Η συγγραφέας Αναστασία Βούλγαρη μιλάει με την Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

smaragdamichalitsianou@gmail.com

 «…Αν πάψω να πιστεύω, ότι κάποτε θα νικήσει η δικαιοσύνη και η αγάπη, δεν θα μπορώ να γράψω ούτε μια αράδα»

Από τον Μάρτιο του 2011, που η πολλά υποσχόμενη Αναστασία Βούλγαρη πρωτοεμφανίστηκε ως συγγραφέας με το μονόπρακτο με τον τίτλο «Κάποιος να με φωνάξει»  στο Θέατρο ΣΥΝ-ΚΑΤΙ, που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στο θεατρόφιλο κοινό, ενώ στη συνέχεια παρουσιάστηκε στο Βουκουρέστι και σε άλλες πόλεις της Ρουμανίας με ξεχωριστή επιτυχία. Επανέρχεται αυτή τη σαιζόν με το «Το Τελευταίο Παιχνίδι», που ανέβασε ο Γιώργος Χριστοδούλου στην κεντρική σκηνή του Θεάτρου Έαρ Βικτώρια. Ένα έργο που συγκλονίζει από απόψεως θεματολογίας, γιατί ασχολείται με την  ενδοοικογενειακή βία και το bullying, θέματα τα οποία απασχολούν τις κοινωνίες από καταβολής κόσμου. Στο πλαίσιο της σύμβασης της σκηνής με την πλατεία από τα θεατρικά έργα της Αναστασίας Βούλγαρη, που βρίσκουν θέση όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα, οι πόθοι και οι ελπίδες του κόσμου, γευόμαστε τις λέξεις που μπορούν να μας αλλάξουν μέχρι το μεδούλι. Δραστικός ο ρόλος της, πηγής ζωής και δικαιώνει τη γραφή της, που ευτυχώς αξιοποιείται. Έξω από την τέχνη της, θα έλεγα, ότι κρατάει αποστάσεις από τη ματαιοδοξία, ακουμπάει στον άνθρωπο που υποφέρει τον καθημερινό άνθρωπο κάνοντας το χρέος της απέναντί του. Την ευχαριστώ πολύ για τη συνομιλία που είχαμε.

Δεν έχω δει την παράσταση του έργου σας, «Το Τελευταίο Παιχνίδι», αλλά ήθελα να σας ρωτήσω: Παράθετετε τα γεγονότα και τη βία ως έχουν ή  προσπαθείτε να νουθετήσετε τους θεατές να πάρουν θέση; Και τελικά η αφύπνιση του ανθρώπινου νου  είναι ο ρόλος της τέχνης ή της παιδείας γενικότερα;

Δεν προσπαθώ να νουθετήσω, αλλά να επικοινωνήσω με τους θεατές. Η τέχνη χαρίζει στους ανθρώπους αισθητική χαρά, προβληματισμό και αφυπνίζει. Το θέατρο πολύ περισσότερο γιατί εμπεριέχει συμπυκνωμένη γνώση.

Νομίζετε ότι οι άνθρωποι οι οποίοι  αποκρύπτουν τα εγκλήματα, που συμβαίνουν δίπλα τους,  είτε από φόβο, είτε από αδιαφορία ή ωχαδελφισμό, μπορούν να αλλάξουν; Ζείτε για να πιστεύετε, ότι κάποτε θα κυριαρχήσει η δικαιοσύνη και η αγάπη θα νικήσει το κακό, το μίσος, τον  κυνισμό, το ρατσισμό και τη βία ή αυτό είναι ουτοπία;

 Οι άνθρωποι αλλάζουν όταν αποφασίσουν να κάνουν κάτι ριζοσπαστικό. Τι εννοώ:  Οι χωρικοί στο έργο μου γνωρίζουν ότι ο Κυριάκος κακοποιεί την οικογένειά του, αλλά δεν μιλάνε επειδή τον φοβούνται. Είναι ο ισχυρότερος άντρας του χωριού. Αν όμως αποφάσιζαν να υπερασπιστούν το δίκαιο, τότε όλοι μαζί θα ύψωναν το ανάστημά τους στον γιο τού μεγαλοκτηματία.  Με μια τέτοια ριζοσπαστική πράξη, που θα έσωζε τα κακοποιημένα παιδιά και την κακοποιημένη σύζυγο, θα αποκτούσαν  αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση. Αν πάψω να πιστεύω ότι κάποτε θα νικήσει η δικαιοσύνη και η αγάπη, δεν θα μπορώ να γράψω ούτε μια αράδα.

Μέσα στη βαθιά ύφεση που οδήγησε στη βίαιη φτωχοποίηση των πολιτών, ευτυχώς αναζωπυρώθηκε η αλληλεγγύη. Είναι αυτό μια ελπίδα για το μέλλον ή η κάθε κοινωνική αλλαγή φαντάζει άπιαστο όνειρο, όπως επισημαίνετε στο έργο σας;

Δεν επισημαίνω στο έργο μου ότι η κοινωνική αλλαγή φαντάζει άπιαστο όνειρο. Το γεγονός ότι στις σημερινές συνθήκες υπάρχει αλληλεγγύη δείχνει, ότι οι Έλληνες δεν έχουμε αλλοτριωθεί σε τέτοιο βαθμό που να αδιαφορούμε για τα δεινά του διπλανού μας. Διάβαζα, ότι στην Αμερική μαζεύονταν πολλοί άστεγοι δίπλα στους κάδους των ακριβών εστιατορίων για να βρουν φαγητό. Ξέρετε τι έκαναν οι εστιάτορες; Έδωσαν εντολή  στο προσωπικό πριν πετάξουν τα φαγητά να τα  ποτίζουν με χλωρίνη, για να μην μπορούν να τα φάνε οι άστεγοι! Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια και τόση απονιά.    

Γιατί οι ξεχωριστοί άνθρωποι κα. Βούλγαρη δεν είναι αποδεκτοί από την κοινωνία;

 Ίσως γιατί οι ξεχωριστοί είναι πάνω από  τον μέσο όρο; Ίσως γιατί λειτουργούν σαν καθρέφτης των άλλων; Ίσως επειδή σκέφτονται και δρουν έξω από τα καλούπια του ωμού ορθολογισμού που επικρατεί; Μακάρι να είχα κάποια έτοιμη απάντηση να δώσω, αλλά δεν έχω, το ψάχνω και εγώ…

Από την θεατρική παράσταση: «Το Τελευταίο Παιχνίδι» της  Αναστασίας Βούλγαρη, σε σκηνοθεσία: Γιώργου Χριστοδούλου, με τους: Νόνη Ιωαννίδου, Γιώργο Χριστοδούλου, Ματίνα Δημητροπούλου, Ανδρέα Γιαννακούλα, Βίκτωρα Πέτσα, Πάνο Τρουμπουνέλη. Στο Θέατρο «Έαρ Βικτώρια” 

«Θέλω να ελπίζω ότι θα επιβιώσει ο πολιτισμός μας. Αν επιβιώσει θα βγούμε από τη σημερινή δεινή κατάσταση»

«Άραγε, θα νικήσει κάποτε η ομορφιά;» όπως εσείς η ίδια  αναρωτιέστε στο «Τελευταίο Παιχνίδι»  ;

Η ομορφιά θα νικήσει όταν ο άνθρωπος νικήσει την κτηνώδη πλευρά του, η οποία στις μέρες μας κυριαρχεί ειδικά στο επίπεδο της εξουσίας, που είναι το πιο επικίνδυνο για την ίδιο τον πλανήτη.

Θα ΄ρθει ο καιρός που κάποτε θα γκρεμίσουμε τα τείχη, που άλλοι έκτισαν γύρω μας για να μπορούμε να ορίζουμε μόνοι μας τον εαυτό μας;

Εύχομαι κάποτε η ανθρωπότητα να γκρεμίσει τα τείχη που χωρίζουν τους ανθρώπους και όλοι οι λαοί μαζί να οικοδομήσουν  μια ελεύθερη και ειρηνική ανθρωπότητα.

«Ως ένα σημείο, η ποίηση λύνει προβλήματα· στο αμέσως υψηλότερο, θέτει καινούργια· στο ύψιστο, τα αίρει ως εκεί που παύουν ν’ αποτελούν προβλήματα», υποστήριζε ο Οδυσσέας Ελύτης. Εσείς τι λέτε;

Τι περισσότερο να πω;

Εσείς που έχετε διακριθεί με τον ποιητικό σας λόγο νιώσατε αυτό που αισθάνθηκε ο αγαπημένος σας Νικηφόρος Βρεττάκος για να φθάσει να πει: «Αν δε μου ’δινες την ποίηση, Κύριε, δε θα ’χα τίποτα για να ζήσω!»

Το νιώθω κάθε μέρα. Ζω πραγματικά μόνον όταν γράφω.

 Ποίηση είναι οι λέξεις που πρέπει να καρφώνονται για να μην τις παίρνει ο άνεμος, όπως ισχυρίζεται ο Μανώλης Αναγνωστάκης. Ποιες μπορεί να είναι αυτές οι λέξεις;

Είναι  οι λέξεις των ποιητών μας ανά τους αιώνες. Παραθέτω μερικές: «Καὶ εκεί ‘ς τοὺς βράχους/Σχίζεται η θάλασσα/ Σιγαλινά» – Δ. Σολωμός. «Κράτησα τη ζωή μου» – Γ. Σεφέρης. «Οξειδώθηκα μες τη νοτιά των ανθρώπων» – Ο. Ελύτης. «Ερωτευμένος με το κάλλος των καθάριων στοχασμών» – Γ. Ρίτσος. «Λαχταρούσε ξεχνώντας το δικό του κορμί να χαρίσει στους άλλους μιαν Άνοιξη» – Μ. Αναγνωστάκης. «Το δίκιο δεν χωρίζει το δίκιο ενώνει τα χέρια τα ορκίζει» – Σοφοκλής. Και χιλιάδες, εκατομμύρια ακόμη λέξεις, οι οποίες συνθέτουν την ελληνική ποίηση από τον Όμηρο μέχρι σήμερα.

 Ο Μίκης Θεοδωράκης αποτελεί πηγή έμπνευσης για εσάς, όπως έχετε αποδείξει μέσα από τα σημαντικά κείμενα και την ποίηση που έχετε καταθέσει (Βλέπε «Το φως λιγόστεψε στην άκρη της πόλης» κα.). Με την ευκαιρία, πώς  νιώσατε για την επίθεση που δέχτηκε για τη συμμετοχή του και την ομιλία του στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία;

 Έχετε δίκιο, η ζωή και το έργο τού Μίκη αποτελούν για εμένα πηγή έμπνευσης. Πράγματι, ο Μίκης δέχτηκε επίθεση για τη συμμετοχή του στο συλλαλητήριο από κάποιους από τα ΜΜΕ και από συγκεκριμένες ιστοσελίδες. Σημασία έχει ότι ο Μίκης συγκέντρωσε ενάμιση εκατομμύριο Έλληνες και ότι στο πλευρό του στάθηκαν σημαντικές προσωπικότητες της χώρας, όπως ο καθηγητής Γιώργος Κασιμάτης (οποίος ήταν και εκείνος κεντρικός ομιλητής στο συλλαλητήριο),  ο Στάθης Παναγούλης, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Ηλίας Ανδριόπουλος, Πανεπιστημιακοί καθηγητές, προσωπικότητες της Τέχνης και της Δημοσιογραφίας  αλλά και χιλιάδες συμπολίτες μας.

Ως γνήσια εκπρόσωπος της σύγχρονης τέχνης, άτομο βαθιά πολιτικοποιημένο, υπάρχει κάτι που σας κάνει να ελπίζετε, ότι θα βγούμε από την δεινή κατάσταση που έχουμε περιέλθει  σε όλα τα επίπεδα  ως λαός;

 Δεν είμαι παρά μία ταπεινή μαθήτρια των μεγάλων συγγραφέων μας. Εκείνοι εκπροσωπούν την τέχνη του λόγου, εγώ προσπαθώ να ακολουθήσω τα βήματά τους με την επίγνωση ότι πάντα θα είμαι κάποια  βήματα πίσω τους. Θέλω να ελπίζω ότι θα επιβιώσει ο πολιτισμός μας. Αν επιβιώσει θα βγούμε από τη σημερινή δεινή κατάσταση. Πιστεύω ότι το σημερινό πρόβλημα της χώρας είναι κυρίως πολιτισμικό. 

Ποια ερώτηση κα. Βούλγαρη περιμένατε από εμένα και δεν σας την υπέβαλα;

Οι ερωτήσεις σας ήταν όλες πολύ καλές. Ποιες άλλες θα μπορούσα να θελήσω;  Σας ευχαριστώ.