fbpx

Πρόταση για διάβασμα: «Χειρόγραφα, 1944-1947, από τη Θεσσαλονίκη στo Ζόντερκομάντο του Άουσβιτς», του Νατζαρή Μαρσέλ

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

 

 

  • Είδος: Ιστορία
  • Σελίδες 240
  • Τιμή: € 14,84
  • Εκδόσεις: Αλεξάνδρεια

Ο κόσμος προσπαθούσε με οτιδήποτε να σωθή, γρατσούνιζε με τα νύχια του τα ντουβάρια, η πόρτα ήταν ολόκληρη σκαλισμένη από τα νύχια. Αυτά τα λεπτά που χρειαζόνταν να πεθάνουν φαίνεται ότι υπέφεραν πάρα πολύ. Οι Γερμανοί από την οπήν παρακολουθούσαν και γελούσαν. Γιατί γελούσαν;

Ο Εβραίος Θεσσαλονικιός Μαρσέλ Νατζαρή υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζώντες του Ζόντερκομάντο, της «ειδικής ομάδας» των θαλάμων αερίων και των κρεματορίων του Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Έγραψε ένα από τα 9 χειρόγραφα που βρέθηκαν θαμμένα στον περίβολο των κρεματορίων του στρατοπέδου, γνωστά ως «κύλινδροι του Άουσβιτς». Με τη μορφή επιστολής και με σπαρακτική αμεσότητα, ο Νατζαρή καταγγέλλει, υπό την απειλή του θανάτου, το έγκλημα των ναζί, προσπαθώντας να εκφράσει με λέξεις το «αδιανόητο». Το κείμενο αυτό που βρέθηκε εξαιρετικά δυσανάγνωστο, δημοσιεύεται εδώ σχεδόν πλήρες και αποκατεστημένο.

Ο Νατζαρή έγραψε ένα δεύτερο χειρόγραφο όταν επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη έχοντας γλιτώσει την εξόντωση. Σ’ αυτό διαβάζουμε για την αντιστασιακή δράση του την περίοδο της κατοχής στα βουνά της Ρούμελης, τη σύλληψη και τις εμπειρίες του στο Άουσβιτς, καθώς και για τη συμμετοχή του μαζί με άλλους Έλληνες Εβραίους στην εξέγερση του Ζόντερκομάντο τον Οκτώβριο του 1944, όπου «έστω δια ολίγα λεπτά ευρέθησαν ελεύθεροι». Τα δύο κείμενα που δημοσιεύονται σ’ αυτό το βιβλίο αποτελούν μια σπάνιας αξίας μαρτυρία της ανθρώπινης βαρβαρότητας.

«Περιγράφει με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια τη χωροταξία του τρόμου στο Κρεματόριο: τα δυο μεγάλα υπόγεια δωμάτια, κάτω από έναν «κήπο», στο ένα εκ των οποίων ξεντύνονταν οι κρατούμενοι και στο άλλο έμπαιναν για να οδηγηθούν στο θάνατο. Ήταν «το δωμάτιο θανάτου», όπως γράφει χαρακτηριστικά.» (Deutsche Welle, 9/10/ 2017  Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου)

Ο Μαρσέλ Νατζαρή, Έλληνας Σεφαραδίτης Εβραίος, γεννήθηκε το 1917 στη Θεσσαλονίκη. Πολέμησε ως έφεδρος Δεκανέας στην Αλβανία. Ήταν μεταξύ των συγκεντρωμένων Εβραίων στην πλατεία Ελευθερίας στις 11 Ιουλίου 1942 και στη συνέχεια στάλθηκε από τους Γερμανούς ναζί σε καταναγκαστικά έργα στη Μενεμένη. Όταν απελευθερώθηκε κατάφερε να ξεφύγει από τη Θεσσαλονίκη και εντάχθηκε στις τάξεις του ΕΛΑΣ. Συνελήφθη από τους Γερμανούς και βασανίστηκε στα κρατητήρια της οδού Μέρλιν, στις φυλακές Αβέρωφ και στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου.

Όταν αποκαλύφθηκε η εβραϊκή του καταγωγή στάλθηκε με την τελευταία αποστολή Εβραίων από την Αθήνα στο Άουσβιτς. Εκεί υποχρεώθηκε να δουλέψει στη διαβόητη ομάδα Ζόντερκομάντο και είδε την καταστροφή των Εβραίων της Ευρώπης με τα μάτια του. Ήταν επίσης μάρτυρας στην ηρωική εξέγερση των Ζόντερκομάντο. Βέβαιος ότι δεν θα επιβιώσει, κατέγραψε τη μαρτυρία του και τις τελευταίες του επιθυμίες σε ένα γράμμα και το έθαψε μέσα στις στάχτες του στρατοπέδου. Το γράμμα βρέθηκε τυχαία το 1980. Ο Νατζαρή τελικά επιβίωσε και επιστρατεύθηκε ξανά ως έφεδρος Δεκανέας κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου. Εκείνη την περίοδο έγραψε ένα δεύτερο χειρόγραφο όπου αφηγείται όλη την ιστορία του. Οι μαρτυρίες του αποτελούν μοναδικά ντοκουμέντα για τα τεράστια εγκλήματα των Γερμανών ναζί κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου

Τα Χειρόγραφα 1944-1946 του Μαρσέλ Νατζαρή θα παρουσιαστούν στην Ελληνοαμεριακανική ένωση την Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου 2018 στις 19:00.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πάβελ Πολιάν, Ιστορικός, Αλεξάντρ Νικιτιάεβ, Τεχνικός εικόνας, υπεύθυνος για την ψηφιακή επεξεργασία των χειρογράφων, Αντρέας Κίλιαν, Ερευνητής και η Νέλλυ Νατζαρή, κόρη του συγγραφέα.

Συντονίζει ο δημοσιογράφος Σπύρος Κακουριώτης.

Οι ομιλητές Πάβελ Πολιάν, Αλεξάντρ Νικιτιάεβ και Αντρέας Κίλιαν θα μιλήσουν στα Αγγλικά χωρίς διερμηνεία. Για την καλύτερη παρακολούθηση, τα κείμενα των ομιλιών τους θα διανεμηθούν στο κοινό μεταφρασμένα στα Ελληνικά.