fbpx

Ο σκηνοθέτης και χορογράφος Βασίλης Σκαρμούτσος μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…είναι προτιμότερο να χαθείς παρά να μισείς και να φοβάσαι, μπορεί να ακούγεται ωμό από την πλεύρα μου, απλά η σκέψη μου και η ερμηνεία της ιστορίας με οδηγεί εκεί»

Σκηνοθέτης, χορογράφος και ιδρυτής της επιτυχημένης χοροθεατρικής ομάδας «AleaJactaEst» ο Βασίλης Σκαρμούτσος έκανε το όνειρό του πραγματικότητα να παρουσιάσει δηλαδή,  τη δική του παράσταση στον τόπο που πρωτοείδε το φως του ήλιου, τη Λαμία. Σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης ανέβασε σε νέα ενδιαφέρουσα εκδοχή το έργο «Αριζόνα» του Ισπανού συγγραφέα Χουάν Κάρλος Ρούμπιο (Juan Carlos Rubio), σε μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ. Ένα  έργο επίκαιρο με βαθιές κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις, που αφορά τον φόβο, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό.

Στην «Αριζόνα», ένα ζευγάρι Αμερικανών συμμετέχει στο κρατικό πρόγραμμα για την αναχαίτιση των Μεξικανών μεταναστών και περιμένει κάτω από τον καυτό ήλιο της ομώνυμης ερήμου τους γείτονες- «εισβολείς» με εμφανείς προθέσεις. Μακριά από την καθημερινή τους ρουτίνα, ο Τζωρτζ και η Μάργκαρετ βρίσκονται αντιμέτωποι όχι μόνο με τους «εισβολείς» της ερήμου, αλλά κυρίως με την έρημο της σχέσης τους και της ζωής τους, με αποτέλεσμα τα πράγματα να πάρουν απρόβλεπτη τροπή.

Ήταν τόσο ενδιαφέρουσα η συζήτησή μας  με το νεαρό καλλιτέχνη που άρπαξε την τέχνη στην αγκαλιά του και απορρόφησε το χρόνο. Ελπίζω, ότι θα προκαλέσει και το δικό σας ενδιαφέρον.

 

Κύριε Σκαρμούτσο μπήκατε στο χώρο του θεάτρου με ένα δυνατό βιογραφικό. Αφοσιωθήκατε σε αυτή την πολυσύνθετη τέχνη, για να συμβάλλετε από την πλευρά σας στο να αναλύσει και να κατανοήσει το κοινό τα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον και να βρει την ουσία της ζωής;

O χώρος του θεάτρου, και των παραστατικών τεχνών γενικότερα, είναι για μένα η αναπνοή μου. Θεωρώ ότι η τέχνη λειτουργεί ως ένα στοιχείο που μπορεί να δώσει στοιχεία για να βρούμε την ουσία της ζωής ή των επιμέρους πραγμάτων. Το σημαντικότερο για μένα είναι όμως, ότι η τέχνη είναι το μέσο διαλόγου. Θέτει ερωτήματα και μπορεί να ενεργοποιήσει την αμφιβολία, που, προσωπικά, αποτελεί βασικό στοιχείο για την προσωπική και κοινωνική εξέλιξη.

Σε αυτή τη φάση επιλέξατε να ανεβάσετε το σύγχρονο έργο «Αριζόνα» του του Χουάν Κάρλος Ρούμπιο. Ένα  έργο με βαθιές κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις, που αφορά τον φόβο, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, που όπως εύστοχα έχετε σχολιάσει  «εισβάλλουν στην καθημερινή ζωή και  οι άνθρωποι γίνονται θύματα αυτών και οι συμπεριφορές τους επηρεάζονται αλλά και καθοδηγούνται από τον φόβο αυτό». Το θέατρο  πρέπει να δείχνει τη ζωή όπως είναι, όπως  έπρεπε να είναι ή όπως τη βλέπουμε στα όνειρά μας;

Η αναπαράσταση είναι καθαρά ένα θέμα προσωπικό για τον δημιουργό, αν θα διαλέξει δηλαδή το ρεαλιστικό τρόπο απεικόνισης ή κάποιον άλλον. Αναφερόμενος στον εαυτό μου, πάντα μου άρεσαν τα έργα που αποτύπωναν την πραγματικότητα ρεαλιστικά, όπως είναι, τοποθετώντας τον θεατή σε μία άβολη επαφή με την πραγματικότητα. Το κυριότερο είναι όμως, ότι το θέατρο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιεί ένα πεδίο σκέψης και διαλόγου, προσωπικού και κοινωνικού. Τότε μόνο μπορούμε να μιλάμε για ένα θέατρο που προσφέρει σε κοινωνικό επίπεδο, εκτός του καλλιτεχνικού.

Και μια περί φόβου ο λόγος, σερφάροντας στο ίντερνετ βρήκα σχετικούς αφορισμούς μεγάλων προσωπικοτήτων. Στο έργο του « Αναφορά στον Γκρέκο, ο Νίκος Καζαντζάκης μας συμβουλεύει: «Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει». Εσείς τι λέτε;

Θεωρώ ότι ο φόβος , είτε μικρός είτε μεγάλος, πρέπει να αντιμετωπίζεται κατάματα και ευθέως, μόνο τότε είναι δυνατό να τον ξεπερνάμε. Η αντιμετώπιση των φόβων έχει μία αίσθηση ελευθερίας και δύναμης.

Από την  άλλη ο Νίτσε ισχυρίζεται: «Καλύτερα να χαθείς παρά να μισείς και να φοβάσαι». Τί θα σχολιάζατε επ΄ αυτού;

Το μίσος γεννά φόβο, και από την άλλη ο φόβος γεννά το μίσος. Είναι δύο έννοιες που συνδέονται. Ο φόβος για την ύπαρξη του διαφορετικού αλλά και την αποδοχή του οδηγεί σε καταστάσεις μίσους αλλά και τερατώδεις πράξεις. Κάπως έτσι αποκωδικοποιώ την φράση αυτή. Και είναι προτιμότερο να χαθείς παρά να μισείς και να φοβάσαι, μπορεί να ακούγεται ωμό από την πλεύρα μου, απλά η σκέψη μου και η ερμηνεία της ιστορίας με οδηγεί εκεί.

Και ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ συμπληρώνει: «Οι δειλοί πεθαίνουν πολλές φορές πριν το θάνατό τους». Είναι έτσι;

Η δειλία είναι η έλλειψη θάρρους για να ζήσουμε όπως επιθυμούμε, που για μένα έχει να κάνει με το θάνατο, ποιός ο λόγος να έρθουμε στην ζωή, αν δεν μπορούμε να ζήσουμε όπως θέλουμε, βιώνοντας καθημερινά μία καταπίεση πράξεων και επιλογών;

«…πιστεύω ότι δεν έχουμε δει το χειρότερο ακόμα.»

 

Έχετε καταθέσει, ότι ο  πυρήνας του έργου «Αριζόνα» «βρίσκεται στη σημασία που δίνουμε στην ανθρώπινη ζωή και κατά πόσο οι κοινωνικές συνθήκες και οι πολιτικές καταστάσεις είναι ικανές να επιδράσουν το άτομο και να χαθεί κάθε αίσθηση ανθρώπινης ισότητας. Το ερώτημα που γεννιέται είναι ποιο είναι το σημείο εκείνο που ο άνθρωπος απομακρύνεται από την συναίσθηση της αξίας της ζωής και που μπορεί να φτάσει γι’ αυτό.» Στο πέρασμα του χρόνου βρήκατε την απάντηση; Ως που μπορεί να φθάσει τελικά;

Η απάντηση δεν έχει βρεθεί για μένα τουλάχιστον. Ο άνθρωπος είναι ένα ον, που συνεχώς με εκπλήσσει, δυστυχώς με άσχημο τρόπο. Όλα βέβαια είναι σχετικά, πχ. ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος έδειξε που μπορεί να φτάσει το ανθρώπινο είδος. Είναι ένα ιστορικό γεγονός καταδικασμένο και για πολλούς το έσχατο σημείο της ιστορίας, όμως έχουμε όντως απομακρυνθεί από τις συμπεριφορές που καταδικάζουμε ή μήπως συμβαίνουν το ίδιο χείριστα πράγματα κάτω από ομπρέλες-απενοχοποίησης; Επίσης σε πιο καθημερινό επίπεδο, το τελευταίο διάστημα βγαίνουν στην επιφάνεια γεγονότα που πραγματικά σε κάνουν να απορείς για το που έχει φτάσει ο άνθρωπος αλλά και πως αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπο του. Μήπως δεν έχουμε βρει το όριο τελικά ή ακόμα χειρότερα μήπως το όριο είναι μία μεταβαλλόμενη έννοια;

Μιλήστε μου για τη συνεργασία σας με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης και πείτε μου πώς νιώσατε που ανέβηκε η παράσταση σας στην γενέτειρά σας, τη Λαμία;

Η συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης ήταν ένα ονειρο που πραγματοποιήθηκε και που θα ήθελα να συνεχιστεί η συνεργασία αυτή. Είναι πολύ σημαντικό να συμβάλλω καλλιτεχνικά στο τόπο, απ’όπου προέρχομαι.

 Το θέατρο τελικά κ. Σκαρμούτσο βοηθάει τον άνθρωπο να ξεδιπλώσει τις ανησυχίες του, να εξωτερικεύσει τα άγχη του, αλλά και να μπορέσει να διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντές του μέσα από την αυτογνωσία;

Το θέατρο είναι ένα πεδίο έκφρασης των ανησυχιών αλλά και των σκέψεων. Δίνει τροφή για συζήτηση, δεν ξέρω αν δίνει λύση στα προβλήματα. Ξέρω όμως, ότι όντως διευρύνει ορίζοντες και δίνει βάση για την ανάπτυξη, την εξέλιξη της σκέψης και την ανακάλυψη διαφορετικών οπτικών πάνω στα θέματα.

Είσθε πολλά υποσχόμενος σκηνοθέτης, χορογράφος και ιδρυτής της επιτυχημένης χοροθεατρικής ομάδας «AleaJactaEst». Η βαθιά ύφεση μπαίνει συχνά τροχοπέδη στα όνειρα σας;

Δυστυχώς στα χοροθεατρικά μου σχέδια πολύ. Ο χορός είναι ένας φτωχός συγγενής του θεάτρου, ήταν πάντα σαν ένα παιδί που έπαιρνε ότι παιχνίδια περίσσευαν. Και είναι κρίμα γιατί στην Ελλάδα θα μπορούσε να υπάρχει σπουδαία εξέλιξη στην Τέχνη του χορού. Βέβαια είναι πολλοί οι παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή τη μη-εξέλιξη. Άνθρωποι που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην χορευτική ανάπτυξη βρίσκονται απομακρυσμένοι από τους αντίστοιχους θεσμούς, μιλάω για λάνθασμένη τοποθέτηση ανθρώπων σε θέσεις τόσο του καλλιτεχνικού όσο και του εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Έτσι έχει δημιουργηθεί μία αλυσίδα που δυσκολεύει την εξέλιξη της τέχνης του χορού απο πολλές πλευρές.

Βλέπετε το θέατρο σαν το καταφύγιό σας;

Περισσότερο είναι ο τρόπος για να μιλήσω, να πω μέσω αυτού όλα αυτά που δεν μπορώ να εκφράσω με λόγια.

Σας χαλάνε τη διάθεση και σας ρίχνουν ψυχολογικά αυτά τα τραγικά πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας και  έχουν ξεπεράσει τα όρια του ανθρώπινου, σε φρικιαστικό βαθμό;

Με φοβίζει ότι πιστεύω ότι δεν έχουμε δει το χειρότερο ακόμα..

Η αγάπη, ο έρωτας είναι οι μόνες διέξοδοι από την σκληρή πραγματικότητα;

Πραγματικά δεν ξέρω, αυτό είναι κάτι που ψάχνω ακόμα και ίσως να μη την βρω και ποτέ την απάντηση.

Όπως είπε και ο Μπρεχτ το θέατρο δεν μπορεί ν’ αλλάξει τον κόσμο. Μπορεί όμως ν’ αλλάξει τους θεατές, έναν κόσμο που νοσεί πιο σωστά. Θεωρείτε ότι ο μεγάλος δραματουργός κατάφερε να γεφυρώσει  το χάσμα που υπήρχε ανάμεσα στο θεατή και στο κείμενο και να  επαναστατικοποιήσει  μαζί με τη ζωή του και τη δραματουργία;

Σ΄ αυτό θα με βρείτε απόλυτα σύμφωνο. Το θέατρο είναι αδύνατο να αλλάξει το κόσμο, αλλά μπορεί να αλλάξει τους θεατές. Όπως το αναφέρει ο Μπρεχτ, το συνδυάζω με αυτό που προανέφερα σχετικά με το διάλογο και τις διαδικασίες σκέψης. Αν ένας θεατής μπει στην διαδικασία σκέψης και έρευνας αυτού που είδε, τότε κάτι έχει αλλάξει και το θέατρο έχει προσφέρει στην διαδικασία της προσωπικής εξέλιξης ενός ανθρώπου.

Σας ευχαριστώ πολύ κ. Σκαρμούτσο για την συζήτησή μας.

1 thought on “Ο σκηνοθέτης και χορογράφος Βασίλης Σκαρμούτσος μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Τα σχόλια είναι κλειστά.