fbpx

Σπόρος

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

«Σπόρος»      

(Grain)

 

 

  • Είδος: Επιστημονικής Φαντασίας Α/Μ
  • Σκηνοθεσία: Σεμίχ Καπλάνογλου
  • Με τους: Ζαν Μαρκ Μπαρ, Ερμίν Μπράβο, Γκριγκόριι Ντομπρίκιν
  • Διάρκεια: 123 ’
  • Διανομή: Ama Films

Θέλεις να σταθείς ρωμαλέα και με σθένος απέναντι στα παγκόσμια κοινωνικά και πολιτισμικά γεγονότα, που αφανίζουν την ανθρώπινη ταυτότητα, μεταφέροντας, μάλιστα, ένα σφιχτοδεμένο, φιλοσοφημένο, οικουμενικό μήνυμα που να έχει σημασία, γνώση και δυναμικές άμυνας, αντίστασης προς αυτό το εχθρικό; Γράφεις ένα βιβλίο ή γυρίζεις μια ταινία ή ακόμα συνθέτεις μουσική. Το μεγάλο σχέδιο της παγκοσμιοποίησης που εφαρμόζεται από όλες τις κυβερνήσεις σε ταχύς ρυθμούς με τα πολύπτυχα πρόσωπά της είναι μήλον της έριδος για πολλούς επίδοξους καλλιτέχνες της γραφής, της κινουμένης εικόνας και της μελωδίας. Έχουμε διαβάσει, έχουμε δει και έχουμε ακούσει ουκ ολίγες δημιουργίες επικεντρωμένες στο συγκεκριμένο θέμα. Άλλες καλές, άλλες μέτριες, άλλες ακατανόητες, κι άλλες εντελώς άκυρες. Που χωλαίνουν οι περισσότερες; Στην απουσία γνώσης για το ον άνθρωπος και τον σκοπό της παρουσίας του σε αυτό τον πλανήτη. Ο σκηνοθέτης του «Σπόρου», ο Τούρκος Σεμίχ Καπλάνογλου, διαβάζοντας μια συνέντευξη του, σε ένα σημείο έχει δίκιο: «…ότι οι κυρίαρχες κουλτούρες αφαιρούν τα μοναδικά χαρακτηριστικά των τοπικών πολιτισμών». Η πολιπολιτισμικότητα, άραγε, είναι το κόκκινο πανί της παγκοσμιοποίησης, κι αν είναι, τότε, γιατί οι ρυθμιστές, αρχιτέκτονες της νέας κατάστασης πραγμάτων στο παμπάλαιο σχέδιο τους πλημμυρίζουν τις δυτικές χώρες και δη το χριστιανικό ευρωπαϊκό κλαμπ με Ανατολίτες Ασιάτες και Άραβες, αναμειγνύοντας με αυτό τον τρόπο ήθη, έθιμα, γλώσσα και κουλτούρες;

Το άνω  ερώτημα δεν απασχολεί τον Τούρκο σκηνοθέτη στην ταινία του, που ευλαβικά προς τις ιερές γραφές του Κορανίου από την μια, κι από την άλλη την μυστική διδασκαλία των μουσουλμάνων Σούφι στήνει ένα δυστοπικό περιβάλλον σε μελλοντικό κόσμο, που ελέγχεται από τρομερές πολυεθνικές εταιρίες εστιασμένες στην γενετική μετάλλαξη των σπόρων. Η αναγκαία τροφή και το απαραίτητο νερό πρέπει να είναι ελεγχόμενα και να χρησιμοποιούνται από τους επικυρίαρχους ως μέσα χειραγώγησης, τρόμου και καταστολής. Γνωστό αυτό. Η μεγάλη εταιρία Novus Vita Corporation, που βρίσκεται στο χείλος της χρεωκοπίας και ελέγχει την τροφή δια μέσου της καλλιέργειας, τοποθετείται γεωγραφικά στο σημείο που υπάρχει πληθυσμός. Στην άλλη πλευρά της χώρας, η οποία έχει ως σύνορα κατά μήκος του δρόμου μια σειρά απροσπέλαστων θανατηφόρων ηλεκτρομαγνητικών πυλώνων, σημειώνεται ως η περιοχή των Νεκρών Τόπων. Μια αχανής έκταση γεμάτη ξηρασία, αρρώστιες και θάνατο. Οι έρευνες του καθηγητή Έρολ (Ζαν Μαρκ Μπαρ – «Απέραντο Γαλάζιο»), που εργάζεται στην εταιρία, έδωσαν το θλιβερό αποτέλεσμα, ότι οι γενετικά μεταλλαγμένοι σπόροι έχουν εκφυλιστεί με συνέπεια να κινδυνεύουν άμεσα οι καλλιέργειες, οπότε και η τροφή. Ο καθηγητής, βρίσκει μια παλιά μελέτη ενός χαμένου από τον κόσμο συναδέλφου και πρώην στελέχους της εταιρίας, που προφητεύει αυτή την δυσοίωνη κατάληξη των σπαρτών. Ο Έρολ με κίνδυνο την ζωή του ξεκινάει να ανακαλύψει τον χαμένο καθηγητή, ασκητή Τζεμίλ Ακμάν (Ερμίν Μπράβο, «Σαράγεβο Σ΄ Αγαπώ»), ο οποίος έχει «φύγει» για άλλες πολιτείες, ποιο ψαγμένες και πνευματικές, στις άβατες και απαγορευμένες  περιοχές των Νεκρών Τόπων. Μέσα από ένα πνευματικό οδοιπορικό, συντροφιά με τον άγιο άνθρωπο-καθηγητή, και σε αντίξοες συνθήκες, ο Έρολ (ο ευγενής δηλαδή) θα προσπαθήσει να αποκομίσει τις απαντήσεις, ώστε να σώσει την ανθρωπότητα από την πείνα.

Είναι η πρώτη αγγλόφωνη ταινία του βραβευμένου, Τούρκου σκηνοθέτη Σεμίχ Καπλάνογλου, ενός από τους πιο σπουδαίους σκηνοθέτες της γειτονικής μας χώρας, γνωστός από την τριλογία του: «Αυγό», «Γάλα» και «Μέλι», αλλά  και το «Μακριά από την Πατρίδα», που παρουσιάστηκε στο 42ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 2001. Ακριβή παραγωγούλα, με γυρίσματα στο Ντιτρόιτ, την Καππαδοκία, την Γερμανία, αλλά και έναν εργατικό Ζαν Μαρκ Μπαρ στο cast, προσδίδοντας το γλυκό, ανάλαφρο, δυτικό αεράκι που μάλλον χρειαζόταν το concept για ευρύτερη κατανάλωση και αποδοχή. Η ταινία του Καπλάνογλου στο επίπεδο της αισθητικής είναι άψογη. Ασπρόμαυρη γυρισμένη, όπου για την, πραγματικά, εξαίσια φωτογραφία επιστράτευσε τον Άγγλο Ζιλ Νούτγκενς (Πάση Θυσία), εκπληκτικά κάδρα, λιγόλογη και γεμάτη αλληγορίες. Πλήθος αναφορών στο Κοράνι και την διδαχή των μουσουλμάνων Σούφι περί «Αναπνοής και Σιταριού» (ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας είναι «Grain» -εκτός από κόκκος είναι και τα σιτηρά), σπουδαίο κείμενο των Σούφι, που χρονολογείται κάπου ανάμεσα στον 11ο με 12ο αιώνα, και πιο συγκεκριμένα ανήκει στον Τούρκο ποιητή, μυστικιστή Σούφι, Γιουνούς Εμρέ, του ανθρώπου που με τα γραπτά του επηρέασε τα μέγιστα την τουρκική λογοτεχνία. Ο Καπλάνογλου με το στρωσίδι του κορανίου και τους σουφικούς γρίφους περί ανθρώπου, φύσης και ζωής, τα ασπρόμαυρα πλάνα και την βιβλική συμπεριφορά των ηρώων του (λιθοβολισμοί, καιόμενη βάτος, αβρααμικές θυσίες) πιάνει ανοικτή συνομιλία με το ταρκοφσκικό σύμπαν. Μόνο που η σύνδεση με το πνεύμα του Ταρκόφσκι δεν είναι επιτυχής, έχει παράσιτα, πολύ κακή αφήγηση, τεράστια διάρκεια (123’) και θεοκρατία τα μέγιστα. Αυτό είναι το πολιτιστικό μήνυμα του Τούρκου σκηνοθέτη ως απάντηση στην παγκοσμιοποίηση που μάχεται από το στασίδι του. Αλλάχ ουάχμπαρ!… παρακαλώ πάρτε το μηδέν μπας και ακουστείτε καλύτερα.