Μια κουβέντα του μουσικού Παύλου Συνοδινού με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

«… αυτή η Ελλάδα της ύφεσης δεν φαίνεται τελικά να δίνει δυνατότητες και  κυρίως να προτρέπει τους δημιουργούς να ψάχνουν τη διαφορετικότητα τους. Οι δυνατότητες για τους καλλιτέχνες, ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, ήταν έτσι και  αλλιώς πάντα περιορισμένες»

Ο Παύλος Συνοδινός  είναι ένας ιδιαίτερος και πολλά υποσχόμενος μουσικός. Το ταξίδι του στο μαγικό κόσμο της μουσικής άρχισε σε πολύ μικρή ηλικία και προβλέπεται να είναι πολύ μεγάλο, καθώς δείχνει να έχει όλα τα απαραίτητα προσόντα για μια θαυμαστή καριέρα. Μεταξύ άλλων στα έργα του μιλά «…με λόγια απλά, ίσως λίγο τεχνοκρατικά και φωνές χαμηλές. Δε λείπουν όμως ούτε τα ξεσπάσματα. Με ήχους συρμάτινους που τους διαπερνά ηλεκτρισμός. Κάτι σαν το σπινθήρισμα των τρόλεϊ. Παλιό, σύγχρονο, ή απλώς η εποχή…»

Τελείωσε το Πειραματικό Μουσικό Γυμνάσιο – Λύκειο Παλλήνης ενώ παράλληλα, έκανε μαθήματα κιθάρας με τον Βασίλη Ρακόπουλο. Είναι πτυχιούχος της Κοινωνικής Θεολογίας Αθηνών, πτυχιούχος ηχοληψίας της σχολής S.A.E. και ολοκλήρωσε τον κύκλο των ανώτερων θεωρητικών της αντίστιξης και φούγκας.

Η πρώτη του δισκογραφική παρουσία βρίσκεται στη συλλογή «pure rock» μαζί με το συγκρότημα του, ktirio2team, ξανά εκεί με μικρές στάσεις, στο Βερολίνο, την Κρήτη, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη.

Τον έχουμε συναντήσει σε άλλες μουσικές διαδρομές από τις δυο προηγούμενες δισκογραφικές δουλειές του «Μικρές Ελπιδες» (Lyra2010) και «Greeklish Babylon» (Antart productions2012) αλλά και στην ηλεκτρική κθάρα δίπλα στον Απόστολο Ρίζο, τη Νατάσσα Μποφίλιου και τον Γιάννη Χαρούλη.

Αφορμή γι΄ αυτή τη συνομιλία μας στάθηκαν τα έντεκα μικρά κεφάλαια, που συνοδεύονται από μουσική με νότες, ερχόμενα από ένα μουσικό σύμπαν που τα χωράει όλα, όπως το ροκ, το έντεχνο, την κλασική μουσική  και το δημοτικό ακόμη, να περιλαμβάνονται στο βιβλίο του Παύλου Συνοδινού. ‘Ενα προσωπικό soundrack με τον τίτλο «Status upadate 2019» υπάρχει σε όλες τις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Έντεκα μικρές ιστορίες φωτογραφημένες από το δικό του ψηφιακό σύμπαν έγιναν βιβλίο και cd, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΨΜ σε συνεργασία με τη «Γέφυρα Πολιτισμού 440 Hz».

Ευχαριστώ πολύ τον Παύλο Συνοδινό, που κατάφερε να βρει τον χρόνο γι΄ αυτή τη συζήτηση, προσφέροντας σε εμένα πολλά, βάζοντας με, μάλιστα, σε σκέψεις για τους νέους δημιουργούς, οι οποίοι παλεύουν να ορθοποδήσουν στην Ελλάδα της κρίσης, συμβάλλοντας τα μάλα στον σύγχρονο πολιτισμό, που μας κρατάει όρθιους ακόμα…

 

Ποιοι είναι οι σταθμοί της νέας μουσικής διαδρομής που μας προτείνετε κ. Συνοδινέ;

Μια παλέτα έθνικ ροκ. Με μπαλάντες με πολύ ηλεκτρισμό με ελεύθερο όλο το συναίσθημα που καταγράφηκε αυθόρμητα στις ψηφιακές μου σημειώσεις μέσα στα social media σε απλά ελληνικά ή κ greeklish που κάποια στιγμή ανακάλυψα ότι έκρυβαν μια κάποια ποίηση. Αυτή ήταν η πρώτη στάση. Η δεύτερη και πιο σημαντική στάση ήταν όταν ανακάλυψα πως όλο αυτό μου το βίωμα ήταν κοινό με όλους (τους περισσότερους πια) ανθρώπους που βιώνουν τη δίκη τους πραγματικότητα μέσα από τα social media. Όλοι μας σε διάφορες προσωπικές ή επίκαιρες στιγμές και  γεγονότα αντιδράσαμε κάπως μέσα από το προφίλ μας. Σε μια προσπάθεια να ανακαλύψω την τέχνη, που έστω άθελα μας εμπεριέχεται μέσα σε όλο αυτό, τότε συμπέρανα ότι όλοι μας είμαστε εν δύναμη ποιητές!! Ψηφιακοί ποιητές.

Ποια θεωρείτε ως την πιο δυνατή ιστορία στο βιβλίο σας;

Δυστυχώς… Το «Σύνορο Ανοιχτό» κάτι σαν ένα γράμμα ή προσευχή ενός πατέρα που έχασε όλη την οικογένεια του στη παγωμένη Μεσόγειο. Χωρίς κανένα μίσος ή θυμό, μα με ατόφιο συναίσθημα εύχεται να είχε την ευκαιρία για μια ακόμα αγκαλιά των αγαπημένων του.

Υπάρχουν ακόμη «Μικρές Ελπίδες», όπως ευελπιστείτε στην προηγούμενη δισκογραφική σας δουλειά;

Τα μεγάλα έρχονται μέσα από τα πολλά μικρά. Όταν βάζουμε τον πήχη ψηλά αφημένοι στη ματαιοδοξία μας τις περισσότερες φορές έρχεται πολύ γρήγορα η απογοήτευση. Οι μικρές ελπίδες θα υπάρχουν πάντα, θα τροφοδοτούν την καθημερινότητα μας και  θα γεμίσουν τους μεγάλους μας στόχους.

Η μουσική σας μάγευε από μικρό παιδί γι΄ αυτό την ακολουθήσατε;

Σαν από πάντα που λένε. Μεγαλώνοντας όμως ανακάλυψα, ότι τελικά δεν ήταν η ίδια η μουσική που με γοήτευε αλλά η επικοινωνία και  όλη η κοινωνικοποίηση που εμπεριέχει. Και  πάνω από όλα ότι μου δίνει πολλές φορές την ευκαιρία να αποτυπώσω αυτό που θέλω να πω με ατόφιο τρόπο, χωρίς την αλλοίωση που μπορεί να φέρει η τυποποιημένη γλώσσα που μιλάμε.

 

 

Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει: «Όταν οι λέξεις έρχονται σ’ επαφή μ’ αυτό που λέμε Μουσική, πριν απ’ όλα λιποθυμούν, ξαπλώνουν, παραδίδονται και χάνουν κάθε από φυσικού τους ενέργεια, κίνηση, ζωή. Κι ύστερα αρχίζει η περιπέτεια της μελωδίας» σύμφωνα με τον αξέχαστο δημιουργό. Εσείς τί θα λέγατε;

Η γλώσσα και  οι λέξεις της είναι αυτό το υπέροχο πράγμα που μας κάνει «ανθρώπους». Η δουλειά της όμως είναι για να συνεννοούμαστε μεταξύ μας άρα μοιραία έχει κανόνες και  όρια. Πολλές φορές τα ανοίγει αυτά τα όρια μέσα από την ποίηση αλλά και  πάλι έχει όρια. Ειδικά σε σχέση με τη μουσική. Έτσι απόλυτα φυσιολογικά οι λέξεις πρέπει να παραδοθούν άνευ όρων στη μουσική ώστε να μπορέσουν να την ακολουθήσουν στο χωρίς όρια ταξίδι της.

 Έχετε μουσικά πρότυπα και ποια είναι;

Η αγαπημένη μου μουσική κ οι ήρωες της … Παρασύρθηκα από πολλά ρεύματα, ευτυχώς, και περιπλανήθηκα σε αρκετούς και  διαφορετικούς κόσμους. Τα ροκ της δεκαετίας του 60-70 η κλασική μουσική, η Ρέγγε, το μπλουζ, οι προσμίξεις όλων αυτών η dub κ ή trip hop και  πάλι το ροκ της δεκαετίας του 90. Σε όλα αυτά η ελληνική παράδοση η Σμύρνη τα ρεμπέτικα της και  αυτό που αποκαλέσαμε έντεχνο κυρίως τους προπάτορες του όπως ο Μάνος Χατζιδάκις.

Ποιες ήταν οι πιο ενδιαφέρουσες συνεργασίες που κάνατε όλα αυτά τα χρόνια που υπηρετείτε την τέχνη του Απόλλωνα;

Όλες. Ακόμα και  οι «αποτυχημένες» η εμπειρία που προσφέρουν είναι ανεκτίμητη. Ξεχωρίζω τις συναντήσεις μου με τον Απόστολο Ρίζο. Τη θητεία μου στη Νατάσσα Μποφίλιου και  κυρίως τα 6 χρόνια παρέα στον Γιάννη Χαρούλη. Τα πολλά ταξίδια και  εκείνη τη μίξη διαφόρων παραδοσιακών ακουσμάτων μέσα από ηλεκτρικό ήχο φτιάχνοντας έτσι ένα έθνικ ροκ πανηγύρι που μιλούσε μια πολύ όμορφη παγκόσμια γλώσσα. Αλλά και  κάθε γκρουπ που είχα ή συμμετείχα. Δεν ξεχνάω την παραμικρή στιγμή και live που είχαμε. Εκτός, ότι το απολαμβάνω μου φαίνεται και  εξαιρετικά χρήσιμο από άποψη εμπειρίας.

Στην Ελλάδα της βαθιάς ύφεσης, πως μπορεί να επιβιώσει ένας δημιουργός και τι δυνατότητες έχει να μεταδώσει την τέχνη του;

Όχι, αυτή η Ελλάδα της ύφεσης δεν φαίνεται τελικά να δίνει δυνατότητες και  κυρίως να προτρέπει τους δημιουργούς να ψάχνουν τη διαφορετικότητα τους. Οι δυνατότητες για τους καλλιτέχνες ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα ήταν έτσι και  αλλιώς πάντα περιορισμένες. Κάθε εποχή είχε τα δικά της χαρακτηριστικά, τις δυσκολίες και  τις ευκολίες σε μια εξίσωση που πάντα έβγαζε το ίδιο αποτέλεσμα. Απλά, αυτή η λεγόμενη κρίση δεν κατάφερε ούτε αυτή να είναι ο αστάθμητος παράγοντας που θα αλλάξει αυτήν την ισορροπία. Έτσι τα εργαλεία όσο και  αν βοηθάει η τεχνολογία παραμένουν πολύ αδύναμα για να έχουμε έναν ικανοποιητικό καλλιτεχνικό πλουραλισμό.

«Για μένα η διαφορετικότητα, που κάθε καλλιτέχνης πρέπει να διεκδικήσει για τον εαυτό του, είναι η πιο ισχυρή θέση που μπορεί να παρθεί. Είναι αυτά τα «πολλά» που περιμένει ο κόσμος από την τέχνη.»

Είναι γνωστό ότι το ίντερνετ επηρέασε τη μουσική βιομηχανία τα τελευταία χρόνια. Πιστεύετε, ότι για τους καλλιτέχνες λειτούργησε ως υποστηρικτής ή ως ανταγωνιστής;

Πέρασε διάφορες φάσεις το Ίντερνετ παγκόσμια αλλά πιο ειδικά στη χώρα μας. Μικρή η ηλικία του, τεράστια ήδη η ιστορία του. Στην αρχή λοιπόν ήταν ο απόλυτος σύμμαχος των ανεξάρτητων καλλιτεχνών. Βοήθησε να μεταφερθεί αστραπιαία η γνώση και  η τεχνική ενώ ταυτόχρονα άρχισε να αναδεικνύει καλλιτέχνες που δεν είχαν ούτε δισκογραφικές, ούτε ήταν συστηματικοί, ούτε τίποτα τέτοιο. Η μουσική βιομηχανία με ανύπαρκτα αντανακλαστικά προσαρμογής και εξέλιξης κάθεται και  κοιτάει κυνηγώντας μόνο σε νομικό πλαίσιο το μέλλον. Έτσι χάνει κατά κράτος τη μάχη και  οι δισκογραφικές πλέον δεν αποτελούν μονόδρομο για τους καλλιτέχνες. Μέχρι εδώ πολύ καλά. Το κακό ήρθε όμως γρήγορα με τον κορεσμό του Ίντερνετ. Από τη μια η τέχνη ήταν ελεύθερη μέσα στα δίκτυα προς τους ακροατές της, από την άλλη γίναμε όλοι καλλιτέχνες. Ακούστηκε η φωνή όλων των επίδοξων καλλιτεχνών μαζί. Το αποτέλεσμα είναι να μην ξεχωρίζει πια εύκολα καμία φωνή, αλλά κ αυτοί που τα κατάφεραν είχαν πολύ λίγο χρόνο αναγνώρισης και ουσίας καθώς οι ταχύτητες του Ίντερνετ τους ξεπερνάνε μέσα σε λίγες μέρες. Έτσι, τώρα, χωρίς να είναι πια σύμμαχος ή εχθρός το Ίντερνετ για τη μουσική ίσως ήρθε η ώρα να ξανάρθει η εποχή στο να μην θεωρείται μονόδρομος και προσωρινά έστω οι πιο «παραδοσιακοί» τρόποι επικοινωνίας, όπως το live ή ένας δίσκος βινυλίου π.χ., να είναι όντως ο αντίλογος.

Ποιο θεωρείτε ως το σημαντικότερο πρόβλημα της σημερινής ελληνικής κοινωνίας;

Ο φόβος. Δεν φοβόμαστε να είμαστε ακραίοι σε κάθε έκφανση πολιτική κοινωνική θρησκευτική αθλητική οπαδική, δημιουργώντας ακόμα και  εμφύλιο, πολεμικό κλίμα αλλά έχουμε μετριασμένα αντανακλαστικά στην ψυχαγωγία. Φοβόμαστε να επιλέξουμε μόνοι μας την τέχνη που μας αρέσει, γιατί μπορεί αυτό να έχει κοινωνικό αποκλεισμό αν δεν συνάδει με τα γούστα των πολλών. Αυτός είναι ο πραγματικός φόβος γιατί εκεί έχεις την απόλυτη ελευθερία επιλογής. Τα υπόλοιπα θέματα που προανέφερα δεν είναι απαραίτητα στο χέρι μας, έτσι, κάπως γαβγίζουμε ενώ ξέρουμε ότι δεν πρόκειται να χρειαστεί να δαγκώσουμε. Όπου είμαστε πραγματικά ελεύθεροι, όπως π.χ. στην επιλογή τέχνης και ψυχαγωγίας, εκεί ξαφνικά δεσπόζει ο φόβος και ο συντηρητισμός.

Είναι υπεύθυνοι οι πολίτες για τα δεινά που βιώνουν;

Πολύ σκληρό να το πεις αυτό για οποιοδήποτε λαό. Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Όντως μια κοινωνία πολιτών σε μια χώρα όπως η Ελλάδα έχει κάποιες ελευθερίες σε κάποιους τομείς να επιλέξει, να δοκιμάσει να ανοιχτεί, να εξελιχθεί όπως είπαμε και  παραπάνω αλλά δεν το κάνει. Έχει ευθύνη εκεί ναι. Αλλά δεν μπορώ να κατηγορήσω άμεσα τους πολίτες για τις κυβερνήσεις που επιλέγουν για τις πελατειακές σχέσεις που αποκτούν με το κράτος και όλη αυτήν την αλυσίδα. Δεν μπορώ να το κάνω εύκολα, γιατί όσο κι αν όντως συμβαίνει, οι συγκυρίες και οι δυνάμεις που ανεβοκατεβάζουν μια κυβέρνηση είναι σίγουρα πολύ μεγαλύτερες από τη βούληση ενός πολίτη. Δυστυχώς.

Τι κύκλος είναι αυτός, που ολόκληρους λαούς τους βάζει να πνίγονται σε θάλασσες, όπως εύστοχα σχολιάζετε στο τραγούδι σας «Σύνορο Ανοιχτό», και πότε θα κλείσει;

Για μένα το ίδιο μου μετράει

Στη βία δεν απαντάει

Και άλλο αίμα θα χρωστάει

και με ρωτάει

Το μέρος κάποιου μου ζητάει

Στρατόπεδα να βάλει

Και ρόπαλα και κράνη

Και όσα μας κάνουν

Χειρότερα να κάνει

Μα να ο κύκλος πάλι

Και όλο το αίμα σου δεν φτάνει.

Θέλοντας να φτιάξω ένα φανατισμένο εναντίον της βίας τραγούδι έγραψα το παραπάνω ποίημα. Δεν έγινε ποτέ τραγούδι, δεν ξέρω γιατί. Το ενέταξα όμως μέσα στο 5ο κεφάλαιο «Σύνορο Ανοιχτό» του «Status Update 2019». Ο σκοπός που αποφέρουν αυτές τις συνέπειες είναι απλός. Μας φανατίζουν με διαφορετικότητες που δεν έχουμε ως έθνη, ως λαοί, ως άνθρωποι, ώστε να πολεμούμε μεταξύ μας. Τα εργαλεία είναι οι φυλετικές, οι θρησκευτικές και οι εθνικιστικές διακρίσεις. Θα πρέπει να είμαστε αμόρφωτοι, τυφλοί και  φανατισμένοι για να λειτουργήσουν αυτά τα εργαλεία που διατηρούν αυτούς τους πολέμους, που σαφώς και αποφέρουν τεράστια συμφέροντα σε αυτούς που πραγματικά τους προκαλούν. Κάποιους λαούς καταφέρνουν και τους κρατάνε όντως αμόρφωτους. Το ποιοι και γιατί τα προκαλούν είναι πραγματικά εύκολο να το ανακαλύψει κάποιος διαβάζοντας ελάχιστη ιστορία και ψάχνοντας λίγο στο ιντερνέτ. Δεν χωράει πολλές υποκειμενικές απόψεις, είναι ξεκάθαρο, ότι κυνικά, οικονομικά συμφέροντα προκαλούν αυτόν τον τεράστιο πόνο στους λαούς. Έτσι λοιπόν, αν κάποιος πραγματικά θέλει να σταματήσουν να έρχονται μετανάστες στη χώρα του, να σταματήσει να τα βάζει μαζί τους, να μην τους κατηγορεί, να μην προσπαθεί να τους εκμεταλλευτεί να μπει λίγο στη θέση τους και  επιτέλους να τα βάλει με αυτούς που πραγματικά προκαλούν όλο αυτό. Η ψήφος, οι επιλογές, η στάση ζωής, η πολιτική. Μπορεί να φαίνεται ουτοπικό αλλά είναι και  στο δικό μας χέρι. Η λύση δεν θα έρθει όσους και  να πνίξουμε στη θάλασσα. Η λύση είναι η αλληλεγγύη μεταξύ των μη ισχυρών.

Απόστολος Ρίζος & Παύλος Συνοδινός
Παύλος Συνοδινός & Νατάσσα Μποφίλιου

Ο κόσμος περιμένει πολλά από τους καλλιτέχνες. Όμως είναι πολύ δύσκολο να πάρουν θέση, αφού όπως έχετε πει: «…Το κακό είναι όμως, ότι η τέχνη είναι και αυτή μπίζνα. Και σαν μπίζνα η τέχνη από τη πολιτική περνάει στην στρατηγική και το λαϊκισμό.» Μπορούμε να ξορκίσουμε αυτό το κακό;

Ναι. Πιστεύω εύκολα. Ακόμα και σε επιχειρηματικό επίπεδο αν θέλετε. Το θέμα είναι η θέληση. Όχι απαραίτητα για θυσίες και ουτοπίες. Η θέληση με την κοινή λογική, που τις περισσότερες φορές συνάδει με το συναίσθημα να ασκήσεις πολιτική και  τέχνη που δεν θα βολεύει στα λίγα σίγουρα, αλλά θα ρισκάρει για τα πολλά. Προσπαθώ να το τεκμηριώσω αυτό που πιστεύω χρησιμοποιώντας τον όρο επιχειρηματικότητα. Αν δεν προσπαθείς να διαφέρεις να συμπεριφέρεσαι με τη λογική και το συναίσθημα, που όλοι έχουμε μέσα μας, πως θα φτιάξεις ένα νέο και  χρήσιμο προϊόν να το πω έτσι όπου θα αναζωπυρώσει την αγορά;; Με το να βγάζεις το ίδιο προϊόν συνέχεια σε διαφορετική συσκευασία πετυχαίνεις το αντίθετο. Για μένα η διαφορετικότητα, που κάθε καλλιτέχνης πρέπει να διεκδικήσει για τον εαυτό του, είναι η πιο ισχυρή θέση που μπορεί να παρθεί. Είναι αυτά τα «πολλά» που περιμένει ο κόσμος από την τέχνη.

Υπάρχει κάποια συνεργασία που ονειρεύεστε;

Αυθόρμητα τελείως… με τον Roger Waters (Pink Floyd) με τον Steven Wilson (Porcupine Tree) με τους Massive Attack ή τον Tom Waits. Απαντάω τόσο ουτοπικά, γιατί δεν πολύ πιστεύω στις συνεργασίες. Συνήθως γίνονται για εμπορικούς σκοπούς με αποτέλεσμα το καθαρό μήνυμα ενός καλλιτέχνη ή μιας μπάντας να θολώνει να χάνει την ουσία του. Θαυμάζω τόσους καλλιτέχνες, μα σε κάθε περίπτωση οι συνεργασίες πριν πραγματοποιηθούν θα είναι ωραίο να έχουν βρει τον αγνό σκοπό τους.

 

Περιμένουμε ζωντανές εμφανίσεις σας μέσα στο καλοκαίρι;

Μετά από μια σόλο εμφάνιση μου στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων ΚΨΜ για τα 15 τους χρόνια παρουσίας στο χώρο του βιβλίου, που συνέπεσε με την κυκλοφορία του δικού μου βιβλίου «Status Update 2019», έρχεται και στις 4 Ιουλίου το φεστιβάλ Καθοδόν στο Ηράκλειο της Κρήτης, όπου παρέα με την μπάντα μου δίνουμε μια πρόγευση για τον χειμώνα. Νεότερα πάλι για Αθήνα από το Σεπτέμβρη!