Πρόταση για διάβασμα: «Αξιοκρατiα και Κοινωνική Δικαιοσύνη», του Γρηγόρη Μολύβα

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

 

 

  • Συγγραφέας: Γρηγόρης Μολύβας
  • Είδος: Πολιτική φιλοσοφία
  • Σελίδες: 343
  • Τιμή: € 20
  • Εκδόσεις: Πόλις

Οι έννοιες της αξιοκρατίας και της επάξιας αντιμετώπισης έχουν αδιαμφισβήτητη διαισθητική απήχηση. Βεβαίως, η επίκλησή τους συχνά υποκρύπτει την επίδραση άλλων καταστατικών αρχών του ηθικοπολιτικούμας οπλοστασίου. Εκφράσεις όπως «αξίζει τα λεφτά του», «δεν του άξιζε αυτή μοίρα», «στον καθένα αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία», «δεν μου αξίζει αυτή η συμπεριφορά» κ.ο.κ. βρίθουν στο καθημερινό λεξιλόγιό μας, μοιραίως. Με δεδομένη την ευρεία χρήσητης έννοιας του αξίζειν στον λόγο μας, αλλά και το πλουραλιστικό πεδίο αναφοράς της, το ερώτημα που πραγματεύεται η μελέτη είναι η θεωρητική υπόσταση αυτής της έννοιας στο κανονιστικό τοπίο. Στο επίκεντρο της ανάλυσης είναι η σφαίρα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η επάξια αντιμετώπιση εξετάζεται υπό διττή έννοια: ως έκφραση αριστείας και αξιοκρατικών επιτευγμάτων, αλλά και ως επανόρθωση ή αποζημίωση για βάρη που επωμίζονται τα δρώντα υποκείμενα δίχως δική τους ευθύνη. Αναζητώντας τον θεμελιωτικό ρόλο της έννοιας του αξίζειν, ανιχνεύονται συνάφειες και επιχειρούνται αντιδιαστολές με τα δικαιώματα, την ωφελιμότητα, την τυχαιότητα, την ισότητα. Υποστηρίζω ότι τόσο η δεοντοκρατική όσο και η συνεπειοκρατική  δικαιολόγηση περιορίζουν δραστικά το θεωρητικό βεληνεκές τηςεπάξιας ανταμοιβής, πολύ περισσότερο από ό,τι δέχονται οι υπερασπιστές της αξιοκρατικής θεωρίας ή αποδέχεται ο κοινός νους. Υποστηρίζω, επίσης, ότι η αξιότητα, η αξιοσύνη ή η προσωπική αξία δεν έχει συγκριτικό χαρακτήρα και δεν μπορεί, ως εκ τούτου, να συνιστά θεμέλιο της ουσιωδώς συγκριτικής αρχής της διανεμητικής δικαιοσύνης. Αντιθέτως και ίσως σε πείσμα της διαισθητικής επίκλησής της στον καθημερινό λόγο, η αξιοκρατία είναι παράγωγο των ακριβοδίκαιων (ή και των ωφελιμιστικών) θεσμών.

 

O Γρηγόρης Μολύβας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Manchester. Εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο University College London με ερευνητικό αντικείμενο τις έννοιες της ελευθερίας και των φυσικών δικαιωμάτων στην αγγλική πολιτική σκέψη του 18ου αιώνα. Τα κατοπινά του ενδιαφέροντα επικεντρώθηκαν στον ωφελιμισμό, τον κοινοτισμό, τον φιλελευθερισμό και τις σύγχρονες θεωρίες διανεμητικής δικαιοσύνης και  ισότητας. Είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του  Πανεπιστημίου Αθηνών. Από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ  έχουν κυκλοφορήσει επίσης τα βιβλία του: • Δικαιώματα και θεωρίες δικαιοσύνης: Rawls, Dworkin, Nozick, Sen • Hδονές, προτιμήσεις και ανάγκες: Διακυβεύματα δικαιοσύνης και ισότητας