fbpx

«Το Βιβλιοπωλείο της Κυρίας Γκριν»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

(The Bookshop) 

 

  • Είδος: Κοινωνικό δράμα
  • Σκηνοθεσία: Ιζαμπέλ Κοϊξέ
  • Με τους: Έμιλι Μόρτιμερ, Μπιλ Νάι, Πατρίσια Κλάρκσον, Όνορ Νίφσι, Τζέιμς Λάνς
  • Διάρκεια: 113’
  • Διανομή: Odeon
  • Διακρίσεις: 3 βραβεία στα Goya Awards 2018: Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Διασκευασμένου Σεναρίου

Το σθένος και η γυναικεία μαχητικότητα, που δεν αναζητούν ταμπούρια και σιδερόφρακτες συμμαχίες για να νικήσουν, ακόμα κι αν η μάχη διαφαίνεται μάταιη και δίχως ελπίδα, προβαίνουν σε μια καταμέτωπον σύγκρουση με όπλα την καλοσύνη, την ανιδιοτέλεια και την ελεύθερη σκέψη. Καταπληκτικό! Δεν επιτίθεται, απλά αμύνεται επιτιθέμενη σαν τους Σπαρτιάτες στις προδομένες Θερμοπύλες απέναντι στην ανίερη στρατιά που επιζητά την οπισθοδρόμηση, την καθεαυτή συντήρηση της νύχτας, αποκλείοντας το ελεύθερο φως, απλά και μόνο για να κυριαρχήσει, απλά και μόνο γιατί η άρνηση έχει εγωισμό, φιλαυτία, φθόνο, εξουσία και μπορεί όποτε γουστάρει να στήνει πολέμους. Και καταφθάνει η ηλιαχτίδα, σφριγηλή, ορεξάτη, πάνω απ΄ όλα ελεύθερη και ευγενική έτοιμη να ανοίξει τις νέες διαδρομές της, παρακάμπτοντας κάθε τι τελματωμένο, θρυμματίζοντας το κέφυλος της συντήρησης και του σκότους. Η ταινία είναι γυναικεία υπόθεση απαλλαγμένη από κάθε είδους εκδίκησης, μίσους, φθόνου ενδεδυμένη με την απαλή εσθήτα του ευγενικού, εσωτερικού κόσμου της ηρωίδας, που έχει καλλιεργηθεί από τις ιστορίες και την φαντασία των λογοτεχνών αλλά και το ονειρικό αρχιτεκτόνημα των ποιητών. Μια ιδιαίτερη γεωμετρία αξιοπρέπειας, αγάπης και ακατάρριπτου σεβασμού στις αξίες και στην τέχνη του να είσαι υγιής στην σκέψη. Ένα απαστράπτον, πανάρχαο, παλλόμενο κύτταρο που μοσχοβολά ζωή, λάμπει παρών και που αιώνες προσπαθούν να το φαρμακώσουν και να το αφανίσουν. Το κάτι τις παραπάνω που έχει να κάνει με την μορφή της ατρόμητης Θηλυκής Αρχής γεμίζει γόνιμους καρπούς το δισκάκι της σεναριακής ζυγαριάς, φτιάχνει το χαμόγελο σου τεντωμένο τόξο, ψιθυρίζοντας κατά την διάρκεια της προβολής: «Ω ναι, η απολαυστική κυρία Γκριν είναι αυτό που επιθυμεί κάθε νοήμον ον, είτε είναι γυναίκα, είτε είναι άνδρας!»

Υπέροχη ιστορία, μαγευτική, παραμυθένια, ονειρεμένη, αληθινή, πλεγμένη με τα ομορφότερα νήματα της φαντασίας, απλωμένη περίτεχνα στο μονοπάτι του ρεαλισμού και της σκληρής πραγματικότητας. Ηρωίδα ζωής, η ήρεμη δύναμη, η χήρα κυρία Φλόρενς Γκριν (Έμιλι Μόρτιμερ – α-π-ί-θ-α-ν-η!), που μετακομίζει το 1959 σε ειδυλλιακή, παραθαλάσσια, αγγλική κώμη, επιθυμώντας να μετατρέψει ένα όμορφο, διατηρητέο οίκημα σε βιβλιοπωλείο με ψυχή, μεταλαμπαδεύοντας την αγάπη της στην λογοτεχνία στους εκεί γκρίζους ανθρώπους. Απέναντι της, όμως, στέκεται ο αιώνιος εχθρός, η ισχυρή δράκαινα, η πλούσια ηλικιωμένη Βάιολετ (Πατρίσια Κλάρκσον – πολύ καλή), με τις πολιτικές διασυνδέσεις, τα σικ σουαρέ ντε γκαλά στο αρχοντικό της, περιστοιχισμένη απ΄ όλη την «καλή κοινωνία» (ξέρετε, τι σημαίνει Άγγλος ευγενής και δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε περεταίρω), διατηρώντας το πάνω χέρι στην μικρή, τοπική κοινωνία. Η επιθυμία της Βάιολετ είναι το ακίνητο, που πήρε στην κατοχή της η Φλόρενς, να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο για την ανάπτυξη του τόπου και όχι σε βιβλιοπωλείο. Η γοητευτική κυρία Γκριν διεκδίκησε νόμιμα το διατηρητέο από την τοπική αρχή, το ανακαίνισε με γούστο και μεράκι, μετατρέποντας το μουντό, παρατημένο μαγαζί σε ολοφώτεινο, πνεύμονα γνώσης, προσλαμβάνοντας, μάλιστα, και μια αξιοθαύμαστη, ανήλικη πιτσιρίκα για βοηθό, την Κριστίν (Όνορ Νίφσι – πολύ καλή). Η ευγένεια, οι καλές προθέσεις, η ανιδιοτέλεια, η αγάπη της στα βιβλία και οι έντιμες προθέσεις της κυρίας Γκριν να βγάλει την αγγλική κώμη από τον βαθύ, αραχνιασμένο ύπνο του συντηρητισμού με νέες, ριζοσπαστικές εκδόσεις, όπως: την «Λολίτα» του Ναμπόκοφ και το «Φαρενάιτ 451» του Ρέι Μπράντμπερι, αρχίζει να δημιουργεί λαβές στην λασπόκαρδη Βάιολετ για να στρέψει τους στενόμυαλους κατοίκους του χωριού εναντίον της. Μοναδικός σύμμαχος της κύριας Γκριν, σε αυτή την σταυροφορία εξόντωσης του υγιούς στοιχείου, είναι ο απόμακρος, ο απηυδισμένος από την ανθρώπινη βλακεία, ο υπέροχος μοναχικός, ηλικιωμένος, πλην εύπορος, κύριος Έντουμντ Μπράντις (Μπιλ Νάι – υ-π-έ-ρ-ο-χ-ο-ς!). Ο άνθρωπος μυστήριο για το χωριό, η ψιλόλιγνη φιγούρα που κυκλοφορεί μόνο τη νύχτα και την τρέμουν όλοι, όπου γύρω του έχουν σηκωθεί μύριοι μύθοι για την κατάληξη της μοναχικότητας του, καθώς κανείς δεν τον βλέπει, κανείς δεν τον συναντάει πουθενά, αλλά εκείνος γνωρίζει τα πάντα για όλους τους ουτιδανούς συγχωριανούς του. Ο κύριος Μπράντις είναι δεινός βιβλιοφάγος και θαυμαστής δυο σημαντικών στοιχείων που αναγνώρισε ευθύς στην προσωπικότητα της κυρία Γκριν: Το πρώτο είναι οι εύστοχες και πρωτοποριακές επιλογές των εκδόσεων για το βιβλιοπωλείο της και το δεύτερο είναι το ατόφιο πνεύμα της, το σθένος και η καλλιέπεια της ψυχής της σε συνάρτηση με την δύναμη και το αλύγιστο παθός της να σταθεί παλικάρι στις άδικες επιθέσεις της Βάιολετ. Ανάμεσα στον ηλικιωμένο Μπράντις και στην νεαρή, Φλόρενς αναπτύσσεται ο σεβασμός, η συμπάθεια, η εκτίμηση και ένας ατμίζων έρως, από την πλευρά του μοναδικού, γηραιού Έντμουντ, που αποφλοιώνεται στις λείες, φωτεινές πλευρές της ρομαντικής έκφρασης και της ανδρικής ευπρέπειας (μοναδική η σεκάνς της συνάντησης των δυο τους στην αμμουδερή παραλία). Συμπεριφορές άλλων εποχών με νόημα, ουσία και πάνω απ΄ όλα κρυστάλλινη, πνευματική ρώμη. Ο Μπράντις, γνωρίζοντας άριστα το μέγεθος της αντιπαράθεσης που έχει δημιουργήσει η πλούσια δράκαινα για να φάει ζωντανή την γυναίκα και το βιβλιοπωλείο της, θέτει εαυτόν στην διαδικασία να βοηθήσει την κυρία Γκριν, παρότι που η ίδια δεν επιδιώκει κανενός την υποστήριξη όχι από εγωισμό, αλλά από υπερηφάνεια, καθώς όλο αυτό που συμβαίνει εναντίον της δεν έχει λογική εξήγηση, θέλοντας να το αντιμετωπίσει ολομόναχη. Η άκαμπτη Βάιολετ σηκώνει καταιγίδες, διακρίνοντας το σθένος της Φλόρενς και με τα κονέ που διαθέτει στην πολιτική προσπαθεί να βγάλει άκυρη την μεταβίβαση του ακινήτου, ενώ απλώνει μεθοδικά τον δηλητηριώδη ιστό της για να παγιδέψει θανάσιμα την κυρία Γκριν και να την ξαποστείλει από εκεί που ήρθε.

Η εξαιρετική, Αγγλίδα ηθοποιός Έμιλι Μόρτιμερ («Match Point», «The Party»), ο βραβευμένος με την Χρυσή Σφαίρα, γερόλυκος Μπιλ Νάι (για το «Gideon’s Daughter») και η υποψήφια για Όσκαρ Πατρίσια Κλάρκσον (για την ερμηνεία της στην ταινία «Το Γλυκό στο Τέλος»), αλλά και η μικρή Όνορ Νίφσι δημιουργούν ένα καρέ ηρώων στην ιστορία που μοιάζει να έχει ξεπεταχτεί από μεσαιωνικό παραμύθι. Το πολύ καλά προσαρμοσμένο σενάριο της Καταλανής, σκηνοθέτιδας Ιζαμπέλ Κοϊξέ, που βασίζεται στο πανέμορφο βιβλίο της βραβευμένης  Πενέλοπε Φιτζέραλντ (17 Δεκεμβρίου 1916 – 28 Απριλίου 2000) με τον τίτλο «The Bookshop» (γραμμένο το 1978) και με την προσεγμένη φωτογράφιση του Ζαν Κλοντ Λαριέ, σε οδηγούν να απολαύσεις υπέροχο σινεμά. Η 58χρονη σκηνοθέτις Ιζαμπέλ Κοϊξέ (συμμετοχή στο πολυσκηνοθετημένο από 18 σκηνοθέτες «Paris, Je t’ aime», «Ζωή Χωρίς Εμένα», «Η Μυστική Ζωή των Λέξεων», «Μαθήματα Οδήγησης») πραγματικά όρθωσε ένα μεστό φιλμ με τον αέρα της γυναικείας υπόστασης ολόφρεσκη και τοποθετημένη στο πιο εντυπωσιακό σημείο θέσης και αντίθεσης της όποιας οπισθοδρομικής κοινωνίας. Οι φεμινιστικές κορώνες της δημιουργού αντηχούν υπόηχα, καθώς ο αντίπαλος της ηρωίδας δεν είναι κάποιο αρσενικό τέρας που έχει βαλθεί να ξεκάνει το ανυπάκουο και ξεροκέφαλο θηλυκό, αλλά μια άλλη γυναίκα, διαφορετικού οικονομικού – ταξικού επιπέδου, που οργανώνει τον ισχυρό της πόλεμο για να ισοπεδώσει τον φάρο της αλλαγής, που εκπροσωπεί η παρουσία της Φλόρενς Γκριν. Προσεγμένο και μελετημένο στα μέγιστα το προσκήνιο και το παρασκήνιο των χαρακτήρων σε σημείο που κυριολεκτικώς εντυπωσιάζεσαι. Είναι χάρμα οφθαλμών…Μην την χάσετε!