fbpx

Κώστας Λεϊμονής: Μια κουβέντα με την Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

Τίνα Πανώριου

panoriout@gmail.com

«…Οι δικηγόροι, εκ του επαγγέλματος, είμαστε όλοι συγγραφείς. Όταν, δε, πρέπει να υπερασπιστούμε και το άδικο, οφείλουμε να σκαρφιζόμαστε παραμύθια, για να γλιτώνουμε τους εντολείς μας. Οπότε εν τέλει η νομική συμπληρώνει τη λογοτεχνία και η λογοτεχνία τη νομική»

Ο Κώστας Λεϊμονής γεννήθηκε το 1986 στην Παιανία Αττικής. Είναι δικηγόρος με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου. Ξεκίνησε να γράφει νουβέλες και μυθιστορήματα από τα είκοσί του. Κάνει την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία το 2013 με τη δημοσίευση του διηγήματος Μια υπενθύμιση στο περιοδικό Νέα Εστία. Τον επόμενο χρόνο τιμάται από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών με το Βραβείο Διηγήματος για το Αμαρτίες ανθρώπων παιδεύουσι φαντάσματα και το Βραβείο Δοκιμίου για το Ελπίδα υπό αίρεση. Την ίδια χρονιά κερδίζει το Βραβείο Διηγήματος «Αντώνης Σαμαράκης» με το έργο του Η αλλαγή της σκυτάλης, το οποίο κυκλοφορεί σε ανθολογία από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Το 2016 αποσπά το Βραβείο Θεατρικού Έργου από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών για το έργο του «Εκτός ύλης», το οποίο ανέβηκε στο θέατρο με μεγάλη επιτυχία και πρωταγωνιστή τον Γεράσιμο Σκιαδαρέση. Εκτός των Αθηνών παρουσιάστηκε στη Θεσσαλονίκη, στη Σύρο, την  Πάτρα, την Καλαμάτα, τα Χανιά αλλά και στις Βρυξέλλες. Επίσης η θεατρική παράσταση παίχτηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της, στην αίθουσα της Γερουσίας της Βουλής με φυσικό σκηνικό.

Ο Κώστας Λεϊμονής έχει συνεργαστεί με έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά δημοσιεύοντας άρθρα και διηγήματα (Νέα Εστία, Φρέαρ, Εντευκτήριο, Μomentum, bibliotheque.gr, Το Βήμα, Athens Voice, Manifesto). Από το 2012 διατηρεί το λογοτεχνικό ιστολόγιο Scripta manent: Το ειδύλλιο της έμπνευσης με τον Οίστροkostasleimonis.blogspot.gr.

Τώρα, το έργο του «Ο Ιατροδικαστής ή Στη Μνήμη της Έλλης Λαδά», παίζεται στο θέατρο Αλκμήνη σε σκηνοθεσία του Παντελή Παπαδόπουλου, με πρωταγωνιστές τον Χάρη Σώζο και τον Χρήστο Ευθυμίου.

Πως προέκυψε κ. Λεϊμονή ο Ιατροδικαστής σας; Το είχατε για  καιρό στο μυαλό σας το «σενάριο»;

Συνήθως αφήνω για καιρό μέσα μου μια ιδέα να ηρεμεί και στη συνέχεια την ξεδιπλώνω. Αν δείτε τα χαρτιά στο γραφείο μου ή το σημειωματάριο του κινητού μου είναι γεμάτα φράσεις και ιδέες ατάκτως ερριμμένες. Εν προκειμένω αυτό δεν συνέβη και δεν έχασα… «πολύτιμο» χρόνο να την συλλάβω, καθώς μου πρότεινε την ιδέα (όχι όμως και την πλοκή) η Πολυτίμη Μαχαίρα, η σκηνογράφος και ενδυματολόγος της παράστασης. Ούσα επηρεασμένη από την επιστημονική θεώρηση για τον κόσμο του αστροφυσικού Μάνου Δανέζη και ξεδιπλώνοντας τις σκέψεις της, με ιντρίγκαρε σε μεγάλο βαθμό στο να γράψω ένα έργο με διάχυτο φιλοσοφικό υπόβαθρο, με το οποίο φλερτάρει κάθε λέξη της παράστασης. Το κείμενο είναι με τέτοιον τρόπο δομημένο, εξάλλου, ώστε ο θεατής να «κρέμεται» από τα λόγια του ιατροδικαστή, Χάρη Σώζου και να προβληματίζεται, όταν ο τελευταίος «προκαλείται» από το… πειραχτήρι του έργου μας, τον έτερο πρωταγωνιστή Χρήστο Ευθυμίου. Κωμωδία, αστυνομική χροιά, μυστήριο και δράμα συνθέτουν το έργο. Αν έπρεπε να το χαρακτηρίσω, θα του προσέδιδα τον χαρακτηρισμό «αστυνομικό ψυχογράφημα».

Και πως αισθάνεστε τώρα που πήρε σάρκα και οστά στο Θέατρο Αλκμήνη; Σας ικανοποιεί  η μεταφορά;

Μόνο περηφάνια. Είναι όπως αφήνουμε το παιδί μας μόνο του στο σχολείο την πρώτη μέρα της 1ης Δημοτικού. Φεύγει πια από τα χέρια μας και έχουμε την έγνοια να τα πάει καλά, να κερδίσει φίλους και να έχει μια αξιοπρεπή πορεία. Όσες φορές κι αν δω την παράσταση, ανακαλύπτω και άλλα σημεία στις ερμηνείες των εξαίρετων αυτών ηθοποιών. Ένα έργο αποτελεί και έναν ζωντανό οργανισμό. Εξελίσσεται συνεχώς. Η συγκεκριμένη μεταφορά έχει ακολουθήσει τη σκηνοθετική γραμμή του κ. Παντελή Παπαδόπουλου, ο οποίος προέρχεται από το σπουδαίο θέατρο «Τέχνης – Κάρολος Κουν» και με τον οποίο έχω την τιμή να συνεργάζομαι. Εμπιστεύομαι πλήρως την κρίση και την ικανότητά του.

Στην σύλληψη της πλοκής του έργου σας  συνέδραμε ίσως και  η ενασχόληση σας με την δικηγορία; Ο αιφνίδιος θάνατος της ογκολόγου φίλης του πρωταγωνιστή  Έλλης Λαδά είναι μια εν πολλοίς έστω αληθινή ιστορία;

Πάντα υπάρχουν πράγματα στο υποσυνείδητο. Ένας εκ των χαρακτήρων που επισκέπτεται τον ιατροδικαστή, με σκοπό να επηρεάσει το πόρισμά του, είναι και δικηγόρος, ο οποίος και αποκαθηλώνεται. Έχω μπουχτίσει να βλέπω καθημερινά την Ευελπίδων να βρίθει δηθενισμού από ανθρώπους, οι οποίοι προσλαμβάνουν άλλους για να τους βγάζουν τη δουλειά παίρνοντας οι ίδιοι όμως τα εύσημα, από ανθρώπους που έχουν γυρίσει το ψέμα σε συνήθεια, από ανθρώπους που συμπληρώνουν με ακριβά κοστούμια τη γνώση και ενίοτε και την ηθική που τους λείπει. Να τονίσω, βεβαίως, ότι δεν είναι όλοι έτσι. Σε καμία περίπτωση. Υπάρχει, ευτυχώς, μεγάλος αριθμός συναδέλφων μου δικηγόρων που τιμούν το επάγγελμα. Πέρα, όμως, από αυτό, γενικά η νομική – και κυρίως το περί δικαίου αίσθημα – με ωθεί στο να ασχολούμαι έντονα με την αντίθεση των διπόλων μεταξύ δικαιοσύνης και αδικίας, αλήθειας και υποκρισίας.

Η ιστορία της Έλλης Λαδά δεν είναι πραγματική. Είναι μία καθαρά δική μου επινόηση. Στο βιβλίο του έργου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική (όχι όμως και στην παράσταση) βλέπουμε τον ιατροδικαστή να κοιτάζει με απογοήτευση έναν κρεμασμένο χάρτη της Ελλάδας. Στο νου μου έχω αφιερώσει το έργο στην χώρα μας. Έλλ(η) Λαδά: τι όμορφη παρήχηση… Πιστεύω πως αν η χώρα μας μεταμορφωνόταν σε κάποιο παραμύθι, σε ηθοποιό και έπρεπε να φέρει ψευδώνυμο, θα την έλεγαν έτσι. Επομένως, όλοι ξέρουμε την Έλλη Λαδά και τη διαφθορά που την περιτριγυρίζει καθημερινά.

Αρχίσατε να γράφετε νουβέλες και μυθιστορήματα όντας φοιτητής της Νομικής. Πάντα φανταζόσασταν τον εαυτό σας συγγραφέα, ανέκαθεν ξέρατε ότι το «είχατε»;

Όχι. Ακόμη και τώρα που σας μιλώ δεν γνωρίζω αν το έχω, με την έννοια ότι το έργο πάντα κρίνεται από τους αποδέκτες του. Σαφώς και εμπιστεύομαι τις δυνάμεις και τις δυνατότητές μου. Αυτό για το οποίο μπορώ να σας διαβεβαιώσω είναι μου αρέσει που έχω προσβληθεί από το «μικρόβιο» της συγγραφής. Μικρός, όταν διδασκόμουν λογοτεχνία, θαύμαζα τους δημιουργούς, τον  Παπαδιαμάντη, τον Βενέζη, τον Μυριβήλη. Έλεγα από μέσα μου «Μπράβο… Πώς κατάφερε και τα έγραψε όλα αυτά; Κανένας τρελός θα ήταν…» Ε, μετά κόλλησα κι εγώ την όμορφη αυτή «τρέλα». Οι δικηγόροι, εκ του επαγγέλματος, είμαστε όλοι συγγραφείς. Όταν, δε, πρέπει να υπερασπιστούμε και το άδικο, οφείλουμε να σκαρφιζόμαστε παραμύθια, για να γλιτώνουμε τους εντολείς μας. Οπότε εν τέλει η νομική συμπληρώνει τη λογοτεχνία και η λογοτεχνία τη νομική.

Ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης στον ρόλο του διεφθαρμένου, υπό παραίτηση πολιτικού, στο θεατρικό του Κώστα Λεϊμονή Εκτός υλης

«Είναι σπουδαίο να κάνεις – κι ακόμα καλύτερα να πετυχαίνεις – οτιδήποτε κι αν είναι αυτό, ολομόναχος, χωρίς να εξαρτάσαι από τις χάρες κανενός και να κοιμάσαι ήσυχος. Τότε νιώθεις πραγματικά την τεράστια δύναμη του ανθρώπου και αντιλαμβάνεσαι περισσότερο το «κατ’ εικόνα και καθ΄ ομοίωση»»

Ο Κώστας Λεϊμονής και ο σκηνοθέτης Παντελής Παπαδόπουλος

 

Έχετε πάρει πολλά μα πολλά βραβεία για τη δουλειά σας. Τι αίσθηση σας δίνουν όλοι αυτοί οι έπαινοι; Μια ώθηση να συνεχίσετε με πιο πολύ μεράκι; Η δεν πολυδίνετε σημασία σε αυτά, απλά προσπερνάτε;

Σίγουρα με ευχαριστεί και με ικανοποιεί βαθιά, γιατί η γραφή μου βρίσκει αντίκρισμα. Από την άλλη δεν σας κρύβω, ότι με είχαν προβληματίσει έντονα οι βραβεύσεις, διότι όσο πιο πολύ βραβευόμουν τόσο περισσότερο οι πόρτες έκλειναν…

Είχα χτυπήσει την πόρτα σε πολλούς εκδοτικούς οίκους, οι οποίοι είτε ζητούσαν εύπεπτα λογοτεχνήματα, είτε απαιτούσαν να έχω εκδώσει ήδη κάποια έργα. Άκουγαν «πρωτοεμφανιζόμενος» και πάθαιναν αλλεργία! Με αυτόν τον τρόπο δεν έδιναν και δεν δίνουν εύκολα βήμα σε νέες φωνές, φοβούμενοι την εμπορική αποτυχία. Ίσως να μην ήμουν κάποιες φορές έτοιμος. Ειδικά, εκεί γύρω στα 20, που με είχε συνεπάρει ο αυθορμητισμός της νεότητας. Το δέχομαι απόλυτα, όμως όχι σε όλες τις περιπτώσεις. Εδώ, έρχομαι να σας απαντήσω ότι βοήθησαν αρκετά οι βραβεύσεις και με έβγαλαν από τη δύσκολη θέση να αποδείξω την όποια λογοτεχνική μου ροπή ή δυναμική. Όταν, όμως, απορρίπτεις άκριτα ένα βιβλίο πριν καν το διαβάσεις, ευνουχίζεις τα νεοελληνικά έργα, πράγμα το οποίο αποτελεί και μια μορφή λογοκρισίας. Μακάρι να φτιάξει λίγο η κατάσταση και να μην είναι οι εκδότες τόσο καχύποπτοι απέναντι στους νέους ανθρώπους. Οι νέοι άνθρωποι θα αλλάξουν τον κόσμο, εξάλλου. Θέλω να πιστεύω ότι το νέο μου μυθιστόρημα, που μόλις πριν λίγες ημέρες τελείωσα, με τίτλο «το Ζάρι», θα βρει το δρόμο του σε κάποιον εκδοτικό οίκο. Είναι μεγάλο μου όνειρο.

Στην προηγούμενη θεατρική σας δουλειά το «Εκτός ύλης ή Ο μονόλογος ενός καθ’ ομολογία παραλόγου» τον πρωταγωνιστικό ρόλο κρατούσε ο θαυμάσιος κατά την γνώμη μου Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, σε τούτη οι δυο εξ ίσου ταλαντούχοι ηθοποιοί, ο Χάρης Σώζος και ο Χρήστος Ευθυμίου.  Στην επιλογή των συντελεστών των παραστάσεών σας έχετε εσείς τον βαρύνοντα λόγο;

Θα είχα βαρύνοντα λόγο αν ενδεχομένως διαφωνούσα. Στην πρώτη περίπτωση, στο «Εκτός Ύλης» – το οποίο είχαμε την τιμή να το παρουσιάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου τον Μάρτιο του 2018 στη Βουλή των Ελλήνων και τη χαρά να το ανεβάσουμε ξανά μόνο για τα δύο πρώτα Δευτερότριτα του Νοεμβρίου στο θέατρο Ιλίσια – η επιλογή του Γεράσιμου Σκιαδαρέση με βρήκε με ένα πλατύ χαμόγελο, λες και το αγνοούμενο παιδί βρήκε τυχαία τον πατέρα που το γύρευε. Στον «Ιατροδικαστή» η επιλογή των ταλαντούχων ηθοποιών μας έγινε με απόλυτη σύμπνοια. Ποιος δεν θα ήθελε έναν Χάρη Σώζο στο έργο του να ενσαρκώνει, με σεβασμό στην ψυχοσύνθεση του ήρωα, τον ρόλο ενός γεμάτου αξίες και ιδανικά, ακέραιου ιατροδικαστή; Ή ποιος θα αρνιόταν την ενσάρκωση της διαφθοράς μέσω πέντε(!) διαφορετικών ρόλων από τον χαμαιλέοντα της υποκριτικής που ακούει στο όνομα Χρήστος Ευθυμίου; Και στα δύο μου θεατρικά έργα ως τώρα, δόξα τω Θεώ, έχω σταθεί τυχερός.

Είπατε κάπου -και μου άρεσε-, ότι: «μέσα από  τα έργα σας δεν περιμένετε να αλλάξει ο κόσμος. Όμως ένα απλό σκούντημά, έστω και ήρεμο, σε κακούς καιρούς, που μοιάζει με το ήπιο φύσημα του ανέμου σε καιρό κακό, μπορεί να δημιουργήσει  χιονοστιβάδα». Αισιόδοξη η σκέψη σας, μα ίσως  λίγο ουτοπική;

Η σιωπή έχει τεράστια δύναμη. Όπως και η ανοχή, η υπομονή. Η παραπάνω φράση μου αφορά κυρίως το πολιτικό τοπίο και την ελπίδα ότι κάποια στιγμή να αναζωπυρωθεί η φλόγα των αξιών που σιγοκαίει μέσα μας. Η πολύχρονη υπομονή, η συνεχόμενη απόγνωση και η στασιμότητα των πραγμάτων, μην πω η χειροτέρευσή τους, έχουν δημιουργήσει πολίτες των οποίων τα συναισθήματα σιγοβράζουν. Τι πιο όμορφο για την πνευματική επανάσταση από το να σου πει κάποιος: «Ε, εσύ που έχεις δίκιο, δες κι αυτό!» Οπότε το ποτήρι ξεχειλίζει και καλώς πρέπει κάποια στιγμή να ξεχειλίσει, για να καταλάβουν οι πολιτικοί ότι η πολιτική εξουσία δεν ασκείται ενάντια στον λαό αλλά πηγάζει από αυτόν και ασκείται υπέρ αυτού και του έθνους, όπως ορίζει και το Σύνταγμά μας. Επομένως, θα χαρακτήριζα αυτή μου τη σκέψη κυρίως ρομαντική. Μακάρι να γινόταν και περισσότερο ρεαλιστική.

Αλλάζοντας σελίδα. Εδώ και καιρό διατηρείτε  δική σας λογοτεχνική ιστοσελίδα την Scripta Manent (kostasleimonis.blogspot.com). Aπό την ενασχόληση σας αυτή τι πιστεύετε; Το αγαπά το διάβασμα ο μέσος Έλληνας ή είναι ένα χόμπι δυστυχώς διά ολίγους;

Πιστεύω το δεύτερο, ελπίζω στο μέλλον για το πρώτο.

Και αν κοιτάξετε εσείς πίσω, ποιο βιβλίο σας πρωτοσυνεκίνησε, σας έμεινε ανεξίτηλο για καιρό;

Το «Μυθιστόρημα των Τεσσάρων», των Βενέζη, Καραγάτση, Μυριβήλη, Τερζάκη. Όχι μόνο για την υπέροχη γραφή τους, αλλά και για τη δυσκολία να συνεχίσει την πλοκή του έργου ο επόμενος στο σημείο που την είχε αφήσει ο προηγούμενος. Αυτό για έναν συγγραφέα αποτελεί τεράστια πρόκληση, καθώς πέρα από την εξέλιξη της ιστορίας, πρέπει να σεβαστεί και την αναπτυσσόμενη ψυχοσύνθεση των ηρώων, στην οποία έχει προβεί ο τελευταίος, από τον οποίο δίνεται η συγγραφική σκυτάλη.

Ακόμα να  υποθέσω ένας άνθρωπος που αγαπά τα βιβλία, όπως εσείς, αγαπάει εξ ίσου  και το σινεμά; Ή η καθημερινότητα δεν αφήνει χώρο για σκοτεινές αίθουσες;

Τον λατρεύω τον κινηματογράφο! Προσπαθώ κατά μέσο όρο να πηγαίνω τουλάχιστον δύο φορές τον μήνα, αν και κατά καιρούς δυστυχώς δεν το πετυχαίνω λόγω του μεγάλου φόρτου εργασίας. Τελευταίες φορές που πήγα ήταν σε κάποιες προβολές στις Νύχτες Πρεμιέρας στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο που μας πέρασε.

Κλείνοντας μετά από μια κουραστική μέρα και νύχτα, τι σας αποφορτίζει; Τι σας ικανοποιεί;

Με αποφορτίζει η αγάπη των δικών μου και με ικανοποιεί το γεγονός ότι δεν χρωστάω απολύτως τίποτα και σε κανένα. Είναι σπουδαίο να κάνεις – κι ακόμα καλύτερα να πετυχαίνεις – οτιδήποτε κι αν είναι αυτό, ολομόναχος, χωρίς να εξαρτάσαι από τις χάρες κανενός και να κοιμάσαι ήσυχος. Τότε νιώθεις πραγματικά την τεράστια δύναμη του ανθρώπου και αντιλαμβάνεσαι περισσότερο το «κατ’ εικόνα και καθ΄ ομοίωση».

Ευχαριστώ θερμά για την συνεργασία και τον χρόνο σας. Εύχομαι μια δημιουργική σεζόν  σε όλα τα επίπεδα.

Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ για το όμορφο βήμα που μου δώσατε. και τις εξαιρετικές ερωτήσεις Με έκαναν να πω πολλά…