα πλάνα λες και βρίσκονται σε επαρχιακό μπουλούκι. Το σενάριο, όπως και η σκηνοθεσία είναι του Πολ Γουάιζ, που, προφανώς, δεν ενηλικιώθηκε ακόμα σκηνοθετικά από την «χρυσή» εποχή της εφηβικής ακμής του «American Pie».

Η Ροξάν Κρος (Τζούλιαν Μουρ), μια διάσημη Αμερικανίδα σοπράνο, ταξιδεύει στη Νότια Αμερική (άγνωστο σε πιο κράτος) για να δώσει ένα πριβέ κονσέρτο, όπου παρευρίσκεται και ένας πλούσιος, Ιάπωνας βιομήχανος (Κεν Γουατανάμπε), ο οποίος σκοπεύει να επενδύσει στην φτωχή χώρα και λατρεύει παράφορα την σοπράνο. Στην συνάθροιση παρευρίσκονται πολιτικοί και διπλωμάτες, όταν ξαφνικά τη βίλα καταλαμβάνουν αντάρτες που απαιτούν την απελευθέρωση των φυλακισμένων συντρόφων τους. Έγκλειστοι στο ίδιο σπίτι επί ένα μήνα, όμηροι και απαγωγείς θα αναγκαστούν να βρουν κοινούς κώδικες επικοινωνίας ακόμα κι αν μιλούν διαφορετική γλώσσα. Η μουσική θα τους οδηγήσει με μοναδικό τρόπο στο να ξεπεράσουν τις έχθρες και τις διαφορές τους, ανακαλύπτοντας ότι αυτά που τους ενώνουν είναι πιο σημαντικά από αυτά που τους χωρίζουν. Μαθήματα ξένων γλωσσών για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους οι ερωτευμένοι όμηροι και αντάρτες.      

«KIN»

(Tully)

 

  • Είδος: Θρίλερ επιστημονικής φαντασίας
  • Χώρα: Η.Π.Α (2018)
  • Σκηνοθεσία: Τζόναθαν και Τζος Μπέικερ
  • Με τους: Τζακ Ρέινορ, Ζόι Κράβιτζ , Μάιλς Τρούιτ, Κάρι Κουν, Ντένις Κουέιντ, Tζέιμς Φράνκο
  • Διάρκεια: 102’
  • Διανομή: Tanweer

Η ιστορία που ακολουθεί την ταινία είναι σύντομη και κάπως ενδιαφέρουσα. Αφορά δυο αδέλφια, τους σκηνοθέτες, τον Τζόναθαν και τον Τζος Μπέικερ που ασχολούνται με τον χώρο της διαφήμισης και το 2014 γύρισαν μια μικρού μήκους ταινία, την 15λεπτη «Bag Man», η οποία απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο πρωτοποριακό φεστιβάλ μουσικής, ταινιών και διαδραστικών μέσων SXSW (South by Southwest) στο Όστιν του Τέξας. Τα αδέλφια πλησίασαν τους παραγωγούς του τηλεοπτικού «Strange Things» και του κινηματογραφικού «Arrival» με την προοπτική να επιμηκύνουν σε χρόνο την μικρού μήκους βραβευμένη ταινία τους και να την φέρνουν στο μέγεθος της μεγάλου μήκους για τον κινηματογράφο. Οι τυπάδες παραγωγοί είδαν με ενδιαφέρον το 15λεπτο «Bag Man» των δυο αδελφών και συμφώνησαν να ρίξουν χρήμα και να παίξουν την ζαριά. Τα αδελφάκια στρώθηκαν στην δουλειά και το αποτέλεσμα είναι το ντεμπούτο «ΚΙΝ», ένα σταυροδρόμι από road movie ενηλικίωσης, crime, οικογενειακών σχέσεων και επιστημονικής φαντασίας. Λοιπόν, η ταινία είναι πολύ έντιμη και προσεγμένη τα μάλα. Εκτός από τα διάφορα λιβανίσματα περί οικογένειας και αδελφικών σχέσεων, που αυτό πρέπει να είναι προσωπικό θεματάκι των δύο αδελφών σκηνοθετών, διαφαίνεται η κόπωση στον δρόμο αντοχής που διανύει χρονικά η ταινία, από μικρού να γίνει μεγάλου μήκους και να εμπλουτιστεί σεναριακά με τέτοιο τρόπο ώστε να μην γίνει μπαλαφάρα. Η πραγματικότητα είναι, ότι την στήριξαν καλά σκηνοθετικά και είναι ενδιαφέρουσα. Ο Τζέιμς Φράνκο που γουστάρει τέτοιου είδους πρωτοβουλίες και κινήσεις από νέους κινηματογραφιστές την αβαντάρει άψογα και ο Ντένις Κουέιντ, είναι αξιοπρεπής. Η ταινία διαθέτει όλες τις προδιαγραφές: Ικανοποιητικά εφέ, ωραία φωτογραφία, συμμαζεμένα πλάνα με καλλιτεχνική οπτική και έναν πιτσιρικά, τον 16χρονο Μάιλς Τρούιτ, που υποδύεται τον 14χρονο Ελαϊ, πραγματικό ταλέντο. Μαζί τους ακόμα η Ζόι Κράβιτζ (κόρη του τραγουδιστή Λένι Κράβιτζ) από το «Mad Max» και ο Τζακ Ρέινορ από το «Detroit: Μια Οργισμένη Πόλη». Έλα, βρε, καλορίζικη στους αδελφούς Μπέϊκερ, περιμένουμε την επόμενη.

Στο διαλυμένο από την πρόσφατη οικονομική κρίση Ντιτρόιτ, ο μαυρούλης πιτσιρικάς Ελάι (Μάιλς Τρούιτ – πολύ καλός) αποψιλώνει τα ήδη ερειπωμένα και εγκαταλελειμμένα κτίρια για να πουλήσει μικρή ποσότητα καλωδίων ως σκραπ. Σε μια τέτοιου είδους συγκομιδή σε κάποιο άθλιο βιομηχανικό κτήριο γίνεται μάρτυρας μιας εξωγήινης συμπλοκής, που πίσω της άφησε μερικούς ακέφαλους στρατιώτες και ένα παράξενο όπλο, που λειτουργεί μόνο στα χέρια του πιτσιρικά. Ο Ελάι το κρύβει στην τσάντα του δεν λέει κουβέντα σε κανέναν και μαζί με τον λευκό πατέρα του και χήρο Χαλ (Ντένις Κουέιντ- καλός), που μαζί με την σύζυγό του είχαν υιοθετήσει τον Ελάι, περιμένουν στο σπίτι τον άρτι αποφυλακισθέντα αδελφό του Τζίμι (Τζακ Ρέινορ – καλός). Ο Τζίμι, που χρωστάει ένα σημαντικό χρηματικό ποσό στον τοπικό εγκληματία Τέιλορ (Τζέιμς Φράνκο – ταμάμ ο ρόλος) στήνουν μια ληστεία που καταλήγει σε φιάσκο και φόνους. Ο Τζίμι παίρνει τον μικρό αδελφό του και φεύγουν για την Νεβάδα για να γλυτώσουν. Ο Τέιλορ παίρνει στο κατόπι τα αδέλφια αλλά τους καταδιώκουν και οι εξωγήινοι που επέστρεψαν για να επανακτήσουν το μυστήριο, φουτουριστικό όπλο. Τ΄ όπλο το χρησιμοποιεί ο πιτσιρικάς για να σώζει τον αιωνίως μπλεγμένο αδελφό του κατά την διάρκεια του ταξιδιού τους. Σε ένα μπλέξιμο το ντουέτο των αδελφών γίνεται τρίο, καθώς η νεαρή στριπτιτζού Μίλι (Ζόι Κράβιτζ –καλή) μπαίνει στην παρέα.          

«Το Ατελιέ»

(L'Atelier)

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Χώρα: Γαλλία (2017)
  • Σκηνοθεσία: Λοράν Καντέ
  • Με τους: Μαρίνα Φόις, Ματιέ Λουτσί, Γουάρντα Ραμάς, Ισαμ Ταλμπί, Φλοριάν Μποζάν, Μαμαντού Ντουμπιά
  • Διάρκεια: 113’

Διανομή: Weird Wave

Ο βραβευμένος με τον Χρυσό Φοίνικα Λοράν Καντέ («Ανάμεσα στους Τοίχους» – 2008) παίρνει μολύβι και χαρτί, βγαίνει εκτός τάξης και ταξιδεύει στην μαρσεγέζικη, παραθαλάσσια κώμη Λα Σιοτά, εκεί που κάποτε ανθούσε η παραγωγικότητα και το τοπικό, μεγαθήριο ναυπηγείο τάιζε τις οικογένειες του τόπου. Το ναυπηγείο έκλεισε. Σήμερα βασιλεύει η νέκρα, η οικονομική ανέχεια, η αποπληξία, οι αθόρυβοι ρυθμοί ζωής, το εξαντλημένο παρών από το πάλε ποτέ εργασιακό μελίσσι που δεν υπάρχει πια. Η διάσημη συγγραφέας αστυνομικών διηγημάτων. η Ολιβιά Ντεζαζέ (Μαρίνα Φόις – καλή), οργανώνει με κρατικό κονδύλι ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής για τους νέους της τοπικής κοινωνίας με θέμα την συγγραφή μιας αστυνομικής ιστορίας από κοινού, που θα διαδραματίζεται στην Λα Σιοτά. Οι συμμετέχοντες νέοι σε αυτό το εργαστήριο, αγόρια και κορίτσια, είναι ένα φυλετικό πάτσγουερκ από Αλγερινούς, Γάλλους, Μαροκινούς, διαφορετικών αντιλήψεων και τοποθετήσεων οι οποίοι προσεγγίζουν την εργασία της Ντεζαζέ, ο καθείς ανάλογα με τα καύσιμα που διαθέτουν οι πολιτισμικές τους δεξαμενές, είτε αυτές είναι νοητικές, είτε συναισθηματικές. Ο χαρακτήρας και η προσωπικότητα του κάθε νέου ανοίγει σαν λωτός στο τραπέζι του διαλόγου με συντονίστρια την συγγραφέα. Προσέξτε τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτή την ταινία, που πραγματικά εάν με ρωτήσεις ποιο είναι το σενάριο θα απαντήσω απλά και τίμια, δεν γνωρίζω. Το πρώτο εικοσάλεπτο ξοδεύεται σε ένα φλύαρο πέρα δώθε ανάμεσα στους νέους μέχρι να αποφασίσουν ποιό δρόμο θα επιλέξουν για να γράψουν το μυθιστόρημα, βγάζοντας επιθετικότητα, συγκαταβατικότητα και ταυτόχρονα αδιαφορία. Ο σκηνοθέτης Καντέ έχοντας στα χέρια του το σενάριο γραμμένο από τον ίδιο και τον Ρομπέν Καμπιγιό  των «120 Χτύπων το Λεπτό», εκτός του ακαδημαϊσμού που επιδίδεται σαν να είναι ανάγνωση θεατρικής παράστασης, ασχολείται μόνο με την προσωπική ζωή του νεαρού Αντουάν (Ματιέ Λουκσί – πολύ καλός). Ο Αντουάν αλληθωρίζει προς τα ακροδεξιά ιδεώδη, είναι αρνητικός στην ομάδα, επιδίδεται στην οπλοχρησία, παίζει βίαια βιντεοπαιχνίδα και φθάνει να γίνει η σκιά της διάσημης, πρωτευουσιάνας συγγραφέως, καθώς την παρακολουθεί παντού, σαν να θέλει να την εξοντώσει, αλλά και να την ερωτευθεί. Συμπλεγματική και ακατέργαστη συμπεριφορά. Μόνον με αυτόν ασχολείται ο Καντέ και με κανέναν άλλον από την νεανική, συγγραφική ομάδα. Εν τω μεταξύ, η συγγραφέας διακρίνοντας τον Αντουάν ως την ζώσα ενέργεια που κινεί όλη την ομάδα με την άρνηση του, βλέπει στο πρόσωπο του νέου το καινούργιο της μυθιστόρημα. Όλα από την αρχή έως το τέλος της ταινίας είναι μέσα σε ένα ηλεκτρικό φορτίο απροσδιορίστου περιεχομένου με το φάντασμα της νεκρής, παραγωγικά πολιτείας να πλανάται μουγγρίζοντας στην ψυχοσύνθεση των νέων ανθρώπων. Μνήμες και ιστορίες παλαιών εργατών στο ναυπηγείο, φωτογραφίες και ντοκιμαντερίστικες αναφορές που μοιάζουν με ζουρνάλ από το μέτωπο, αναβιώνουν το παρελθόν και ανεβάζουν τον μύθο του τόπου στα μάτια της ομάδας, που το ενδιαφέρον της αυξάνεται.  

Κατανοώ τον σκηνοθέτη, που επιθυμεί να δουλέψει την ταινία με φιλοσοφικό οίστρο σε πολλαπλά επίπεδα, χρησιμοποιώντας τα πνευματικά αντανακλαστικά της σύγχρονης γενιάς. Το δημιούργημα πέρα των ατέρμονων συζητήσεων επί στρογγυλής τράπεζας δεν εστιάζει πουθενά, ούτε ακόμα στην φασιστική σαγήνη που γδέρνει τον μίσχο του νέου και ασχολήθηκε τόσο πολύ ο σκηνοθέτης μαζί του, γιατί πρώτα η σύλληψη και έπειτα το σενάριο (εάν υπάρχει από αυτό) εκτός από φλύαρο είναι και δειλό και μικροαστικό. Δειλό για όταν διαβάζει το βίαιο πόνημα του ο νεαρός Αντουάν, το οποίο έχει φαντασία, κωλώνουν όλοι από φόβο, πρώτη και καλύτερη η συντονίστρια, η διάσημη συγγραφέας του εργαστηρίου. Τρομάρα της, αντί να αρπάξει την δύναμη του νεαρού και να την μετασχηματίσει, αρχίζει το κήρυγμα, το μπλα μπλα και την νουθεσία.  Γαλλάκι που μιλάει ασταμάτητα, αφουγκράζεται την πραγματικότητα, την κοιτάει αφ΄ υψηλού, στήνει μια σοφιστεία και σαν τροχονόμος διευθετεί το κυκλοφοριακό των σύγχρονων ιδεών πάλι με εφαλτήριο την βαρβαρίλα. Υπέροχοι, αληθινά, όλοι οι νέοι που συμμετέχουν στην ταινία και δεν είναι ηθοποιοί αλλά ερασιτέχνες, κάτοικοι της Λα Σιοτά. Εύγε τους!    

Προβάλλονται επίσης:

  • Η ελληνική ταινία: «Οίκτος» του Μπάμπη Μακρίδη (StraDa FIlms),
  • το αμερικάνικο θρίλερ μυστηρίου: «Searching» του Ανίς Τσαγκαντί (Feelgood Entertainment)
  • και το animation «Ο Μικροπόδαρος» του Κάρεϊ Κερκπάτρικ και μεταγλωττισμένο.

«Το Ατελιέ»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(L’Atelier)

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Χώρα: Γαλλία (2017)
  • Σκηνοθεσία: Λοράν Καντέ
  • Με τους: Μαρίνα Φόις, Ματιέ Λουτσί, Γουάρντα Ραμάς, Ισαμ Ταλμπί, Φλοριάν Μποζάν, Μαμαντού Ντουμπιά
  • Διάρκεια: 113’ 
  • Διανομή: Weird Wave

Ο βραβευμένος με τον Χρυσό Φοίνικα Λοράν Καντέ («Ανάμεσα στους Τοίχους» – 2008) παίρνει μολύβι και χαρτί, βγαίνει εκτός τάξης και ταξιδεύει στην μαρσεγέζικη, παραθαλάσσια κώμη Λα Σιοτά, εκεί που κάποτε ανθούσε η παραγωγικότητα και το τοπικό, μεγαθήριο ναυπηγείο τάιζε τις οικογένειες του τόπου. Το ναυπηγείο έκλεισε. Σήμερα βασιλεύει η νέκρα, η οικονομική ανέχεια, η αποπληξία, οι αθόρυβοι ρυθμοί ζωής, το εξαντλημένο παρών από το πάλε ποτέ εργασιακό μελίσσι που δεν υπάρχει πια. Η διάσημη συγγραφέας αστυνομικών διηγημάτων. η Ολιβιά Ντεζαζέ (Μαρίνα Φόις – καλή), οργανώνει με κρατικό κονδύλι ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής για τους νέους της τοπικής κοινωνίας με θέμα την συγγραφή μιας αστυνομικής ιστορίας από κοινού, που θα διαδραματίζεται στην Λα Σιοτά. Οι συμμετέχοντες νέοι σε αυτό το εργαστήριο, αγόρια και κορίτσια, είναι ένα φυλετικό πάτσγουερκ από Αλγερινούς, Γάλλους, Μαροκινούς, διαφορετικών αντιλήψεων και τοποθετήσεων οι οποίοι προσεγγίζουν την εργασία της Ντεζαζέ, ο καθείς ανάλογα με τα καύσιμα που διαθέτουν οι πολιτισμικές τους δεξαμενές, είτε αυτές είναι νοητικές, είτε συναισθηματικές. Ο χαρακτήρας και η προσωπικότητα του κάθε νέου ανοίγει σαν λωτός στο τραπέζι του διαλόγου με συντονίστρια την συγγραφέα. Προσέξτε τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτή την ταινία, που πραγματικά εάν με ρωτήσεις ποιο είναι το σενάριο θα απαντήσω απλά και τίμια, δεν γνωρίζω. Το πρώτο εικοσάλεπτο ξοδεύεται σε ένα φλύαρο πέρα δώθε ανάμεσα στους νέους μέχρι να αποφασίσουν ποιό δρόμο θα επιλέξουν για να γράψουν το μυθιστόρημα, βγάζοντας επιθετικότητα, συγκαταβατικότητα και ταυτόχρονα αδιαφορία. Ο σκηνοθέτης Καντέ έχοντας στα χέρια του το σενάριο γραμμένο από τον ίδιο και τον Ρομπέν Καμπιγιό  των «120 Χτύπων το Λεπτό», εκτός του ακαδημαϊσμού που επιδίδεται σαν να είναι ανάγνωση θεατρικής παράστασης, ασχολείται μόνο με την προσωπική ζωή του νεαρού Αντουάν (Ματιέ Λουκσί – πολύ καλός). Ο Αντουάν αλληθωρίζει προς τα ακροδεξιά ιδεώδη, είναι αρνητικός στην ομάδα, επιδίδεται στην οπλοχρησία, παίζει βίαια βιντεοπαιχνίδα και φθάνει να γίνει η σκιά της διάσημης, πρωτευουσιάνας συγγραφέως, καθώς την παρακολουθεί παντού, σαν να θέλει να την εξοντώσει, αλλά και να την ερωτευθεί. Συμπλεγματική και ακατέργαστη συμπεριφορά. Μόνον με αυτόν ασχολείται ο Καντέ και με κανέναν άλλον από την νεανική, συγγραφική ομάδα. Εν τω μεταξύ, η συγγραφέας διακρίνοντας τον Αντουάν ως την ζώσα ενέργεια που κινεί όλη την ομάδα με την άρνηση του, βλέπει στο πρόσωπο του νέου το καινούργιο της μυθιστόρημα. Όλα από την αρχή έως το τέλος της ταινίας είναι μέσα σε ένα ηλεκτρικό φορτίο απροσδιορίστου περιεχομένου με το φάντασμα της νεκρής, παραγωγικά πολιτείας να πλανάται μουγγρίζοντας στην ψυχοσύνθεση των νέων ανθρώπων. Μνήμες και ιστορίες παλαιών εργατών στο ναυπηγείο, φωτογραφίες και ντοκιμαντερίστικες αναφορές που μοιάζουν με ζουρνάλ από το μέτωπο, αναβιώνουν το παρελθόν και ανεβάζουν τον μύθο του τόπου στα μάτια της ομάδας, που το ενδιαφέρον της αυξάνεται.  

Κατανοώ τον σκηνοθέτη, που επιθυμεί να δουλέψει την ταινία με φιλοσοφικό οίστρο σε πολλαπλά επίπεδα, χρησιμοποιώντας τα πνευματικά αντανακλαστικά της σύγχρονης γενιάς. Το δημιούργημα πέρα των ατέρμονων συζητήσεων επί στρογγυλής τράπεζας δεν εστιάζει πουθενά, ούτε ακόμα στην φασιστική σαγήνη που γδέρνει τον μίσχο του νέου και ασχολήθηκε τόσο πολύ ο σκηνοθέτης μαζί του, γιατί πρώτα η σύλληψη και έπειτα το σενάριο (εάν υπάρχει από αυτό) εκτός από φλύαρο είναι και δειλό και μικροαστικό. Δειλό για όταν διαβάζει το βίαιο πόνημα του ο νεαρός Αντουάν, το οποίο έχει φαντασία, κωλώνουν όλοι από φόβο, πρώτη και καλύτερη η συντονίστρια, η διάσημη συγγραφέας του εργαστηρίου. Τρομάρα της, αντί να αρπάξει την δύναμη του νεαρού και να την μετασχηματίσει, αρχίζει το κήρυγμα, το μπλα μπλα και την νουθεσία.  Γαλλάκι που μιλάει ασταμάτητα, αφουγκράζεται την πραγματικότητα, την κοιτάει αφ΄ υψηλού, στήνει μια σοφιστεία και σαν τροχονόμος διευθετεί το κυκλοφοριακό των σύγχρονων ιδεών πάλι με εφαλτήριο την βαρβαρίλα. Υπέροχοι, αληθινά, όλοι οι νέοι που συμμετέχουν στην ταινία και δεν είναι ηθοποιοί αλλά ερασιτέχνες, κάτοικοι της Λα Σιοτά. Εύγε τους!    

«KIN»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 

  • Είδος: Θρίλερ επιστημονικής φαντασίας
  • Χώρα: Η.Π.Α (2018)
  • Σκηνοθεσία: Τζόναθαν και Τζος Μπέικερ
  • Με τους: Τζακ Ρέινορ, Ζόι Κράβιτζ , Μάιλς Τρούιτ, Κάρι Κουν, Ντένις Κουέιντ, Tζέιμς Φράνκο
  • Διάρκεια: 102’
  • Διανομή: Tanweer

Η ιστορία που ακολουθεί την ταινία είναι σύντομη και κάπως ενδιαφέρουσα. Αφορά δυο αδέλφια, τους σκηνοθέτες, τον Τζόναθαν και τον Τζος Μπέικερ που ασχολούνται με τον χώρο της διαφήμισης και το 2014 γύρισαν μια μικρού μήκους ταινία, την 15λεπτη «Bag Man», η οποία απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο πρωτοποριακό φεστιβάλ μουσικής, ταινιών και διαδραστικών μέσων SXSW (South by Southwest) στο Όστιν του Τέξας. Τα αδέλφια πλησίασαν τους παραγωγούς του τηλεοπτικού «Strange Things» και του κινηματογραφικού «Arrival» με την προοπτική να επιμηκύνουν σε χρόνο την μικρού μήκους βραβευμένη ταινία τους και να την φέρνουν στο μέγεθος της μεγάλου μήκους για τον κινηματογράφο. Οι τυπάδες παραγωγοί είδαν με ενδιαφέρον το 15λεπτο «Bag Man» των δυο αδελφών και συμφώνησαν να ρίξουν χρήμα και να παίξουν την ζαριά. Τα αδελφάκια στρώθηκαν στην δουλειά και το αποτέλεσμα είναι το ντεμπούτο «ΚΙΝ», ένα σταυροδρόμι από road movie ενηλικίωσης, crime, οικογενειακών σχέσεων και επιστημονικής φαντασίας. Λοιπόν, η ταινία είναι πολύ έντιμη και προσεγμένη τα μάλα. Εκτός από τα διάφορα λιβανίσματα περί οικογένειας και αδελφικών σχέσεων, που αυτό πρέπει να είναι προσωπικό θεματάκι των δύο αδελφών σκηνοθετών, διαφαίνεται η κόπωση στον δρόμο αντοχής που διανύει χρονικά η ταινία, από μικρού να γίνει μεγάλου μήκους και να εμπλουτιστεί σεναριακά με τέτοιο τρόπο ώστε να μην γίνει μπαλαφάρα. Η πραγματικότητα είναι, ότι την στήριξαν καλά σκηνοθετικά και είναι ενδιαφέρουσα. Ο Τζέιμς Φράνκο που γουστάρει τέτοιου είδους πρωτοβουλίες και κινήσεις από νέους κινηματογραφιστές την αβαντάρει άψογα και ο Ντένις Κουέιντ, είναι αξιοπρεπής. Η ταινία διαθέτει όλες τις προδιαγραφές: Ικανοποιητικά εφέ, ωραία φωτογραφία, συμμαζεμένα πλάνα με καλλιτεχνική οπτική και έναν πιτσιρικά, τον 16χρονο Μάιλς Τρούιτ, που υποδύεται τον 14χρονο Ελάι, πραγματικό ταλέντο. Μαζί τους ακόμα η Ζόι Κράβιτζ (κόρη του τραγουδιστή Λένι Κράβιτζ) από το «Mad Max» και ο Τζακ Ρέινορ από το «Detroit: Μια Οργισμένη Πόλη». Έλα, βρε, καλορίζικη στους αδελφούς Μπέϊκερ, περιμένουμε την επόμενη.

Στο διαλυμένο από την πρόσφατη οικονομική κρίση Ντιτρόιτ, ο μαυρούλης πιτσιρικάς Ελάι (Μάιλς Τρούιτ – πολύ καλός) αποψιλώνει τα ήδη ερειπωμένα και εγκαταλελειμμένα κτίρια για να πουλήσει μικρή ποσότητα καλωδίων ως σκραπ. Σε μια τέτοιου είδους συγκομιδή σε κάποιο άθλιο βιομηχανικό κτήριο γίνεται μάρτυρας μιας εξωγήινης συμπλοκής, που πίσω της άφησε μερικούς ακέφαλους στρατιώτες και ένα παράξενο όπλο, που λειτουργεί μόνο στα χέρια του πιτσιρικά. Ο Ελάι το κρύβει στην τσάντα του δεν λέει κουβέντα σε κανέναν και μαζί με τον λευκό πατέρα του και χήρο Χαλ (Ντένις Κουέιντ- καλός), που μαζί με την σύζυγό του είχαν υιοθετήσει τον Ελάι, περιμένουν στο σπίτι τον άρτι αποφυλακισθέντα αδελφό του Τζίμι (Τζακ Ρέινορ – καλός). Ο Τζίμι, που χρωστάει ένα σημαντικό χρηματικό ποσό στον τοπικό εγκληματία Τέιλορ (Τζέιμς Φράνκο – ταμάμ ο ρόλος) στήνουν μια ληστεία που καταλήγει σε φιάσκο και φόνους. Ο Τζίμι παίρνει τον μικρό αδελφό του και φεύγουν για την Νεβάδα να γλυτώσουν. Ο Τέιλορ παίρνει στο κατόπι τα αδέλφια αλλά τους καταδιώκουν και οι εξωγήινοι που επέστρεψαν για να επανακτήσουν το μυστήριο, φουτουριστικό όπλο. Τ΄ όπλο το χρησιμοποιεί ο πιτσιρικάς για να σώζει τον αιωνίως μπλεγμένο αδελφό του κατά την διάρκεια του ταξιδιού τους. Σε ένα μπλέξιμο το ντουέτο των αδελφών γίνεται τρίο, καθώς η νεαρή στριπτιτζού Μίλι (Ζόι Κράβιτζ –καλή) μπαίνει στην παρέα.          

«Bel Canto»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 

 

  • Είδος: Θρίλερ
  • Χώρα: Γαλλία, Η.Π.Α, Αγγλία (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πολ Γουάιτζ
  • Με τους: Τζούλιαν Μουρ, Κεν Γουατανάμπε, Σεμπάστιαν Κοχ, Κριστόφ Λαμπέρ
  • Διάρκεια: 102’
  • Διανομή: Odeon

Να και μια ταινία με τρεις καλούς ηθοποιούς, που διεκπεραιώνουν ό,τι πιο πρόχειρο μπορείς να σκεφτείς και έχει σχέση με την κινηματογραφική σύνταξη σε ρήμα, υποκείμενο και αντικείμενο. Βασισμένο στο βιβλίο της βραβευμένης και πολυδιαβασμένης Αν Πάτσετ (κάτι σαν την δική μας Λένα Μαντά, ας πούμε), γεμάτο αμούρ, περιπέτεια, δράμα, εξοτίκ ατμόσφαιρα και έναν ιδεαλισμό γλασαρισμένο στο πηχτό μελό για δάκρυα που δεν βγαίνουν. Σ΄ αυτή την ταινία όλα είναι κάτω του μετρίου, όπως είναι όλες οι τηλεοπτικές, μεξικάνικες σαπουνόπερες. Μοντάζ χασαπομάχαιρου, άβολη σκηνοθεσία που από κεντράρισμα σε πάει σε πανοραμίκ και σε μακρινά πλάνα, φτωχοί διάλογοι, κακό ντουμπλάρισμα φωνής από την Τζούλια Μουρ, που υποδύεται μια ντίβα αοιδό του λυρικού θεάτρου (άδει η διάσημη Αμερικανίδα σπίντο σοπράνο Ρενέ Λιν Φλέμινγκ και απλά η Μουρ ανοιγοκλείνει το στόμα) και αμήχανες ερμηνείες. Ο συμπαθέστατος και επιβλητικός Ιάπων ηθοποιός Κεν Γουατανάμπε (Τελευταίος Σαμουράι), ο εξαιρετικός, Γερμανός ηθοποιός Σεμπάστιαν Κοχ (Οι Ζωές των Άλλων), αλλά και η Τζούλιαν Μουρ κινούνται και παίζουν στα πλάνα λες και βρίσκονται σε επαρχιακό μπουλούκι. Το σενάριο, όπως και η σκηνοθεσία είναι του Πολ Γουάιζ, που, προφανώς, δεν ενηλικιώθηκε ακόμα σκηνοθετικά από την «χρυσή» εποχή της εφηβικής ακμής του «American Pie».

Η Ροξάν Κρος (Τζούλιαν Μουρ), μια διάσημη Αμερικανίδα σοπράνο, ταξιδεύει στη Νότια Αμερική (άγνωστο σε πιο κράτος) για να δώσει ένα πριβέ κονσέρτο, όπου παρευρίσκεται και ένας πλούσιος, Ιάπωνας βιομήχανος (Κεν Γουατανάμπε), ο οποίος σκοπεύει να επενδύσει στην φτωχή χώρα και λατρεύει παράφορα την σοπράνο. Στην συνάθροιση παρευρίσκονται πολιτικοί και διπλωμάτες, όταν ξαφνικά τη βίλα καταλαμβάνουν αντάρτες που απαιτούν την απελευθέρωση των φυλακισμένων συντρόφων τους. Έγκλειστοι στο ίδιο σπίτι επί ένα μήνα, όμηροι και απαγωγείς θα αναγκαστούν να βρουν κοινούς κώδικες επικοινωνίας ακόμα κι αν μιλούν διαφορετική γλώσσα. Η μουσική θα τους οδηγήσει με μοναδικό τρόπο στο να ξεπεράσουν τις έχθρες και τις διαφορές τους, ανακαλύπτοντας ότι αυτά που τους ενώνουν είναι πιο σημαντικά από αυτά που τους χωρίζουν. Μαθήματα ξένων γλωσσών για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους οι ερωτευμένοι όμηροι και αντάρτες.      

«Μια Μικρή Χάρη»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(A Simple Favor)

 

 

  • Είδος: Θρίλερ
  • Χώρα: Η.Π.Α. (2018)
  • Σκηνοθεσία: Πολ Φέιγκ
  • Με τους: Ανα Κέντρικ, Μπλέικ Λάιβλι, Χένρι Τάουνσεντ
  • Διάρκεια: 117’
  • Διανομή: Spentzos Film

Απολαυστικές και οι δυο. Στέφανι και Έμιλι, δηλαδή, Ανα Κέντρικ και Μπλέικ Λάιβλι, δηλαδή, η ήρεμη, χήρα αστούλα για όλες τις δουλειές, μάνα ανήλικου αγοριού και η υπέροχη καταιγίδα για μεγάλα μπλεξίματα, ύπανδρη, επίσης, με ανήλικο παίδα. Ο 56χρονος, Αμερικανός σκηνοθέτης και ηθοποιός Πολ Φέιγκ στήνει ξανά ένα ετερόκλητο γυναικείο δίδυμο στον φακό του, αυτή τη φορά εντελώς διαφορετικό από τις αστυνομικίνες Σάντρα Μπούλοκ και την Μελίσα ΜακΚάρθι του «Ντουέτου Εν Δράσει» (The Heat – 2013) και τις πληθωρικές «Φιλενάδες» (Brides Maids -2011). Οι εν λόγω κυρίες είναι γεννημένες από την πένα της νεόκοπης συγγραφέως και νηπιαγωγού Ντάρσι Μπελ, που το ομότιτλο βιβλίο της έγινε μπεστελεράδικο στο χρόνο ντε τε (εδώ). Ταινία αμιγώς γυναικείας εμπνεύσεως που το νευρικό της σύστημα είναι ενεργοποιημένο ως θρίλερ στο σώμα της γυναικείας ψυχοσύνθεσης. Η καλοπροαίρετη, πρόθυμη, συντηρητική, συμπαθητική και εξυπνούλα Κέντρικ (καλή), γίνεται φίλη με την εργασιομανή, κουκλάρα, καλοντυμένη, αεράτη και άνετη Λάιβλι (επίσης καλή). Τα παιδιά τους κάνουν παρέα και οι συναντήσεις των δυο γυναικών καταλήγουν σε δυνατά, απελευθερωτικά, αλκοολούχα κοκτέιλς και ιδιαίτερες, πικάντικες εξομολογήσεις παρελθόντος χρόνου, περισσότερο από την πλευρά της συγκρατημένης Στέφανι. Η προσωπικότητα της Έμιλι είναι αήττητος καταπέλτης, κάτι που οδηγεί την χήρα Στέφανι να ανοίξει την καρδούλα της και να την εμπιστευτεί. Σπίτι απίθανο, ντυσίματα προχωρημένα, ευρωπαϊκό, μουσικό γούστο και δη γαλλικό των ‘60’s, από Ζαν Πολ Κελέρ και Φρανσουά Αρντί μέχρι Μπριτζίτ Μπαρντό, εξόφθαλμη η ευωχία και το στιλ να πλημυρίζει το περιβάλλον της Έμιλι. Στοιχεία που η Στέφανι γοητεύεται σε κάποιο βαθμό ζήλιας. Ο σύζυγος της, ο συγγραφέας και καθηγητής Σον (Χένρι Τάουνσεντ) λατρεύει την Έμιλι και τον μποέμικο χαρακτήρα της, παρότι με τις οικιακές ασχολίες και την οικογένεια δεν έχει καμία σχέση. Η Στέφανι, όμως ξέρει μαγείρεμα, ασχολείται με τον γιό της, σβήνει δύσκολες, παιδικές φωτιές και όλα τα συναφή που εξιτάρουν την ανδρική λίμπιντο. Το πρόγραμμα της Στέφανι είναι σπίτι, συμμετοχή στις δραστηριότητες του σχολείου του γιού της και συχνή ενημέρωση στο προσωπικό της site, καθώς εκτός από μαμά είναι και vlogger. Ένα μεσημέρι η Έμιλι, που εργάζεται στον χώρο της μόδας, τηλεφωνεί στην Στέφανι και την παρακαλάει να της κάνει μια μικρή χάρη: Να παραλάβει τον γιό της από το σχολείο και να τον κρατήσει σπίτι της για λίγες ώρες μέχρι να επιστρέψει από την δουλειά, που της έτυχε κάτι απρογραμμάτιστο. Πρόθυμη η Στέφανι κρατάει τον μικρό όχι για λίγες ώρες, αλλά για μερικές ημέρες, καθώς η Έμιλι έχει εξαφανιστεί. Η αθώα Στέφανι προσπαθεί να εξυπηρετήσει την κατάσταση, να ηρεμήσει τον σύζυγο της φίλης της, παρακολουθώντας συγχρόνως και τις έρευνες της αστυνομίας. Οι ημέρες περνούν και κανένα ίχνος της Έμιλι δεν φαίνεται, όπου στο βάθος της εξυπηρέτησης αυτής της μικρής χάρης, και της εξαφάνισης της φίλης της, κατόπιν προσκλήσεως του Σον, βέβαια, η Στέφανι μετακομίζει με τον γιο της στο σπίτι της Έμιλι, φοράει τα ρούχα της, ερωτοτροπεί με τον σύζυγο, ώσπου το πτώμα της αγνοουμένης βρίσκεται στον πάτο μιας λίμνης με σημάδια κακοποίησης και χρήση ναρκωτικών ουσιών. Και εδώ ξεκινάει το μυστήριο, που η vlogger μαμά Στέφανι καλείται να το διαλευκάνει.

Καλογυρισμένο, νόστιμο θριλεράκι που βλέπεται ευχάριστα. Η Κέντρικ, αφού το πάλεψε με αρκετές χαζές ερμηνείες και μετά από τις «Φωνές» με τον Ράιαν Ρέινολτς και τον «Λογιστή» με τον Μπεν Άφλεκ – ταινίες που βγάζουν τέλος πάντων τα κρυφά ερμηνευτικά χαρίσματα της – παίρνει την ταινία επάνω της, αποδεικνύοντας πως έχει δυνατότητες και σύντομα θα «σκάσει» ο ρόλος, που θα την περάσει αέρα στο φωτεινό σταριλίκι. Από την άλλη η Καλιφορνέζα Λάιβλι, που την απολαύσαμε στην ερωτική περιπέτεια φαντασίας «Το Μυστικό της Άνταλαιν» το 2015, έχει τον αέρα της σταρ μιας άλλης κινηματογραφικής εποχής. Είναι ωραία και εκπέμπει αστρόσκονη, σκλαβώνοντας το κινηματογραφικό καρέ. Φαίνεται άλλωστε στο πως ο Πολ Φέιγκ κινηματογραφεί την Κέντρικ και τον τρόπο που πλησιάζει η κάμερα την Μπλέικ Λάιβλι. Βέβαια, προς την μέση της πλοκής αρχίζει να καταλαβαίνεις το τι μέλει γενέσθαι και αυτό είναι ένα σημείο που εκπορεύεται από την αφηγηματική διαχείριση της Ντάρσεϊ Μπελ στο μυθιστόρημά της, το οποίο και διάβασα. Για πρώτο είναι καλό, οπότε κάποιοι μηχανισμοί που χρησιμοποιήθηκαν από την συγγραφέα για να ξεπλέξει το μυστήριο και εντάσσονται στην σφαίρα του αυτονόητου τους συγχωρούμε. Η ταινία δεν τόσο το μυστήριο και το θρίλερ, όσο οι κόσμοι αυτών των δυο διαφορετικών γυναικών, που έχουν ενδιαφέρον και τους υποστηρίζουν εξ΄ ίσου καλά οι δυο ηθοποιοί.                                  

«Τι Θα Πει ο Κόσμος»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(Hva vil folk si  /  What Will People Say)

 

  • Είδος: Κοινωνικό δράμα
  • Χώρα: Νορβηγία – Γερμανία – Σουηδία, – Γαλλία – Δανία (2017)
  • Σκηνοθεσία: Ιράμ Χακ
  • Με τους: Μαρία Μοζχντάχ, Αντίλ Χουσέιν, Εκαβαλί Κάνα
  • Διάρκεια: 106’ 
  • Διανομή: Feelgood Entertainment

Η ταινία θα διχάσει αρκετούς θεατές, εκτιμώ. Η παραγωγή είναι άρτια (Μαρία Έκερχοβντ), το μοντάζ απίθανο (ο βετεράνος Γιάνους Μπίλεσκοβ Γιάνσεν στο κόψε ράψε – «Σπίτι των Πνευμάτων», «Κυνήγι» και «Πέτρα στην Καρδιά»), φωτογραφία ποίημα (Ναντίμ Κάρλσεν), οι ερμηνείες εκπληκτικές, η σκηνοθεσία προσεγμένη και η σεναριακή γραφή εκεί που την θέλει η σκηνοθέτις (Ιράμ Χακ). Είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της Νορβηγο- πακιστανής Ιράμ Χακ («I Am Yours», δεν την έχω δει) και όπως αναφέρει η δημιουργός είναι εν μέρει αυτοβιογραφική. Τι πραγματεύεται η ταινία; Την οδύσσεια της ενηλικίωσης της έφηβης Νίσα (Μαρία Μοζχντάχ – καταπληκτική!), που γεννήθηκε, μεγάλωσε στην Νορβηγία από μετανάστες, Πακιστανούς γονείς, δηλαδή Ισλαμιστές στο θρήσκευμα. Όχι, δεν είναι βάρβαροι και ακραίοι, μια χαρά είναι οι άνθρωποι μέχρι εκεί, βέβαια, που δεν θίγεται η παράδοση τα ήθη και οι κώδικες τους. Κάτι το οποίο καταπατείται από την θυγατέρα τους όχι πάλι αναιδώς και πρόστυχα, αλλά όπως θα λειτουργούσε κάθε δυτική έφηβη με καλή ανατροφή στην ηλικία του ξελογιάσματος, του φλερτ και της πρώτης, ερωτικής συναναστροφής. Η νεαρή, η οποία είναι τύπος και υπογραμμός παρουσία του πατρός, της μητρός, του μεγάλου αδελφού, φίλων και συγγενών. Αγάπες, λουλούδια, αγκαλιές με τον μπαμπά, συγκαταβατική με την μουσουλμάνα μητέρα αλλά σκαστή το βράδυ για διασκέδαση με τους συμμαθητές σε απαγορευμένα για το ισλαμικό πρωτόκολλο στέκια. Η επιστροφή της, πάντα από το παράθυρο του δωματίου, όπως και η απόδραση της, σαν φυλακισμένη. Οι μουσουλμάνοι Πακιστανοί, πιθανώς όλος ο ισλαμικός μεταναστευτικός πληθυσμός της Ασίας στην Ευρώπη, όπου κι αν μεταφερθούν (οι γονείς της πέρασαν τα πάνδεινα μέχρι και την φυλακή γεύτηκαν στην Γερμανία, έως ότου φτάσουν στην Νορβηγία) συνηθίζουν να συναναστρέφονται μεταξύ τους, δίχως να απαλλαγούν από τα «βαρέα μέταλλα» των πατρογονικών αρχών τους. Η έφηβη, όμως, γεννήθηκε στην Νορβηγία και δεν γνωρίζει το ορίτζιναλ περιβάλλον της πακιστανικής κοινωνίας, παρά μόνο εξ΄ αντανακλάσεως από τους γονείς της, καθώς στο σπίτι η οικογένεια συντηρεί ευλαβικά και κατά γράμματα τα έθιμα και τους κώδικες συμπεριφοράς της κλειστής κοινωνίας τους για να μην έχει να λέει ο κόσμος. Αυτό το «για να μην λέει ο κόσμος», εννοείται, ότι αφορά τους ομόθρησκους και ομοεθνείς τους γιατί οι Ευρωπαίοι ζαμάν φου για το τι κουμάντα κάνει στο σπίτι ο κάθε μουσουλμάνος. Ο πατέρας (Αντίλ Χουσέιν- καλός, γνωστός ως πατέρας του Πι στην ταινία του Ανγκ Λι «Η Ζωή του Πι» ) και ο μεγάλος αδελφός ασχολούνται με την μικρή επιχείρηση που έχουν στήσει, ένα μίνι μάρκετ στο οποίο οι πελάτες σε μεγάλο ποσοστό είναι Πακιστανοί. Η μητέρα Νατζμά (Εκαβαλί Κάνα – καλή) είναι νοικοκυρά, γυναίκα, μάνα, σύζυγος και μάνατζερ της οικογενείας, ενώ υπάρχει και η,  μικρή αδελφούλα μαθήτρια του δημοτικού σχολείου. Η έφηβη, όπως κάθε έφηβη άλλωστε, ηράσθη συμμαθητή της όχι μουσουλμάνο Πακιστανό, αλλά καλόπαιδο, 17χρονο Βίκινγκ, με ορμές ατημέλητου μπαμπουίνου, όπως κάθε εφήβου άλλωστε. Τα αισθήματα αμοιβαία στους νέους και το ειδύλλιο έτοιμο, όπου ένα βράδυ ο νιός σαλτάρει ασυγκράτητος στο παραθύρι αποδράσεων του διαμερίσματος της νιάς και πάνω που άρχισαν τα μέλια μπουκάρει ξαφνικά στο δωμάτιο ο Πακιστανός, μουσουλμάνος πατέρας (τους πρόδωσε ο ήχος του κινητού) και πιάνει στα πράσα την πολύτιμη θυγατέρα του με τον τυπάκο όχι σε ερωτική περίπτυξη, αλλά στα χάδια και φιλιά για να κάνει τον Νορβηγό έφηβο να δει την Βαλχάλα σε καρτ ποστάλ από το κλωτσομπούνι. Άρπαξε και τις ψιλές της η κόρη, πέσανε μηνύσεις από τον νεαρό και η Πρόνοια κατανοώντας τι έχει συμβεί απομακρύνει την έφηβη από την οικογένεια. Η κοινωνική λειτουργός προειδοποιεί την κοπελιά να είναι προσεκτική και να παραμείνει προστατευμένη στην ασφάλεια που της παρέχει το κράτος έως ότου ηρεμήσει το πράγμα και να βεβαιωθούν ότι δεν κινδυνεύει η ζωή της. Από την άλλη οι ενοχές και οι τύψεις που δημιούργησε πρόβλημα στην οικογένεια κυκλώνουν την Νίσα. Ο πακιστανικός, κοινωνικός περίγυρος της οικογένειας αρχίζει τις συμβουλές και τις παραινέσεις για τιμωρία στην κοπέλα που πρόσβαλε τα μουσουλμανικά ήθη και τους άκαμπτους κώδικες συμπεριφοράς. Ο πατέρας, ο οποίος έχει αδυναμία στη Νίσα, δείχνει να συγχωρεί το ατόπημα της θυγατέρας του, η κόρη χαρούμενη χαλαρώνει και κατόπιν επεμβάσεως της μάνας αποχωρίζεται την κρατική προστασία και βρίσκεται στα χέρια του πατέρα, όπου σε συνεννόηση με τον αδελφό της την ταξιδεύουν στο Πακιστάν για να ζήσει εκεί εξόριστη από την υπόλοιπη οικογένεια της προς γνώση και συμμόρφωση. Φιλοξενούμενη στο σπίτι του θείου σε μια ορεινή, επαρχιακή πόλη του Ισλαμαμπάντ η έφηβη Μίσα θα περάσει τον τάραχο της ζωής της.

Τι σημαίνει πολιτισμός για τον Ευρωπαίο, Αμερικανό και τι σημαίνει πολιτισμός για τον Αφρικανό και τον Ασιάτη. Τι εννοούμε εμείς ελευθερία και τι εννοούν εκείνοι ελευθερία. Ό,τι κατάκτησε σε ανθρώπινα δικαιώματα ο δυτικός πολιτισμός, είπε κάποιος, ανήκουν σε όλους. Με αυτό το σκεπτικό κίνησε και ο βάρβαρος αποικιοκράτης για να κλέψει Γη, βάζοντας  στα χέρια άλλων πολιτισμών καθρεφτάκια, χάντρες και την Βίβλο. Ακριβώς το ίδιο έπραξε και το Ισλάμ δίχως χάντρες και καθρεφτάκια. Κρίνουμε το Ισλάμ ως απεχθές, την σαρία και τους βάρβαρους, θρησκευτικούς κώδικες, ενώ ο δυτικός πολιτισμός συντηρεί μέχρι σήμερα την θανατική ποινή, την εκμετάλλευση ή το χριστιανικό ιερατείο δεν επιτρέπει στις γυναίκες να διαβούν το ιερό και με έμμηνα να λάβουν την θεία μετάληψη. Να μην αναφερθώ στον ιουδαϊσμό και τον Βουδισμό και το που έχουν κατατάξει την «ανίκανη» Θηλυκή Αρχή. Το θέμα της ταινίας αφορά μόνο την γυναίκα και δη την έφηβη, που έρχεται σε πολιτισμική σύγκρουση, με κάτι που δεν έχει ζήσει ποτέ της απλά το κληρονόμησε. Ζει στην βόρεια Ευρώπη μέσα σε ανατολίτικη οικογένεια και δεν μπορεί να αντιδράσει ευρωπαϊκά, αλλά ακολουθεί την ανατολίτικη τιμωρία. Οι γονείς της στην ταινία, που είναι λαθρομετανάστες εκφράζονται απαξιωτικά για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι τους φιλοξενούν. Είναι αστοί, δουλευτάρηδες και νοικοκυραίοι όχι άστεγοι και παράνομοι. Πέρα του ότι αυτοβιογραφείται η σκηνοθέτις Ιράμ Χακ, η ταινία χρειάζεται μια καλή γωνιά θέασης, γιατί κινδυνεύει να υποπέσει στην παγίδα της πλάνης και της δηθενιάς. Μην ξεχνάτε, πως άπασες οι κοινωνίες είναι ανδροκρατούμενες αιώνες τώρα και η πολύτιμη θέση της γυναίκας, κάθε ηλικίας, είναι σημαντική ως προς τον μετασχηματισμό όχι μόνο της σκέψης αλλά και της ίδιας της πράξης. Τουλάχιστον, ας αφήσουμε κάπως ανοιχτό το καπάκι του τέντζερη της παγκοσμιοποίησης για να αερίζεται το βραστό την ώρα που θα κοχλάσει.                                   

«Η Παρείσφρηση»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(BlacKkKlansman)

 

 

  • Είδος: Κοινωνικό
  • Χώρα: ΗΠΑ (2018) 
  • Σκηνοθεσία: Σπάικ Λι
  • Με τους: Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον, Άνταμ Ντράιβερ, Τόφερ Γκρέις, Λόρα Χάριερ
  • Διάρκεια: 135 λεπτά
  • ΔιανομήU.I.P.

Επιστροφή στα γνώριμα μονοπάτια της φυλετικής καταγγελίας, με τον τρόπο που μόνο ο Σπάικ Λι γνωρίζει και διαχειρίζεται άψογα. Βέβαια, εδώ δεν είναι ο 32χρονος, οργίλος, αφροαμερικανός επαναστάτης του «Do The Right Thing» (Κάνε το Σωστό – 1989), ούτε ο μονόπαντος βιογράφος του «Malcolm X» (1992), αλλά ο ώριμος, σκεπτόμενος και γνωστός εκρηκτικός 61χρονος αφροαμερικανός σκηνοθέτης, που μιλάει ανοιχτά για τα παλαιά φυλετικά δεινά που υπέστησαν οι ομόχρωμοι «αδελφοί» του από τους λευκούς συμπατριώτες του Αμερικάνους και δεν έχουν εξαλειφθεί όσα χρόνια και εάν πέρασαν. Η αφορμή της ταινίας, όπως ο ίδιος ο Σπάικ Λι αναφέρει, είναι τα αποτρόπαια, αιματηρά γεγονότα του 2017 στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια και την πολιτική αντιμετώπιση της ρεπουμπλικάνικης ηγεσίας του Ντόναλτ Τραμπ. Το θέμα είναι γνωστό: Φυλετισμός! Το πρόβλημα επίσης γνωστό: Άλυτο! Εάν διακρίνεται από κάποια εθνικά, ιστορικά σημεία η σημερινή, πολιτισμική εικόνα της Αμερικής είναι μόνο για τα έκτροπά της στα ζητήματα συνύπαρξης των λευκών, λαθρομεταναστών εποίκων (αυτοί είναι οι πραγματικά λαθραίοι) με τους ανθρώπους της αφρικανικής ηπείρου, που τους μετέφεραν βιαίως, αλλά και αυτής με τους γηγενείς κατοίκους όχι μόνο της Βόρειας, αλλά και της Νότιας αμερικανικής ηπείρου. Από την μια η σκλαβοποίηση και από την άλλη το ολοκαύτωμα. Ο Σπάικ Λι, φυσικά, δεν χάνει την ευκαιρία να αποτυπώσει στα κινηματογραφικά καρέ την ιταμότητα και την σκαιότητα του λευκού ανθρώπου απέναντι στην φυλή του. Άριστα πράττει ο αφροαμερικανός δημιουργός και μπράβο του! Εκτός του ότι η ταινία σκηνοθετικά είναι άψογα δομημένη από την αρχή έως το τέλος της, ο Σπάικ, βασιζόμενος σε ένα πραγματικό γεγονός – όπως το έγραψε σε βιβλίο ο ίδιος ο ήρωας της ταινίας, Ρον Στάλγουορθ – , αλατοπιπερίζει σατυρικά και με σαρκαστικό κέφι το πολύ καλό σενάριο (Σπάικ Λι και Κέβιν Γουίλμοτ). Και εδώ είναι η επιτυχία της ταινίας εκτός της μεθυστικής αφήγησης της. Τα σκληρά και ανεγκέφαλα χλωμά πρόσωπα λαμβάνουν καρτουνίστικη διάσταση, καθότι ο πολύ κακός άνθρωπος, ως γνωστόν, είναι και αστείος. Ανεγκέφαλα είναι τα σκεπτικά τους και άκρως δραματικά έως απάνθρωπα τα έργα τους. Αυτά ενορχηστρώνει ο καταπληκτικός Λι με πρώτο βιολί τον γιό του Ντένζελ Γουάσινγκτον, τον, εξ΄ ίσου υπέροχο και πολλά υποσχόμενο Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον στον ρόλο του πρώτου μαύρου, μορφωμένου, ευφυούς αστυνομικού Ρον Στάλγουορθ της επαρχιακής πόλης του Κολοράντο Σπρίνγκς την δεκαετία του ’70. Μιας δεκαετίας που η χαμένη ταυτότητα των Η.Π.Α., σκαμπιλίζεται από τους «Μαύρες Πάνθηρες» και σταυρώνεται ξανά από την Κου Κλουξ Κλαν. Δίπλα στον Τζο Ντέιβιντ στήνεται, επίσης, καταπληκτικά ο Άνταμ Ντράιβερ, υποδυόμενος τον Ιουδαίο αστυνομικό και συνεργάτη του Στάλγουορθ, που παρεισφρέει στις τάξεις της Κου Κλουξ Κλαν για να ξεσκεπάσει τις δραστηριότητες και τα έργα της φρικτής, φυλετικής οργάνωσης (αυτή η κολόνια κρατάει χρόνια και αρκετοί δικοί μας Έλληνες λαθρομετανάστες κυνηγήθηκαν και δολοφονήθηκαν από αυτούς τους άνοες, προτεστάντες με τις άσπρες κουκούλες και τους φλεγόμενους σταυρούς). Ο Σπάικ Λι έφτιαξε μια πολύ καλή ταινία, έπειτα από τον «Υποκινητή» (Insider – 2006) και το ριμέικ του «Old Boy» (2013), εντελώς διαφορετική σε αντίληψη και σεναριακή ανάπτυξη από τις προηγούμενες. Υπάρχουν στιγμές στην πλοκή, που είναι τόσο καλοδουλεμένη η σχοινοβασία ανάμεσα στην φρίκη και την σάτιρα, βγάζοντας από μέσα σου έναν ανάμικτο συναίσθημα οργής και γέλιου. Ο βετεράνος Χάρι Μπελαφόντε, για παράδειγμα, σε μια σκηνή αφηγείται μια τρομερή ιστορία τόσο παραστατικά που σηκώνεται η τρίχα κάγκελο. Ή ακόμα στην έναρξη που ο Λι ρίχνει πλάνα από το «Όσα παίρνει ο Άνεμος» και την Βίβιαν Λι σε απόγνωση να διασχίζει τον σιδηροδρομικό σταθμό με τους τραυματισμένους Νότιους από τον εμφύλιο, έως τα αληθινά πλάνα στο φινάλε με την εν ψυχρώ δολοφονία της  Χίδερ Χέιερ τον Αύγουστο του 2017 στα αιματηρά γεγονότα του Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια. Το συγκεκριμένο σημείο, μάλιστα, το ντύνει μουσικά με το γκόσπελ της Αρίθα Φράνκλιν «Mary Don’t You Weep», το οποίο το διασκεύασε ο μουσικός και φίλος του Σπάικ Λι, ο συγχωρεμένος Πρινς. Ο Σπάικ ξεφτιλίζει συλλήβδην τα ηγετικά στελέχη της Κ.Κ.Κ. αλλά και τα πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από τις άσπρες ρόμπες με τις κουκούλες. Η σκηνοθεσία του ακόμα πιο ώριμη και μεστή καταγράφει ατμοσφαιρικά μια ταραγμένη δεκαετία του αμερικανικού έθνους. Το δε soundtrack της ταινίας πραγματικό μεγαλείο. Η μουσική ακολουθεί φόρτσα την πλοκή, ξεκινώντας με το γκόσπελ «Oh Happy Day» του Έντγουιν Χόουκινς. Ειρωνικό!  Στη συνέχεια ξεδιπλώνει «σκούρες» μουσικές των 70’s από Cornelius Brothers και φάνκι του James Brown, έως  «Ball of Confusion» των  Temptations και τους λευκούς σοουλάδες Looking Glass με το γνωστό «Brandy». Αφάνα μαλλί, δέρμα σκούρο, ψηλοκάβαλο στενό, καμπάνα παντελόνι και black power, δια χειρός Σπάικι! Σαρκαστικό και τρομερό μαζί.

Ο σπουδασμένος Ρον Στάλγουόρθ (Τζον Ντέιβιντ Γουάσινγκτον – καταπληκτικός) γίνεται ο πρώτος Αφροαμερικάνος ντετέκτιβ στο αστυνομικό τμήμα του Κολοράντο Σπρινγκς. Η άφιξή του, όμως, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό και εχθρικότητα από τους λευκούς συναδέλφους του. Η φήμη του νεόκοπου ντετέκτιβ στους αστυνομικούς κύκλους είναι καλή, χάρη στην πετυχημένη παρακολούθησή του στις συναντήσεις της οργάνωσης των Μαύρων Πανθήρων. Εν τω μεταξύ, στις συναντήσεις με τους μαύρους αδελφούς γνωρίζει την όμορφη φοιτήτρια Πατρίσια (Λόρα Χάριερ – πολύ καλή) για την οποία ενδιαφέρεται συναισθηματικά, κρατώντας ως μυστικό την αστυνομική του ιδιότητα. Απτόητος ο Σταλγουόρθ, προχωράει παραπέρα και αποφασίζει να κάνει τη διαφορά για το καλό της κοινότητάς του. Με πολύ θάρρος και αμέτρητο θράσος αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για κάτι που ακόμα και σήμερα φαντάζει αδιανόητο: Να παρεισφρήσει στην φυλετική οργάνωση της Κου Κλουξ Κλαν, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως λευκό, πωρωμένο φυλετιστή και εξτρεμιστή. Ο Σταλγουόρθ επικοινωνεί τηλεφωνικά με την λευκή οργάνωση και σύντομα κερδίζει τον σεβασμό της. Μάλιστα, καταφέρνει να συνάψει σχέση φιλίας με τον αρχηγό της, τον Ντέιβιντ Ντιουκ (Τόφερ Γκρέις – καλός), ο οποίος μένει έκπληκτος από την αφοσίωση του νέου φανατικού μέλους. Η παράδοξη αυτή αστυνομική έρευνα, περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, όταν ο συνάδελφος του Σταλγουόρθ, ο Ιουδαίος Φλιπ Ζίμερμαν (Άνταμ Ντράιβερ – πολύ καλός), υποδύεται διά ζώσης τον Σταλγουόρθ στις συναντήσεις του με την οργάνωση, ώστε να αποσπάσει περισσότερες πληροφορίες γύρω από την επικείμενη δολοφονική ενέργεια που σχεδιάζουν. Ο Σταλγουόρθ και ο Ζίμερμαν με αυτό τον τρόπο θα συνεργαστούν ως αστυνομικό ντουέτο, με σκοπό να καταστρέψουν εκ των έσω την οργάνωση της Κου Κλουξ Κλαν, η οποία έχει άμεσο στόχο να διασπείρει την βίαιη ρητορική της στο ευρύ αμερικάνικο ακροατήριο.                  

Ο θεατρικός παραγωγός και ηθοποιός Λευτέρης Πλασκοβίτης συζητά με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«Είναι η δική μας αβελτηρία και οι ανίκανοι πολιτικοί μας, που έριξαν τη χώρα στα βράχια και δυστυχώς μετά από 10 χρόνια βαθιάς ύφεσης και μεγάλων θυσιών από τους απλούς πολίτες, δεν φαίνεται να έχουμε καταλάβει τι ακριβώς κάναμε και εξακολουθούμε να κάνουμε στραβά.»

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης στη κινηματογραφική ταινία"Σκλάβοι στα Δεσμά τους"

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης, χρόνια ηθοποιός του Εθνικού Θεάτρου και του ΚΘΒΕ, βαθιά πολιτικοποιημένος και συνδικαλιστής, τελευταίως οργανώνει τις δικές του παραγωγές. Τολμάει δε να επενδύει ακόμα στο θέατρο, παρότι η  οικονομική κρίση το έχει αγγίξει βαθιά και στο πέρασμά της συμπαρασύρει τα όνειρα, δυσκολεύοντας τις ζωές των ηθοποιών. Συγκλονιστική η μαρτυρία του κ. Πλασκοβίτη στη συζήτησή μας: «Πρώτα πληρώνονται οι εργαζόμενοι και οι συνεργάτες και μετά το κράτος…» Αυτή είναι η στάση ζωής ενός αξιόπιστου καλλιτέχνη – θεατρώνη, που νιώθει τις αγωνίες και τα βάσανα που των συναδέλφων του αυτή τη δύσκολη εποχή, ενώ συνεχώς βρίσκεται στο πλάι τους.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κέρκυρα. Στα 18 του κατεβαίνει στην Αθήνα για σπουδές, αλλά τον κερδίζει το θέατρο. Από το 1982 έως το 1998 ως ηθοποιός (Εθνικό Θέατρο, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Ελεύθερο Θέατρο) συμμετέχει σε παραστάσεις Αρχαίου Δράματος, Κλασικού και Νεοελληνικού ρεπερτορίου. Επίσης πρωταγωνιστεί σε αρκετές τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές σειρές και σε τέσσερις κινηματογραφικές ταινίες. Το 1998 μαζί με το Κώστα Μπάλλα ιδρύουν το «Θέατρο Διαδρομή». Αναλαμβάνουν και ανακατασκευάζουν το Θέατρο Βασιλάκου, όπου και παρουσιάζουν με μεγάλη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία δικές τους παραγωγές. Ως θεατρικός παραγωγός ανέβασε παραστάσεις Αρχαίου Δράματος και συμμετείχε σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ της χώρας (Επίδαυρος, Ηρώδειο, Δωδώνη, Φίλιπποι, Δελφοί, Φεστιβάλ Περιφέρειας και Αττικής), της Κύπρου και στο Αρχαίο Θέατρο της Τροίας. Συνεργάζεται με όλους σχεδόν τους μεγάλους και καταξιωμένους Έλληνες καλλιτέχνες στο χώρο του θεάτρου και της μουσικής, αλλά ταυτόχρονα εμπιστεύεται σημαντικούς ρόλους σε νέους και ταλαντούχους ηθοποιούς. Το 2015 συναντά τα παιδιά της Ομάδας Ιδέα, τον Κώστα Γάκη, την Αθηνά Μουστάκα και τον Κωνσταντίνο Μπιμπή, συνεχίζοντας στο Θέατρο Άλφα Ιδέα, όπου στεγάζεται το όραμά τους.

Θεατρικός παραγωγός στην Ελλάδα του 2018 κ. Πλασκοβίτη. Κινδυνεύεις και να καταποντιστείς;

Στην Ελλάδα του 2018, τα ρίσκα για όλες τις επιχειρήσεις στον ιδιωτικό τομέα είναι πολύ μεγάλα. Στο θέατρο είναι ακόμα μεγαλύτερα, γιατί ενώ όλα τα κόστη, ειδικά οι φόροι και οι ασφαλιστικές  εισφορές έχουν ανεβεί πάρα πολύ, οι τιμές των εισιτηρίων στα χρόνια των μνημονίων έχουν μειωθεί από  30% έως 50%.

Ποια ήταν η πιο ριψοκίνδυνη παράσταση που ανεβάσατε με την έννοια του υψηλού budget;

Η ρήση του Ηράκλειτου «Τα πάντα ρεί» ισχύει απόλυτα και στο Θέατρο. Όταν σχεδιάζω μία παραγωγή έχω κατά νου τρία σενάρια. Πάει πολύ καλά εισπρακτικά ή μέτρια ή κακά!!! Στο θέατρο δεν υπάρχει καμία σιγουριά για την εισπρακτική επιτυχία, ούτε καν για την καλλιτεχνική μιας παράστασης. Υπάρχουν κάποια δεδομένα τα οποία όμως μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή από εξωγενείς παράγοντες, που δεν μπορείς να τους προβλέψεις ή να τους επηρεάσεις. Μπορεί μία παράσταση να έχει καλλιτεχνική επιτυχία και εισπρακτικά να αποτύχει και τούμπαλιν. Την μεγάλη ζημιά την έχω υποστεί από τις… Νεφέλες του Ουρανού, όπου σε μια καλοκαιρινή περιοδεία,οι συνεχείς βροχές,μας κατέστρεψαν οικονομικά.

Μία από τις μεγάλες στιγμές σας ήταν όταν με τη βοήθεια του Ζουλφί Λιβανελί, πείσατε τους Τούρκους να παρουσιάσετε για πρώτη φορά τραγωδία, συγκεκριμένα τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, στο Αρχαίο Θέατρο της Τροίας. Πώς νιώσατε όταν επιτύχατε το στόχο σας  και τι έμεινε στη μνήμη σας από αυτή την παράσταση;

Το 2003 και εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων και της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, είχα την ιδέα ότι είναι μία ευκαιρία το θέατρο να συμβάλει στο να σταματήσουν, επιτέλους,οι συνεχείς αντιπαραθέσεις και οι ψυχροπολεμικές κραυγές στα Βαλκάνια και το Αιγαίο και να αρχίσουμε τις συνεργασίες και τις πολιτιστικές ανταλλαγές. Σκέφτηκα λοιπόν να ανεβάσω «Τρωάδες» και κάθε συντελεστής της παράστασης να προέρχεται και από μία διαφορετική χώρα των Βαλκανίων, την Τουρκία, την Κύπρο και η πρεμιέρα της παράστασης να δοθεί στο Αρχαίο θέατρο της Τροίας.

Εκτιμώντας το έργο και τους αγώνες του Ζουλφί Λιβανελι, του έστειλα μία επιστολή με την σκέψη μου και του πρότεινα να γράψει την μουσική της παράστασης και αν συμφωνεί να βοηθήσει στις συζητήσεις με τους Τούρκους παράγοντες. Ο Ζουλφί ενθουσιάστηκε με την πρόταση. Τον προσκάλεσα και ήρθε στην Αθήνα. Τα συμφωνήσαμε όλα και την πρεμιέρα στην Τροία θα τιμούσαν με τη παρουσία τους και οι τότε πρόεδροι της Δημοκρατίας Ελλάδας και Τουρκίας.

Δυστυχώς, ο τότε υπουργός πολιτισμού, Ευάγγελος Βενιζέλος υπαναχώρησε στην αρχική του δέσμευση, δεν μας ενέταξε στην πολιτιστική ολυμπιάδα και όλος σχεδόν ο σχεδιασμός κατέρρευσε. Τελικά την παράσταση- όχι με τους αρχικούς συντελεστές και συνεργάτες την ανέβασα, παρ’ ότι είχε μεγάλο κόστος, και στις 26 Ιουνίου 2004 για πρώτη φορά ακούστηκε στο Αρχαίο θέατρο της Τροίας το Αρχαίο Δράμα «Τρωάδες» στη Ελληνική γλώσσα. Ήταν συγκλονιστικό να βλέπεις, μέσα και έξω από το θέατρο, Τούρκους παράγοντες και απλούς ανθρώπους να παρακολουθούν την παράσταση με μεγάλη συγκίνηση, προσοχή και ευλάβεια, σαν να ήξεραν το έργο στίχο -στίχο, σε μία γλώσσα που δεν γνώριζαν και προέρχονταν από τους απέναντι «εχθρούς» τους.

Σας γνωρίζω χρόνια κ. Πλασκοβίτη και είμαι βέβαιη, ότι το μεγαλύτερο άγχος σας, όταν δεν πάει καλά μια παράσταση, είναι να πληρωθούν οι ηθοποιοί και οι συντελεστές που συμμετέχουν σε αυτή. Πώς το διαχειρίζεστε αυτά τα πέτρινα χρόνια;

Δύσκολα, πολύ δύσκολα, αλλά μέχρι σήμερα τα καταφέρνουμε. Πρώτα πληρώνονται οι εργαζόμενοι και οι συνεργάτες και μετά το κράτος. Αν δεν μπορώ κάποια στιγμή, θα χρωστάω στο κράτος.

Ως παραγωγός κάνετε ό, τι περνάει από το χέρι σας για να εξυπηρετήσετε ένα καλλιτεχνικό όραμα. Σε αυτή τη φάση αισθάνεται περισσότερο καλλιτέχνης και λιγότερο επιχειρηματίας;

Δεν γίνεται να αποποιηθώ εντελώς την καλλιτεχνική μου συνείδηση, αλλά τα τελευταία χρόνια αναγκαστικά οφείλω να κάνω και λίγο τον κακό. Να ψαλιδίζω δηλαδή λίγο τα φτερά της καλλιτεχνικής φαντασίας του σκηνοθέτη, του σκηνογράφου και ενδυματολόγου, όταν αυτά που θέλουν έχουν υψηλό οικονομικό κόστος.

Παρακολουθείτε πάντα τις πρόβες των έργων που ανεβαίνουν στο θέατρό σας;

Πάντα. Πιστεύω ότι το θέατρο είναι ομαδικό άθλημα και μία πιο «ουδέτερη» ματιά βοηθάει πολύ για να προκύψει, όσο γίνεται, ένα πιο άρτιο τελικό αποτέλεσμα. Είναι η ματιά και η γνώμη του θεατή, πριν φτάσει η παράσταση στα μάτια των θεατών.

Η Παιδεία, οι Τέχνες, ο Πολιτισμός, ευδοκιμούν σε συνθήκες ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Σε συνθήκες εξάρτησης,  αυταρχισμού και λιτότητας τι συμβαίνει;

Πράγματι, η λιτότητα, ο αυταρχισμός και κυρίως η οικονομική ανέχεια των πολιτών, δεν είναι σύμμαχοι της τέχνης και του πολιτισμού. Όμως μέσα σε τέτοιες συνθήκες, αυτό που κερδίζει είναι η ειλικρίνεια, η αυθεντικότητα και η συλλογική δημιουργία. Σήμερα πρέπει, πιο πολύ από ποτέ, να δημιουργείς με αυθορμητισμό, αγάπη, πολύ δουλειά και να μη κοροϊδεύεις το κοινό με πρόχειρες παραγωγές και «αρπαχτές». Ακόμη και με λίγα χρήματα  μπορείς να κάνεις θέατρο χωρίς εκπτώσεις, γιατί στο θέατρο πάνω από όλα είναι ο λόγος και όχι τα φανταχτερά σκηνικά και κοστούμια. Μπορείς λοιπόν να πεις σπουδαία πράγματα, αληθινά από καρδιάς, με σωστές επιλογές κειμένων που να αφορούν και να συλλαμβάνουν αυτό που συμβαίνει γύρω μας.Ένα θέατρο καρδιάς και επικαιρότητας. Εμείς, στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα, αυτό κάνουμε και αν κρίνω από την αποδοχή του κοινού, μάλλον το κάνουμε καλά.

Υπάρχει ο φόβος να αλλοιωθεί ή εθνική μας φυσιογνωμία και η πνευματική μας ταυτότητα λόγω της βαθιάς ύφεσης, που σίγουρα έχει οδυνηρές συνέπειες στο χώρο της τέχνης και του πολιτισμού;

Δεν είμαι φοβικός και ούτε πιστεύω ότι υπάρχει ένα διεθνές κέντρο όπου κάθε πρωί κάποιοι μοχθηροί και περίεργοι τύποι συσκέπτονται για το πως θα καταστρέψουν τη χώρα μας. Είναι η δική μας αβελτηρία και οι ανίκανοι πολιτικοί μας, που έριξαν τη χώρα στα βράχια και δυστυχώς μετά από 10 χρόνια βαθιάς ύφεσης και μεγάλων θυσιών από τους απλούς πολίτες, δεν φαίνεται να έχουμε καταλάβει τι ακριβώς κάναμε και εξακολουθούμε να κάνουμε στραβά. Δεν είναι στραβός ο γιαλός!!! Εμείς στραβά αρμενίζουμε και όπως λέει και ο Βάρναλης στους «Μοιραίους» «…δειλοί μοιραίοι και άβουλοι αντάμα, προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα.» Όσο για το χώρο της τέχνης και του πολιτισμού, παρ’ όλη την κρίση και την οικονομική ανέχεια των πολιτών, γίνονται πολύ σπουδαία πράγματα, τα οποία δυστυχώς δεν φαίνονται στον πολύ κόσμο, γιατί τα μεγάλα ΜΜΕ δεν ασχολούνται με αυτά επειδή… δεν πουλάνε.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης με τον Τούρκο μουσικοσυνθέτη Zoυλφί Λιβανελί

«Η τύχη, η ευημερία της χώρας και των πολιτών, είναι δικό μας μέλημα και όχι κάποιων έξω από τη χώρα.»

Πως εξηγείτε το γεγονός, αυτής της μεγάλης ανάγκης των ανθρώπων να πηγαίνουν στο θέατρο, όταν βρίσκονται σε έξαρση η πείνα, η αθλιότητα, η ανισότητα, η ανεργία,  η διαφθορά, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Το θέατρο είναι μία κάθαρση, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, μία διέξοδος,μια φυγή από την πραγματικότητα χωρίς όμως να την αποφεύγει ακριβώς. Είναι μία θεραπευτική αγωγή, μία ψυχ-αγωγία, που την έχει περισσότερο ανάγκη όταν η καθημερινότητα μας γίνεται πολύ δύσκολη, όταν όλα γύρω μας γκρεμίζονται.

Ο Άλεκ Γκίνες υποστήριζε, ότι «καλύτερα να δίνεις παράσταση μπροστά σε άδειες καρέκλες παρά μπροστά σε άδεια πρόσωπα». Σας έχει τύχει να δείτε άδεια πρόσωπα στην πλατεία τόσα χρόνια που υπηρετείτε το θέατρο;

Ναι, μου έχει συμβεί παλαιότερα. Όταν ακόμα οι δήμοι είχαν λεφτά και αγόραζαν παραστάσεις και τις παρουσίαζαν στο κοινό με ελεύθερη είσοδο για να ψηφοθηρούν. Έρχονταν άνθρωποι για βόλτα και από περιέργεια για 10, 20,30 λεπτά, δεν καταλάβαιναν φυσικά τίποτα και έφευγαν. Ε, πολλοί απ’ αυτούς… είχαν το μάτι της αγελάδας! Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια αυτός ο λαϊκισμός του τζάμπα θέαμα, έχει σχεδόν εκλείψει.

Κι ο Νομπελίστας Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω είχε εκφράσει την άποψη, ότι «Η ποιότητα ενός θεατρικού έργου είναι η ποιότητα των ιδεών του.» Μιλήστε μου για το θέατρο των ιδεών.

Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με αυτή τη φράση. Δεν μου πάει καθόλου το «στρατευμένο θέατρο», ούτε βεβαίως το «θέατρο θέσης». Ίσως σε πολύ παλαιότερες εποχές το «στρατευμένο θέατρο» να είχε κάποια χρησιμότητα, αλλά στην σημερινή εποχή η προπαγάνδα για οποιοδήποτε σκοπό και στόχο, μου προκαλεί πνευματική αλλεργία. Στο θέατρο όμως εκτός από το θεατρικό κείμενο, έχει σημασία και η σύλληψη, η ιδέα του ανεβάσματος ενός έργου. Εκεί κρύβεται το μυστικό που θα κάνει τη διαφορά. Είχα δει π.χ. δεκάδες ανεβάσματα του έργου «Ρωμαίος και Ιουλιέτα». Θεωρώ πως η ιδέα του Κώστα Γάκη, να το «πειράξει» και  να το σκηνοθετήσει με δύο μόνο ηθοποιούς και ένα μουσικό επί σκηνής, ήταν ευφυέστατη. Φώτισε αθέατες πλευρές του έργου, και σε συνδυασμό με τις εκπληκτικές ερμηνείες του Κωνσταντίνου Μπιμπή και της Αθηνάς Μουστάκα, το έργο έκανε την μεγαλύτερη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία των τελευταίων 15 χρόνων. Και όπως λέμε εμείς στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα, οι ιδέες έχουν αυτό το σπάνιο γνώρισμα να πολλαπλασιάζονται. Σε αυτόν τον πολλαπλασιασμό βρίσκεται όλη η μαγεία του θεάτρου.

Υπάρχουν σε αυτό εκφράσεις σύγχρονες υπαρξιακές και μεταφυσικές αγωνίες;

Η γενεσιουργός αιτία μιας ιδέας είναι συνήθως μια υπαρξιακή αγωνία ή έστω ανησυχία τη δεδομένη στιγμή. Το τι παράγει ακριβώς όμως αυτή την ιδέα, δηλαδή η αποκρυπτογράφηση αυτής της διαδρομής, δεν είναι εύκολο πράγμα, γιατί δεν έχουμε απόλυτη συνείδηση του τι μας συμβαίνει κάθε φορά ή τι είναι αυτό που καθορίζει και διαμορφώνει τις ανάγκες, τις επιθυμίες και κατ’ επέκταση το χάρτη των ιδεών μας. Χωρίς υπαρξιακές αγωνίες δημιουργείς θέατρο που δεν αφορά κανέναν. Τουλάχιστον για εμένα και πολλούς άλλους. Μεταφυσικό συνήθως λέμε κάτι που δε μπορούμε να εξηγήσουμε. Είναι ωραίο να λέμε πως υπάρχει κάτι μεταφυσικό στο θέατρο των ιδεών γιατί λειτουργεί ανακουφιστικά, λυτρωτικά. Μου αρέσει, λοιπόν, να αισθάνομαι πως κάτι μεταφυσικό συμβαίνει, όχι γιατί ακριβώς το πιστεύω, μα κυρίως γιατί με απαλλάσσει από έναν κυνισμό, έναν καθωσπρεπισμό, που διαρκώς προσπαθούν να μας επιβάλλουν.

Το 2015 κ. Πλασκοβίτη συναντάτε τα παιδιά της Ομάδας Ιδέα, τον Κώστα Γάκη, τον Κωνσταντίνο Μπιμπή και την Αθηνά Μουστάκα και  συνεργάζεστε στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα με παραστάσεις που τυγχάνουν μεγάλης αποδοχής από το θεατρόφιλο κοινό. Ποιες νέες ιδέες φέρατε στην θεατρική πιάτσα;

Είδα σε αυτούς τους τρεις, αυτό ακριβώς που μου έλειπε στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο. Είδα αλήθεια, δημιουργικό θράσος πάνω σε κλασικά κείμενα, νέες φωτεινές ιδέες, πολύ ταλέντο και φυσικά ένα θέατρο που αφορά όχι μια ελίτ, αλλά ένα πολύ μεγάλο μέρος του θεατρικού κοινού και κυρίως τη νεολαία. Η Ομάδα Ιδέα καθιέρωσε έναν τελείως διαφορετικό τρόπο να πεις τις ιστορίες. Καταιγιστικά role playing, γρήγορες εναλλαγές, έξυπνες και πρωτότυπες σκηνοθετικές ιδέες, live μουσική, σύνδεση κλασικών κειμένων με το σημερινό γίγνεσθαι. Ένας τρόπος αφήγησης κλασικών και σύγχρονων κειμένων, που απουσίαζε, κατά τη γνώμη μου,  από την σημερινή ελληνική θεατρική πραγματικότητα.

Τί ετοιμάζετε φέτος στο Άλφα Ιδέα;

Να τα πω συνοπτικά, γιατί διαφορετικά θέλω 10 σελίδες. Η κεντρική μας παραγωγή θα είναι το άπαιχτο στην Ελλάδα έργο «Alarms» του Μάικλ Φρέιν. Στο ρεπερτόριο επίσης θα υπάρχουν τέσσερα νεοελληνικά έργα, «Ο Καιρός Των Χρυσάνθεμων» του Μάνου Ελευθερίου, «Αιώνες μακριά από την Αλάσκα» του Άκη Δήμου, «Οι κάτω απ’ τ’ αστέρια» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα και «Θα σε πάρει ο δρόμος» βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Σάκη Σερέφα, ένας Σαίξπηρ «Ριχάρδος ο Β΄», μία σύνθεση κειμένων αρχαίου δράματος με θέμα την γυναίκα «Από την Αντιγόνη στην Μήδεια» του Κώστα Γάκη, στην Παιδική Σκηνή μας ένα μουσικοθεατρικό παραμύθι, βασισμένο στη ελληνική μυθολογία, «Το κορίτσι που επιμένει» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα και δύο τουλάχιστον μουσικές συναντήσεις έκπληξη!! Επίσης θα δώσουμε βήμα έκφρασης σε δύο ακόμα νέες ομάδες που θα παρουσιάσουν έργα δικά τους «Το Σκάκι» της  Ομάδας ByeBye και «Όταν η Κάλλας συνάντησε την Μονρόε» της Ομάδας Dots. Θα υπάρξουν και κάποιες άλλες συνεργασίες, οι οποίες θα ανακοινωθούν προσεχώς. Θα είναι ένας οργασμικός θεατρικός χειμώνας και ελπίζω το θεατρικό κοινό να μας αγκαλιάσει με την ίδια θέρμη που το έκανε πέρσι.

Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης κορυφαίος στην παράσταση της τραγωδίας "Οιδίπους Τύραννος"
Από την θεατρική παράσταση "Το Παράξενο Ζευγάρι"
Ο Λευτέρης Πλασκοβίτης, ο Κωνσταντίνος Μπιμπής,η Αθηνά Μουστάκα και ο Κώστας Γάκης της Ομάδας Θεάτρου Ιδέα
Από την ανάγνωση του έργου του Μάικλ Φρέιν "Alarms", ο Λευτέρης Πλασκοβίτης και οι συνεργάτες του
"Alarms" του Μάικλ Φρέιν

Ενεργός και ανήσυχος πολίτης κατά τα άλλα κ. Πλασκοβίτη συμμετέχετε ενεργά σε κινήματα ειρήνης, σε επαγγελματικά και τοπικά σωματεία, στην τοπική αυτοδιοίκηση και ως υποψήφιος σε Εθνικές Εκλογές. Πιστεύετε, ότι κάποτε θα βγούμε από το σκοτεινό τούνελ που μας έριξαν και θα ορθοποδήσουμε ως λαός;

Ήμουν, είμαι και θα παραμείνω αυτό που λες. Ενεργός, ανήσυχος και ελεύθερος πολίτης και όχι υπήκοος. Ακόμα και τα χρόνια που συμμετείχα σε κόμμα ή παράταξη, ήμουν πάντα «φίλαθλος» και ποτέ «οπαδός». Ναι! Πιστεύω, ότι όχι μόνο μπορούμε να ορθοποδήσουμε, αλλά να κάνουμε και θαύματα. Βασική όμως προϋπόθεση γι αυτό είναι να αρχίσουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον καθρέφτη μας, να αποκτήσουμε την αυτογνωσία μας, την χαμένη μας αξιοπρέπεια και να σταματήσουμε να επιθυμούμε να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα. Η τύχη, η ευημερία της χώρας και των πολιτών, είναι δικό μας μέλημα και όχι κάποιων έξω από τη χώρα.

Γιατί δεν παίζετε πια. Χορτάσατε από το χειροκρότημα ως ηθοποιός;

Ασχολήθηκα με το θέατρο για την ψυχική μου ισορροπία και αν μπορέσω να ζω και από αυτό. Τα κατάφερα και τα δύο. Δεν μου λείπει η σκηνή και το χειροκρότημα, γιατί και αυτά που κάνω εκτός σκηνής εμπεριέχουν την δημιουργία και αυτό με ικανοποιεί απόλυτα. Άλλωστε και ως άνθρωπος μου αρέσει να ανοίγω και να κλείνω κύκλους διαφορετικού ενδιαφέροντος και περιεχομένου. Γηράσκω αεί διδασκόμενος!!