fbpx

Ο ηθοποιός Χάρης Μαυρουδής συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…ο κίνδυνος της αναβίωσης του φασισμού, είναι εντονότερος από ποτέ και ο κυνισμός με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπό του είναι το ίδιο αποκρουστικός και παράλογος»

Aπό την θεατρική παράσταση "Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0" στο θέατρο Olvio

Σπανίζουν  οι νέοι ηθοποιοί που έχουν φιλοσοφήσει πάνω στο εφήμερο της τέχνης του θεάτρου και στη σύμβαση ανάμεσα στη σκηνή και στην πλατεία.

Αυτό συμβαίνει σε εκείνους που έχουν εξαιρετική μόρφωση, όπως ο Χάρης Μαυρουδής, με την έννοια της κατεκτημένης γνώσης διαβάζοντας, που πήγε παραπέρα με την παιδεία που προσφέρει. Θαυμάζω το παίξιμό του και πιστεύω, ότι δεν έχει ξεδιπλώσει όλο το ταλέντο του, παρότι  βγήκε από μικρός στο θέατρο. Αλλά είναι πολύ νέος ακόμα  και θα το επιτύχει.

Το θέμα είναι, ότι ο Χάρης Μαυρουδής κάνει θέατρο με ελπίδα και υπηρετεί την ουσία. Τον θαυμάζω ακόμα γιατί εξεγείρεται και αγανακτεί, όταν βλέπει γύρω του την αδικία, αλλά πολύ περισσότερο γιατί εκδηλώνει φωναχτά τα πιστεύω του. Και αυτή τη θεατρική περίοδο ο Χάρης Μαυρουδής «κατοικεί» στην  «Οδό Αβύσσου, αριθμός 0». Πρόκειται για το ομώνυμο βιωματικό έργο του Μενέλαου  Λουντέμη, που συνεχίζει για δεύτερη χρονιά την πορεία του στο Olvio Theater. Στο έργο αυτό ο Λουντέμης γράφει για το κολαστήριο της  Μακρονήσου, όπου έζησε ως πολιτικός κρατούμενος εκεί και ο ίδιος.

Το θέμα φρικάρει τον Χάρη Μαυρουδή, αλλά βρίσκει τις ισορροπίες του. Τον ευχαριστώ γι΄ αυτή τη συζήτηση, γιατί μου δημιούργησε σκέψεις και προβληματισμούς, ενώ πολύ συχνά με τη στάση του έφερε στο νου μου το απόφθεγμα του συγγραφέα: «Η λακωνικότερη ιστορία του κόσμου είναι η ιστορία των δειλών ανθρώπων».

 

Κύριε Μαυρουδή θα ενσαρκώσετε επί σκηνής τον Παναγή, κάτοικο της οδού Αβύσσου, στον αριθμό μηδέν, ένα  από κεντρικά πρόσωπα της φρίκης της Μακρονήσου, που μαζί με το Γιώργο και το Μενέλαο Λουντέμη μετρούσατε τ΄ αστρα στην εξορία. Πώς βιώνετε την ωμή βία, τον τρόμο και την απελπισία που κυριαρχούσε τότε στο  στρατόπεδο των βασανιστηρίων;

Παρόλο που είμαι γνώστης της Ιστορίας, αφού μεταξύ άλλων είναι και μέρος των σπουδών μου στο Πανεπιστήμιο, όσο περισσότερες μαρτυρίες μέσα από τον Λουντέμη αλλά και από την έρευνα που έκανα για την περίοδο της Μακρονήσου, μόνο φρίκη και έκπληξη βιώνω. Έκπληξη και φρίκη για την φύση του ανθρώπου, ο οποίος τον 20ο αιώνα, αποκτηνώθηκε και οδήγησε την ανθρωπότητα σε εγκλήματα που δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία μας. Θεωρώ πως αυτά που συνέβησαν στη Μακρόνησο, αγγίζουν ό,τι πιο απάνθρωπο έχει να επιδείξει ο Έλληνας.

«Εθελοντής ενός δικαιότερου κόσμου, για τον οποίο πρόσφερε την ψυχή του», όπως τον χαρακτήρισε ο Νικηφόρος Βρεττάκος, γράφει ο Λουντέμης, καταγγέλλοντας και αναδεικνύοντας, από τη μια μεριά το αίσχος της Μακρονήσου και από την άλλη τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των ανθρώπων. Είναι προτιμότερος ο θάνατος όταν η ζωή γίνεται ανυπόφορη;

Ο ήρωας τον οποίο υποδύομαι, αυτό πιστεύει και μπορώ να πω, ότι ταυτίζομαι μαζί του! Όσο όμως οι δυνάμεις μας το επιτρέπουν, οφείλουμε στον εαυτό μας και στις ιδέες μας, να αγωνιζόμαστε ώστε να αλλάξουμε την ζωή μας και τον κόσμο μας προς το καλύτερο και δικαιότερο. Ανοίγει όμως με αυτό το ερώτημα και ένα κεφάλαιο που δεν έχει να κάνει μόνο με τις απάνθρωπες συνθήκες τις οποίες επιβάλει ένας βασανιστής. Η συζήτηση μπορεί να επεκταθεί και στο δικαίωμα της ευθανασίας στην περίπτωση ανίατης ασθένειας η οποία έχει ως μοναδικό αποτέλεσμα τον εκφυλισμό του πνεύματος και του σώματος. Είμαι υποστηρικτής αυτής της λύσης, φτάνει να υπάρχουν θεσμοθετημένες δικλίδες ασφαλείας. Η θρησκεία και η εκκλησία, έχει συμβάλλει αρνητικά με την στάση της ως προς αυτό το ζήτημα και η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει με μεγάλο ταμπού την όποια συζήτηση.

Εσείς σε ποια ηλικία διαβάσατε το έργο «Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0» του συγγραφέα, του επονομαζόμενου και Μαξίμ Γκόργκι της Ελλάδας;

Πριν μου προταθεί ο ρόλος αυτός από τη σκηνοθέτριά μας, την Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη και την Σοφία Αδαμίδου, η οποία υπογράφει την θεατρική διασκευή, δεν είχα διαβάσει το βιβλίο. Φρόντισα όμως πρώτα να το διαβάσω και μετά να καταπιαστώ με την θεατρική του απόδοση. Και με την ευκαιρία που μου δίνεται, θέλω να τονίσω πως η Σοφία Αδαμίδου, κατάφερε το αδιανόητο: Να χωρέσει σε 100 λεπτά όλη η ουσία του βιβλίου και να μην χαθεί κάτι από το σπουδαίο αυτό έργο!

«Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0»: Κείνο το βράδυ σώπαιναν οι λύκοι γιατί ουρλιάζανε οι άνθρωποι. Σήμερα κ. Μαυρουδή;

Σήμερα σωπαίνουν οι λύκοι και ακούνε χαιρέκακα τους ανθρώπους να συνεχίζουν το ουρλιαχτό! Φυσικά πολλά έχουν συμβεί από τότε στη χώρα μας και δεν είναι ίδιες οι συνθήκες, όμως η ανθρώπινη μισαλλοδοξία και τα κατώτερα αισθήματα δεν έχουν εκλείψει. Ο κίνδυνος της αναβίωσης του φασισμού, είναι εντονότερος από ποτέ και ο κυνισμός με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπό του είναι το ίδιο αποκρουστικός και παράλογος.

Σκηνές από την θεατρική παράσταση «Οδός Αβύσσου, Αριθμός 0» με τους:  Χάρης Μαυρουδής, Δημήτρης Μαύρος, Χριστόδουλος Στυλιανού, Νότης Παρασκευόπουλος, Στέλιος Γεράνης.

«Η έλευση της αριστεράς στην κυβέρνηση έφερε μια αισιοδοξία, γρήγορα όμως η συνθηκολόγηση που έγινε απέδειξε πως η χειραφέτηση είναι δύσκολη υπόθεση»

Ξεφυλλίζοντας μια ποιητική συλλογή  βρήκα ένα ποίημα που είχε αφιερώσει ο Γιάννης Ρίτσος στο Λουντέμη και  σας παραθέτω ένα απόσπασμα:

«Εδώ είναι το σπίτι του Μενέλαου.

Όχι οδός Αβύσσου, αριθμός Μηδέν.

Οδός Ανθρώπου, αριθμός 1.

Δε χρειάζεται να χτυπήσεις.

Η πόρτα ανοιχτή. Μπορείς να μπεις.

Μ’ αναμμένο το φανάρι της καρδιάς μου μες στη νύχτα

φωτίζω την πόρτα σου, Μενέλαε. Σε βρήκα.

Περάστε, αδέρφια. Το σπίτι του όλους μας χωράει.

Εδώ μένει ένας άνθρωπος που καίγεται απ’ τον ήλιο

της καρδιάς του και φωτίζει». Το είχατε υπόψη σας; Τι σας λένε αυτοί οι στίχοι;; Αντιπροσωπεύουν τον Λουντέμη;

Ναι γνώριζα τους στοίχους αυτού του Ρίτσου και μπορώ να πω πως αντιπροσωπεύουν απόλυτα τον Λουντέμη. Ο Λουντέμης μέσα από το έργο του, κι ενώ είχε βιώσει ο ίδιος τις απάνθρωπες συνθήκες που επέβαλαν οι βασανιστές του εμφυλίου, δεν είναι εκδικητικός, δεν είναι σκοτεινός! Λάμπει το έργο από ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο και την ελπίδα, πως ο άνθρωπος μπορεί και δικαιούται να αλλάξει προς το καλύτερο. Ο Λουντέμης συγχωρεί, αλλά συγχρόνως αναδεικνύει και μια αλήθεια πως «ο καθένας διαλέγει τον δρόμο του» και είναι υπεύθυνος για την στάση του! Δύσκολα μπορείς να βρεις συγγραφέα που να έχει αναλύσει τόσο εύστοχα την ανθρώπινη ψυχή όπως ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας.

Η φρίκη της Μακρόνησου χωράει σε βιβλία;

Η φρίκη της Μακρονήσου δεν χωρά πουθενά! Μήτε στα βιβλία αλλά μήτε και στη φαντασία μας! Αυτά που συνέβησαν εκεί δεν τα χωράει ο ανθρώπινος νους. Τόσο σε σωματικές δοκιμασίες, βασανιστήρια, αλλά κυρίως σε ψυχολογικές τακτικές. Κλείνανε ανθρώπους σε σακιά με άγριες γάτες και τους ρίχνανε στην θάλασσα για να τους πετσοκόψει η γάτα, τους αφήναν κάτω από συρματοπλέγματα μέρες ατελείωτες, τους σακάτευαν στο ξύλο και τους άφηναν μόνιμες αναπηρίες, κατασκεύαζαν ψεύτικες ειδήσεις για την οικογένειά τους, τους υποβάλλανε σε εικονικές εκτελέσεις και φυσικά πάρα πολλοί άνθρωποι δολοφονηθήκαν και πετάχτηκαν στο πέλαγος. Ακόμα και η επιλογή της Μακρονήσου ήταν το ιδανικό τοπίο βασανισμού και εξορίας. Με σύμμαχο τα ισχυρά ρεύματα, ώστε κανείς να μην μπορεί να αποδράσει και ένα μέρος χωρίς δέντρα, για να μην μπορείς να καταφύγεις ούτε σε σκιά.

Ο Λουντέμης αναρωτιέται και σχολιάζει:  «Διαβάζεται μόνο μες στα μάτια των τρελών της. Μόνο τ’ αυτιά του Λαυρίου πρόφτασαν στην αρχή ν’ αρπάξουν κάτι ξεφτίδια απ’ τις φωνές… Στην αρχή, γιατί αργότερα ράγισαν κι αυτά και δεν άκουαν πια τίποτα. Κι έτσι απόμειναν μόνο οι σκύλοι -με το προφητικό τους ένστικτο- να σκορπούν απ’ τους καρβουνοσωρούς τις οιμωγές τους, σα μαύρους χρησμούς». Οι χρησμοί αυτοί έπαιξαν συμβουλευτικό ρόλο στο μέλλον;

Ο άνθρωπος ξεχνά γρήγορα! Αυτό δεν είναι από άμυνα, είναι από έλλειψη κοινωνικής συνείδησης. Έχουμε αποδείξει πως δεν διδασκόμαστε από την Ιστορία. Αν συνέβαινε το αντίθετο, δεν θα ζούσαμε σήμερα την αναβίωση του φασισμού, δεν θα είχαμε κοινωνική ανισότητα, δεν θα είχαμε αποδεχτεί την κατάρρευση του εργατικού δικαίου. Μιλάω για κεκτημένα που αποχτήθηκαν με αίμα και τα οποία, αντί να τα διαφυλάξουμε με κάθε τρόπο, τα παραδώσαμε στη λήθη. Αν οι άνθρωποι αφουγκραζόντουσαν, ο κόσμος μας θα ήταν διαφορετικός και σίγουρα καλύτερος.

«Προτιμώ να ζήσω εκπατρισμένος και ελεύθερος παρά επαναπατρισμένος και επιτηρούμενος» είχε πει ο Λουντέμης όταν βρέθηκε στη Ρουμανία. Πιστεύετε το ίδιο θα έλεγε και σήμερα με όλα αυτά που βιώνει ο λαός μας;

Λουντέμης υπήρξε ένας ελεύθερος άνθρωπος! Τίποτα δεν μπορούσε να σιγάσει την δίψα του για ελευθερία. Σήμερα το ζήτημα της ελευθερίας έχει να κάνει με τον άνισο αγώνα για επιβίωση. Ο Λουντέμης δεν ήθελε να επιστρέψει διότι γνώριζε πως κινδύνευε η ελευθερία του, ακόμα και η ζωή του. Σήμερα οι ξενιτεμένοι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα, δεν επιστρέφουν γιατί γνωρίζουν πως η οικονομική τους ελευθερία διακυβεύεται. Επειδή όμως ο Λουντέμης πάνω από όλα ήταν και ένας αγωνιστής, ίσως να έλεγε στους νέους να παλέψουν εδώ, ώστε να αλλάξουν την μοίρα τους και να συμβάλουν σε ένα καλύτερο μέλλον για αυτούς και την πατρίδα μας.

Το όνειρο του Λουντέμη για ένα δικαιότερο κόσμο θα μείνει όνειρο;

Το θέμα δεν είναι αν ο κόσμος θα γίνει δικαιότερος. Το ζήτημα είναι η κατάκτηση της δικαιοσύνης. Δικαιοσύνης σε όλα τα κοινωνικοπολιτικά πεδία. Αν απαντήσω λογικά θα απαντήσω πως όχι ο κόσμος δεν θα γίνει δίκαιος. Όμως μια τέτοια απάντηση – παραδοχή, θα σηματοδοτούσε και μια αποδοχή αυτής της κατάστασης. Αντιλαμβανόμενος πως η διεκδίκηση της δικαιοσύνης θα είναι αέναη και άνιση, πιστεύω πως είναι μονόδρομος και οφείλουμε να το προσπαθούμε.

Και μια επίκαιρη ρήση  του: «Η Ελλάδα που γεννήθηκε για να προσφέρει την ελευθερία στους άλλους ν’ αρνείται να την προσφέρει στα παιδιά της». Πώς τη σχολιάζετε;  

Είναι αλήθεια δυστυχώς. Όμως σηκώνει μεγάλη συζήτηση η κοινή ρίζα του νεοέλληνα με την αρχαία Ελλάδα που δίδαξε την Δημοκρατία στον υπόλοιπο κόσμο. Από τότε πέρασαν πολλά και κυρίως πολλοί! Ρωμαίοι, Βάρβαροι, Χριστιανισμός, Βαλκάνιοι, Οθωμανοί… Δεν νομίζω πως υπήρξαν και πολλά χρόνια Δημοκρατίας στην Ελλάδα ώστε να είναι «φύση» μας. Στα χρόνια του Λουντέμη ήταν άγνωστη λέξη, σήμερα είναι ένα όνειρο εφικτό αλλά μακρινό!

Ελπίζω να μην σας κούρασα, αλλά θα επανέλθω με ένα ακόμα απόφθεγμα  του λογοτέχνη της καρδιάς μας:  «Κείνος που στ’ αληθινά αγαπά το Λαό δε γίνεται ποτέ αρχηγός του, γίνεται υπηρέτης του». Υπήρξε άραγε ποτέ Έλληνας πολιτικός που ανέβηκε στην εξουσία για να υπηρετήσει το λαό;

Πιστεύω, πως την απάντηση δεν μπορούμε να την γνωρίζουμε αληθινά! Μπορούμε να κρίνουμε το αποτέλεσμα και όχι την πρόθεση. Σίγουρα η Ελλάδα και λόγω της γεωγραφικής της θέσης υπήρξε μήλο της έριδος από την αρχαιότητα έως και σήμερα, με δοτούς βασιλείς και  πρωθυπουργούς, μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν μας. Η έλευση της αριστεράς στην κυβέρνηση έφερε μια αισιοδοξία, γρήγορα όμως η συνθηκολόγηση που έγινε απέδειξε πως η χειραφέτηση είναι δύσκολη υπόθεση. Όμως παραμένω αισιόδοξος πως θα έρθουν καλύτερες μέρες και πως η κρίση του λαού είναι η μόνη διέξοδος και ο μόνος τρόπος για να υπηρετήσει η πολιτική τον λαό.

Από τις πρόβες για την ταινία ΟΜΕΡΤΑ ο Χάρης Μαυρουδής και η Μαρίνα Σαμάρκου υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Θοδωρή Καζή (φωτογραφία Γιάννης Πρίφτης)
Ο Χάρης Μαυρουδής ως 2ος Ένορκος στην θεατρική παράσταση "Οι 12 Ένορκοι"

«…τα όνειρά μου ξεπερνάνε τα όρια του θεάτρου. Θέλω να είμαι ευτυχισμένος. Αυτό ονειρεύομαι»

Ο Χάρης Μαυρουδής με τον πατέρα του, τον σπουδαίο συνθέτη και κιθαρίστα Νότη Μαυρουδή.

Ζούμε σε μια εποχή έντονης κοινωνικής ανισότητας. Εσείς, κ. Μαυρουδή, άνθρωπος με πολιτικές ανησυχίες και ευαισθησίες, ελπίζετε, ότι αυτό κάποτε θα αλλάξει και θα ΄χουν μια θέση όλοι οι άνθρωποι κάτω από τον ήλιο;

Όπως είπα και πριν, δεν χάνω την αισιοδοξία μου. Πιστεύω πως η κοινωνική ανισότητα δεν είναι κάτι το οποίο αλλάζει με βελούδινο τρόπο. Η ιστορία έχει αποδείξει πως χρειάζεται ρήξη με την εξουσία, αγώνας διαρκείας, σύγκρουση και επιβολή των αιτημάτων αυτών που θα επιφέρουν την κοινωνική ισότητα. Όταν ο κόσμος φτάνει να απωλέσει και την ελπίδα, τότε αρχίζει και κάτι να αλλάζει. Αυτό έχει συμβεί στο παρελθόν, αυτό θα συμβεί και στο μέλλον.

Συζητάτε με τον πατέρα σας, τον σπουδαίο συνθέτη, δάσκαλο και κιθαρίστα Νότη Μαυρουδή τους ρόλους σας; Του ζητάτε τη γνώμη του;

Συζητάμε τα πάντα εκτός από αυτά. Ο τρόπος όμως της σκέψης του εν πολλοίς, συνυπάρχει στην ευαισθησία μου που είναι ο κύριος μοχλός της υποκριτικής και της καλλιτεχνικής μου προσέγγισης.

Μπορείτε να σκιαγραφήσετε το Χάρη Μαυρουδή και τη σχέση του με τον κόσμο της υποκριτικής;

Δεν μου είναι εύκολο να μιλάω σε τρίτο πρόσωπο για εμένα. Μπορώ να πω όμως πως είμαι ένας ρομαντικός τύπος, γήινος όποτε δεν πετάω στα σύννεφα, πολυσχιδής με πολλά ενδιαφέροντα, απαιτητικός από τους άλλους και δοτικός με αυτούς που αγαπάω, μου αρέσει να δουλεύω, να ονειρεύομαι και να παίζω. Είμαι αρκετά ανασφαλής αλλά εμπιστεύομαι και τις δυνάμεις μου. Έχω άγνοια κινδύνου και προσπαθώ να ανακαλύπτω και να εμπιστεύομαι τους ανθρώπους. Ο κόσμος της υποκριτικής, ήταν για εμένα από μωρό το δεύτερο σπίτι μου. Γνώρισα από μικρός την τέχνη, συμμετέχω από 10 χρονών σε θεατρικές ομάδες, έβγαλα τα πρώτα μου χρήματα από το θέατρο σε ηλικία 15 χρονών και από τότε δεν έχω σταματήσει να εργάζομαι. Προσπαθώ να κάνω επιλογές και φοβάμαι την δημοσιότητα την οποία την αποφεύγω.

Παλιοί συνάδελφοί σας εκφράζουν την άποψη, ότι το θέατρο έχει γίνει ξέφραγο αμπέλι από τότε που καταργήθηκε η άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος. Εσείς τι λέτε;

Και εγώ πιστεύω πως ήταν μεγάλο λάθος της Μελίνας Μερκούρη που κατήργησε την άδεια. Το ζητούμενο, δεν είναι μόνο το αν κάποιος έχει τα τυπικά προσόντα και το ταλέντο να γίνει ηθοποιός. Αυτό το έχουμε δει σε σπουδαίους ηθοποιούς να συμβαίνει που δεν έχουν περάσει ποτέ έξω από σχολή. Όπως έχουμε δει να βγαίνουν από σχολές άνθρωποι που δεν μπορούν να σταθούν στο σανίδι… Η άδεια όμως εξασκήσεως, έβαζε ένα πλαίσιο, δημιουργούσε τις συνθήκες που εν μέρει χρειάζονται για να μπορέσει να στηριχθεί ο κλάδος και το επάγγελμα. Θα μπορούσε να είναι περισσότερο οχυρωμένο από την ματαιοδοξία.

Είσθε αρνητικός σε κάθε συμβιβασμό;

Καθόλου αρνητικός. Είμαι μετριοπαθής άνθρωπος και θεωρώ πως η ζωή προχωράει μέσα από καθημερινούς συμβιβασμούς και ζυμώσεις. Φτάνει αυτοί οι συμβιβασμοί να είναι αμοιβαίοι και να μην είναι συμβιβασμοί με τους οποίους καταπατώνται οι αξίες και οι ηθικές μιας κοινωνίας ή ενός ατόμου. Από τη στιγμή που κάποιος επιλέγει να ζήσει μέσα σε μια κοινωνία, ή να δημιουργήσει την δική του κοινωνία-οικογένεια, είναι αυτονόητο πως θα χρειαστεί να συμβιβαστεί με τις επιδιώξεις και των υπολοίπων μελών.

Υπάρχουν ρόλοι που ονειρεύεστε να παίξετε;

Μου αρέσει η κωμωδία και θα ήθελα πολύ να υποδυθώ έναν κωμικό ρόλο. Δεν έχω μια συγκεκριμένη επιθυμία. Και τα όνειρά μου ξεπερνάνε τα όρια του θεάτρου. Θέλω να είμαι ευτυχισμένος. Αυτό ονειρεύομαι.