fbpx

«19 Μαΐου Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου», γράφει η Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

Ημέρα Εθνικής Μνήμης. 353.000 θύματα ζητούν δικαίωση

Η Παμποντιακή Ομοσπονδία έχει στήσει το περίπτερό της στην πλατεία Συντάγματος και δεκάδες άνθρωποι γράφουν δυο κουβέντες στο βιβλίο ,που έχει ανοιχτεί για την διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας. Πολλές οι εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν γι΄αυτή την αιματοβαμμένη επέτειο.

Στις 18:30 σήμερα θα γίνει η κεντρική εκδήλωση μνήμης. Στις 19:00 η προεδρική φρουρά θα αλλάξει ενδεδυμένη με τη φορεσιά του Πόντου αντάρτη Στη συνέχεια θα απευθύνει χαιρετισμό ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων  κ. Γιώργος Βαρυθυμιάδης. Θα ακολουθήσει ομιλία του Φάνη Μαλκίδη , λέκτορα στο Τμήμα Γλώσσας και πολιτισμού των παρευξεινίων χωρών του Δημοκριτείου πανεπιστημίου Θράκης. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνου και πορεία προς την Τουρκική πρεσβεία όπου θα επιδοθεί ψήφισμα. Την Κυριακή στις 08:00 το πρωί θα γίνει η έπαρσή της εθνικής σημαίας στον ιερό Βράχο της Ακρόπολης και στις 12.15 στη μητρόπολη Αθηνών επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Και το βράδυ στις 19:30.στο Μνημείο γενοκτονίας, στην πλατεία Αλεξάνδρας στον Πειραιά, θα δοθεί παράσταση μουσικού αφηγηματικού δρώμενου για την γενοκτονία των Ποντίων που φέρει την υπογραφή του Ηλία Υφαντίδη με τον τίτλο « Αχ πατρίδα μ΄- πατρίδα μ΄». Ανάλογες εκδηλώσεις θα γίνουν και στη συμπρωτεύουσα. Κατόπιν εισήγησης του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994, και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». ΟΙ φωνές που αμφισβήτησαν τη γενοκτονία ευτυχώς πνίγηκαν μέσα στη λαϊκή κατακραυγή. Μιλάμε για την προκλητική δήλωση της βουλευτού της ΔΗΜΑΡ κας. Ρεπούσης , που δήλωσε, ότι είναι μύθος οι σφαγές της Σμύρνης και των Ποντίων, μίλησε περί «συνωστισμού» και συνέστησε στους ποντίους να αφήσουν ήσυχη την ιστορία ενώ συνηγόρησε στην προκλητική δήλωση του τ. υπουργού παιδείας κ. Φίλη για το ίδιο θέμα. Τα γεγονότα αυτά αναγνωρίζονται επισήμως ως γενοκτονία από το Ελληνικό Κράτος και την Αυστραλία αλλά και από διεθνείς οργανισμούς όπως η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών, που θεωρεί τη γενοκτονία τω ν ποντίων ως  μια από τις πρώτες σύγχρονες γενοκτονίες.

 

Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήσαμε  από ιστοσελίδα του Πόντου, «η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αναφέρεται σε σφαγές και εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων κατά την περίοδο 1914-1923. Εκτιμάται ότι στοίχισε τη ζωή περίπου 368.000 Ελλήνων. Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα. Το 1915 ήταν μια χρονιά ορόσημο για τον ποντιακό ελληνισμό της Μικράς Ασίας. Τη χρονιά εκείνη, και ενώ όλα τα ευρωπαϊκά κράτη είχαν εμπλακεί στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Τούρκοι εκπόνησαν ένα σχέδιο εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε η εξορία και στη συνέχεια η σφαγή των Αρμενίων, ενώ αρχίζουν οι πρώτες βιαιοπραγίες εναντίον του ποντιακού στοιχείου. Τον Δεκέμβριο του 1916 εκπονήθηκε από τους Τούρκους στρατηγούς Εμβέρ και Ταλαάτ σχέδιο εξόντωσης του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου που προέβλεπε «Άμεση εξόντωση μόνον των ανδρών των πόλεων από 16 έως 60 ετών και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικόπαιδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξόντωσης».

Το πρόγραμμα ξεκίνησε 15 ημέρες αργότερα και εφαρμόστηκε κυρίως στις περιοχές της Σαμψούντας και της Πάφρας. Η περιοχή της Τραπεζούντας είχε γλιτώσει από τη μανία των Τούρκων διότι είχε καταληφθεί τον Απρίλιο του 1916 από τον ρωσικό στρατό. Όταν όμως οι Ρώσοι εγκατέλειψαν την πόλη τον Φεβρουάριο του 1918, τότε ο μισός περίπου πληθυσμός της περιοχής εγκατέλειψε τις εστίες του και ακολούθησε τον  τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Καυκάσου και των παραλίων της Γεωργίας.»

Ο Έρνεστ Χέμινγουει  «Στην προκυμαία της Σμύρνης»

Τη Μικρασιατική καταστροφή που δεν είναι αποκομμένη από την γενοκτονία των Ποντίων την έζησε ο μεγάλος Νομπελίστας συγγραφέας που ήταν αυτόπτης μάρτυρας.

 «Τὸ χειρότερο, εἶπε, ἦταν οἱ γυναῖκες μὲ τὰ νεκρὰ παιδιά. Δὲ μπορούσαμε νὰ τὶς πείσουμε νὰ μᾶς δώσουν τὰ πεθαμένα παιδιά τους. Εἶχαν τὰ παιδιά τους, νεκρὰ ἀκόμα καὶ ἔξι μέρες, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐγκατέλειπαν. Δὲ μπορούσαμε νὰ κάνουμε τίποτα. Τελικὰ ἔπρεπε νὰ τοὺς τὰ πάρουμε μὲ τὴ βία.» (Ἀπὸ τὴ συλλογὴ διηγημάτων του μὲ τὸ γενικὸ τίτλο «Στὴν προκυμαία τῆς Σμύρνης»). Μὲ τὰ παραπάνω λόγια κάποιος ἥρωας τοῦ Χεμινγουέι, αξιωματούχος πολεμικοῦ πλοίου των ΗΠΑ αγκυροβολημένου στὴ Σμύρνη, περιγράφει τη μεγάλη καταστροφή. Το απόσπασμα είναι από το πρώτο λογοτεχνικὸ κείμενο που  ἐξέδωσε ὁ Αμερικανός συγγραφέας το 1925, μόλις 26 χρονῶν τότε, και  με το οποίο άρχισε να αποκτά παγκόσμια φήμη. Πρόκειται για τη συλλογὴ διηγημάτων του «Στὴν ἐποχὴ μας» (In Our Times). Ο πρόλογος του βιβλίου έχει τον τίτλο: «Στὴν προκυμαία τῆς Σμύρνης. Και δεν πρόκειται για μυθοπλασία. Ο Χέμινγουέι έγραψε ότι είδε ως πολεμικὸς ανταποκριτής καναδικῆς εφημερίδας.

 Ο Χεμινγουέι εἶχε βρεθεῖ ως αυτόπτης μάρτυς στον τόπο της καταστροφής και την είχε περιγράψει σε μία σειρὰ ἄρθρων του, πού εκδόθηκαν το 1985 σε βιβλίο με τον τίτλο: «Dateline: Toronto». Ὡς ἀνταποκριτὴς αυτής της εφημερίδας είχε ταξιδέψει από  το Παρίσι στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλα μέρη τής Τουρκίας στέλνοντας κατὰ τὴν πορεία της τα άρθρα του στὴν καναδικὴ εφημερίδα. Στην έκδοση της  20ής Ὀκτωβρίου 1922 γράφει: «Ὁ ἄντρας σκεπάζει μὲ μία κουβέρτα τὴν ἑτοιμόγεννη γυναίκα τοῦ πάνω στὸν ἀραμπὰ γιὰ τὴν προφυλάξει ἀπὸ τὴ βροχή. Ἐκείνη εἶναι τὸ μόνο πρόσωπο ποὺ βγάζει κάποιους ἤχους [ἀπὸ τοὺς πόνους τῆς γέννας]. Ἡ μικρὴ κόρη τοὺς τὴν κοιτάζει μὲ τρόμο καὶ βάζει τὰ κλάματα. Καὶ ἡ πομπὴ προχωρᾶ… Δὲν ξέρω πόσο χρόνο θὰ πάρει αὐτὸ τὸ γράμμα νὰ φτάσει στὸ Τορόντο, ἀλλὰ ὅταν ἐσεῖς οἱ ἀναγνῶστες τῆς Στὰρ τὸ διαβάσετε νὰ εἶστε σίγουροι ὅτι ἡ ἴδια τρομακτική, βάναυση πορεία ἑνὸς λαοῦ ποὺ ξεριζώθηκε ἀπὸ τὸν τόπο του θὰ συνεχίζει νὰ τρεκλίζει στὸν ἀτέλειωτο λασπωμένο δρόμο πρὸς τὴ Μακεδονία».

 «Στὴν προκυμαία τῆς Σμύρνης», που θεωρείται ἀριστούργημα γραφής καὶ διδάσκεται στοὺς φοιτητὲς ἀγγλικῆς φιλολογίας σε πολλὰ πανεπιστήμια,  Ο Έρνεστ Χέμινγουει γράφει: «Εἴχαμε ρητὲς ἐντολὲς νὰ μὴν ἐπέμβουμε, νὰ μὴ βοηθήσουμε… Τὸ πλοῖο μᾶς εἶχε τόση δύναμη ποὺ θὰ μπορούσαμε νὰ βομβαρδίσουμε ὅλη τὴ Σμύρνη καὶ νὰ σταματήσουμε τὸ μακελειό, ἀλλὰ ἡ ἐντολὴ ἦταν νὰ μὴν κάνουμε τίποτα… Τὸ παράξενο ἦταν, εἶπε ὁ ὑποτιθέμενος ἀξιωματοῦχος τοῦ ἀμερικάνικου πολεμικοῦ ποὺ διηγεῖται τὴν ἱστορία], πῶς οὐρλίαζαν κάθε νύχτα τὰ μεσάνυχτα. Δὲν ξέρω γιατί οὐρλίαζαν αὐτὴ τὴν ὥρα. Ἤμασταν στὸ λιμάνι κι αὐτὲς στὴν προκυμαία καὶ τὰ μεσάνυχτα ἄρχιζαν νὰ οὐρλιάζουν. Στρέφαμε πάνω τους τοὺς προβολεῖς καὶ κι αὐτὲς τότε σταματοῦσαν. …».

Αυτά και πολλά άλλα από το μεγάλο συγγραφέα που ράγισε την καρδιά μας με τις μαρτυρίες του. Και ο αγώνας για την διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού συνεχίζεται.