fbpx

Ο Αργύρης Παυλίδης μιλάει με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«…καμιά φορά τα απογεύματα, κοιτάζοντας από το παράθυρό μου το μπαλκόνι του χρυσαυγίτη της γειτονιάς,  με την τεράστια γαλανόλευκη να σκονίζεται επί ματαίω, νομίζω, ότι είμαι ήρωας του Όργουελ»

Σεμνός ηθοποιός και σκηνοθέτης ο Αργύρης Παυλίδης ανταποκρινόμενος στην πρόκληση των καιρών δημιουργεί δίνη επί σκηνής με τις επιλογές του, παίζοντας έργα ανοιχτής διαμαρτυρίας, που βγάζουν το κοινό από το αδιέξοδο,  όταν, βέβαια, είναι υποψιασμένο. Οι θεατρόφιλοι εμπιστεύονται το ένστικτό του και τον ακολουθούν για να ζήσουν μαζί του το όνειρο της μεγάλης αυταπάτης. Την θεατρική εμπειρία, σαν σημάδι που δεν σβήνει. Σαν αυτό που αφήνει η νέα του παράσταση «H στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι – Χειρόγραφον Έλληνος υπαξιωματικού». Μια αληθινή ιστορία γραμμένη από έναν ανώνυμο συγγραφέα…από την Πόλη έως την Αθήνα και από την φυλακή της Χαλκίδας, στα βουνά της Αταλάντης. Μια παράσταση για την αληθινή ιστορία ανεβασμένη από τον Αργύρη Παυλίδη με χιούμορ και στυλ, που παίζεται κάθε Τετάρτη στο θέατρο Λύχνος. Η συζήτησή μας άμεσα συνυφασμένη με την ιστορία, Χαρισματικός ο Αργύρης επικοινωνεί με τους συνανθρώπους του μέσω της θεατρικής τέχνης άμεσα και ακαριαία, όπως με τον ανώνυμο υπαξιωματικό του Ελληνικού στρατού που αντιμετωπίζει τώρα…

«Η στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι» από το Χειρόγραφον Έλληνος υπαξιωματικού, που παρουσιάζετε επί σκηνής, κρύβει μόνον πικρές αλήθειες , όπως τονίζετε στο σημείωμά σας. Εν τέλει, κ. Παυλίδη ισχύει αυτό που λένε, ότι «Αν από την ιστορία αφαιρεθεί η αλήθεια γίνεται μυθιστόρημα;»

Ένας νεαρός μορφωμένος Κωνσταντινουπολίτης γράφει ότι έζησε στην πατρίδα μας στον καιρό των Βαυαρών. Αν εμείς συλλέγουμε πίκρα από την αλήθεια στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας, τότε μάλλον δεν έχουμε αλλάξει την σπορά. Η πορεία του ανθρώπου στον χρόνο είναι γεμάτη από δικαιολογημένο, επιβεβλημένο, αναγκαίο, ανείπωτο σε όλες τις περιπτώσεις πόνο και βρίθει από ηρωικούς, δοξασμένους, τιμημένους, φρικιαστικούς σε όλες τις περιπτώσεις θανάτους. Αν αφαιρέσεις τα επίθετα, τα διότι, την ιστορική  αναγκαιότητα όπως λέμε, τα άλλοθί μας δηλαδή,  για την βάρβαρη συμπεριφορά μας απέναντι στην ζωή, θα έχεις ένα αποτρόπαιο μυθιστόρημα που κανείς δεν θα θέλει να διαβάσει.

Η Μεγάλη Ιδέα γεννήθηκε στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, και  βασικά χαρακτηριστικά της ήταν ο αλυτρωτισμός και η ληστεία. Επρόκειτο για ουτοπία ή δεν ευοδώθηκε λόγω προδοσίας, όπως ισχυρίζονται πολλά ιστορικά αναγνώσματα;

Η Ευρώπη τον 19ο αιώνα είναι γεμάτη από εθνικιστικά κινήματα και το καθένα έχει την δική του Μεγάλη Ιδέα. Κάτι σαν τα σημερινά βαλκάνια, ας πούμε. Ακολούθησε μακρά περίοδος αναταραχών. Σαν αυτή που σήμερα όλοι  απευχόμεθα. Πληρώσαμε πολύ ακριβά το 1922, εκείνη την ομιλία του Κωλέττη στα 1844. Δεν ξέρω πόσο προδότης είσαι, όταν ακολουθείς το εφικτό και δεν θυσιάζεσαι για την εθνική ουτοπία, αλλά είμαι σίγουρος για το μεγάλο ποσοστό συνενοχής του δημαγωγού στην προδοσία και στην αναίτια θυσία.

«Όποιος την ιστορία του την ίδια δεν ξέρει, το πως και το γιατί εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, στης αμάθειας το σκοτάδι μένει και ζει μονάχα από την μια μέρα στην άλλη», μάθαμε από τον Γκαίτε.  Είναι γεγονός, εκτός των άλλων, ότι η εκμάθηση της ιστορίας βοηθά στην κριτική σκέψη;

Το αποτέλεσμα των Ιταλικών εκλογών και η ενδυνάμωση παντός είδους φασιστοειδών στον κορμό των κοινωνιών της Ευρώπης, θρυμματίζουν μέσα μου τις όμορφες λέξεις, Γκαίτε, Ιστορία, εκμάθηση, κριτική σκέψη και τις σχεδόν αυτονόητες απαντήσεις, σε μια συζήτηση ανθρώπων που γνωρίζουν ανάγνωση και γραφή. Γιατί έτσι ξαφνικά, ή ίσως όχι και τόσο, αλλά χαμπάρι δεν πήρα πώς, είναι σαν να μην υπήρξε ποτέ όλο αυτό το τεράστιο κίνημα για την Ειρήνη και την ελεύθερη δημιουργική ζωή που βγήκε από τον δεύτερο μεγάλο πόλεμο. Σαν να μην έγραψε ποτέ ο Μπρεχτ, σαν να μην έπαιξε ποτέ στις πλατείες ο Ντάριο Φο, σαν να μην γνωρίσαμε ποτέ τον  Ιάκωβο Καμπανέλλη, σαν να μην είδαμε ποτέ «Το αυγό του φιδιού», «Την πρόβα ορχήστρας», «το 1900». Έτσι ξαφνικά ή ίσως όχι και τόσο, χαμπάρι δεν πήραμε πώς.

Από την άλλη ο Ισπανός φιλόσοφος Σανταγίανα θεμελιώνει την άποψη, που λέει, ότι «όποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει». Διαβάζοντας ιστορία είναι γεγονός, ότι μπορούμε να κάνουμε προβλέψεις για το μέλλον και να αποφύγουμε τα λάθη των προηγούμενων γενεών ;

«Ρε φίλε, πώς ήτανε στην χούντα;» Με ρώτησε ο ταξιτζής στον δρόμο για το θέατρο, ποντάροντας στο εμφανώς προκεχωρημένο της ηλικίας μου. «Φρίκη, αλλά διάβασε κάνα βιβλίο του Κοροβέση, θα καταλάβεις», απαντάω ενστικτωδώς. «Τι; Δεν διαβάζω, δεν προλαβαίνω», μου λέει. «Εγώ όμως διαβάζω. Και καμμιά φορά τα απογεύματα, κοιτάζοντας από το παράθυρό μου το μπαλκόνι του χρυσαυγίτη της γειτονιάς,  με την τεράστια γαλανόλευκη να σκονίζεται επί ματαίω, νομίζω, ότι είμαι ήρωας του Όργουελ και από το παράθυρό μου περνούν Ισπανοί, Ιταλοί και Γερμανοί μελανοχιτώνες.

Θα έλεγα ότι η παράσταση που ανεβάσετε δίνεται την κατάλληλα χρονική στιγμή, ενώ  τα εθνικά μας θέματα, βλέπε Μακεδονικό και τουρκική απειλή αναζητούν λύσεις και τα έδρανα της βουλής αδιαφορούν για το εθνικό συμφέρον. Γι’  αυτό θεατροποιήσατε το χειρόγραφον του Έλληνος υπαξιωματικού;

Όχι καθόλου. Αγαπάω την ιστορία του δεκαοκτάχρονου Φαναριώτη πιτσιρικά, από τότε που την διάβασα πριν πολλά-  πολλά χρόνια. Είναι ένας νέος με ιδανικά που ακολουθεί την περιπέτεια της γενιάς του. Θα ζήσει στην Ελλάδα του Όθωνα και θα γράψει γι’  αυτήν. Ανώνυμα. Για να το βρούμε εμείς 150 χρόνια μετά. Με γοητεύει το υποδόριο χιούμορ με το οποίο ο συγγραφέας αντιμετωπίζει το διαρκές παράδοξο της συγκατοίκησης των Ιδεών και της νιότης με την ανάγκη. Και τώρα που το λέμε, μάλλον έχει δίκιο ο Αλκαίος: «Όταν η ανάγκη γίνεται ιστορία, τότε η ιστορία γίνεται σιωπή».

 

«…καμία κοινωνία δεν άλλαξε από παραστάσεις, πίνακες ζωγραφικής ή ποιήματα»

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που πολλοί νέοι άνθρωποι δεν είναι συνδεδεμένοι με την πρόσφατη Ιστορία. Όχι όπως οι μεγαλύτεροι τουλάχιστον. Πιστεύετε ότι ο ρόλος του θεάτρου είναι σημαντικός σε αυτό το ζήτημα;

Οι θεατρίνοι προσπαθούν να αφουγκραστούν την κοινωνία, να ερμηνεύσουν τα πάθη της, να γνωρίσουν τα παλιά και να προφητεύσουν τα μελλούμενα, κάθε φορά στις ιδιαίτερες συνθήκες της εποχής τους. Οι σημερινοί νέοι έρχονται στο θέατρο και υπάρχουν γοητευτικές παραστάσεις που απορρέουν από την πρόσφατη ιστορία μας. Και έναν να κερδίσεις, σημαντικό είναι.

Σας έχουν χαρακτηρίσει ως τον θρυλικό μεταγλωττιστή, αφού έχετε δανείσει τη φωνή σας σε εκατοντάδες σειρές που αγαπήσαμε. Οι παλαιότεροι σας θυμούνται  ως Τέρι στην Κάντι Κάντι, οι πιο νέοι ως Γιούγκι Μότο στο Yu-Gi Oh, στον Αστερίξ στην νέα μεταγλώττιση, τον παππού στα Rugrats και άλλα πολλά. Τι εισπράξατε μέσα από αυτή  τη διαδρομή;

Κατ’ αρχήν το επίθετο «θρυλικός» από μόνο του έχει τρελή πλάκα. Επίσης, οι νεώτεροι πονηροί συνεργάτες μου με λένε Τοτέμ της μεταγλώττισης πίσω από την πλάτη μου και νομίζουν πως δεν το ξέρω. Η αλήθεια είναι πως το Τοτέμ μού αρέσει πιο πολύ. Εκτός από αυτά, χιλιάδες εργατοώρες σε σκοτεινά υπόγεια, όρθιος μπροστά σε μικρόφωνα και οθόνες, κανα δυό ψυχοσωματικά, πολλά σφιξίματα δοντιών για να  βγάλω την εγγραφή και μια μεγάλη, πολύ- πολύ μεγάλη χαρά για όλο αυτό.

Με ποια κριτήρια επιλέγετε τα έργα που ανεβάζετε, κ. Παυλίδη;

«Η Τρέλα». Λ. Αντριεγεφ, «ο Αρχιτέκτονας και ο Αυτοκράτορας της Ασσυρίας». Φ.Αραμπαλ. «Ιλιάδα». Ομήρου. «Χειρόγραφον Έλληνος υπαξιωματικού». Ανωνύμου. Προσπαθώ να βρω το συνδετικό, τα κριτήρια που λέτε. Είναι κείμενα που με στοιχειώσανε στην πρώτη μου νεότητα και ήθελα να τα δω στην σκηνή. Τώρα μου απομένει μόνο «Το εγχειρίδιον του καλού κλέφτη», του Πετρόπουλου. Μετά θα αναζητήσω καινούργια στοιχειά,  γιατί δεύτερη νεότητα δεν έχει.

Ποιος ήταν ο πιο δύσκολος ρόλος σας ως τώρα;

Ο ανώνυμος υπαξιωματικός του Ελληνικού στρατού που αντιμετωπίζω τώρα…Έπρεπε να εγκολπωθώ την ιδιαιτερότητα της φαναριώτικης καθαρεύουσας για να αποκαλυφθεί ένα ζωντανό, ζουμερό, αστείο, ταξιδιάρικο κείμενο στην αυθεντική γραφή του.

Το ευτύχημα είναι ότι μέσα στην παρακμή υπάρχει δημιουργία; Αυτό σας κάνει αισιόδοξο;

Η αλήθεια είναι πως η καλλιτεχνική δημιουργία είναι διέξοδος σε συνθήκες παρακμής και ενέχει την ψευδαίσθηση της αφύπνισης συνειδήσεων. Ωστόσο, καμία κοινωνία δεν άλλαξε από παραστάσεις, πίνακες ζωγραφικής ή ποιήματα.

Οι ηθοποιοί ζήσατε έντονα την κρίση. Έχουν μειωθεί πολύ οι απολαβές σας;

Οι απολαβές είναι θέμα διαχείρισης. Και υψηλές που ήταν με την αποταμίευση δεν το ’χω. Μου λείπουν μόνο τα καθημερινά μεσημεριανά κεντρικά εστιατόρια της πόλης.

Είσθε από εκείνους που επενδύουν σε μια ελπίδα;

Έχω καταστραφεί δυο τρεις φορές, ελπίζοντας το πέμπτο φύλο να είναι Ντάμα και ήταν πάντα τέσσερα. Οι ελπίδες είναι φορτίο της νιότης για να έχει κάτι να ονειρεύεται και να τραγουδάει. Τώρα θα μου πεις, μπορεί και να γκρινιάζω επειδή οι δικές μου ελπίδες είχαν τα ροδοκόκκινα μάγουλα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, τι να πω κι εγώ, ο καθείς και ο καιρός του.

Ποια ερώτηση περιμένατε  από εμένα  κ. Παυλίδη και δεν σας την υπέβαλα;

Ελπίζω να κατόρθωσα να απαντήσω στις ευγενικές και πλήρεις ερωτήσεις σας, κυρία Μιχαλιτσιάνου. Σας ευχαριστώ πολύ για την εποικοδομητική συνομιλία.

ΚΙ εγώ σας ευχαριστώ κ. Παυλίδη!

Η παράσταση «H στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι – Χειρόγραφον Έλληνος υπαξιωματικού», παίζεται στο θέατρο Λύχνος Τέχνης και Πολιτισμού σε σκηνοθεσία του Αργύρη Παυλίδη. Πρωταγωνιστούν: Αργύρης Παυλίδης, Μάριος Ιβάν Παπούλιας, Τάσος Στάβερης