fbpx

Ο Θεριστής

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

«Ο Θεριστής»   

(Le Semeur)

 

  • Είδος: Ερωτικό δράμα εποχής
  • Σκηνοθεσία: Μαρί Φρανσέν
  • Με τους: Πολίν Μπουρλέτ, Ζεραλντίν Παϊλάς, Αλμπάν Λενουάρ, Φρανσουάζ Λεμπρούν
  • Διάρκεια: 98’
  • Διανομή: Filmtrade
  • Διακρίσεις: βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν

Ένα θέμα υπέροχο, που μέσα του κυοφορεί ο γυναικείος δυναμισμός, η ανεξέλεγκτη θηλυκή ορμή, το υπέροχον της φύσης που δεσπόζει σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της δημιουργίας. Το ορατόν και αόρατον Κάλλος υλοποιημένο απόλυτα και ισχυρά στην γυναικεία υπόσταση. Ένα θέμα ικανό να απογειώσει το κινηματογραφικό σύμπαν και να προσδώσει όχι μόνο κοινωνική διάσταση, αλλά και φιλοσοφική ανάλυση περί αναγκαιότητας, της αιτίας των μεταβολών και της αφθαρσίας αλλά και το σπουδαιότερο: το αέναον των αλλαγών και της μεταβολής με βασικό ρυθμιστή τον ερωτισμό στην φύση-γυναίκα, τόσο στο υλικό, όσο και στο πνευματικό πεδίο, διαλύοντας κάθε ανούσια και φαιδρή πεποίθηση που υπάρχει μέχρι σήμερα περί της γυναίκας, της παρουσίας της και των σημαντικών ρόλων της στην Γη. Καταπληκτικό!  Ατυχώς, όμως, η Γαλλίδα σκηνοθέτις Μαρί Φρανσέν στην πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους δειλιάζει, κι εν μέσω αγνωσίας, σε πλήρες ναρκισσιστικό παραλήρημα, εγκαταλείπει την γόνιμη πλευρά του κάμπου και καταπιάνεται με το εικαστικό μέρος, αξιοποιώντας ανάλαφρα, επιδερμικά την δυναμική του θέματος, που είναι σαν θηρίο στο κλουβί, κινηματογραφώντας εξαιρετικά κάδρα της φύσης, δίνοντας μαθήματα ζωγραφικού νατουραλισμού. Ο «Θεριστής» είναι ντυμένος με μια πανέμορφη φορεσιά αλλά δεν έχει ψυχή.  

Αξίζει παράλληλα, να αναφέρουμε μια μικρή ιστορία. Το σενάριο της ταινίας βασίζεται στο κείμενο «L’ Homme Semence» (ο Σπόρος) που γράφτηκε το 1919 από την δασκάλα Βιολέτ Αϊγιό (Violette Ailhaud), γεννημένη το 1835 στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται Άλπ ντε Οτ Προβάνς (Alpes de Haute Provence). Μετά τον θάνατο της δασκάλας το 1925, δόθηκε στους  κληρονόμους της ένας σφραγισμένος φάκελος με οδηγίες προς τον συμβολαιογράφο που χειριζόταν τα θέματα της διαθήκης, να μην ανοιχτεί πριν το καλοκαίρι του 1952. Όταν ο φάκελος τελικά ανοίχτηκε, οι οδηγίες για το περιεχόμενο του φακέλου – ένα χειρόγραφο – ήταν να παραδοθεί αποκλειστικά και μόνο σε μία γυναίκα κληρονόμο που έπρεπε να έχει ηλικία μεταξύ 15 και 30 ετών. Σύμφωνα με τις οδηγίες, η Ιβελίν που είχε ηλικία 24 ετών απέκτησε το χειρόγραφο κείμενο το οποίο παρέδωσε σε έναν Γάλλο εκδότη. Από τότε το  «L’ Homme Semence» (Ο Σπόρος) έχει δει το φως σε πληθώρα εκδόσεων και έχει εμπνεύσει σειρά θεατρικών και χορευτικών παραστάσεων.

Με γνώμονα την ιστορικότητα του χειρογράφου της δασκάλας Βιολέτ Αϊγιό, η ταινία της Μαρί Φρανσέν τοποθετείται στην ναπολεόντια εκκαθάριση των αντιφρονούντων στην ταραγμένη πολιτικά Γαλλία του 1852 (αυτοκράτορας ο Λουδοβίκος-Ναπολέων ο Γ΄ ανιψιός του Ναπολέοντα Βοναπάρτη). Η ανελευθερία και οι συλλήψεις αντικαθεστωτικών ερημώνουν από άνδρες ένα ολόκληρο χωριό, κάπως απομονωμένο σε μια κοιλάδα κάτω από τις γαλλικές Άλπεις. Η νεαρή Βιολέτ (Πολίν Μπουρλέτ- καλή) είναι σε ηλικία γάμου, μόνο που η μικρή, αγροτική κοινωνία της πλήττεται από λειψανδρία. Δεν υπάρχει άνδρας ούτε για δείγμα, οπότε όλες οι αγροτικές και οι κτηνοτροφικές εργασίες διευθετούνται αποκλειστικά από τις γυναίκες ηλικίας άνω των 15 χρόνων. Νέες, ελεύθερες, μητέρες με παιδιά, ηλικιωμένες, γηραιές στρώνονται στον κάματο της γης, ασχολούμενες και με το νοικοκυριό, κρατώντας το χωριό ζωντανό. Τα ερωτικά ένστικτα, περισσότερο των νεαρών σε ηλικία γυναικών, έχουν κτυπήσει κόκκινο, αλλά άνδρας πουθενά. Οι ημέρες, οι μήνες περνούν έρχεται η σπορά, μετά ο θερισμός και οι δουλειές σκληρές σε μέγεθος τεράστιου βουνού. Οι νιές συμφωνούν και καταλήγουν μεταξύ τους, πως εάν, τυχόν, βρεθεί κάποιος άνδρας στο χωριό να τον μοιράζονται όλες. Και ω του θαύματος, μετά από λίγες ημέρες καταφθάνει ένας περαστικός άνδρας ακμαίος και δυνατός, μορφωμένος και λυγερός σαν κυπαρίσσι που αναζητά κατάλυμα για να περάσει την νύχτα. Συστήνεται ως ο Ζαν ο σιδεράς (καμιά σχέση με τον «Μίμη τον Σιδερά» της Λίνα Βερτμίλερ) και ως αντάλλαγμα της φιλοξενίας θα πεταλώσει τα άλογα του χωριού. Οι γυναίκες όμως έχουν άλλα σχέδια στο μυαλό τους για τον Ζαν τον σιδερά και προσπαθούν να τον κρατήσουν στο χωριό, όχι μόνο για να τις βοηθήσει στον θερισμό των χωραφιών, αλλά και για αναπληρώσει το σεξουαλικό κενό που υπάρχει. Ο Ζαν ερωτεύεται την Βιολέτ, η σχέση τους προχωράει σε όλα τα επίπεδα και οι υπόλοιπες κοπελιές σαν ξαναμμένες μαινάδες υπενθυμίζουν στην φίλη τους την υπόσχεση που είχαν δώσει σε περίπτωση εμφάνισης ανδρός στο χωριό. Η Βιολέτ τηρεί την υπόσχεση και αφήνει τον Ζαν να «τακτοποιήσει» όλες τις ανύπαντρες κοπελιές, καθιστώντας μια δυο από αυτές έγκυες, μαζί και την Βιολέτ. Ξάφνου, μετά από μήνες, σκάνε μύτη στο χωριό οι πρώτοι άνδρες που είχαν συλληφθεί και τώρα απελευθερώθηκαν, ενώ σε μερικές ημέρες θα ακολουθήσουν και όσοι επέζησαν από τις κακουχίες των φυλακών και των εξοριών. Γλέντια τρελά! Λιποθυμιές και αναστάτωση δημιουργείται στον γυναικείο πληθυσμό με τα τις κοιλιές ορισμένων γυναικών τούμπανο από τα «βόλια» του Ζαν του σιδερά. Ταραγμένη από τις αφίξεις των ξεχασμένων ανδρών είναι και η ερωτευμένη, έγκυος Βιολέτ. Κι εδώ θα παρθούν οι μεγάλες αποφάσεις. Καλή η σκηνοθεσία που θυμίζει γκαλερί με υπέροχα ζωγραφικά εκθέματα, ρηχή η συνολική ρητορική περί γυναίκας, έρωτος, εξουσίας, συντροφικότητας. Μια μικρή ένσταση θέτω όσο αφορά τον ανέμπνευστο ελληνικό τίτλο της ταινίας από την εταιρεία διανομής. Ο άνδρας που εμφανίζεται στο χωρίο δεν είναι «Θεριστής», που παραπέμπει σε άρνηση και σκότος. Θεός φυλάξοι…. Σπορέας είναι, σπέρνει ζωή, αναπτερώνει την σκέψη, κατευνάζει την αγριότητα, καλμάρει τα αδάμαστα, ερωτικά ένστικτα κυριολεκτικώς, όπως αναφέρει άλλωστε και ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας, «Le Semeur».