«Η Συμμορία των Πέντε»

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

Γιώργος Noir Παπαϊωσήφ

gpapaiossif@intownpost.com

 «Η Συμμορία των Πέντε»                          

(The Ladykillers) 

  • Είδος: Κωμωδία (Έτος 1955) Έγχρωμο
  • Σκηνοθεσία: Αλεξάντερ Μακέντρικ
  • Με τους: Αλεκ Γκίνες, Πίτερ Σέλερς, Σέσιλ Πάρκερ, Χέρμπερτ Λομ, Ντάνι Γκριν, Κέιτι Τζονσον
  • Διάρκεια: 97’
  • Διανομή: Bibliotheque
  • Η ταινία είναι σε επανέκδοση με αποκατεστημένες κόπιες
  • Προβάλλεται μόνο στους κινηματογράφους: Σινέ «Θησείο»Σινέ «Ριβιέρα» (Εξάρχεια) – Σινέ «Όαση» (Παγκράτι)

Αν και γεννήθηκε στην Βοστώνη, ακολούθησε τον δρόμο της καταγωγής των κηδεμόνων του προς την Σκωτία μεριά, όπου και σπούδασε τα της 7ης Τέχνης. Ο αγγλικός κινηματογράφος είναι αυτός που ανέδειξε τον καταπληκτικό Αλεξάντερ Μακέντρικ (8 Σεπτεμβρίου 1912 – 22 Δεκεμβρίου 1993) με ταινίες, αρχικά,  ακέραια στερεωμένες στην γνωστή φόρμα της βρετανικής σχολής. Γέννημα θρέμμα των γνωστών «Ealing Studios» του δυτικού Λονδίνου, μετά τον Β’ ΠΠ ο Μακέντρικ μεγαλούργησε. Λεπτεπίλεπτος, πειθαρχημένος, πάντα ευγενικός και ουσιώδης στα πλάνα του, τονίζει τους χαρακτήρες των έργων του με πανέμορφη, εσωτερική διάθεση και τέχνη, που πραγματικά σε σκλαβώνει. Αισθητστής και συνάμα θιασώτης του ήπιου topsy-turvy κινεί την κάμερα με άνεση, θεατρικότητα και απόλυτο έλεγχο στα δυο ακραία σημεία, χαϊδεύοντας τον θεατή με μια συνεχόμενη αγωνία στην πλοκή δοσμένη από απαλό, βασανιστικό, μεταξένιο γάντι. Κάτι σαν τον δικό μας, τον «γαλαζοαίματο» και «αριστοκράτη» του ελληνικού σινεμά, Γιώργο Τζαβέλλα. Οι ταινίες τού Αλεξάντερ Μακέντρικ είναι αριστουργήματα και δικαίως αναγνωρίζεται ως ένας από τους μεγάλους εκφραστές της ακμάζουσας μεταπολεμικής, αγγλικής, κινηματογραφικής βιομηχανίας. Η πρώτη του ταινία προβάλλεται το 1949 με το τίτλο «Whisky Galore» (Ουίσκι Δίχως Δελτίο). Το 1952 ο Μακέντρικ μεταφέρει στην μεγάλη οθόνη το δραματικό βιβλίο παιδικής φαντασίας «The Day is Ours» της Αγγλίδας συγγραφέως και δασκάλας Χίλντα Λιούς με τον κινηματογραφικό τίτλο «Μάντι». Το 1951 προβάλει το υψηλό μέγεθος της ωριμότητας του, σκηνοθετώντας την ταινία «The Man in the White Suit» (Ο Άνθρωπος με το Άσπρο Κοστούμι) ένα ταινιακό κράμα με δίκαιο κέρασμα στην σάτιρα, το δράμα και την επιστημονική φαντασία, ανακαλύπτοντας στο πρόσωπο και τις υποκριτικές δυνατότητες του Άλεκ Γκίνες την θεατρική πλαστικότητα που αναζητάει. Ακολουθεί το 1955 το καινοτόμο από πολλές απόψεις «The LadyKillers» (ελλ. τίτλος: Η Συμμορία των Πέντε), σε παραγωγή των «Ealing Studios», που προβάλλεται αυτή την εβδομάδα με αποκατεστημένες κόπιες, πάλι με τον Άλεκ Γκίνες στον πρωταγωνιστικό ρόλο εντελώς αλλαγμένο (είναι η 17η κατά σειρά ταινία του μεγάλου ηθοποιού), μαζί με τον 30χρονο τότε Πίτερ Σέλερς στην 5η κατά σειρά μεγάλου μήκους ταινία του. Η ταινία του Αλεξάντερ Μακέντρικ κερδίζει μια υποψηφιότητα Όσκαρ στην κατηγορία Σεναρίου για την εμπνευσμένη πένα του Αμερικανού, σεναριογράφου Ουίλιαμ Ρόουζ (βραβείο Όσκαρ για το «Μάντεψε Ποιος θα Έρθει το Βράδυ») και γίνεται ένα όχι τόσο επιτυχημένο ριμέικ το 2004 από τους Αδελφούς Ίθαν και Τζοέλ Κοέν με πρωταγωνιστή τον Τομ Χάνκς. Η πρώτη, αυθεντική έκδοση του 1955 παραμένει αξεπέραστη. Το εστέτ ύφος τού Μακέντρικ διασχίζει τον Ατλαντικό και πλασάρεται στο Χόλιγουντ το 1957 με την ταινία αριστούργημα «Sweet Smell of Success» (Η Γλυκιά Μυρωδιά της Επιτυχίας) και πρωταγωνιστές τον Τόνι Κέρτις και τον Μπερτ Λανκάστερ σε ένα καταπληκτικό φιλμ εξαίσια ριζωμένο στον κύκλο των noir ηρώων με διαχρονική δύναμη. Ίσως η μεγάλη ερμηνεία της καριέρας του Λανκάστερ, την οποία απόλαυσα το 2012 στις Νύχτες Πρεμιέρας του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Αθήνας. Έπειτα από τρεις ταινίες, ο Αλεξάντερ Μακέντρικ to 1969 περνάει τις πύλες της Ακαδημαϊκής καριέρας, αποδεχόμενος την έδρα του καθηγητή στο Τμήμα Κινηματογράφου του Ινστιτούτου Καλών Τεχνών της Καλιφόρνιας, σπουδαία έδρα που την κράτησε με επιτυχία μέχρι λίγο καιρό πριν αποχωρήσει από τα γήινα το 1993 προσβεβλημένος από βαριά πνευμονία.       

Ο ευγενικός προφέσορ Μάρκους (Άλεκ Γκίνες – απολαυστικός), επισκέπτεται την Αγγλίδα, χήρα γριούλα κυρία Γουίλμπερφορς (Κέτι Τζόνσον, πολύ καλή) για να νοικιάσει ένα από τα δωμάτια του σπιτιού της. Την παρακαλεί να έχει την ησυχία του, όταν ακόμα τέσσερις φίλοι του θα τον επισκέπτονται για να επιδίδονται σε πολύωρες πρόβες ως ερασιτεχνικό, πενταμελές, μουσικό σχήμα εγχόρδων. Ενθουσιασμένη η μοναχική χήρα καπετάνιου με τους τρεις παπαγάλους στο σπίτι της αποδέχεται τον καινούργιο ενοικιαστή και την μικρή απαίτηση του. Καταφθάνουν και οι άλλοι τέσσερις: ο «Ταγματάρχης» (Σέσιλ Πάρκερ – πολύ καλός), ο Λούις (Χέρμπερτ Λομ, πολύ καλός), ο κ. Λόουσον, γνωστός και ως «Παλαιστής» (Ντάνι Γκριν, καλός) – το απίθανο ψευδώνυμο του είναι «one round» (του ενός γύρου) –  και ο κ. Ρόμπινσον (Πίτερ Σέλερς – απίθανος) γνωστός και ως Χάρι. Βέβαια καμιά σχέση δεν έχουν με την μουσική αυτά τα πέντε μούτρα, αλλά είναι μια συμμορία ληστών με αρχηγό τον εγκέφαλο της σπείρας, τον προφέσορ Μάρκους που σχεδιάζουν την ληστεία της χρηματαποστολής στον κοντινό σταθμό του τρένου.  Εμπλέκουν την γριούλα στο κόλπο, εν αγνοία της, η ληστεία πετυχαίνει και ένα μικρό, αδέξιο λάθος φέρνει τα πάνω κάτω. Η γιαγιά καταλαβαίνει πως είναι οι ληστές του τρένου και η συμμορία αποφασίζει να την δολοφονήσει.

Έξι ηθοποιοί στο κινηματογραφικό «σανίδι» του Αλεξάντερ Μακέντρικ αποδίδουν την γουστόζικη πένα του Ουίλιαμ Ρόουζ σε μια μαύρη κωμωδία καταστάσεων με πλούσιο, αγγλικό, θεατρικό στήσιμο. Ο Άλεκ Γκίνες στην πρώτη του ερμηνευτική περίοδο, όπως και ο Πίτερ Σέλερς πλαισιωμένοι από το ευλύγιστο, μεταπολεμικό, made in England, καστ και τον υπέροχο Τσέχο ηθοποιό Χέρμπερτ Λομ (τον θυμάστε ως τον φουκαρά επιθεωρητή στον «Ροζ Πάνθηρα», που περνάει τον τάραχο του από τον Πίτερ Σέλερς), νεότατος εδώ, να προσφέρουν για 97 λεπτά της ώρας πραγματικό σινεμά στις αισθήσεις μας. Η έντιμη και καλοπροαίρετη γριούλα, κ Γουίλμπερφορς (Κέιτι Τζόνσον, καθαρόαιμη, θεατρική περσόνα, απολαυστικός ο χαρακτήρας της) με τους παπαγάλους της μεταμορφώνεται από την αγαθοσύνη της το βασικό στοιχείο της ανατροπής.  Μην χάσετε την ταινία, είναι πραγματικό κέντημα μιας άλλης εποχής.