fbpx

Οι «χρυσές» δεκαετίες του ελληνικού ροκ και σχήματα που σημάδεψαν την ιστορία του: Γράφει η Μαρκέλλα Χρυσοστόμου

Μαρκέλλα Χρυσοστόμου

Μαρκέλλα Χρυσοστόμου

markella_ch@windowslive.com

Κάθε φορά που σκέφτομαι τα παιδικά μου χρόνια, συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο το πόσο τυχερή είμαι καθώς, κοιτάζοντας πίσω, οτιδήποτε έζησα κι ένιωσα σφύζει από ξέφρενες μουσικές αναμνήσεις. Αναμνήσεις μουσικές άλλοτε ανάλαφρες, άλλοτε όχι και τόσο. Μελωδίες που επί το πλείστον περιείχαν ευφάνταστους στίχους. Άλλοτε στιχάκια μακρόσυρτα, ομοιοκατάληκτα κι άλλες φορές εντελώς ασυνάρτητα μεταξύ τους. Δεν ήταν λίγες οι φορές όμως που οι μελωδίες έκρυβαν στίχους με “βαθύτερο νόημα”. Κι άλλες φορές πάλι οι μουσικές ήταν εκεί για να εγείρουν κοινωνικούς προβληματισμούς, να αμβλύνουν ανισότητες, να εξαπλώσουν μηνύματα. Όλα περιστρέφονταν ανέκαθεν γύρω από μουσική.  

Ούσα rockάκι από παιδί, γνώριζα καλά την ιδιαίτερη σημασία των στίχων για ένα κομμάτι. Οι στίχοι ήταν αυτοί που παίρνοντας ένα απλό κομμάτι, μπορούσαν να το “μεταμορφώσουν” στη μεγαλύτερη δυνατή επιτυχία. Αδιαμφισβήτητα το να γίνει κάτι επιτυχία είναι ένα κράμα πολλών πραγμάτων. Δεν θα μπορούσαμε όμως να παραλείψουμε τον παράγοντα στίχο. Ως φυσικό επακόλουθο, καταλαβαίνεις καλά πως αυτό που κάνει έναν στίχο πιο άμεσο και κατανοητό στον ακροατή είναι πάντα η γλώσσα στην οποία είναι κατασκευασμένος. Αυτό σκέφτηκαν και λίγα χρόνια πριν πολλοί εμπειρογνώμονες του ροκ, οι οποίοι “εκμεταλλεύτηκαν” την “ανάγκη” που είχε δημιουργηθεί από το ελληνικό κοινό για έκφραση ιδεών, απόψεων και συναισθημάτων στη μουσική μέσω της δικής μας γλώσσας, της ελληνικής.

Κάπως έτσι ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες προσέγγισης του ροκ από Έλληνες, στις αρχές με αγγλόφωνο αλλά στην πορεία και με ελληνικό στίχο, εκεί γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 50’…

 

“Η εποχή της αθωότητας…” (τέλη 50’searly 60’s)

Λίγο πριν τις αρχές της δεκαετίας του 60’ οι ανήσυχοι “Τέντυμπόϋς” κάνουν την εμφάνιση τους αμφισβητώντας τις καθιερωμένες δομές της τότε συντηρητικής ελληνικής κοινωνίας.

Ωστόσο, οι προσπάθειες τους φαίνεται να αποτυγχάνουν καθώς αντιμετωπίζονται με αρνητισμό και εν τέλει δημόσια διαπόμπευση. Έτσι, κάποιοι άλλοι έρχονται να κάνουν την αρχή γι’ αυτούς. Οι επονομαζόμενοι τότε Adams Boys οι οποίοι σχηματίζονται το 1959 με Νίκο Αδάμα και Βασίλη Τζαβάρα στα ηνία.

Το εν λόγω συγκρότημα γνωρίζει μεγάλη επιτυχία ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 60’ θα μετονομαστεί σε Playboys. Την ίδια εποχή σχηματίζονται επίσης οι “Ντο ρε μι” που μετασχηματίζονται στους Forminx.

 

“Η πρώτη περίοδος του ελληνικού ροκ” (1960 – 1970) 

Από το 1962 και μετά δημιουργούνται τα πρώτα ελληνικά ροκ groups της εποχής, τα οποία αρχικά παίζουν όλα με αγγλικό στίχο και καταπιάνονται κυρίως με διασκευές τραγουδιών. Εκτός των “Forminx” εξίσου γνωστά groups του τότε και οι Juniors, οι Charms, οιSounds και οιIdols. Όλα τους εμφανίζονται σε clubs της Αθήνας, κυρίως πέριξ της Κυψέλης και του Πεδίου του Άρεως. Πλατεία Βικτωρίας, Φωκίωνος Νέγρη και Πλατεία Αμερικής φιλοξενούν για αρκετό καιρό τις φημισμένες αυτές ροκ “κλίκες”.  Είναι η επονομαζόμενη περίοδος των “γιεγιέδων” (πιθανότατα από το τραγούδι των Beatles “She loves you, yeah, yeah, yeah”).

Έτσι, το 1964 και κατόπιν της άφιξης του περιοδικού “Μοντέρνοι καιροί”, ο Νίκος Μαστοράκης, πρωτοπόρος μουσικοκριτικός της εποχής, γράφοντας σε δική του στήλη αναδεικνύει τα υπάρχοντα groups της ελληνικής ροκ. Ο ίδιος αργότερα δραστηριοποιείται ενεργά συμμετέχοντας και στουςForminx αλλά και σε πληθώρα άλλων συγκροτημάτων, κυρίως γράφοντας στίχους. Το 1965 οι Forminxκαταξιώνονται παίζοντας στο θέατρο “Κεντρικόν”, με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου στα όργανα και τον Τάσο Παπασταμάτη στο τραγούδι. Το group παίζει ήχους shake μαζί με yanka, όπως τα περισσότερα groups εκείνης της εποχής.Οι Juniorsπου σχηματίστηκαν επίσης το 1962 παίζουν κι αυτοί την περίοδο εκείνη τη δική τους yanka και γίνονται ευρέως γνωστοί.

Περίπου στα τέλη του 1965 ένα group από τη Θεσσαλονίκη κάνει την εμφάνιση του, εισάγοντας για πρώτη φορά τον ελληνικό στίχο στο ροκ. 

Οι Olympians επηρεάζουν και καθορίζουν την πορεία του ροκ στην Ελλάδα έως τουλάχιστον το 1970. Αρχηγός του group ο Αλκιβιάδης Κακαλιάγκος, αν και στο ευρύ κοινό ο αρχηγός τους ταυτίζεται με τον μετέπειτα τραγουδιστή τους Πασχάλη Αρβανιτίδη (ή αλλιώς Πασχάλη). Πρόκειται σίγουρα το καλύτερο και πιο επιδραστικό σχήμα της δεκαετίας, με σινγκλς και δουλειές στο ενεργητικό τους που “μένουν” μέχρι και σήμερα.

Ωστόσο, εκτός των συγκροτημάτων που βρήκαν το δρόμο τους στα club και τα θέατρα της εποχής, την ίδια περίοδο πληθώρα μικρών groups γράφουν κι αυτά την δική τους ιστορία, χωρίς απαραίτητα να γίνονται τόσο γνωστά στο ευρύ κοινό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό των Bluebirds, οι οποίοι το 1965 δισκογραφούν ένα 45άρι που διανέμεται μαζί με το απορρυπαντικό ROL. Η κίνησή τους αυτή μπορεί να μην τους οδήγησε ποτέ στην καταξίωση, πλέον όμως στις μέρες μας τους κατατάσσει στα πρώτα μεγάλα ελληνικά ροκ συγκροτήματα.

Μέσα από τα μικρά groupάκια της εποχής, θα γεννηθούν και μεγάλα ονόματα της επόμενης περιόδου. MGC, Persons, Loubogg (προθάλαμος των Πελόμα Μποκιού), Girls (το πρώτο γυναικείο συγκρότημα) αλλά και Teenagers μαζί με Κώστα Τουρνά είναι μόνο κάποια από τα ονόματα της περιόδου που ακολουθούσε.

Σε γενικότερα πλαίσια, μετά την έλευση των Olympiansστο μουσικό στερέωμα ο ελληνικός στίχος κατακτά την καρδιά του κόσμου και συγκροτήματα που μέχρι πρότινος έπαιζαν σε αγγλικό στίχο, όπως οι Charmsακολουθούν κι αυτά την “συνταγή” που θα τους οδηγήσει στην καταξίωση.

Στην πορεία ακούγονται ονόματα όπως Vikings, Ariones, Idols, Sounds αλλά και οι “Βόρειοι” από τη Θεσσαλονίκη. Έτσι μέχρι και το 1969 το “φαινόμενο” της ροκ σκηνής αποκτά μαζικές διαστάσεις σε όλη την Ελλάδα.

Ωστόσο παρά την αποδοχή και την καταξίωση του ροκ, η κατάσταση στην χώρα μας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη μετά την επικράτηση της Απριλιανής Δικτατορίας.

Τα ανήσυχα πνεύματα της περιόδου αναζητούν διεξόδους στην Αγγλία (γνωστή και ως πατρίδα του ροκ) αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έτσι, ακολούθησαν ονόματα που μεγαλούργησαν παρά το δυσοίωνο των καιρών όπως  Nirvana(με τον Άλεξ Σπυρόπουλο να συνεργάζεται με τον Ιρλανδό Patrick Campbell-Lyons), Aphrodites Child,MGC(με τον Δημήτρη Πουλικάκο να αναλαμβάνει ρόλο τραγουδιστή) αλλά και ο Γιώργος Ρωμανός. Την ίδια περίοδο ο Διονύσης Σαββόπουλος επιστρέφει στην Ελλάδα για να συνεργαστεί με τα “Μπουρμπούλια”, κορυφαίο σχήμα της επόμενης περιόδου.

charms

Olympians

Aphrodite’s Child

“Η ακμή  – Η εδραίωση” (1970 – 1980)

Με τον ερχομό της νέας δεκαετίας το ελληνικό ροκ περνάει στην πιο ώριμη φάση του. Το 1970 οι ήδη γνωστοί μας Persons μετονομάζονται σεSocrates Drank The Coniumκαι αποτελούν δικαιωματικά το μεγαλύτερο συγκρότημα της δεκαετίας, που έχαιρε διεθνούς αναγνώρισης, λόγω του αγγλόφωνου στίχου που επικρατούσε στα τραγούδια τους. Την ίδια χρονιά συναντάμε επίσης το group “Νοστράδαμος” αλλά και τη Δέσποινα Γλέζου.

Η “Εξαδάκτυλος” ήταν μια ακόμα θρυλική μπάντα εκείνης της περιόδου με βασική   προσωπικότητα τον Δημήτρη Πουλικάκο (MGC), ο οποίος γνωρίζει μαζί της την απόλυτη αναγνωρισιμότητα.

Το 1970 ξεκινά επίσης την ιστορία του και η μεγαλύτερη προσωπικότητα του ελληνικού ροκ, Παύλος Σιδηρόπουλος. Ο ίδιος, φοιτητής τότε στη Θεσσαλονίκη γνωρίζεται με τον Παντελή Δεληγιαννίδη και σχηματίζουν το ντουέτο “Δάμων και Φιντίας”. Οι ιστορίες που διαδέχθηκαν τον Παύλο Σιδηρόπουλο ήταν αναρίθμητες, σχεδόν όση και η μουσική του παρακαταθήκη. Οι περισσότεροι παραδέχονται πως ο ίδιος είπε αλήθειες για την ελληνική πραγματικότητα χωρίς φόβο και τραγουδήθηκε ίσως όσο κανείς άλλος Έλληνας ρόκερ.

Τα “Μπουρμπούλια”, σχήμα ήδη συγκροτημένο από το 1969 ακολούθησαν άκρως εξελικτική πορεία και το 1971 αποτελούσαν την ορχήστρα του Σαββόπουλου στον “Μπάλλο”.

Την ίδια ακριβώς χρονιά, ο Γιάννης Κιούκτσογλου ο οποίος συνεργαζόταν μέχρι πρότινος με το Νίκο Δαπέρη στους Louboggαποχωρεί από το μετονομασμένο πλέον σχήμα “Πελόμα Μποκιού” με ένα νέο μέλος να τον διαδέχεται, ονόματι Βλάση Μπονάτσο.

Στα τέλη πλέον της δεκαετίας του 70’ ο Κώστας Τουρνάς συναντά τον Robert Williams και έπειτα από την προσθήκη του Σταύρου Λογαρίδη δημιουργούν τους Poll, μια από τις πιο αγαπημένες μπάντες εκείνης της εποχής που κινείτο σε πιο μελωδικούς ρυθμούς.

Όντας φανερά επηρεασμένοι από το φιλειρηνικό κίνημα της εποχής αλλά και τις διδαχές της γενιάς των hippies που κατέφθασαν κάπως καθυστερημένα στην Ελλάδα του 70’(κυρίως μέσω του τουρισμού), οι Poll κατακτούν κάθε λογής ακροατήριο με κομμάτια που φέρουν στίχους κάπως… αφελείς θα λέγαμε για τα σημερινά δεδομένα.

Πελόμα Μποκιού

Δημήτρης Πουλικάκος και η «Εξαδάχτυλος»

Socrates Drank The Conium

 

“Εποχές διαλογής…” (1980 – 1990)

Στην δεκαετία αυτή του σχηματισμού αρκετών new wave “καταστάσεων” ακόμα και εδώ στην Ελλάδα, οι “Μουσικές Ταξιαρχίες” με το φαινόμενο Τζίμης Πανούσης κάνουν την εμφάνισή τους. Ο πρώτος τους δίσκος κυκλοφόρησε το 1982 και λογοκρίθηκε αρκετά, παρόλα αυτά η συγκεκριμένη αντι-εξουσιαστική μπάντα μαγνήτισε το ενδιαφέρον του κοινού, καταφέρνοντας να εξελίξει κατά πολύ την υπόθεση “rock n’ roll” στην Ελλάδα. 

Την ίδια εποχή εμφανίζονται και οι “Φατμέ” με το Νίκο Πορτοκάλογλου“Παρθενογέννεσις”, “Αρνάκια”, No Mans Land“Magic de Spell”, Στέρεο Νόβα, “Soldiers of Anarchy”, “Metro Decay”Panx Romana, Nightstalker”, De Traces είναι μόνο κάποια από τα ονόματα επιτυχημένων groups εκείνης της δεκαετίας.

Στα τέλη της δεκαετίας του 80’ σχηματίζεται άλλο ένα group το οποίο ξεχώρισα και αγαπήθηκε υπερβολικά από το κοινό μέσα στη δεκαπενταετή πορεία του, αφού διατηρεί την αίγλη του ζωντανή μέχρι και σήμερα. Τους “Πυξ Λαξ”. Για πολλούς οι Πυξ Λαξ αποτελούν ορόσημο της ροκ όχι μόνο για τη συγκεκριμένη δεκαετία αλλά διαχρονικά ανά τα χρόνια.

Γενικότερα, αξίζει να αναφέρουμε ότι πολλά από τα σχήματα που πρωτοεμφανίστηκαν την δεκαετία του 80’ φλέρταραν έντονα με στοιχεία punk αλλά και blues

“Χάρτινο Τσίρκο…” (1990 – 2000)

Η κατηγορία αυτή κατ’ εμέ παίρνει το όνομα της από το πλέον χαρακτηριστικό σχήμα της εποχής.

Στη δεκαετία του 90’ η ελληνική ροκ σκηνή έχει ως “σημαία” τις “Τρύπες” του Γιάννη Αγγελάκα. Το σχήμα είχε ήδη κυκλοφορήσει δύο δίσκους το 1985 και το 1987 όμως η φήμη τους εκτοξεύθηκε με το τρίτο τους άλμπουμ “Τρύπες στον Παράδεισο” το 1990.

Το 1993 ακολουθούν τα “Ξύλινα Σπαθιά” με κεντρικό τους πρόσωπο-σύμβολο για την εποχή τον Παύλο Παυλίδη, ο οποίος προχώρησε επάξια σε σόλο καριέρα την αμέσως επόμενη δεκαετία.

Στην δεκαετία αυτή σχηματίστηκαν επίσης και οι “Ενδελέχεια”, ένα συγκρότημα με όχι τόσο μεγάλη απήχηση όσο τα δύο προηγούμενα, ωστόσο το group κράτησε υψηλό επίπεδο ποιότητας στη σύνθεση, το στίχο και την εν γένει παρουσία του μέχρι τη στιγμή της διάλυσής του.

Τα “Διάφανα Κρίνα” με τον “μελαγχολικό” Θάνο Ανεστόπουλο ξεχώρισαν ως νέο, ρομαντικό σχήμα της εποχής, παρόλα αυτά, προς έκπληξη πολλών, ακολούθησαν την πορεία των “Ενδελέχεια” με τον Ανεστόπουλο να συνεχίζει την πορεία του ως σόλο καλλιτέχνης, μετά τη διάλυσή τους.

Rock Made In Greece λοιπόν και ένα είναι το σίγουρο… Ακόμα και αυτή τη στιγμή που μιλάμε, κάποιος… κάπου… τραγουδάει, συνθέτει, μνημονεύει, αναλύει, γράφει και εμπνέεται για τη ροκ…

Κι επειδή εδώ στο InTownPost “μιλάμε” κυρίως μέσα από ήχους, παραθέτουμε ενδεικτικά κάτι “μικρό” από κάθε εποχή…

Φιλιά 

Μαρκέλλα