Ο διάσημος Καταλανός συγγραφέας Σέρτζι Μπελμπέλ μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…Μόνο έξω από τα θέατρα μπορούμε να μαχόμαστε!»

Η συνέντευξη του Σερτζι Μπελμπέλ στα ισπανικά (εδώ)

Μετάφραση της συνέντευξης στα ισπανικά: Γεωργία Δρακάκη, Αναστάσιος Ολύμπιος

Ο πιο επιφανής Καταλανός θεατρικός συγγραφέας του καιρού μας αλλά και σημαντικός σκηνοθέτης, ο Σέρτζι Μπελμπέλ διάσημος σε όλο τον κόσμο, που παλεύει για το εμείς και κηρύττει μόνο αλήθειες μέσα από τα έργα του, αφού «αισθάνεται δεσμευμένος από  την κοινωνικοπολιτική και οικονομική κατάσταση που βιώνουμε» και θίγει όλες τις άδικες καταστάσεις  μιλάει σήμερα στο Intownpost.com για την κρίση, που την χαρακτηρίζει «ως μια κανονικότατη απάτη, μια κοροϊδία με σκοπό να ποδοπατήσει τα δικαιώματά μας και να συνεχίσει να αυξάνει τα προνόμια αυτών που την προξένησαν». Τάσσεται υπέρ της  αναγκαιότητας του πολιτικού θεάτρου, προτρέποντάς μας να πολεμήσουμε στ’ αλήθεια.. «κάτι που μπορούμε να κάνουμε μόνο έξω από τα θέατρα» όπως υποστηρίζει και δηλώνει απερίφραστα την απογοήτευσή του απέναντι στους ευρωπαϊκούς πολιτικούς θεσμούς, που όπως σχολιάζει «είναι μια γνήσια αδιαντροπιά, σχετικά με το ζήτημα των προσφύγων, με την απάθεια απέναντι στην πολιτική και οικονομική διαφθορά».

Ένιωσα σεβασμό και το μεγαλείο μιας υπέρτατης δύναμης να με κατακλύζει, αλλά και την ελπίδα να έρχεται διαβάζοντας τις απαντήσεις του και τον ευχαριστώ πάρα πολύ που με τίμησε αλλά και για την στάση ζωής του που με συγκλόνισε σφόδρα.

Δεν απορώ γιατί είναι τόσο αγαπητός στο ελληνικό, θεατρόφιλο κοινό και όταν ανεβαίνουν τα έργα του γίνεται το αδιαχώρητο. Η συνέντευξη αυτή, που αξίζει να διαβάσετε, δόθηκε με αφορμή την παράσταση του έργου «Το Αίμα», που παίζεται στο θέατρο Altera Pars – σε πανελλήνια πρώτη – , σε μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, σκηνοθεσία του Πέτρου Νάκου και πρωταγωνιστές τη Μίνα Χειμώνα και τον Παύλο Εμμανουηλίδη.

Πρόκειται για ένα «σκληρό» αλλά υπέροχο έργο.

Ο καταξιωμένος συγγραφέας της Ιβηρικής χερσονήσου θίγει θέματα όπως την πολιτική εξουσία, το αίμα, που υπονομεύει την ικανότητα της ανθρώπινης λογικής, την καταπιεστική επιβολή της ομάδας στο άτομο που χάνει την προσωπικότητά του, τις σχέσεις στοργής ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά ή τον ηγεμονικός ρόλος της σύγχρονης γυναίκας. Το έργο έχει μεταφραστεί σε 12 γλώσσες κι έχει παρασταθεί σε 11 χώρες.

Αυτό που μου αρέσει σε εσάς, κ. Σέρτζι Μπελμπέλ είναι, ότι ως συγγραφέας δεν διατηρείτε παθητική στάση απέναντι στην επικαιρότητα και μπήγετε βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο, την ίδια στιγμή που σε άλλες χώρες η διανόηση σιωπά, αφήνοντας το άδικο να θριαμβεύσει. Πώς κρίνετε τη στάση των ομότεχνών σας και ως πού είσθε διατεθειμένος να φθάσετε για να κρατήσετε ζωντανή την ελπίδα για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου;

Ευτυχώς, η πλειοψηφία των συναδέλφων μου, στη Βαρκελώνη, αισθάνονται την αφοσίωση που αισθάνομαι κι εγώ απέναντι στην κοινωνία και την επικαιρότητα. Προσωπικά, δεν μπορώ να αποφύγω, προς το παρόν, αυτό που ζούμε και αισθάνομαι δεσμευμένος από  την κοινωνικοπολιτική και οικονομική κατάσταση που βιώνουμε. Ειδικότερα μάλιστα, στη διάρκεια αυτών των τελευταίων χρόνων στην Καταλονία. Ωστόσο, παραδόξως, κάπως ίσως σαν μέσο αποφόρτισης και αποσυμπίεσης, το τελευταίο έργο που έγραψα κι έκανε πρόσφατα πρεμιέρα στη Μαδρίτη, με τίτλο «Αν δε σε είχα γνωρίσει», είναι απομακρυσμένο από θέματα κοινωνικά και πολιτικά, πρόκειται για ένα έργο σχετικά με την αγάπη. Αν και, ξέρετε, ενίοτε η αγάπη καταλήγει να είναι η πιο ανατρεπτική.

Ως παιδί μεταναστών, πώς νιώθετε μέσα σε μια Ευρώπη που σηκώνει τείχη στους πρόσφυγες και στους ξεριζωμένους;

Όπως ανέφερα και πιο πάνω, μου φαίνεται μια κατάσταση επώδυνη. Είναι μια γνήσια βαρβαρότητα. Μια πραγματικά αποκρουστική έλλειψη ανθρωπιάς και συμπόνιας.

Είπατε, ότι αν γράφατε τώρα το έργο σας «Το Αίμα», που ανέβηκε στις 11 Μαρτίου 2018 στο Altera Pars, θα παρομοιάζατε την Ευρώπη με κάτι πολύ απεχθέστερο και μιλήσατε ευθέως, για τον βαθύ αποπροσανατολισμό της γηραιάς ηπείρου από τις αξίες της. Πιστεύετε ότι ήρθε η ώρα που η πάλαι ποτέ ανθρωπιστική Ευρώπη θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος, αφού οι συνειδήσεις διαφθείρονται, οι αξίες ευτελίζονται και οι πολίτες του «Γκύλλεν»(1) εξακολουθούν να παρασύρονται στη διαφθορά;

Απολύτως. Αυτό που συμβαίνει αυτή την περίοδο στην Ευρώπη, ή πιο συγκεκριμένα, στους ευρωπαϊκούς πολιτικούς θεσμούς είναι μια γνήσια αδιαντροπιά, σχετικά με το ζήτημα των προσφύγων, με την απάθεια απέναντι στην πολιτική και οικονομική διαφθορά και, φυσικά, με την τρομερή αναίδεια, το θράσος και την έλλειψη ευαισθησίας, επί παραδείγματι, στην περίπτωση της Καταλονίας. Την επόμενη μέρα από εκείνη της έλλειψης αντίδρασης από μεριάς των ευρωπαϊκών αρχών απέναντι στην αστυνομική βία του ισπανικού κράτους ασκούμενη εναντίον των πολιτών που ειρηνικά  πήγε να καταθέσει την ψήφο του στις κάλπες (σε αυτό συνίσταται η δημοκρατία, δεν είναι έτσι;) πολλοί από εμάς τους Καταλανούς αποσυνδεθήκαμε οριστικά από αυτή την «Ευρώπη».

Το μότο του έργου σας, όπως παρουσιάζεται στο δελτίο Τύπου της παράστασης είναι, ότι «Δεν είναι εύκολο ν’ απαλλαγείς απ’ το μίσος όταν το ’χεις βυζάξει». Τελικά, δεν πρόκειται να  έρθει η κάθαρση μετά την ύβρη που διαπράττεται;

Μάλιστα… Εμείς αυτό ελπίζουμε, να επέλθει. Τουλάχιστον, στο θέατρο αυτή η λύτρωση, ή «κάθαρση», πάντα εκλαμβάνεται ως κάτι αναγκαίο. Τουλάχιστον, έτσι παριστάνουμε ότι το εκλαμβάνουμε.

Τι άποψη έχετε να καταθέσετε για την οικονομική κρίση που βίωσε και η χώρα σας, αλλά κι εμείς  πολύ πιο σκληρά, αφού η Ελλάδα έγινε το πειραματόζωο μιας τρομακτικής πολιτικής;

Είναι απογοητευτική η κατάσταση. Η κρίση τελικά ισοπέδωσε τη μεσαία τάξη, τη φτώχυνε, έκανε τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους. Ένα αληθινό σκάνδαλο. Τα χρήματα που διέσωσαν τις τράπεζες προέρχονται από τις δικές μας εισφορές, από τα περιοριστικά μέτρα, από τις τσέπες μας. Πότε θα μας επιστρέψει η τράπεζα αυτά που της έχουμε δώσει; Γιατί η τράπεζα αντλεί προνόμια από αυτά που εμείς δεν απολαμβάνουμε, εμείς οι κοινοί θνητοί; Στο τέλος – τέλος, δεν έχει υπάρξει αυτή η κρίση μια κανονικότατη απάτη, μια κοροϊδία με σκοπό να ποδοπατήσει τα δικαιώματά μας και να συνεχίσει να αυξάνει τα προνόμια αυτών που την προξένησαν;

———————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

(1) Το θεατρικό δράμα του  του Φρίντριχ Ντίρενματ, «Η Επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας»

Παραδεχτήκατε δημόσια ότι: «Το θέατρο είναι το πεδίο μέσα από το οποίο μπορώ να “πολεμήσω” αυτήν τη Ευρώπη, να οπτικοποιήσω ό, τι συμβαίνει γύρω μου, να αντιδράσω και να συμπάσχω με την κατάσταση, όπως το εννοούσε ο Αριστοτέλης». Αρκεί από μόνο του να συμπάσχει κανείς με ό, τι απαράδεκτο συμβαίνει γύρω μας;

Όχι. Πρέπει να πολεμήσουμε στ’ αλήθεια. Όμως αυτό, δυστυχώς, μόνο έξω από τα θέατρα μπορούμε να το κάνουμε. Μέσα, πάνω στη σκηνή, το μόνο που μπορούμε είναι να παρουσιάζουμε  και να θίγουμε τις άδικες καταστάσεις. Να τις δείχνουμε. Πέρα από τους θεατές, πρέπει να δρούμε βάσει της συνείδησής μας.

Στο σημαντικό έργο σας «Οι ξένοι», που παίχτηκε με μεγάλη επιτυχία στο Εθνικό μας Θέατρο, θίγεται η απάθεια των σύγχρονων ανθρώπων απέναντι στη βία. Από φόβο θεωρείτε, το ότι οι άνθρωποι παραμένουν απαθείς;

Είναι για μένα, το χειρότερο από όλα τα κακά. (σ.σ: το να φοβόμαστε) Σχεδόν προτιμώ έναν εχθρό που μάχεται με μια ιδέα αντίθετη στη δική μου από το να παλεύω για κάτι κόντρα σε κάποιον απαθή, που αφήνεται να παρασυρθεί από τα ΜΜΕ ή από τις απόψεις άλλων, είτε αντιδραστικές είτε κατεστημένες.

Στο «Αίμα” αναδεικνύεται η αιώνια διαμάχη ανάμεσα στο εγώ και στο εμείς, ανάμεσα στη συλλογική και την ατομική ευθύνη. «Μα τέλος πάντων, ποιος είναι, πού βρίσκεται, τι είναι αυτό το «εμείς»; Τι πρόσωπο έχει; Πώς αναπνέει; Πώς μιλάει; Πώς κινείται; Τι σκέφτεται; Τι χρώμα έχει το αίμα του; Εμένα αυτή η λέξη μου φαίνεται τελικά παράξενη. Τρομερή. Από αλλού. Από άλλη εποχή», σχολιάζει η ηρωίδα σας και μας βάζει σε σοβαρές σκέψεις. Αν τελικά παλέψουμε να αφήσουμε στην άκρη το εγώ μας, θα αρχίσουν να γκρεμίζονται οι διαχωριστικοί τοίχοι που χωρίζουν τους ανθρώπους;

Πρόκειται για ένα από τα προβλήματα της κοινωνίας μας του δυτικού κόσμου, η σχέση ανάμεσα στο «εγώ» και το «εμείς». Πού βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα  στην ταυτότητά μας, την ατομική και τη συλλογική; Μέχρι ποιο σημείο το σύνολο των «εγώ» μπορούν να διαλύσουν τις ξεχωριστές ταυτότητες για να σχηματίσουν ένα «εμείς»;  Δεν είναι πιθανή η ύπαρξη ενός «εμείς» που δεν αποκλείει απαραίτητα το «εσείς», ή που δεν αντιτίθεται κατ’ ανάγκη σε ένα «εσείς»; Ή σε ένα «αυτοί»; Πιστεύω ότι εκεί βρίσκεται το κλειδί των πάντων: όταν το «εμείς» δεν είναι απαραιτήτως αποκλειστικό και περιοριστικό. Η ανοχή θα έπρεπε να είναι η βάση της κοινωνίας μας. Η αποδοχή του «άλλου» και ο σεβασμός.

Κατά τη γνώμη σας, σε τι θα ωφελούσε μια ενδεχόμενη απόσχιση της Καταλονίας;

Δεν ξέρω αν μου φτάνει ο χώρος που διαθέτω για να απαντήσω με απλό τρόπο σε κάτι τόσο σύνθετο… Δεν ξέρω τι πλεονεκτήματα θα είχε μια απόσχιση, αυτό που ξέρω όμως είναι ότι αυτή τη στιγμή μια πλειοψηφία πολιτών σε μια περιοχή του κόσμου ζητεί μια ξεκάθαρη οργάνωση και δομή για να υπερασπιστεί τον πολιτισμό της, τη γλώσσα της, τον τρόπο της να υπάρχει και να σκέφτεται. Το να το αρνείσαι αυτό είναι, μετά βεβαιότητας, μια πράξη κακής πίστης. Το πρόβλημα είναι, σίγουρα, ότι η πλειοψηφία δεν είναι απολύτως επαρκής. Όμως, με κάθε λάθος του ισπανικού κράτους, όπως για παράδειγμα τη φυλάκιση και τη δίωξη πολιτικών, αυτή η πλειοψηφία όλο και θα αυξάνει.  Διότι δεν είναι ζήτημα εθνικισμού. Είναι απλώς ζήτημα δημοκρατίας. Για  δύο εκατομμύρια εκατό χιλιάδες ανθρώπους, αυτό είναι ήδη ξεκάθαρο. Όταν, όμως περάσουμε τα δύο εκατομμύρια πεντακόσιες χιλιάδες κόσμου, δεν θα υπάρξει γυρισμός. Τελικά… πρόκειται για ένα ζήτημα «πλεονεκτημάτων»; Δεν ξέρω…   Πρόκειται για το ότι ορισμένοι επιθυμούμε να προσπαθήσουμε για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Και η Ισπανία δεν έχει προσφέρει κανένα μελλοντικό σχέδιο για συνύπαρξη. Προς το παρόν, μονάχα απαντούν με καταστολή, όταν δεν μας περιφρονούν.

Έχετε μέσα σας μια ιστορία που δεν την έχετε διηγηθεί ακόμα;

Κουβαλώ μέσα μου, νομίζω, πολλές ιστορίες που δεν έχω αφηγηθεί. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι, μέχρι στιγμής, πρέπει να βρίσκονται εκεί, μες στο κεφάλι μου, κρυμμένες… περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να αναδυθούν.

«Το να είσαι συγγραφέας δεν σημαίνει να κηρύττεις μια αλήθεια, σημαίνει να ανακαλύπτεις μια αλήθεια» υποστηρίζει ο Μίλαν Κούντερα. Εσείς τι λέτε κ. Μπελμπέλ;

Είναι μια αγαπημένη μου φράση. Το να μιλάς για «αλήθειες», βέβαια είναι πάντα κάτι επικίνδυνο. Διότι, με φοβίζει να εντοπίζω ή να σκέφτομαι ότι οι «αλήθειες» μου είναι «οι αλήθειες του κόσμου». Και δεν είναι πάντα έτσι. Σε κάθε περίπτωση, το θέατρο είναι πάντοτε ένας καλός τόπος να αποκτά κανείς πρόσβαση στην αλήθεια. Δεν ξέρω τώρα αν μιλάμε για πρόσβαση «στη μία αλήθεια» ή στις πολλές αλήθειες, ή σε πραγματικά μύχια εδάφη της ανθρώπινης ψυχής…

Αφήνετε χώρο στις ωραίες λέξεις στα κείμενά σας;

Ναι. Μου αρέσει να παίζω με τις λέξεις, να δημιουργώ, επίσης, μελωδίες, ρυθμούς, δομές… Με διασκεδάζει το παιχνίδι και οι λέξεις μού το προσφέρουν με το παραπάνω από αυτή την άποψη.

Ποια έκπληξη μας επιφυλάσσετε μελλοντικά; Ποιο θέμα θα σας απασχολήσει σε ένα νέο θεατρικό έργο;

Λοιπόν, τώρα ξεκίνησε αυτή η ρομαντική κωμωδία με τον τίτλο: «Αν δεν σε είχα γνωρίσει».  Καμία σχέση με αυτά τα θέματα που συζητάμε και σκοπίμως. Χρειαζόμουν να ξεκουραστώ και να «απομακρυνθώ» προς άλλες περιοχές σκέψης και δράσης. Φυσικά, είναι μια ιστορία αγάπης, αλλά και πόνου επίσης. Αλλά, με κανέναν τρόπο, δεν είναι πολιτική. Ετοιμάζω πολλά άλλα πράγματα, αλλά αυτή η ιστορία είναι η πιο άμεση, μεταξύ των υπόλοιπων σχεδίων, η πιο φρέσκια.

 

Xορηγός Επικοινωνίας της θεατρικής παράστασης «Το Αίμα«:  InTownPost.com

1 thought on “Ο διάσημος Καταλανός συγγραφέας Σέρτζι Μπελμπέλ μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Τα σχόλια είναι κλειστά.