fbpx

Ο Φώτης Δούσος και ο Αλέξανδρος Ράπτης, η διάσημη ομάδα «Hippo Theater Group», συζητούν με την Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…τα παιδιά προτείνουν πολύ ώριμες, ευφάνταστες και εμβριθείς λύσεις»

Αλέξανδρος Ράπτης
Φώτης Δούσος

Η εξάπλωση της καλής φήμης της ελληνικής ομάδας HIPPO σε όλη σχεδόν την οικουμένη, όπου υπάρχουν Έλληνες, μας κάνει να αισθανόμαστε περηφάνια.

Η  ομάδα HIPPO ιδρύθηκε το 2009 και αποτελείται από τους Φώτη Δούσο και Αλέξανδρο Ράπτη. Δραστηριοποιείται στο χώρο του παιδικού θεάτρου και του Εκπαιδευτικού Δράματος, ενώ χαρακτηρίζονται από μια «avant-garde» αισθητική που σέβεται τις αναζητήσεις της σύγχρονης παιδαγωγικής επιστήμης. Επίτευγμα της ομάδας θεωρείται η παρουσίαση της παράστασης Νιάρα στο Πανεπιστήμιο του YALE, ενώπιον φοιτητών του τμήματος νεοελληνικής γλώσσας.

Όπου πήγαν εκθειάστηκαν, αλλά αδιαφορούν για τη δόξα, γιατί τους απασχολεί περισσότερο το έργο που υπηρετούν με συνέπεια παρά η φήμη τους. Ίσως, γιατί κρατώντας αυτή τη στάση ζωής παραμένουν ελεύθεροι.

Τιμή μου που δέχτηκαν να μιλήσουν μαζί μου με αφορμή το ανέβασμα των δυο παραστάσεών τους. Ήταν πολύ αληθινοί και εκφράστηκαν χωρίς φόβο και πάθος.

 

Κύριοι: Ράπτη και Δούσο, μιλήστε μας για τον σχήμα που συγκροτήσατε, τους «Hippo Theatre Group» και αποτελεί την εξαίρεση στο παιδικό θέατρο αλλά και στο θέατρο ενηλίκων. Η φήμη του έχει ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα.

Αλέξανδρος Ράπτης : Οι Hippo Theatre Group δημιουργήθηκαν το 2009. Ήταν μια αυθόρμητη ιδέα που τελικά καθόρισε την ενήλικη καλλιτεχνική πορεία μας. Από την αρχή ασχοληθήκαμε με το θέατρο για παιδιά δίνοντας έμφαση στην παιδαγωγική λειτουργία του κι έπειτα επεκταθήκαμε και στο ενήλικο θέατρο. Χαρακτηριστικά της ομάδας – σε πολλά από τα οποία ήταν και από τους πρωτοπόρους στην Ελλάδα στο θέατρο για παιδιά στις μέρες μας – είναι η έντονη σωματικότητα, η απουσία σκηνικών, ο χαρακτήρας του μπουλουκιού και ο παιδαγωγικός, διαδραστικός χαρακτήρας των παραστάσεων. Η αγάπη μας για τα ταξίδια και η ανάγκη για επικοινωνία μας ώθησε να ταξιδέψουμε σε όλη την Ελλάδα, από την πιο μεγάλη πόλη ως και το πιο μικρό χωριό της παραμεθορίου, και στους Έλληνες της διασποράς ανά τον κόσμο.

Έχετε πει, ότι σας γοητεύει περισσότερο το θέατρο για παιδιά. Μήπως γιατί οι μεγάλοι έχουν χάσει τον αυθορμητισμό τους;

Φώτης  Δούσος: Είναι αλήθεια, ότι το ενήλικο κοινό είναι λιγότερο εκφραστικό από το ανήλικο. Αυτό ισχύει και όταν θέλει να δείξει την ευχαρίστησή του και όταν εκφράζει τη δυσαρέσκειά του. Υποτίθεται ότι το ακροατήριο σε πιο πρώιμες εποχές της θεατρικής πράξης (βλ. αρχαία Αθήνα) δεν ήταν τόσο παθητικό όσο στις μέρες μας. Πλέον έχουμε μάθει να παρακολουθούμε ένα θέαμα καχεκτικά και υπομονετικά καταπνίγοντας τις αυθόρμητες αντιδράσεις μας. Με τα παιδιά υπάρχει πάντα άλλη ενέργεια σε μια θεατρική αίθουσα.

Υπηρετώντας το παιδικό θέατρο το μέλημά σας ήταν οι ενέργειές σας και οι σκέψεις να συναντιούνται με τους λιλιπούτειους φίλους σας μέσα από την θεατρική πράξη. Τελικά τα παιδιά τα ξέρουν όλα;

Αλέξανδρος Ράπτης: Το παιδί δεν διαφέρει σε πολλά από ένα ενήλικα. Διανοητικά και συναισθηματικά είναι ισάξιος. Απλά δεν έχει αναπτυχθεί και δεν έχει ωριμάσει πλήρως ακόμα. Αυτό που θέλουμε εμείς είναι να εμπνεύσουμε, να δώσουμε ερεθίσματα ανάπτυξης και επιπλέον καλλιέργειας ώστε το παιδί να κερδίσει ότι μπορεί που θα τον βοηθήσει προς αυτήν την κατεύθυνση.

Είναι γεγονός, ότι το παιδί ό, τι του δώσεις το αφομοιώνει. Δύσκολη λοιπόν, υπόθεση το θέατρο για παιδιά. Και το γνωρίζετε πολύ καλά εσείς που ακολουθείτε τη διαδικασία μύησης του παιδιού στη γνώση, στην τέχνη και στη ζωή.

Αλέξανδρος Ράπτης:Το θέατρο για παιδιά είναι πολύ σημαντικό και πολύ δύσκολο όντως. Σημαντικό είναι, γιατί όπως αναφέραμε παραπάνω, μπορεί να βοηθήσει στην συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Γι’ αυτό λοιπόν είναι και δύσκολο. Γιατί πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με τα παιδιά. Δεν μπορεί να κάνει θέατρο για παιδιά ο οποιοσδήποτε, φαινόμενο που παρατηρούμε στην σημερινή θεατρική σκηνή της χώρας. Όσοι ασχολούνται με το αυτό το είδος θεάτρου πρέπει να είναι αφοσιωμένοι σ’ αυτό που κάνουν, πρέπει συνεχώς να βελτιώνονται, πρέπει διαρκώς να είναι σε επαφή με την σύγχρονη παιδαγωγική επιστήμη, αλλά και με τις σύγχρονες τάσεις της θεατρικής τέχνης.

Τα έργα σας έχουν σχέση με ζητήματα που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο. Υπάρχουν στιγμές που τα παιδιά πάνω στον ενθουσιασμό τους εκφράζουν τις λύσεις για τα προβλήματα;

Αλέξανδρος Ράπτης: Συνήθως ασχολούμαστε με θέματα που απασχολούν τα παιδιά, αλλά βέβαια απασχολούν και τους ενήλικες, όπως η αποδοχή του διαφορετικού, η ενδοσχολική βία, η κοινωνική ελευθερία, η αλληλεγγύη, η συναισθηματική νοημοσύνη. Λόγω της φύσης των παραστάσεων μας, που ακολουθούνται πάντα από έναν σχεδιασμό εκπαιδευτικού δράματος με διαδραστικό χαρακτήρα, πολύ συχνά τα παιδιά καλούνται να εκφράσουν την άποψη τους έμμεσα σε τέτοια ζητήματα. Μέσα από μια διαδικασία παιχνιδιού τα παιδιά προτείνουν πολύ ώριμες, ευφάνταστες και εμβριθείς λύσεις και μας κάνουν πολύ χαρούμενους.

«Στο σχολείο τείνουμε να αποστραγγίζουμε τις δημιουργικές ικανότητες των παιδιών και να ακρωτηριάζουμε τη φαντασία τους»

Η μία από τις δυο φετινές σας παραστάσεις που φέρει τον τίτλο «Πως βγαίνουμε από το βυθό παρακαλώ» έχει σαν θέμα την αποδοχή της διαφορετικότητας, όπως σημειώνεται στο Δ.Τ (εδώ). Έναν μεγάλο ο τίτλος αυτό τον παραπέμπει στο βυθό που ….έπεσε η χώρα με τη βαθιά ύφεση; Ποιο είναι το σχόλιό σας;

Αλέξανδρος Ράπτης: Το «Πως Βγαίνουμε από το βυθό Παρακαλώ;» αποτελεί μια διασκευή της Μικρής Γοργόνας του Άντερσεν. Η συγγραφέας του έργου Καλλιόπη Φύκαρη μέσα από το έργο ήθελε να μιλήσει για την διαδικασία της διανοητικής και συναισθηματικής ωρίμανσης του ανθρώπου, που από έναν «βυθό» του ασυνειδήτου, βγαίνει προς μια συνειδητή επιφάνεια, έχοντας κάνει τις επιλογές του, με τις όποιες συνέπειες. Η μικρή γοργόνα θέλει να βγάλει πόδια και να περπατήσει στην γη, εξαιτίας του έρωτα. Επαναστατεί απέναντι στον εαυτό της και τον κοινωνικό της περίγυρο και βγαίνει έξω στην στεριά, για να ακολουθήσει την καρδιά της, επιβιώνοντας σε ένα αφιλόξενο περιβάλλον, από το οποίο πρέπει να γίνει αποδεκτή. Δεν υπάρχει κάποιος άμεσος παραλληλισμός με την Ελλάδα που προσπαθεί να βγει από το βυθό της ύφεσης, αλλά εμμέσως θα μπορούσε να το δει κάποιος και έτσι. Η χώρα και οι πολίτες της χρειάζονται ωριμότητα και συνειδητές επιλογές.

Τι θα λέγατε για την διαδραστική παράσταση «Το Νησί των Συναισθημάτων» (εδώ), που είναι  βασισμένη σε μια ιστορία του Χορχέ Μπουκάι; Πόσο βοηθά τα παιδιά να ασκήσουν την κριτική τους σκέψη;

Αλέξανδρος Ράπτης: To Νησί των Συναισθημάτων είναι μια ιδέα που μας γεννήθηκε πέρσι αναλογιζόμενοι την σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης για την ανάπτυξη του παιδιού. Με βάση την ιστορία του Μπουκάι έχουμε φτιάξει μια διαδραστική παράσταση, όπου τα παιδιά συμμετέχουν σε καίρια σημεία της δράσης, με τρόπο ώστε να έρχονται σε επαφή με τα συναισθήματα τους, να καλλιεργούν την κριτική τους σκέψη και φυσικά να παίζουν. Η παράσταση έχει πολλά κωμικά στοιχεία, συγκινητικές στιγμές, τραγούδι, χρήση μάσκας και κούκλας και έντονη σωματικότητα, που είναι και το βασικό χαρακτηριστικό της ομάδας. Το εκπαιδευτικό κομμάτι της παράστασης είναι βασισμένο σε τεχνικές του Εκπαιδευτικού Δράματος και προσπαθεί να δώσει ερεθίσματα στα παιδιά για να ανακαλύψουν, να ονομάσουν και να σκεφτούν πάνω στα συναισθήματα τους.

Το προσωπικό στυλ θεάτρου που κάνετε λέγεται «kinemo». Μάλιστα γι΄ αυτό γράψατε κι ένα βιβλίο. Μπορείτε να μας διαφωτίσετε περί αυτού;

Φώτης Δούσος: Η λέξη προέρχεται από τις λέξεις «kinesthetic» και «emotional». Είναι ένα δικό μας ιδιοσυγκρασιακό είδος σωματικού θεάτρου πάνω στο οποίο δουλεύουμε τα τελευταία χρόνια και έχουμε συγκεντρώσει κάποια συμπεράσματα στο ομώνυμο βιβλίο που θα κυκλοφορήσει σε λίγο καιρό. Πιστεύουμε ότι το βιβλίο φωτίζει μια άλλη πλευρά του σωματικού θεάτρου και θα αποτελέσει έναυσμα για εποικοδομητικές συζητήσεις.

Ποια είναι η πηγή έμπνευσή σας;

Φώτης Δούσος: Αντλούμε έμπνευση από ποικίλα ερεθίσματα γύρω μας όσο και μέσα μας. Αλλά ας μη ξεχνάμε ότι η έμπνευση προέρχεται κυρίως από τη δουλειά και από τη τριβή με το αντικείμενο.

Ο Πάμπλο Πικάσο έλεγε , ότι «Κάθε παιδί είναι καλλιτέχνης. Το θέμα είναι πώς θα παραμείνει καλλιτέχνης μεγαλώνοντας». Εσείς τι λέτε;

Φώτης Δούσος: Δε μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε. Και σε αυτό παίζει καίριο ρόλο η εκπαίδευση. Στο σχολείο τείνουμε να αποστραγγίζουμε τις δημιουργικές ικανότητες των παιδιών και να ακρωτηριάζουμε τη φαντασία τους. Χρειάζεται να γίνει μια άμεση επανιεράρχιση των εκπαιδευτικών μας αξιών και στόχων.

Από την παράσταση "Πώς Βγαίνουμε από το Βυθό παρακαλώ;"
HIPPO Theater Group στη Νέα Υόρκη

«Η εκποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αποτελεί ολέθριο σφάλμα τις συνέπειες του οποίου θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι επόμενες γενιές»

Οι παραστάσεις σας σίγουρα δεν μιλάνε για νεράιδες και ξωτικά με την κλασική έννοια. Όταν απομυθοποιούνται όλα αυτά, ο Άγγλος συγγραφέας Τζέιμς Μπάρι ισχυρίζεται, ότι «Κάθε φορά που ένα παιδί λέει ότι δεν πιστεύει στις νεράιδες, κάπου κάποια νεράιδα πεθαίνει» Είναι έτσι κατά τη γνώμη σας;

Φώτης Δούσος: Σίγουρα. Αλλά εμείς αν και δεν έχουμε νεράιδες στα έργα μας, σίγουρα δεν είμαστε νεραϊδοκτόνοι. Είναι λεπτή η γραμμή που χωρίζει την ψευδαίσθηση από τη φαντασία. Η πρώτη αποτελεί παθητική κατάσταση, ενώ η δεύτερη είναι δημιουργική και ενεργητική δύναμη. Η άποψή μας είναι ότι πρέπει να ενισχύουμε τη φαντασία των παιδιών, δίνοντάς του ερεθίσματα και αισθητικό πλαίσιο.

Στο θεατρικό εργαστήρι που ακολουθεί τις παραστάσεις σας δίνεται στα παιδιά τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με το συναισθηματικό τους κόσμο. Σε αυτόν μεσουρανούν διάφορες έννοιες. Είμαι περίεργη στην τόσο παρεξηγημένη στις μέρες έννοια αλληλεγγύη πώς αντιδρούν;

Φώτης Δούσος: Μπορεί στον κόσμο των ενηλίκων κάποιες έννοιες να έχουν χάσει εντελώς το νόημά τους, αλλά στον κόσμο των παιδιών οι λέξεις έχουν ακόμα τη δύναμη να κυριολεκτούν. Τα παιδιά καταλαβαίνουν την ηθική διάσταση των λέξεων και έχουν καθαρή και ανυπόκριτη στάση απέναντι στον κόσμο που τα περιβάλλει.

Εσείς, κύριοι Ράπτη και Δούσο, ως άνθρωποι του πολιτισμού πως νιώθετε που ζείτε σε μια χώρα που παραχωρεί στους δανειστές κομμάτι του πολιτισμού μας στο νομό Χανίων κάτι το οποίο ήταν κρυφό μέχρι σήμερα;

Φώτης Δούσος: Η εκποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αποτελεί ολέθριο σφάλμα τις συνέπειες του οποίου θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι επόμενες γενιές. Δεν είναι καθόλου καλή παρακαταθήκη για τα παιδιά μας. Δεν γίνεται να θυσιάζουμε τα πάντα στον βωμό της οικονομίας.